Corpas Stairiúil na Gaeilge
1600 - 1926

Annála Rioghachta Éireann III-VI

Teideal
Annála Rioghachta Éireann III-VI
Údar
Buíon Údar,
Bailitheoir/Eagarthóir
O'Donovan, John
Dáta cumtha
1636
Foilsitheoir
(B.Á.C.: Hodges Smith and Co., 1856)

Cuardaigh Téacsanna

Prós/Filíocht
1600 1926



AOIS CHRIOSD 1172.
Aois Chriosd, mile ced seachtmoghat adó.



Brighdéin Ua Cathain comarba Maedóig do écc.



Giollu Aedha Ua Muidhin (do muintir Airidh Locha Con) epscop
Corcaighe do écc fear lan do rath Dé eissidhe, tuir óighe agus egna
a aimsire.


L. 4


Ticchernach Ua MaoilEóin comhorba Ciaráin Cluana Mic Nóis do écc.



Ticchernan Ua Ruairc ticcherna Breifne agus Conmaicne agus fer
cumhachta móir fri re fhota do mharbhadh (.i. i Tlachtgha) la Hugó
De Laci i fiull agus la Domhnall Mac Annadha Uí Ruairc dia chenél
fesin boi imaille friu. Ro díchennadh é leó. Ruccsat a cenn agus a
chorp go dochraidh co hAth Cliath. Ro toccbadh an cenn uas dorus an
dúine ina scath dhearcc-thruagh do Ghaoidhealaibh. Ro crochadh bhéos
an corp fria hAth Cliath atuáith agus a chossa suas.


L. 6


Domhnall O Feargail toiseach Conmaicne do mharbhadh la muinntir righ
Saxan.



Maol Maire Mac Murchadha toiseach Muinntire Birn do mharbhadh la
hAedh Mac Aenghusa agus la Cloinn Aeda do Uibh Eachdach Uladh.



Diarmaid Ua Caedhlaighi do ecc.



Maidhm for Chenél nEoghain ria fFlaithbertac Ua MaolDoraidh agus ria
cCenel cConaill. Do bertsad ár adhbhal forra tria naemh miorbal De agus
Naemh Patraicc agus Naemh Cholaim Cille isa cealla ro oirccsed indsin.



Lán chuairt coiccidh Connacht an cethramhadh feacht do tabhairt la Giollu
Macliacc comhorba Patraicc agus príomhaidh Erenn co hArdMacha.



Mac Gillepscoip taoiseach Cloinne Aeilabra rechtaire Chatha Monaigh
do marbhadh la DonnSlebhe Uá nEochadha rí Uladh i fiull. Na slána
batar etorra .i. maithe Uladh do mharbhadh DuindSlebhe ind.


L. 8


Creach fhill la mac Anduidh Uí Ruairc, agus la Saxanachaibh, ar muinntir
na hAnnghaile, agus ar Muinntir Megiollgan co rugsat bú agus broid
iomdha. Sloigheadh leó doridhisi co hArdAchadh Epscoip Mél gur ro
airgset an tír ar medhón, agus do rochair leo Domhnall Ua Fearghail,
taoiseach muinntire hAnghaile don chur sin.



Seanadh cléireach nErenn la coigeadh Connacht laechaibh cleirchibh
occ Tuaim Da Ghuálann im Ruaidhri Ua Conchobhair agus im Chadhla Uá
nDubthaigh Airdepscop Tuáma agus tri teampaill do choiseardhadh leo.



AOIS CHRIOSD 1173.



Aois Chriosd mile, cett, seachtmoghat, a trí.



Muiredhach Ua Cobhthaigh epscop Doire, agus Ratha Both, mac oighe,
leacc loghmhor, gem gloinidhe, Redla sholusta, cisde taisccedha na hegna,
craoph chnuasaigh na canóine, iar ttiodhnacal bidh agus edaigh do bochtaibh
agus do aidhilgneachaibh, iar noirdneadh Saccart agus deochon agus aesa
gacha graidh, iar nathnuadhughadh eacclus niomdha, iar ccoisreaccadh
tempall agus relgeadh, iar ndenamh iolar mainisdreach agus recclés, agus
gacha lubhra ecclustacda, iar mbuaidh ccrabhaidh, oilithri agus aithricche.
Ro fhaoidh a spiorad do cum nimhi i nDuibhreccles Cholaim Chille i
nDoire an 10. lá do Febra.


L. 10


Do ronadh miorbail mór is in oidhche atbath .i. an oidhche dhorcha do
shoillsiughadh o thá iarmeirge co muichdedoil agus an dar leo an bá forrél
do na comfocraibhe don domhan baoi sidhe for comhlasadh agus ionnamhail
chaoire moire tenedh do eirgi ós an mbaile agus a tocht soirdhes. Ro
eirighsed cach uile, uáir andar leó ro ba lá boí ann, agus ro boi amhlaidh
sin le muir anoir.



Conaing Ua hAénghusa cenn canánach Rosa Cré do écc.



Ettrú Ua Miadhachán, Epscop Cluana do écc ina Seandataidh iar
ndecchbeathaidh.



Cionaedh Ua Ronáin Epscop Glinne Da Locha do écc.



Maoiliosu Mac an Baird Epscop Chluana Fearta Brenainn do écc.



Maolmochta Ua MaoilSeachnaill abb Cluana Mic Nóis do écc.



Creach mór la hAedh Mac Aenghusa agus la Cloinn Aedha. Ro airccsed


L. 12


trian mór Arda Macha. Ro marbhadh dan an fear íshin i ccionn trí mís
iars an orccain sin Arda Macha.



Domhnall Breghach Ua Maoilechlainn rí Midhe do marbhadh la mac a athar
féin la hArt Ua Maoilechlainn agus la Muintir Laeghacháin i
nDurmaigh Cholaim Cille.



Giollu MacLiacc mac Ruaidhri comharba Patraicc Príomaidh Arda Macha
agus Erenn uile mac oighe lán do ghloine croidhe fri Dia agus fri daoinibh
do ecc go fechtnach iar sendataidh tocchaidhe 27, Marta Dia Cedaoin
iar cCaiscc is in sechtmadh bliadhain ochtmoghat a aoisi. Agus baoi sidhe
se bliadhna décc i nabdhaine Coluim Chille i nDoire ria ccomarbus
Patraicc.



AOIS CRIOSD 1174.



Aois Criosd mile, ced, seachtmoghatt, aceathair.



Maoilíosa Ua Connachtáin epscop Shil Muireadhaigh do écc.



Maolpattraicc Ua Banáin Epscop Condere agus Dhal Araidhe fer
airmhidneach lán do naimhe, do chennsa agus do gloine chroidhe do écc co
feachtnach ind hÍ Cholaim Chille iar Seandataidh thoghaidhe.



Giollu Mochaidhbeo abb mainisdreach Pettair agus Póil i nArdMacha,
Modh treabhor tairissi don Coimdheadh do écc an 31. do Mhárta, Secht-
moghat bliadhain a aeis.



Flann (.i. Florent) Ua Gormáin airdfer lecchinn Arda Macha, agus
Erenn uile, Saoi, eargna eolach is in eaccna dhiadha agus domhanda,
iar mbeith bliadain


L. 14


ar fhichit i fFrancaibh agus i Saxaibh acc focchlaim, agus fiche
bliadhan ele ag friochnamh agus ag follamhnacchadh Scol Erenn, atbath co
soinmheach is in Cettaóin ria cCaisg iars an Seachtmoghad bliadhan a
aoisi.



Muirghes Ua Dubhthaigh abb mainistrech Átha Dá Laarcc for Búill
do écc.



Ruaidhri Ua Cearbhaill tighearna Ele do mharbhadh ar lár Innsi
Clothrann.



Congalach Ua Coinfiacla tighearna Tethbha do ecc.



MaolRuanaidh Ua Ciardha tighearna Cairpri do mharbhadh i mebhail la
Gallaibh Átha Cliath, .i. la Mac Turnin, agus la mac Aodha Uí
Fhearghail, agus la Ceallach Ua Fiondalláin tighearna Delbna Moire.



Fairche Iarthair Midhe do chur le cathair Cluana Mic Nóis do réir
cleireach Erenn.



Sluaiccheadh las in iarla dindradh Mumhan. Sluaiccheadh ele la
Ruaidhri dia himdeghail forro. Ot cualattar na Goill Ruaidhri
do thocht is in Mumhain in aires catha friu, ro thochuirsiot Goill
Átha Cliath dia saighidh agus ni


L. 16


ro hairiseadh leo go rangattar go Dúrlas. Tanaic Domhnall Ua Briain
agus Dál cCais, agus cath Iarthair Connacht, agus morchath Shíl
Muireadhaigh cenmotha dirim deghshluaigh ro faccbhadh las an righ
Ruaidhri. Ro figheadh cath crodha eter Gallaibh, agus Gaoidelaibh an du
sin, go ro sraoineadh fo deoidh tre nert iommbualta for na Gallaibh, agus
ro marbhadh secht ccéd décc do Gallaibh is in cath sin, co nach tearna acht
tioruairsi becc beo as in cath sin do


L. 18


Gallaibh imon iarla. Taed sidhe fo méla dia tigh go PortLairge.
Soais Ua Briain dia tigh iar ccosccur.



MaelSechlainn Ó Donnagán tighearna Aradh do marbhadh la hUa
cConaing.



AOIS CRIOSD 1175.



Aois Criosd mile, cett, seachtmoghatt, a cúig.



An tespoc Ua Briain, espoc Chille Dara do écc.



Maoiliosa Mac an Chlerigh Chuirr epscop Uladh, do écc.



Giolla Domhnaill Mac Carmuic epscop Uladh do écc.



Flaithbertach Ua Brolchain comorba Cholaim Chille tuir eccna agus enigh,
fear dia ttuccator cleirigh Eirenn cathaoir epscoip ar a fheabhus agus
ar a eaccna agus dia ttarccus comhorbus Iae, do ecc co feachtnach iar
ttreablaid toghaidhe i nDuibhrecclés Cholaim Chille, agus Giollu
Macliacc Ua Branáin do oirdneadh ina ionadh is in abbdame.



Maidhm for Cenel nEnda ria nEachmarcach Ua cCathain agus ria Niall
Ua nGairmleadhaigh agus ár mór do cor forra.



Maghnus Ua MaoilSeachluinn ticcherna Airthir Midhi do chrochadh la
Gallaibh iar ffealladh fair in Áth Truim.


L. 20


Domhnall Caemhánach mac Diarmada Ri Laighen do marbhadh la hUa
Foirtchern agus la hUa Nualláin i ffioll.



Mac Domhnaill mic Donnchadha ticcherna Ossraighi do mharbhadh i meabhail
la Domhnall Ua mBriáin.



Tadhg mac Ferghail Uí Rúairc do mharbhadh.



Diarmaid mac Taidhg Ui Briain agus Mathghamhain mac Toirdhealbhaigh Ui
Bhriain do dhalladh (.i. ina tigh budéin i cCaislén Uí Conaing) la
Domhnall Ua mBriain agus Diarmaid do écc iarttain. Agus Mac an
Leithdercc Ui Choncobhair .i. Mac Ui Concobhair Corcmodhruadh do
mharbhadh bheos la Domhnall is in ló cedna.


L. 22


Sluaicchedh la Ruaidhri Ua cConcobhair la Righ Ereann i Mumhain.
Roionnarb Domhnall Ua mBriain a Tuadhmumhain agus ro mhill an tír
go mor don chur sin.



Conchobhor Mac Concoille abb Recclésa Poil agus Pedair, agus comorba
Patraicc iarttain do écc hi Roimh iar ndol do accallaimh comhorba
Pettair.



Giolla Coluim Ua MaolMuaidh ticcerna Fer cCeall do marbhadh la
Ruaidhri mac Concobhair Még Cochláin tre meabhail.



AOIS CRIOSD 1176.



Aois Criosd, mile, céd, seachtmoghad, asé.



Fabhar agus Ceanannus do fhasughadh do Ghallaibh agus do Uibh
Briuin.



Lughmhagh do fhasughadh do Saxaibh.



Niall mac Mhéc Lochlainn do mharbhadh la Muinntir Branáin (.i. Dál
mBuinne).


L. 24


Ingen Ruaidhri Ui Concobhair (.i. ri Ereann), ben Fhlaithbertaigh Ui
Maoildoraidh do mharbhadh la macaibh Ui Chairelláin.



Benmidhe inghen Donnchadha Uí Cherbhaill, ben Chonmhaighe Ui Flainn,
bainticcherna Ua tTuirtre agus Fher Lí do écc.



CúMaighe Ua Flainn ticcherna Ua tTuirtre, Fher Lí agus Dal Araidhe
do mharbhadh la CoinMidhe la a bhrathair fén, agus la Feraibh Lí.



Saxain do ionnarbhadh do Domhnall Ua Bhriain a Luimneach tria forbhaisi
do denamh dhó forra.



Caisdiall Gall gá dhenamh i cCenannus.



An tIarla Saxanach (.i. Riocard) do écc in Áth Cliath do bainne aillsi
ro gabh ar a chois do miorbailiph Bricchde Cholaim Chille agus na naomh
archena isa ceallu ro milleadh laiss. At connairc siumh féisin Brighit
andarlais ag a mharbhadh.


L. 26


Caislen Sláine i raibhe Riocard Flemeann co na sluagh, as ro bás oc
milleadh Oirgiall agus Ua mBriúin agus fher Midhe do orccain la
Maoileachlainn mac Meclochlainn la ticchearna Cenel nEoghain, agus la
Cenel nEoghain budhén agus la hAirgiallaibh. Ro marbhsat cúicc cett
no ní as uille do na Gallaibh la taebh ban, leanamh agus each co ná terna
duine i mbethaidh as in ccaisdiall. Ro fasaighte tri caistteoill im
Midhe ar nabharach ar uamhan Cenél nEoghain .i. caistiall Cenannsa,
caisslen Calatroma agus caislen Doire Pattraic. Riocard Flemenn
fein do marbhadh don chur sin.



Baile biataigh do iodhbairt la Ruaidhri Ua Concobhair Ri Ereann don
Coimdhedh agus do Naoimh Bearach go brath .i. baile Tuama Achadh.
Itiad Slana na hogh-dhilsi go brath. Cadhla Ua Dubhthaigh airdepscop
Tuama, Aireachtach Ua Roduibh, Flann Ua Fionnachta, Aodh Uá Floinn,
Ruarc Ua MaoilBreanainn, Ignaidhe Uá Mannachain, Giollu an Coimdhedh
Mac an Leastair, Ua hAinlighi, agus Concobhar Mac Diarmada, a
ccoraigheacht an baile sin do beith ag Dia agus ag Bearach go brath ó
Ua cConchobhair agus o fhior a ionaid.



Domhnall mac Toirdealbhaigh Uí Concobhair ticcherna thuaiscceirt Con-
nacht, ordan, Smacht agus deghchomhairle na nGaoidheal do écc, agus a
adhnacal i Maigh Eo na Saxan.



Domhnall mac Toirdhealbhaigh Uí Bhriain rioghdamhna Mumhan do écc.


L. 28


Domhnall Ua Máilli tighearna Umhaill do écc.



Diarmait mac Corbmaic Még Carthaigh ri Desmumhan do ghabháil la
a mhac fein Corbmac Liathanach agus Corbmac do mharbhadh hi ffiull la
a mhuintir budhein agus Diarmait do ghabháil a tighearnais iaram.



Domhnall Mac GiollaPatraicc tighearna Osraighe do écc.



Aodh mac Giollabroidi Ui Ruairc do écc.



Domhnall mac Giolla Patraic tighearna Cairpre Ua cCiardha, do marbhadh
i ffiull dUa Maoilechlainn (.i. Art), agus Art do aithrioghadh la
fearaibh Midhe, agus righe (no ticcearnus) do thabhairt do Dhonnchadh
Ua Maoilechlainn agus Flann a mhac do mharbhadh la Cairpre Ua
cCiardha.



AOIS CRIOSD 1177.



Aois Criosd mile, cétt seachtmoghat, a seacht.



Uiuianus cardinal do theacht i nErinn. Seanadh cleireach Erenn do beith
ettir epscopaib agus abbaibh iman ccardinal in Ath Cliath an ced Domhnach
don Corgus agus ro chinnsed deithide iomdha ná comhailtear.



Aedh O Nell .i. An Macaomh Tóinleascc ticcherna Cenel nEoghain re headh
agus Rioghdhamhna Ereann do mharbhadh la Maoileachlainn Ua Lochlainn agus
la hArdghal Ua Lachlainn agus Ardghal feisin do chomhthuitim la hUa
Nell ar an lathair sin.



Sluaicchedh la Iohn Do Cuirt agus las na ridiridhibh i nDal Araidhe agus
co Dun


L. 30


Da Lethghlass. Ro marbhsat Domhnall mac mic Cathasigh ticcherna Dál
Araidhe. Ro hoircceadh agus ro milleadh Dun Da Lethghlass la Iohn
agus las na


L. 32


ridiribh tainic i na shochraide. Do ronadh dona caislen leó ann as a
ttugsad maidhm fo dhí ar Ultaibh, agus maidhm for Cenél Eoghain agus for
Airgiallaibh airm in ro marbhadh Conchobhor O Cairealláin toiseach
Cloinne Diarmada agus GiolluMacLiacc Ua Donngaile toisech Fher
nDroma.



Ro gonadh ann bheos Domhnall Ua Flaithhbertaigh do shoighdibh gur ba marb
é iaramh do na gonaibh sin i recclés Póil in ÁrdMacha iar ccaithemh
cuirp Criosd agus a fhola, iar nongadh agus aithricche. Ro marbhadh dona
maithe iomdha aile leó cenmothaitsidhe. Táinic Iohn Do Cúirt co na
sochraidi an feacht cedna i nUibh Tuirtre agus i fFeraibh Lí. Ro
loiscc Cúmidhe Ua Flainn Airthear Mhaighe remhe. Ro loisccset dona
Cul Rathain agus ceallu iomdha oile.



Niall Ua Gairmleadhaigh ticcherna fher Maighe hIthe agus Cenél Enda
do mar-


L. 34


badh la Donnchadh Ua cCairealláin agus la Cloinn Diarmada ar lár
Dhoire Cholainn recte Cholaim Chille ar ro loiscceadh teach fair cetus
agus terna Niall amach ass agus ro marbhadh i ndorus an ticche iarttain.
Da roine doná Donnchadh Ua Cairelláin oghsíth fri Dia fri Colaim Cille
agus fri muinntir Dhoire annsin tar a cenn fén agus tar chenn a shleachta
.i. a mhainchine fen, a mhec, a ua, agus a iarmua tria bithe do Colaim
Chille agus do muinntri Dhoire. Ro iodhbair doná baile biataigh i
ffarradh Domhnaigh Mhóir dhóibh. Do rad dóibh bhéos Mac Riabhach .i.
corn as ferr boi i nErinn is in aimsir sin i ngioll tri fichit bó.
Do ronadh imorra teach don cleireach i nionad an tighe ro loiscceadh uadha for
Ua nGairmleadhaigh. Ro hiocadh uile friss gach ar loiscceadh imbe. Do
radsat Clann nDiarmada uile lórgniomh tar a ccenn fen uatha.



Murchadh mac Ruaidhri Ui Concobhair do breith Mile Coca co na ridiribh
lais go Ros Commain do milleadh Connacht ar ulca fri Ruaidhri. Ro
loisccsed doná Connachtaigh fo cedoir Tuaim Do Gualann agus ceallu an tire
ar chena ar na hairisdís Goill inntibh. Ro chuirset iarttain maidhm fors na
Gallaibh agus ró diochuirset ar éccin as an tír iatt. Ro dhall
Ruaidhri a mac Murchadh i ccionadh an turais sin.


L. 36


Maidhm for Ua Maoildoraidh agus for Cenel cConaill ria
cConcobhor Ua cCairealláin áit in ro marbhadh ár Cenél Enda im mac
Ui Searraigh agus im maitib iomhdha archeana.



Domhnall Ua hEaghra ticcerna Luighne do écc.



AOIS CRIOSD, 1178.



Aois Criosd mile, céd, seachtmogat a hocht.



Bachall Choluim Mic Luighdheach do bheith acc iomacallamh re na chleireach
fein co fiadhnach.



Domhnall Ua Foccarta epscop Osraighe do écc.



Giollu Criosd Ua hEothaidh epscop Conmaicne do écc.



Concobhar mac Conallaigh Ui Luinigh do gabháil toisigheachta Cenéil
Moen agus Domhnall mac Domhnaill Ui Gairmleadhaigh do ionnarbhadh a
Maigh Ithe i nInis Eoghain do chum Donnchadha Uí Dhuibhdhiorma. Cenél
Moién i ccionn ráithe iaramh do chur Concobhair mic Conallaigh a
toisigheacht, agus a ccennus do thabhairt do Dhomhnall mac Domhnaill Ui
Gairmleadhaigh. Muinnter Domhnaill .i. mac Giollu Caech Uí Ederla
agus Uí Flannagáin do mharbhadh Concobhair mic Conallaigh i ttoigh
Domhnaill feisin i meabhail ar comairce aircinnigh na hErnaidhe boi ina
farradh an tan sin. Ro ionnarbsat iaramh Cenél Moáin Domhnall Ua
Gairmleadhaigh


L. 38


a toisigheacht agus tugsat Ruaidhri Ua Flaithbertaigh i ccennus
foraib. Meabhal do dhenamh la tribh macaibh Ui Fhlaithbertaigh for Cenél
Moáin. Domhnall mac Domhnaill Ui Ghairmleadhaigh do mharbhadh leo, agus
Ticchernan mac Raghnaill Mic Domhnaill agus ochtar do mhaithibh Cenél
Moáin immaille friu. Raghnall mac Eachmarcaigh Uí Chatháin do mharbhadh la
Cenél Moáin a ttosach an tsamhraidh sin cona ina dhioghail sidhe do rochair
Galach Ua Luinigh agus Muircheartach Ua Peatain, agus as na dioghail bheós
do ronadh in meabail remraite for Cenél Moáin.



Gaeth mor is in mbliadhain si. Ro lá fiodhár, Ro trasccair railghe. Ro
trasccair doná sé fichit crann i nDoire Colaim Cille.



Iohn Do Cuirt co na allmurchaibh do theacht co Machaire Chonaille,
do ronsat oirccne ann. Badar oidhche longpuirt i nGlionn Righe iaramh.
Do bert


L. 40


Murchadh Ua Cerbaill ticcherna Oirgiall agus Cu Uladh Mac Duinnslebhe
.i.Rí Uladh fuabairt biodhbhadh forra gur ro marbadh agus gur ro bádhadh
ceithri céd co leith díobh. Torchratar céd do na Gaoidhealaibh i friothghuin
an chatha im Uá nAinffeth tighearna Uá Méith Macha.



Tainic Iohn Do Cuirt iar ttrioll do orccain Dál Araidhe agus Uibh
Tuirtre. Tucc doná Cumidhe Ua Flainn ticcherna Ua tTuirtre agus
Fher Lí deabhaidh dosomh


L. 42


co na Ghallaibh isuidhe. Ro meabhaidh forra. Ro cuir a nár tria
mhiorbhailibh Patraic, Coluim Cille agus Brenainn. Ocus tearna Iohn
fein ar eccin as co creachtnaighthe co rainic co hAth Cliath.



Constapla righ Saxan i nAth Cliath (.i. Hugo), agus i nAirther Midhe
co na shochraide do thocht go Cluain Mic Nóis. Ro airgsed an baile acht
na tempaill agus ticche an eapscoip. Do roine Dia agus Ciarán miorbaile
foillsi forra, uair ni ro chumhaingsed tathamh no tionabhradh do dhenamh
gur ro élaidhsed a Cuirr Cluana arabhárach.



Abann na Gaillme do tracchadh fri re laithe aicenta. Na huile aidhme
ro báidhid innte ó chen co na hiascc do thionól la lucht an dúin agus an
tiri i ccoitcinne.


L. 44


Maidhm ria nArt Ua Maoilechlainn, agus ria nUibh Failghe, agus ria
nGallaibh for Dhelbhna Eathra, agus for Mhaoileachlainn mBecc, agus
for dreim do feraibh Tethbha dú in ro marbhadh Muireadhach mac an
tSionnaigh.



Aodh Ua Flaithbertaigh ticcherna Iarthair Connacht do écc i nEanach
Duin.



Amhalgaidh Mág Amhalgaidh do marbhadh la Siol nAnmchadha.



MaelSechlainn Becc Ua Maoilechlainn do gabháil tighe for Art Ua
Maoileachlainn, agus Art do téarnudh as, agus Flann mac Még
Amhalghaidh taoiseach Calraighe do marbhadh ann la Maelsechlainn.


L. 46


AOIS CRIOSD 1179.



Aois Criosd mile, céd, seachtmoghat, a naoi.



Tuathal Ua Connachtaigh epscop Tíre Briuin Colmán Ua Scannláin
aircinneach Cluana, Giollu Domhnaigh Ua Forannáin aircinneach Arda
Sratha, agus Maelmaire Mac Giollu Colmain Secnap Arda Sratha do ecc.


L. 48


Ard Macha do losccadh ettir templaibh agus recclesaibh acht reccles
Bricchde agus Teampall na fFerta namá.



Cealla Tire hEoghain o slébh bud des do fholmughadh tre coccadh agus
comhfhuachadh, terce agus dochmataid.



Ua Ruadhachán ticcherna Ua nEachdach do écc do ghalor tri noidhchi
iar na ionnarbadh tré shárucchadh Canóine Patraicc dó gar roimhe.



Sídh do dhenamh do Dhonnchadh Ua Cairealláin agus do Cloinn nDiarmada
uile la Cenél Móen agus la hUa nGairmleadhaigh, Amhlaibh mac Menman
derbhrathair sidhe mná an Donnchaidh remraite. Ba hann ro naidhmsed a
sídh re aroile i teampall Arda Sratha fo mionnaibh na heaccailse ísin,
Domhnaigh Móir agus na hErnaidhe. Tainic doná Ua Gairmleadhaigh
.i. Amhlaoibh ar na mharach do cuingeadh tuilleadh slána co teach
Donnchaidh Ui Chairealláin. Ro marbhadh somh fo cedóir ar lár an
aireachta a ndorus an tighe i ffiadhnaisi a derbhsheathor .i. ben
Donnchadha. Ro marbhadh bheós triur dia muinnter i maille friss,
.i. Cionaedh mac Airt Uí Bhracáin, agus mac Giollu Criosd mec Corbmaic
mec Reodáin .i. derbh chomhalta Donncaidh Ui Chairealláin.



Ardsratha, Domhnach Mor, an Earnaidhe ....... do fholmhughadh la
feraibh Maighe hIthe.


L. 50


Cóicc tighe ar céd do losccadh hi cCluain Mic Nois hi ffoghail.



Cluain Ferta Brenainn co na templaibh do losccadh.



Lothra, Ardfearta Brenainn, Caisiol, Tuaim Da Ghualann, Dísert
Ceallaigh, CeallMedhóin agus Balla, iaidsidhe do losccadh uile.



MaelSeachlainn Ua MaoilMiadhaigh taoiseach Muinntire hEolais do ecc.



Iomhar Ua Cathasaigh tighearna na Saithne do ecc.



Maoileachlainn Riabhach O Seachnasaigh ticchearna leithe Chenel Aodha
do marbhadh la mac Donnchaidh Í Chathail.



AOIS CRIOSD 1180.



Aois Criosd mile, céd, ochdmoghatt.



Lorcan Ua Tuathail .i. Labhras airdespoc Laighen agus legaitt na
hEreann do martradh hi Saxain.


L. 52


MacRaith Ua Daighre aircinneach Doire do ecc.



Raghnall Ua Cairealláin do mharbhadh la Cenél Moaín i neneach Cholaim
Chille for lár Doire Colaim fadhein.


L. 54


Donncadh Ua Cairealláin do mharbhadh la Cenél cConaill i ndíoghal a
mheabhla ar Ua nGairmleadhaigh tre miorbailibh na naemh isa heneach
ro sharaigh.



Aindiles Ua Dochartaigh do écc i nDoire Cholaim Chille.



Cath na cConchobhor, .i. Concobhor Maenmhaighe mRuaidhri Ui Chonchobhair
agus Concobhar Ua Ceallaigh (.i. tighearna Ua Maine) dú i ttorchair
Concobhor Ua Ceallaigh, Tadhg a mhac, a dherbhrathair Diarmaid, agus
Maoilseachlainn mac Diarmada Ui Cheallaigh, agus mac Taidhg Ui
Concobhair (.i. Tadhg).



Muirghes Ua hEdhin tigherna Ua bhFiachrach Aidhne do mharbhadh la
feraibh Mumhan.



Carrghamhain Ua Giolla Ultáin taoiseach Muinntire Maoil tSionna do
mharbhadh la hAedh Mac Carrgamhna i nInis Éndaimh for Morloch.



Domhnall mac Taidhg Uí Chinnéidigh tighearna Urmhumhan do éc.


L. 56


MaolMuire Mac Cuinn na mBocht primhshenóir Ereann do écc.



Aodh Ua Caithniadh, tigearna Iorrais do marbhadh la hUa cCeallachain
hi ffiull hi cCill Chomáin.



Amhlaibh Ua Toghda taoiseach na Brédcha, do marbhadh la hUa
nGaibhthecháin taoiseach Mhaighe hEleg.



Murchadh Ua Lachtna taoiseach an Dá Bhac do bhádhadh ilLoch Con.



AOIS CRIOSD, 1181.



Aois Criosd mile, ced, ochtmoghatt, a haen.



Dungal Ua Caellaighi espoc Leithglinne do écc.



Maolmuire Ua Dunain abb Cnuic na Sengan hi Lughmagh do écc.



Maolciarain Ua Fiodhabhra comarba Ciarain do écc.



Cathraenedh ria fFlaithbhertach Ua MaelDoraidh ticcherna Cenel
cConaill for macaibh righ Connacht Satharn Cinctidhisi dú in ro marbhadh
se meic décc do clannuibh ticchernadh agus toiseach Connacht la Cenél
cConaill co sochaidhip oile do shoerclannaibh agus doerclannaibh immaille
friú cenmotháidsíde. Ro chuirsett Connachtaigh fo daoire dhóibh fri ré
imcén iarsan cath sin. Cath Criche Coirpre ainm in catha sin.


L. 58


Iar naraile liubar itiatt na meic riogh torcratur la Flaithbhertach is
in cath remráite, Brian agus Maghnus dá mhac Toirrdhealbhaigh Moir,
agus Maolruanaigh, dá mac ele Aodha Í Chonchobhair. Do rochair beos
Aodh mac Conchobhair Ui Cellaigh, agus GiollaCríst mac MegOireachtaigh
Uí Rodhuibh, Eachmarcach Ua Muiredhaigh, Donnchadh mac Briain Luignigh Ui
Concobhair, Cucuallachta mac Muirchertaigh Uí Concobhair, tri hUí
Maoilbrenainn, dá Mac Giollabuidhe agus Aodh mac mic Aodha mic
Ruaidhri, agus sochaidhe ele do shaerclannaibh.



Sloicchedh la Domhnall mac Aedha Mhéc Lachlainn agus la Cenel nEoghain
Telcha Óg i nUltoiph. Ro mheabhsatt for Ultoiph, for Uibh tTuirtre
agus for Fheraibh Lí, im Ruaidri Mac DuinnSlebhe agus im
ChoinMhidhe Ua Flainn.



Sluacch la feraibh Maighe hIthe im Ua cCathain Eachmarcach agus im
Cenel mBinigh Glinne co rangadar tar Tuaim. Ro airccsed Fir Lí
agus Ua tTuirtre uile. Ruccsat ilmile do buaibh.



Tomaltach Ua Conchobhair do oirdneadh i ccomhorbus Patraicc. Cuairt
Chenél Eoghain do thabhairt laiss, do bert a reir uaidhibh agus ro
fhaccaibh bennachtain.


L. 60


AOIS CRIOSD, 1182.



Aois Criosd mile, ced, ochtmhoghatt, adó.



Aodh Ua Caellaighi espoc Airghiall agus cend canánach Ereann do écc.



Domnall Ua hUallachain airdespoc Mumhan do écc.



Sluaicchedh la Domhnall mac Aedha Ui Lachlainn go Dún Bó i nDáil
Riada. Do rad som cath do Ghallaibh is in dú sin. Ro meabhaidh for
Cenél nEoghain. Ro marbhadh ann dna Raghnall Ua Breislén, Giolla
Criosd Ó Catháin co sochaidhiph oile i maille friu, Ruccsat Soiscela
Martain leó don chur sin.



Brian mac Toirrdhealbhaigh Ui Bhriain do mharbhadh la Raghnall Mac
Commara Bicc tre meabhail.



Aodh Mac Carrgamhna taoiseach Muinntire Maoiltsionna do marbhadh la
Giolla Ultáin Mac Carrgamhna.



Murchadh mac Taichligh Uí Dubhda, do marbhadh la Maoilseachlainn Ua
Maolruanaidh.



Amhlaibh Ua Ferghail do ghabhail taisighechta na hAngaile, agus
Aodh do innarbadh.



AOIS CRIOSD, 1183.



Aois Criosd mile, ced, ochtmoghatt, atrí.



Ioseph Ua hAodha Epscop Ua cCeinnselaigh do écc.



Bec Ua hEghra ticcerna Luighne Connacht do marbhadh la Conchobhar
ua Diarmata mic Ruaidhri ar Loch Mic Feradhaigh ina thigh fein tre meabhail.


L. 62


Do rala deabhaidh etter Ua Flaithbertaigh (An Giollu Riabhach) agus
mac Ui Ghairmleadhaigh. Ro marbhadh Ua Flaithbertaigh is in iomaireacc
sin agus drong mór do Cenél Moain.



Ferghal mac Amhlaibh Ui Ruairc do marbhadh la Lochlainn mac Domhnaill
Ui Ruairc.



Giollaultáin Mac Carrghamhna taoiseach Muintire MaoiltSionna do mar-
bhadh la macaibh Ui Bhraoin agus la macaibh an tSionnaigh Ui
Chatharnaigh go ccuiccear ele a maille fris.



AOIS CRIOSD, 1184.



Aois Criosd mile, ced, ochtmogatt, a cethair.



Giolla Iosa Ua Maoilin Epscop eisidhe do écc.



Brian Breifnech mac Toirrdhelbhaigh Ui Conchobhair do écc.



Maoiliosu Ua Cerbhaill do oirdnedh i ccomhorbus Patraic ier na
fhaccbháil do Thomaltach Ua Chonchobhair.



Art Ua Maoileachlainn ticcherna Iarthair Mhide do mharbhadh i meabhail
la Diarmait Ua mBriain .i. mac Toirrdhelbhaigh tria forcongra Ghall,
agus Maoilseachlainn Beacc do ghabháil a ionaidh, agus maidhm do sraoineadh
lais a ccionn trí lá forsan Diarmait cédna du in ro marbait ile im mac
Mathghamhna Í Briain.



Caislén do cumhdach la Gallaibh i cCill Áir.



Caislén oile do orccain la Maoilseachlainn agus la Conchobhor
Maenmaighe Ua cConchobhair. Ro marbhadh drong mhór do Gallaibh ann.



Dech tticche fichet do roighnibh cumhdaighthi Arda Macha do orgain
la Gallaibh Midhe.



Mainistir Easa Ruaidh do edhbairt la Flaithbertach Ua Maoldoraidh
ticcerna Chinél cConaill do Dhia agus do Naoimh Bernard do raith
a anma.


L. 64


Cendfaoladh Ua Gráda, comorba Cronáin Tuama Gréne do écc.



Niall mac an tSiondaigh Ui Chatharnaigh do écc.



Amhlaibh mac Ferghail Ui Ruairc ticcerna Breifne do marbhadh a ffiull
la Mag Raghnaill.



Domhnall Ua Flannaccáin taoiseach Cloinne Cathail do écc hi cConga
Féichín.



Ferghal Ua Raghallaigh do mharbhadh hi ffiull la Maeilechlainn Ua
Ruairc.



AOIS CRIOSD, 1185.



Aois Criosd mile ced ochtmoghadh a cúig.



Maoiliosu Ua Muireadhaigh fer lecchinn Doire Cholaim Chille do ecc iar
Sendataigh thoghaidhe.



Pilib Unserra co nGallaibh uime do beith in ArdMacha co cenn sé laithe
cona noidhchibh i medhon Corghais do shonnradh.



Giollu Criosd Mac Cathmaoil ard taoiseach Cenél Fearadhaigh agus na
cClann


L. 66


.i. Clantt Aengusa, Clann Duibhinnreacht Clann Fhógartaigh, Ui
Cennfoda, agus Clann Collu do Fearaibh Manach, cenn comhairle
Tuaiscirt Ereann do mharbhadh la hUa nÉccnigh agus la Muinntir
Chaomháin, agus a chenn do bhreith leó go ffríth uatha i ccionn
miosa iarttain.



Maoilsechlainn mac Muircheartaigh Uí Lachlainn do mharbhadh lá Gallaibh.



Maoiliosa Ua Dálaigh ollamh Ereann agus Alban ard taoiseach
Corcaraidhe agus Corcadain, Saoi oirdherc ar dhán, ar eneach agus ar
uaisle do écc i cCluain Ioraird oca oilithre.



Mac rígh Saxan .i. Seon mac an dara Henri do theacht i nErinn lucht
trí fichit long do ghabháil a righe. Ro gabh AthCliath agus Laigin.
Do roine caisdiall oc Tioprait Fhachtna agus occ Ard Fíonáin. Ro airg
Mumha esdibh. Ro bhris tra


L. 68


Domhnall Ua Briain Maidhm ar Ghallaibh mic righ Saxan. Ro chuir a nár.
Do dheachaidh dna mac righ Saxan tairis inunn iarttain do chosaoid
Hugo DeLatii re a athair, uair asé Hugo ba forlamhaigh a hucht rígh
Saxan ara chionn in Erinn, agus nír léicc cíos na braighde chuigesiumh
ó righraidh Ereann.



Comhthoccbháil coccadh do fhás i cConnachtaibh edir na rioghdhamhnaibh,
.i. ettir Ruaidhri Ua Conchobhair agus Conchobhar Maenmaighe, mac
Ruaidhri, agus Conchobhar Ua Diarmada, Cathal Carrach mac Conchobhair
Maonmaighe, agus Cathal Croibhdearg mac Toirrdhealbhaigh, ro marbhadh
sochaidhe etorra. Do roine Ruaidhri agus a mac sídh las na huaislib ele
iarttain.



Iarthar Connacht do losccadh taighibh, templaibh la Domhnall Ua mBriain
agus la Gallaibh.



Cathal Carrach mac Conchobhair Maonmaighe mic Ruaidhri do losccadh Chille
Dálua taighibh, templaibh tar a neisi, tucc a seótta agus a maoine leis.
Tuadhmhumha bheós do mhilleadh agus dorccain lá Conchobhar Maonmaighe mac
Ruaidri agus la Gallaibh. Na Goill feisne do theacht leis co Ross
Commain, agus mac Ruaidhri do thabhairt tri míle do bhuaibh dóibh i
ttuarastal.



Amhlaoibh Ua Muiredhaigh epscop ArdaMacha agus Chenél Feradhaigh
lochrann solusta nó soillsiccheadh tuath agus ecclas décc, agus
Foghartach Ua Cearbhalláin do oirdnedh ina ionadh.



Diarmaid Mag Carthaigh tighearna Desmumhan do mharbhadh la Gallaibh
Corcaighe.



Domhnall Mac Giolla Pattraicc tighearna Osraighe do écc.



AOIS CRIOSD, 1186.



Aois Criosd, mile, céd, ochtmogad, asé.



Maolcallann mac Adaim Mic Cleircein epscop Cluana Fearta Brenainn
do écc.



Domhnall mac Aodha Uí Lachlainn do chor a flaithes, agus Ruaidhri Ua
Flaithbheartaigh doirdneadh lá druing do Chenél Eoghain Thealcha
Ócc.


L. 70


Conn Ua Breisléin (.i. taoiseach Fánat) caindeal einigh, agus ghaisccedh
thuaiscirt Ereann do mharbhadh la mac Mic Lachlainn, agus lá dréim do
Chenél Eoghain, agus Inis Eogain dorccain fó a bhithin gion go raibhe
cion doibh ann.



Giolla Pattraicc Mac An Ghiolla Chuirr toiseach Ua mBranáin do mharbhadh
lá Domhnall Ua Lachlainn tré erail Muintire Branáin fódhéin.



Ruaidhri Ua Conchobhair do ionnarbhadh i Mumhain la Conchobhar
Maonmaighe lá a mhac bhúdéin. Connachtaigh do mhilleadh etorra dibhlinibh,
agus tuccadh é dia thír do ridhisi tre chomhairle Shil Muiredhaigh,
agus do radatt triocha céd dferann dó.



Hugo DeLatii Malartach agus díscaoilteach ceall niomdha ticchrena
Gall Mide, Breifne, agus Airghiall. As dó dna do beirthi cíos
Connacht. As se ro gabh ermhor Eirenn do Gallaibh. Ró ba lán Mídhe
uile ó Shionainn go fairrgi do chaislenaibh Gall less. Iar
ttairccsin iaramh caislén Dermhaighe dhó táinic


L. 72


amach go ttriar Gall ina choimhideacht do dhéchsain an caislén. Tainic din
aon ócclach Giolla Gan Ionathar Ó Miadhaigh do fheraibh Teathbha dia
shoighidh agus


L. 74


tuagh fo a choimm laiss. Do bert buille do Hugo gur bhen a cenn de gur
tuit ettir chenn agus cholainn i ccladh an caislén i neneach Cholaim
Chille. Agus do cuaidh Giolla Gan Ionathar do thoradh a reatha ass,
ó Ghallaibh agus o Ghaoidhealaibh


L. 76


fo Choill an Cláir. Ráinicc iaramh i ccenn an tSionnaigh agus
Ui Braoin, uair assiad ro fhuráil air an tiarla do marbhadh.



Murchadh mac Taidhg Ui Ceallaigh tigherna Ua Máine do marbhadh la
Conchobhar Maonmaighe.



O Breislein taoiseach Fánat hi cCenél cConaill do marbhadh la mac
Mic Lachlainn.



AOIS CRIOSD, 1187.



Aois Criosd mile, céd, ochtmoghat, a seacht.



Muirchertach Ua MaoilUidhir espoc Cluana Fearta agus Cluana Mic Nois
decc.



MaoilÍosa Ua Cerbhaill espucc Airghiall décc.



Ruaidhri Ua Flaithbhertaigh ticcherna Cenél Eoghain do mharbhadh ar
crech i tTir Conaill la hUa MaolDoraigh .i. Flaithbhertach.



Carracc Locha Cé do losccadh do thene doait. Ro baidhedh agus ro loisceadh
inghen Ui Eidhin (.i. Duibheasa) ben Choncobair Mic Diarmata (tigherna
Maighe Luircc) go seacht ccédaibh (no cethracha ar chéd), nó ní as uille
eittir fheraibh agus mnaibh fri ré naon uaire innte.



Giolla Iosa mac Ailella Ui Bhraoin secnap Ua Maine senchaidhe
sccribhnighe, agus fear dana d'ecc.


L. 78


Caislen Chille Áir do losccadh agus do mhúradh for Ghallaibh la
Conchobhar Maenmaighe agus lá Maelsechlainn mBecc cona terna sgeolanga
uatha gan marbhadh agus mudhucchadh. Tuccsat a bfoidhb, a nairm, asceith,
allúireacha agus aneocha leó, agus ro marbhaitt dís do rideribh leó.



Donnchadh Ua Ruairc do marbhadh la Muintir Eolais hi ffiull.



DruimCliabh do orccain do mhac MaelSheachlainn Uí Ruairc do tighearna
Ua mBriúin agus Conmaicne, agus do mhac Cathail hUi Ruairc, agus
Goill Midhe amaille friú. Do roine Dia agus Coluim Cille fiort amhra
innsin, uair ro marbhadh mac Maelechlainn Ui Ruairc ria ccionn coicdhisi
iar sin hi cConmaicnibh, agus ro dalladh mac Cathail hUí Ruairc la
hUa Maoldoraidh, .i. Flaithbertach in enech Cholaim Chille. Ro marbadh
dna sé fichit daes grádha mheic Maoilshechlainn ar fud Conmaicne
agus Chairpre Dhroma Cliabh tré miorbhail Dé agus Choluim Chille.



Mac Diarmatta, Muirges mac Taidcc, tigerna Muighe Luircc décc ina
thigh fein ar Claonloch hi cCloinn Cuain.



Raghnall Mág Cochlain ticcerna Dealbhna do écc.



Aodh mac Maoileachlainn Ui Ruairc tighearna Breifne do marbhadh la
macaibh Cuinn Még Raghnaill.



Aireactach Mac Amhalgaidh taoiseach Calraighe do écc.


L. 80


AOIS CRIOSD, 1188.



Aois Criosd mile, céd, ochtmoghat, a hocht.



Martain Ua Brolaigh airdeccnaidh Gaoidheal agus fer leighinn Arda
Macha do écc.



Aedh Ua Bechan epscop Innsi Cathaigh do écc.



Amlaoibh Ua Daighre do tocht co hÍ dia oilithre agus a ecc ann iar
naithrighe toccaidhe.



Ruaidhri Ua Canannain tigherna Chinél cConaill fri hedh agus rioghdamhna
Ereann bheos do marbhadh la Flaithbertach Ua Maoldoraidh tre mebhail
acc droichet Sliccighe iar na bréccadh do lar Dhromacliabh amach, agus
brathair ele dó do marbhadh amaille fris, agus drem dia mhuinntir. Maghnas
Ua Gairbh toiseach Fher nDroma (ro imbir lámh ar Ua cCanannáin) do
mharbhadh la muinntir Eachmarcaigh Uí Dochartaigh i ndioghail Uí
Chanannáin.



Domhnall Ua Canannáin do ledradh a choisi dia thuaigh fein i nDoire
acc bein ascclainge connaidh, agus a écc de tria easccaine samhtha
Cholaim Cille.



Goill chaisteoil Mhaighe Cobha agus drong do Uibh Eachdhach Uladh do
thocht ar creich i tTir Eoghain go ttorachtatar go Leim Mic Neill.
Ro gabsat bú annsin. Do dheachaidh Domhnall Ua Lachlainn cona thecclach
ina ndeadhaidh, rucc orra


L. 82


hi cCabhan na cCrann Árd, do rattsat iomairecc dia roile, ro maidh for
Ghallaibh, ro cuiredh a nár. Do radadh eimh sadhadh do Ghallgha for
Domhnall a aenar, agus torchair innsin hi friothguin tigherna Ailigh,
Domhnall mac Aodha hUi Lachlainn, rioghdhamhna Ereann ar cruth, ar
chéill, agus ar threbhaire. Ruccadh an lá sin fein go hArdMacha.
Ro hadnaicedh co nonoir agus co nairmhidhin moir iaramh.



Edaoin inghen Ui Chuinn baintigherna Mumhan bai aga hoilithre i
nDoire decc iar mbreith buadha ó dhomhan agus o demhan.



Sluaicceadh la Iohn Do Cuirt agus la Gallaibh Ereann hi cConnachtaibh
amaille le Concobhar Ua nDiarmatta. Tionoilidh rí Connacht .i. Concobhar
Maonmaighe maithe Connacht uile. Tainic Domhnall Ua Briain co ndruing
do fheraibh Mumhan i sochraitte righ Connacht. Loiscit na Goill araill
do cheallaibh na tire rempa. Ni ro leiccit sccaoileadh doibh co rangattar
EasDara. Ba do theacht i tTir Conaill ón, uair na ro leiccsiott
Connachtaigh nias sia dia ttír iad. Iar bfios sccél do Ua Maoldoraidh,
do Fhlaithbertach, teaglomaidh sídhe Cenel Conaill na ccoinne co
Druim Chliabh. Od cualadar na Goill sin ro loisccsed EasDara co leir.
Soaid tar a naiss. Tiaghaid is in Coirrshliabh. Do beartsad
Connachtaigh agus Fir Mumhan ammus forra. Marbhaid sochaidhe mhóir dhibh.
Fáccbhaid na Goill an tir ar eccin, agus ní ró mhillsed a beacc don chur sin.


L. 84


Creach la Gallaibh Uladh for Chenél nEoghain co rugustoir Domhnall
mac Aodha Uí Lachloinn tighearna Cenel nEoghain forru, agus ro chuirset ár
for Ghallaibh, agus atrochair Domhnall i friothghuin an chatha sin.



AOIS CRIOSD, 1189.



Aois Criosd, mile, céd, ochtmoghad, anaoi.



MaolCainnigh Ua Fercomais fer lechcinn Doire do bhathadh ettir Áird
agus Inis Eoghain.



ArdMacha do orccain la hIohn Do Cuirt agus la Gallaibh Ereann ina
fhochair.



ArdMacha do losccadh o Crossaibh Brighde co Reccles Bricchdi ettir
raith agus trian agus teampall.



Murcha Ua Cerbhaill tigerna Oirghiall do écc is in Mainisdir Mhóir
iar naithrichci toghaidhi.



Domhnall mac Muircheartaigh Méc Lochlainn do mharbhadh la Gallaibh
Dal Araidhe aca fein.



Echmilidh mac Mec Cana, sonas agus sobharthan Tíre hEocchain uile do ecc.



Mac na hOidhce Ua MaolRuanaidh tighearna Fer Manach do chor as a
thigearnas, agus é do dhol do chum Ui Cherbhaill. Tainicc sluagh Gall don
tír iarttain, agus do rad Ua Cerbhaill agus Ua MaolRuanaidh tachar
doibh. Maidhidh for Ua cCerbhaill, agus marbhthar Ua MaolRuanaidh.



Concobhar Maonmaighe (.i. mac Ruaidri) aird ri Connacht eittir Gallaibh
agus Ghaoidealaibh do mharbhadh la druing dia mhuintir fein agus dia
oirecht, .i. la


L. 86


Maghnus mac Floinn Ui Finachta (dia ngoirthi an Crosach Donn), agus la
hAodh mac Briain Breifnigh mic Toirrdhelbhaigh Ui Conchobhair, agus la
Muircertach mac Cathail mic Diarmata mic Taidhg, agus la Giolla na Naomh
mac GiollaComain, mic Muiredhaigh Báin Ui Maoil Micil dona Tuathaibh.
Mairg oireacht ro cogair adhbar aird righ Ereann do mharbhadh, uair tuccsat
urmhor Leithe Mogha a ccennus dó ria síu ro marbhadh. Dóigh tainicc
Domhnall Ua Briain dia tigh go Dun Leoda, agus boi sechtmain ina
fharradh, agus tuc trí fichit bo gacha triocha céd hi cConnachtaibh dhó,
agus .x. seóid go nór, agus ni rucc Ua Briain díbh sin uile, acht corn
Diarmata Ui Briain a shenathar fein, agus do baí Ruaidhri Mac
DuinnSlebhe ri Uladh ina thigh, agus do bai Domhnall Mag Cárthaigh
tighearna Desmumhan ina thigh agus do rad somh tuarustal mór dó, .i. cuicc
eich gacha triochait cet hi cConnachtaibh. Bai MaelSeachlainn Beg ri
Temra ina thigh, agus rucc tuarustal mor leis, agus bai Ua Ruairc ina
tigh, agus rucc tuarustal mor leis.



Iar marbhadh Conchobhair Maonmaighi tangus ó Shiol Muireadhaigh ar cend
Ruaidhri Ui Choncobhair ri Ereann do thabairt righe dó iar nécc a mhic,
agus ó ránaic


L. 88


Ruaidhri go Magh Naoí ro gabh gialla Síl Muiredhaigh agus Connacht,
ar as ann ro bátar geill Conchobhair Maonmuighe i nInis Clothrann for
Loch Ribh an tan sin.



Flaithbeartach Ua MaolDoraidh tighearna Cenél cConaill cona toichestal
do beith illongport is in cCorann, agus Connachtaigh uile eitir Gall agus
Gaoidheal ina naghaidh don leith aile.



Concobhar Ua Diarmata do marbhadh la Cathal Carrach mac Concobhair
Maonmhaighe a ndioghail a athur.



An ced Risderd do ríoghadh os Saxaibh . 6. Iulíí.



Sluaigheadh la hUa MaoilDoraidh (Flaithbertach) do ghabhail fri
Connachtaibh gur ro ghab longport is in Corann. Tangatar Connachtaigh
uile eitir Ghallaibh agus Gaoidhealaibh ina aghaidh, ar a aoi ni ró
chumhaingset ní dhó, agus ro etarscarsat fri aroile don chur sin.



AOIS CRIOSD, 1190.



Aois Criosd, mile, céd, nochat.



Diarmait Ua Rabhartaigh abb Dermaighe do ecc.



MaelSeachlainn Ua Neachtain agus GiollaBearaigh Ua Sluaghadaigh do
marbhadh la Toirrdhealbhach mac Ruaidhri Ui Conchobhair.



Mor inghean Toirrdhealbhaigh Ui Concobhair, agus Duibhessa inghen
Diarmata Mic Taidhg do écc.



Coinne eitir Cathal Croibhdearcc agus Cathal Carrach hi cCluain
Fearta Brenainn do dhenamh síodha etorra. Teccait Siol Muireadhaigh uile
is in ccoinne cedna im chomarba Pátraicc, agus im Concobhar Mac
Diarmata, agus im Aireachtach Ua Roduibh, agus ní ro feadadh a
sioducchadh re roile don chur sin.


L. 90


Tanaicc Ua Concobhair agus Siol Muiredhaigh go Cluain Mic Nois in
adhaigh sin, agus ro eirigh an coblach go moch ara bharach, agus tangatar
rompa ar fud na Sionna go rangatar go Loch Ribh. Ro eirigh anfadh
anbhail doibh ar an loch go ro sccaoilsiot a nartraighe ó aroile agus ro
thuaircc an tanfadh an tetar i mboí Ó Concobhair conar lamhadh a
luamhaireacht la méd an anfaidh, agus ba is in arthrach i mboí Ua
Concobhair, .i. Cathal Croibdercc, bai Aireachtach Ua Roduibh agus
Concobhar mac Cathail. Do cóidh an tethar fo uiscce go ro baidhedh i
mboi innte cenmotá seisear tearna im Chatal Croibhdearg. Ro baidheadh
Aireachtach Ua Roduibh agus Concobhar mac Cathail, Concobhar agus
Amhlaibh da mhac Aodha Még Oirechtaigh, Ua MaoilBrenainn, agus mac
Ui Mannachain co sochaidhe ele.



AOIS CRIOSD, 1191.



Aois Criosd, mile, céd, nochat a haen.



Ruaidhri Ua Concobhair do fhaccbháil Connacht agus a dhol co Tir
Conaill do saighidh Fhlaithbhertaigh Ui MaoilDoraidh, agus i tTír
nEoghain iar sin diarraidh sochraitte ar thuaisceart nEreann do
ghabháil Ríghe Connacht do ridhisi, agus ni ro fhaemsat Ullta fearonn
dfaghail dó ó Chonnachtaibh, agus do choidh roimhe do shaighidh Gall na
Midhe, agus ní ro eirghettur sidhe leis, agus do thaed as sin is in
Mumhain, conid eisti sin tuccsat Siol Muiredhaigh ferann dó, .i.
Tir Fiachrach agus Cenel Aodha na hEchtge.



Aillenn inghen Riaccáin Ui MaílRuanaidh, ben Aireachtaigh Ui Rodhuibh
do écc.


L. 92


AOIS CRIOSD, 1192.



Aois Criosd, mile, céd, nochat, adó.



Dorus proinnticche an Duibrecclesa Colaim Cille i nDoire do dhenamh
la hUa cCathain na Craibhe, agus la hinghin Ui Inneirghe.



Taichleach Ua Dubda ticcherna Ua nAmhalgadha agus Ua fFiachrach
Muaidhi do mharbhadh la da mhac a mhec fén.



Aedh Ua Flainn toiseach Shil MaoileRuain do écc.



Maidhm acc caraid Eacharadh ar Ghallaibh la Muinntir MaoiltShionna.



Caislén Atha an Urchair agus caislen Chille Bisgi do dhenamh is in
mbliadhain si.


L. 94


Creach mór do dhenamh la Gallaibh Laighen ar Dhomhnall Ua mBriain, go
rangattar tré chlár Chille DaLua siar go Magh Ua tToirrdhealbhaigh,
agus ruccsatt Dál cCais orra go ro marbhsat sochaidhe diobh. Do ronsat
Goill caislen Chille Fiacal agus caislen Cnuic Raffonn don chur sin.



Maidhm mor ria nDomhnall Ua mBriain for Ghallaibh Ossraighe go ro
cuireadh a nár.



AOIS CRIOSD, 1193.



Aois Criosd, mile, ced, nochat, atrí.



Eochaidh Ua Baoighill do mharbhadh lá hUibh Fiachrach Arda Sratha.



MaolPattraicc Ua Cobhthaigh do écc.



Cathal Mac Gaithéne do écc.


L. 96


Derforghaill (.i. ben Tighernain Ui Ruairc) ingen Murchadha Ui
Maoileachlainn do ecc i mainisdir Droichit Atha is in cuiccedh bliadhan
ochtmhoghat a haoisi.



Diarmaid mac ConBroghda Ui Dhiomusaigh taoiseach Cloinne MaoilUghra
agus ticcherna Ua Failge fri ré fhoda do écc.



Cathal Odhar mac Még Carthaigh do mharbhadh la Domhnall Mág Cartaigh.



Muircertach mac Murchadha Mec Murchadha ticcherna Ua cCennselaigh
dég.



Aodh Ua MaoilBrenainn taoiseach Cloinne Concobhair do marbhadh la
Gallaibh Atha Cliath.


L. 98


Ua Cerbhaill ticcerna Airghiall do ghabhail la Gallaibh, agus a dalladh
leo o thús, agus a chrochadh iarttain.



Inis Clothrann do orgain la macaibh Oisdealb agus la macaibh
Conchobhair Maonmaighe.



AOIS CRIOSD, 1194.



Aois Criosd, mile, céd, nochat, acethair.



Constantin Ua Brain espoc Chille DaLua do écc.



Domhnall mac Toirrdhealbhaigh Ui Bhriain Ri Mumhan, lochrann solusda
síodha agus coccadh Redla adhanta enigh agus engnamha na Muimhneach, agus
Leithe Modha archena do écc, agus Muircertach a mhac do ghabhail a
ionaidh.



Goill do thiachtain ar Iniss Ua fFionntain, agus a ccor ar eccin di.



Cúmidhe Ua Flainn do mharbhadh la Gallaibh.



Sloicchedh la Gillebert Mac Goisdealbhaigh co hEass Ruaidh, agus a
iompudh assidhen gan nach tarbha dia Sloighedh ittir.


L. 100


MaolSeachlainn mac Domhnaill Ui GhiollaPatraicc ticcerna Osraighe do
ecc.



Concobar mac Maghnasa mic Duinnsleibhe Ui Eochadha do marbhadh la hUa
nAnnluain i meabhail.



Aedh Dall mac Toirrdhealbhaigh Ui Choncobhair do écc.



Sitriucc mac Floinn Ui Fhindachta taoiseach Chloinne Murchadha do ég.



Donnchadh mac Muircertaigh mic Toirrdhealbhaigh do marbhadh la
Muircertach mac Domhnaill Ui Bhriain.



Murchadh mac Amlaoibh Uí Chindeidigh do mharbhadh la Lochlainn mac
MicRaith Uí Chinneittigh i fionghail.



AOIS CRIOSD, 1195.



Aois Criosd, mile, ced, nochatt, a cúicc.



Domhnall Ua Conaing epscop Chille DaLua do écc.



Florent mac Ríaccáin Ui MaoilRuanaidh epscop Oile Find do écc.



Domhnall Ua Find comharba Cluana Ferta Brénaind decc.



Eachmharcach Uá Cathári recte Catháin do écc i recclés Póil.



Conchobhar Mag Fhachtna do écc i recclés Doire.



Sitriucc Ua Gairmledhaigh do mharbhadh do Mac Durm recte Duinn Slebhe.



Slúaigheadh lá Iohn Do Cuirti agus la mac Hugo De Lati do gabháil neirt
ar Ghallaibh Laighen agus Mumhan.



Sluaicchedh la Cathal cCroibdercc Ua cConcobhair, la Mac
Goisdelbhaigh go ndreim do Ghallaibh agus do Ghaoidhealaibh na Midhe
imaille fris is in Mumhain go rangattar Imleach Iubhair agus Caisiol
go ro loiscceadh cethre morchaislein leo agus araile do mhionchaislenaibh.



Cathal Mac Diarmada do tocht i cConnachtaibh as in Mumhain agus ba
cosgrach in gach maighin triasa tudhchaidh go rainig co Loch Mesg agus
co hInis Rodhba, agus ro gabhait longa Cathail Croibdeirg uile lais,
agus rug lais iat co


L. 102


Caislén na Caillige co ndearna ulca iomdha as ar gach leith de co
ttainig Cathal Croibhdearg co ndreim do Ghallaibh agus do Cloinn
MaoilRuana agus do ronadh sídh fó dhéoidh re Mac Diarmada ger uo mór
na huilc do roine go sin.



AOIS CRIOSD, 1196.



Aois Criosd, mile, céd, nochat, asé.



Recclés Póil agus Petair in ArdMacha cona templaibh, agus go mbloidh
mhoír don Ráith do losccadh.



Muirchertach mac Muirchertaigh Uí Lachlainn tighearna Chenél Eóghain
Rioghdhamhna Ereann tuir ghaisccedh, agus eangnamha Leithe Cuinn,
díosgaoiltidh cathrach, agus caislén Gall, turgbalaidh ceall, agus
caoimhneimheadh, do marbhadh lá Donnchadh mac Blosgaidh Uí Catháin tré
comairle Chenel nEoghain iar ttabhairt na tteora scríne agus Chánóine
Patraig dhóibh im dilsi dhó. Rugadh a chorp iaromh go Doire Colaim
Cille, agus ro hadhnacht hisuidhe go nonóir agus cátaidh.



Slóighead lá Ruáidhri Mac DuinnSlebhe co nGallaibh agus go macaibh toísech
Connacht do shoighidh Chenél nEoghain agus na nAirther. Tangattar
dna Cenél Eóghain Telcha Ócc, agus fioru Airthir co machaire ÁrdaMacha
ina naghaidh, agus do radsat cath dhóibh go raoimheadh for Mhac
DuinnSlebhe agus ro ládh dergár a mhuin-


L. 104


tire. Torcratar ann dna adó dhécc do macaibh flatha agus toíseach
Connacht go sochaidhibh oile do dhoescurshluagh imaille friú. Ba dia
maithibh Brian Buide Ua Flaithbhertaigh, mac MaoilIosa Ui Concobhair
a Connachtaibh, mac Ui Concobhair Failge, agus mac Ui Faolain na nDeise.



Mac Blosccaidh Uí Cuirin do argain Termainn DáBeócc, agus ro marbhadh
é fén go ndergár a mhuintire ria ccind mhiosa tria fhiortaib Dé agus
DáBeóg.



Domhnall mac Diarmada Mhécc Carthaigh do bhriseadh catha ar Ghallaibh
Luimnigh agus Mumhan, agus ro chuir a ndearg ár, agus ro diocuir a
Luimneach, agus ro bris dhá mhaidhm oile forra cén mothá an maidhm sin.



Conchubhar Mac Diarmada, tighearna Maighe Luirg do dhol hi nurd i
Mainistir na Búille, agus ro ghabh Tomaltach tighearnus dia ési.



Aodh Uá Fearghail tighearna Muintire hAnghaile do marbhadh i meabhail
lá macaibh Sitrioga Uí Cuinn.



Maithe Muintire hEólais do mharbhadh la mac Cathail Ui Ruairc hi
meabhail.



Muiredhach Mhácc Ragnaill .i. an Giolla Ruadh taoiseach Muintire hEólais
do marbhadh la mac Maghnusa Uí Conchobhair tré furáil mic Cathail Ui
Ruáirc lás ro marbhadh na maithe rémráite.



Mathgamhain mac Conchobair Maonmaighe rioghdamhna Connacht do mar-
bhadh


L. 106


la hUa Mórdha Domhnall, agus la Laighiss occ cosnamh na hedala do bhert
o Ghallaibh friss, agus Cathal Carrach do mharbhadh Uí Mórdha ina
dioghail.



Conghalach mac Ferghail Uí Ruairc do marbhadh la Luighnib ar Sliabh
Da Én.



Iodnaidhe Uá Mannachain tigherna Uá mBriúin na Sionna do écc.



Cathal mac Aedha Uí Flaithbertaigh do mharbhadh la macaibh Muircertaigh
Mhidhigh.



AOIS CRIOSD, 1197.



Aois Criosd, míle, céd, nochatt, a seacht.



Sluaigheadh lá Iohn Do Cuirt co nGallaib Uladh co hEss cCraibhe,
agus do rónsatt caislén Cille Sanctáin. Ró fásaigheadh agus ro
folmhaigedh triocha céd Cianachta leó. Ro fhágaibh Roitsel Phitún co
sochraide moir immaille fris


L. 108


isin ccaistiall hísin, agus ro ghabsat ag indradh agus occ argain tuath
agus ceall as. Tainig iaromh Roitsel Phitun ar creich co port Doire
agus ro airg Cluain Í, Eanach agus DergBruach, Rug dna Flaithbeartach
Ua MaoilDoraidh tighearna Conaill agus Eóghain co nuathadh
Chlandaibh Néill an tuaiscirt forra. Ro fighedh iomaireg eatarra for
traigh na hUachongbhála, agus ro cuireadh a nár im mac Ardgail Mhéc
Lochlainn tria mhíorbhail Colaim Chille, Caindigh agus Breacain isa
cealla ro airccseatt.


L. 110


Mac Etigh do Chianachtaibh do shlat altóra teampaill mhóir Doire
Colaim Chille agus ceithre cuirn bad fearr ro bhaoi in Erind do breith
eiste, .i. Mac Riabhach, Mac Solas, corn Uí MaoílDoraidh, agus Cammcoraind
corn Uí Dhochartaigh. Ro brisitt imorra agus do all a nionnmhassa agus
a lossa dhíbh. Forith imorra na seóid is in tres ló iar ná ngoid,
agus an tí ro goid, agus ro crochadh lá Flaithbheartach ag Croiss na
Riagh i neneach Choluim Cille isa haltóir ro sháraigh.



Flaithbertach Ua MaoilDoraidh tighearna Cenél cConaill, Eoghain agus
Airghiall cosnamhach Temhra agus rioghdhamhna Ereann uile; Conall
ar láochdhacht esidhe, CúChulainn ar ghaiscceadh, Guaire ar eneach,
Mac Lughach ar ócclachus décc (an dara la Februari) iar ttreablaid
toghaidhe, i nInis Saimher isin triochatmadh bliadhain a fhlaithiusa,
agus isin nomhadh bliadhain ar chaogatt a aoise. Agus ro hadhnacht i
nDruim Thuama co nónoir amhail ro badh díor.



Gabhais Eachmarcach Ua Dochartaigh (.i. an Giolla Sronmhaol) cennus Chenél
cConaill fó chédóir, agus i ccionn coicthidhisi iaromh tainig Iohn Do
Cuirt co sochraite mhóir imaille fris tar Tuaim hi tTír Eógain,
aissidhe co hArdSratha iar sin timcheall go Doire Colaim Chille. Airisit
cóicc haidhche ann. Tiaghaid iaramh co Cnoc Nascain dia niomarcar
tairis. Teccait dna Cenél Conaill im Echmarcach Ua nDochartaigh dia
saighidh, ferthar cath etorra, agus torcrator sochaidhe mor adiú agus anall.
Gidh iad Cenél Conaill ann ro díthighit iettsidhe uair tor-


L. 112


cratar dá céd diobh im Eachmarcach fessin, im Dhonnchadh Ua Tairceirt
toiseach Cloinne Snedhgile, cong einigh agus eangnamha, ceille, agus
comairle Cenél cConaill uile im Ghiolla mBrighde Ua nDochartaigh im
Mhag nDubhain, im Mhág Fherghail, agus im mhacaibh Ua mBaoighill,
agus im shaorchlandaibh oile, agus ro airccsed Inis Eoghain, agus
do bheartsatt bóraimhe mhór leó este, agus iompoidhitt iair sin.



Conchobhar Ua Catháin do écc.



Concobhar mac Taidhg tighearna Maighe Luirg agus Mhaighe Aoí,
tuir ordain, airechais, einigh agus comairce Connacht uile décc iar
naithrighe thoghaidhe i mainistir Atha DaLaarg.



MacRaith Ua Laithbhertaigh tanaisi Tíre hEoghain agus MaolRuanaidh Ua
Cairelláin toísech Cloinne Diarmada do mharbhadh.



Domhnall mac Raghnaill Méc Raghnaill do mharbhadh do mhacaibh Méc
Duibhdara i fiull.



Ruaidhri Ua Flaithbertaigh tighearna Iarthair Connacht do gabhail lá
Cathal Croibdearg lá righ Connacht.



AOIS CRIOSD, 1198.



Aois Criosd, mile, céd, nochatt, a hocht.



Giolla MacLiacc Ua Branáin do athchur a chomharbais uadha, agus
GiollaCrist Ua Cernaigh do oirdneadh ina ionadh in abbdhaine Colaim
Cille do reir togha laoch agus cléireach tuaiscirt Ereann i ccoitchinne.



Ruaidhri Ua Conchobhair rí Connacht agus Ereann uile eittir Ghallaibh
agus Gaoidhe-


L. 114


laibh décc hi ccanánchaibh i cCunga iar naithrighe toghaidhe, agus
iar mbreith buadha ó dhomhan agus o dheamhan, agus ruccadh a chorp co
Cluain Mic Nóis, agus ro hadhnaiceadh don taobh tuaidh daltoir thempaill
móir Cluana Mic Nóis.



Mac Briain Bréifnigh mic Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair do mharbhadh
la Cathal Carrach mac Concobhair Maonmhaighe.



Cathalan Ua MaolFhabhaill tighearna Cairrge Brachaighe do mharbhadh
dUa Déráin, agus Uá Déráin feisin do mharbhadh ina dhíoghail fó cédóir.



Sluáicceadh la Iohn De Cuirt hi tTír Eóghain ar fud na cceall, agus
ro haircceadh agus ro milleadh ArdSratha agus RathBoth lais. Rainic
iaromh Doire Colaim Chille, agus baoi ainnsidhe di oidhche for sheachtmain
ag milleadh Insi hEogain agus an tíre archena, agus ní raghadh ass itir
ineallmha muna toirseadh Aodh Ó Néll lucht cóicc long co Cill
i Latharnaibh, agus ro loisc ní don bhaile agus ró mharbh ocht ffir
dhécc do Ghallaibh. Ro thionóilset Goill Maighi Line, agus Dail Araidhe
tri chéd do rochtain Aodha, agus ní ro rathaigh Aodh nach ní co ro
doirtset ina chenn ag


L. 116


losccadh an bhaile. Ro feradh iomaireacc eatorra iaromh, agus ro mhuidh
for Ghallaibh, agus tuccadh cóicc madhmanna forra ó thá sin co ndeachsat ina
longaibh, agus ní ro marbhadh do muintir Aodha acht coigear namá. Iar
cclos na sccél sin do Iohn ro fhagaibh an baile i raibhe .i. Doire
Colaim Cille.



Coccadh eitir Cenél Conaill agus Eoghain, agus Cenél Conaill do
coimchengal la hUa nEccnigh in acchaidh Cenél Eoghain, agus ro boi
coinne etorra do naidhm a ccaradradh hi tTermann DáBeócc. Tainic trá
Aodh Ua Néill go cCenél Eoghain imme do thoirmeascc na coinne, agus
ro ionnsaigh Ua hÉiccnigh, agus ro mheabhaidh fair co bfarccaibh
braicchde lá hUa Neill.



Do deachaidh Aodh go cCenél Eoghain is in ló chedna, co ndernsat
creich for Cenél Conaill hi machaire Maighe hÍotha, agus tucsat
bóraimhe dírimhe iar marbhadh leó Uí Dhuibhdiorma for sceimhleadh
marcsluaigh.



Sluaigheadh lá hAodh Ua Néll agus lá Cenél nEoghain doridhisi go
machaire Maighe hÍotha do tabhairt chatha do Cenél cConaill, agus
ro fhágaibset Cenél cConaill a longport leó, agus do rónadh blodhadh
sithe agus cadach etorra don chur sin.



Cathal Croibdearg Ua Concobhair do denamh siódha fri Cathal Carrach
mac Concobhair Maonmaighe, agus a thabhairt don tír, agus fearann do
thabhairt dó.



AOIS CRIOSD, 1199.



Aois Criosd, mile, ced, nochatt, anaoi.



MaolÍosa mac Giolla Eráin, airchindeach Chille Moire Ua Nialláin, agus
adhbhar comharba Patraic décc.



Sanctus Mauritius Ua Baottáin décc in hÍ Colaimm Chille.



Do rónsat Goill Uladh trí slóigh mhóra hi Tír nEoghain, agus an tres
slóigh do rónsat, ro ghabhsat longport ag Domhnach Mór Maighe Iomchláir,
agus do chuirset


L. 118


drong mhór dia muintir do mhilleadh agus do chreachadh an tíre. Tainic dna
Aodh Ó Néill ind oires an tslóigh comá comhrainic dhó, agus do na Gallaibh,
agus ro la a nár, agus an do erna uadha ro élaidhset san aidhche gan nach
taireseamh co ndeachatar tar Tuaim.



Sluaiccead la Ruaidhri Ua nDuinnSlebhe co ní do Ghallaibh Midhe, agus
ro airccset Mainistir Phóil agus Peattair co nár fháccaibhset innte
acht aon bhó.



Domhnall Ua Dochartaigh tighearna Cenél nÉnda agus Árda Miodhair
décc.



Donnchad Uaithneach mac Ruaidhri Ui Conchobhair do mharbhadh la Saxaibh
Luimnigh.



Rodhubh Mac Roédig toisech Cenél Aongusa do mharbhadh lá Gallaibh ar
crech in Ua nEarca Chéin.



Cathal Croibhdearg Ua Conchobhair do ionnarbadh a righe Connacht,
agus Cathal Carrach do ghabháil a ionaidh.



Sluaiccheadh lá hAodh Ua Néill i fóirithin Cathail Croibhdeirg go
bferaibh Maighe hÍotha agus co nAirghiallaibh gu rangattar Tegh
Baoithin Airtigh. Soiset iaromh go


L. 120


rangadar EasDara, agus rucc orra Cathal Carrach co maithibh Connacht
agus Uilliam Burc go nGallaibh Luimnigh maille fris. Feachar
iomaireacc eatorra, agus ro sraoineadh for thuaiscert Ereann, agus ro
fágbhadh ann Ua hEccnigh tighearna Oirghiall, agus sochaidhe cenmothá
somh.



Sluaigheadh lá Iohn Do Cuirt co nGallaibh Uladh, agus lá mac Hugo De
Lati co nGallaibh Midhe hi foirithin Chathail Croibhdeirg go rangadar
Cill Mic Duach. Tainicc iaromh Cathal Carrach co cConnachtaibh
imaille fris, agus ro cathaighset fri aroile. Sraointear for Gallaibh
Uladh agus Midhe airm hi rabattar cúicc catha, ni thérna acht dá chath
dhíbh, agus ro leanadh iad alláthair an chatha go Rinn Dúin for Loch
Ribh, agus ro gabhadh iomchumhang for Iohn ainnsidhe, agus ro marbhadh
drong mór do Ghallaibh, agus ro báidhid araill díobh ar ní fuarattar
conair theichidh acht a ndeachaidh i neathraibh tar loch soir uatha.



Ruarc Ua MaoilBrénainn toisech Cloinne Conchobhair do écc.



Ri Saxan Iohn do rioghadh os Saxain .6. April.



Murchad Mac Cochláin tighearna Dealbhna Ethra do écc.


L. 122


AOIS CRIOSD, 1200.



Aois Criosd, mile, dá chéd.



Cadhla Ua Dubhthaigh airdepscop Tuama decc iar sendataidh.



Uairéirghe mac MaoilMórdha mic Uairéirghe Uí Neachtain uasal sruith
do sruithibh Cluana Mic Nóis, fer lán do dhesherc agus dá gach sóalchidh
archena, agus ceann Cele nDé Cluana décc an deachmadh lá do Mhartha.



MaolEóin Ua Carmacáin comharba Commáin décc.



Aodh Ua Néill do aithrighadh lá Cenél nEóghain, agus Conchobhar
Ua Lochlainn do righadh ina ionadh, agus do rónadh creach lais hi tTir
nEnda. Ro mharbh daoine agus rucc buar iomdha.



Do dheachaidh tra Eccneachán Ua Domhnaill tigherna Cenél Conaill co
loinges Cenel Conaill ar muir lais, agus cona slógh ar tír, agus ro
ghabhsat longport ag Gaoth an Chairrgín. Tangattar Clann Diarmada don
leith oile go Port Rois do


L. 124


gabhail fris an loinges. Od chonncadar foirne na ttrí long ndécc baoi
an cobhlach indsin, Ro léccset fothaibh iatt gor raoimheadh for Cloinn
nDiarmada. Ticc Macc Lachloinn (.i. Conchobhar Becc Mac Muircertaigh),
ina bhfóirithin, agus ro gonadh a each foo, agus ro trasccradh somh di,
torcair iaromh lá Cenél cConaill i neneach Colaim Chille, a
chomharba agus a scrini ro dimhigneadh fecht riamh. As triasan
dímiadh chédna ro marbhadh Murchadh Ua Cricháin tighearna Ua fFiachrach.
Leanait muintir Éccneachain an maidhm iarttain gur ro chuirseat ár
ar Eoghanchaibh agus ar Cloinn nDiarmada.



Sluaicceadh lá Meler agus lá Gallaibh Laighen go Cluain Mic Nóis
i ccoinne Cathail Charraigh. Ro bhatar dí oidhche i cCluain, agus
airccther leó an baile eitir crodh agus biadh, agus do chóidhsead fo a
themplaibh.



Cathal Croibhdearg do dol is in Mumhain do shaighidh mic Mec
Carthaigh agus Uilliam Burc.



Gerrmaide Ua Baoigelláin do mharbhadh la hUa nDomhnaill .i. la
hÉccneachán.



Iomaireacc eidir Ua nDomhnaill agus Ua Ruairc, Ualgarcc, agus
Conchobhar na Glaisféne Ua Ruairc. Ro mhaidh for Uibh Briúin, agus
ro cuireadh dergár a muintire eidir bhádhadh, agus mharbhadh, agus
ro báitheadh Concobhar fesin don chur sin, occ Leic Uí MhaoilDoraidh
do shonnradh ro fighedh an iomarghoil sin.


L. 126


Donnchadh Uaitneach mac Ruaidhri Uí Conchobhair do mharbhadh la Gallaibh
Luimnigh.



Mathghamhain mac GiollaPhatraicc Uí Chiarrda do mharbhadh la Gallaibh
Cluana Ioraird.



Cluain Ioraird do losccadh dUa Ciardha do fhoghail for na Gallaibh
batar innte.



Creach la Cathal Croibhdearg i Mumhain gur ro loisg Caislén Uí
Chonaing, agus margadh Luimnigh agus caislen Uilcín, agus tuc Uilcín
cona mhnaoi illaimh lais iar marbhadh di ridere dhécc, agus iolar daoine
cenmóthát.



Fiachra Ua Flainn taoiseach Shil MhaoilRuain do écc.



Cathal Carrach do ghabháil Rige Connacht, agus Cathal Croibdearg
do ionnarbadh do i nUltaibh go rainig co teagh Ui Eignigh tighearna
FearManach, agus aisidhe do shaighidh Iohn Do Cuirt gur ro naidhm a
cura fris.



AOIS CRIOSD, 1201.



Aois Criosd, mile, da chéd, a haon.



Tomaltach Ua Concobhair comhorba Pattraicc, agus Príomhaidh na hEreann
décc.



Conn Ua Meallaigh epscop Eanaigh Dúin, gem gloinidhe ecclastacdha
décc.



Iohannes De Monte Celion cardinál comhorba Peatair do thocht ó Roimh
co hÉrind. Senadh mór do theaglamadh ina dháil co hÁth Cliath eidir
epscopaibh,


L. 128


agus abbadhaibh, agus gach gradh eccailsi, agus sochaidhe do saorchlandaibh
Ereann imaille friú. Ro ordaighsed iaromh a ccaingne uile iar na ccóir
eittir ecclais agus tuaith.



Senadh Condacht (immon cairdinal cédna) laochaibh, cléirchibh, occ Ath
Luain hi cind coicthidhisi iaromh, agus ro cindset a ccaingne febh roba
techta.



Niall Ua Floinn do mharbhadh lá Gallaibh Uladh i meabhail.



Maghnus mac Diarmada Uí Lachlainn do mharbhadh lá Muircheartach Ua Néll,
agus Muircheartach do mharbhadh ina chionaidh.



Conchobhar mac Muirghesa Uí Edin décc.



Tadhg Ua Braoin tighearna Luighne Midhe décc.



Muireadhach mac Neill mic an tSionnaigh Ui Catharnaigh décc.



Murchadh Ua Madadháin leth toisech Sil nAnmchadha do ghuin ina
chenn do shoighit agus a écc tremhit.



Sluaigheadh lá Cathal Croibhdearg, agus la hUilliam Búrc cona sochraide
Gall agus Gaoidheal hi cConnachtaibh o tha Luimneach go Tuaim Dá
Ualann, aissidhe go


L. 130


hUarán go hOilFinn go Carraic Locha Cé, go mainistir Atha Da Loarg,
agus asiad tighe na mainistre robtar botha longpuirt dóibh. Do chóidh
din Cathal Mac Diarmada for crech in Uibh Diarmada.



Rucc Tadg mac Concobhair Maonmaighe fair. Ro figheadh eargal eatorra,
agus torchair Cathal.



Dala Cathail Carraigh righ Connacht tionolaidh sidhe a sochraide, agus
tainic do shoighidh an tslóigh go riacht Guirtin Cúil Luachra hi
ccomfhocraibh don mhainistir. Batar samhlaidh ucht ré hucht co cenn
sechtmhaine, agus deabhaidh gach laoi etorra. hI forchenn na ree hisin
do dheachaidh Cathal Carrach do dhéccsin na deabhtha. Sraintear
sruthmhaidhm dia mhuintir ina chenn agus tairtheas esein ina ttrecommarcc
agus ro marbhadh é, ba tria fiortaibh Dé agus Ciaráin indsin. Ro marbhadh
bheós An Collaidh mac Diarmada Uí MhaoilRuanaidh don deabhaidh sin
i maille re sochaidhibh ele. Luidh Cathal Croibdearg agus Uilliam Búrc
cona sloghaibh as a haithle i Muigh Luircc, i Muigh Naoi, aissidhe
co hIarthar Connacht. Rangattar Conga Fheichin, agus as innte
do rónsat an Chaiscc. Cidh tra, acht ro cogradh lá hUilliam Burc agus lá
cloinn Ruaidhri Uí Flaithbertaigh feall do dhénamh for Cathal
Croibhdearg, agus ro shaor Dia é don chur sin tria shlánadh na


L. 132


heaccailse baoi eatorra im dhílsi fri aroile. Tangadar muintir Uilliam
Búrc iardtain do thobach a ttuarasdail for Connachtaibh, lingit
Connachtaigh forrasomh agus marbhait 700. dibh. Soais Uilliam co
Luimneach iar sin, agus gabhaith Cathal Croibhdearg righe chóigidh
Connacht.



Slóigheadh la hUalgharcc Ua Ruairc do dhul i cCenél cConaill, agus
ar rochtain dóibh isin ccrích rugsat bú agus gabhála. Rug Ua Domhnaill
Éccneachán forra occ Leic Uí MaoilDoraidh. Feachar scaindear etorra
go raeimhedh for Uibh Briúin cona sochraide, agus ro laadh a ndeargár
eitir mharbhadh agus bhadhadh. Ba don chur sin ro baidheadh Conchobhar
na Glaisfene.



Cenél nEoghain do thocht for creich naile i cCenél Conuill isin ló
chetna. Do rala etarra agus Ua Domhnaill gur ró sraoineadh for Cenél
nEóghain, agus ro marbhadh Gearrmhaidi Ua Baoighealláin co sochaidhibh
aile do Chenél nEóghain i maille fris.



Tighernán mac Domhnaill mic Cathail Ui Ruairc do mharbhadh la Mag
Fiachrach agus lá Cloinn Chathail, agus an tEoghanach Mag Fiachrach
do mharbhadh ar an láthair sin.



AOIS CRIOSD, 1202.



Aois Criosd, mile, da céd, adó.



Muircertach Ua Carmacain epscop Cluana Fertu Brenainn do écc.



MaolColaimm Ua Bronain aircindeach Toraighe décc.



Domhnall Ua Brolcháin prióir agus uasal sheanóir, Saoí dearscaighthe ar
chéill, ar chruth, ar dhelbh, ar mhíne, ar mhordhacht, ar chrabhadh, agus
ar eagna dég iar ndeighbhethaidh an seachtmadh lá fichet April.


L. 134


MaolFinnein Mac Colmáin seanóir toghaidhe agus Conn Craibhdech Ua
Flannagáin dég.



Domhnall Carrach Ua Dochartaigh (.i. riogh thaoiseach Árda Miodhair)
do mharbadh lá muintir Baoighill iar nargain ceall agus tuath niomdha.



Conchobhar Ruadh mac Domhnaill Uí Bhriain do mharbhadh lá a dearbhrthair
fein agus lá Muirchertach mac Domhnaill mic Toirrdhealbhaigh Uí Briain.



Toirrdhealbhach mac Ruaidhri Uí Chonchobhair do éludh a geimheal, agus
Cathal Croibhdearg dho dhenamh siodha fris, agus ferann do tabairt dó.
Toirrdhealbhach iaromh do ionnarbadh lá Cathal agus sídh do denomh ris
fo chédóir tria impidhe na nGall.



Domhnall mac Muirchertaigh Uí Maoileachlainn do écc.



Diarmaitt mac Airt Uí Maoileachloinn do mharbhadh la mac Lochlainn Uí
Concobhair.



AOIS CRIOSD, 1203.



Aois Criosd, mile, da ched, atrí.



An tepscop mac Giolla Cheallaigh Í Ruaidhin epscop Cille Mic Duach
do ecc.



Doire Colaim Chille do losccadh o tha relecc Martain co tioprait
Adhamhnain.



Mainistir do dhenamh lá Ceallach ar lár croi Ia gan nach dlighedh tar
sárucchadh muintiri Ia fodhéin, agus ro mhill an baile co mór. Cleirigh
an Tuaiscirt do thionol co haoín ionadh do dhul go hÍ, .i. Florent Ua
Cerbhallán epscop Thire hEoghain, MaoilIosa Ua Dorigh epscop Thíre
Conaill agus abb recclésa Póil agus Peadair i nArd Macha, Amhalgaidh
Ua Ferghail abb recclesa Doire, agus Ainmire Ua Cobthaigh, agus drong
mhór do mhuintir Doire, agus sochaidhe do cléircibh an Tuaiscirt
genmothaitsídhe. Tiagaid iaromh co hÍ, agus scaoiltear leó an mhainis-


L. 136


tir remepertmar do réir dhlighedh na heccailsi, agus ro hóirdnedh an
tAmhalgaidh remhráite i nabdhaine Ia tria thogha Gall agus Gaoidheal.



Diarmaitt mac Muircertaigh Uí Lochlainn co ndruing do Ghallaibh do dhul
ar crech hi tTír nEoghain, agus ro airgset Scrin Colaim Cille, agus
rugsat dream do Cenél Eoghain orra, agus sraointer leó for Dhiarmaitt
co na Ghallaibh, agus ro marbhadh Diarmaid feisin tria mhiorbhailibh
na Scrine.



Slóigheadh la mac Hugo De Lati co ndruing do Ghallaibh Midhe i
nUltaibh, co ro díochuiredh Iohn Do Cuirt a hUltoibh iar ccor
chatha eturra i nDun Da Letglas, in ro marbhadh sochaidhe.



Muircertach Tethbhach mac Conchobhair Mhaonmhaighe mic Ruaidhri
Uí Conchobhair do marbhadh la Diarmaid mac Ruaidhri agus la hAodh mac
Ruaidhri, .i. dá dearbráthair a athar fén ar faithce Chille Mic Duach.



Maidhm ria nDomhnall mac Meg Carthaigh agus ria nDesmhumhain for
Ghallaibh dú hi ttorchrator seasccatt ar céd nó ní as uille.



Faolan Mac Faolain tigherna Ua fFaolain do ecc i mainistir
Congalaigh.


L. 138


Cenandus Ath Truim agus an Droichett Nua do losccadh.



Sitricc Teabthach Ua Ceallaigh Maine do écc.



AOIS CRIOSD, 1204.



Aois Criosd, mile, dá chéd, a ceathair.



Sitriucc Ua Sruithén airchindeach na Congbhala, .i. cenn Ua Murtele
agus toiseach Cloinne Snédhgile ar thotacht décc iar ndéigh pendainn,
agus a adhnacal isin tempall do rónadh leis féin.



Iohn De Cuirt indredhach ceall, agus tuath do ionnarbadh lá mac
Hugo De Lati


L. 140


hi Tír Eoghain ar comairce Cenél nEoghain go rainicc go Carraicc
Ferghusa, agus ro marbsat Goill Uladh sochaidhe dia mhuintir.


L. 142


Uilliam Búrc do indradh Connacht eitir chill agus tuaith, agus ro
dhioghail Dia agus na naoimh indsin fair uair ro ég do ghalur iongnáth do
badh adhnár daisnéis.



Muircertach Ua Flaithbertaigh tighearna Iarthair Connacht do écc.


L. 144


AOIS CRIOSD, 1205.



Aois Criosd, mile, dá chéd, a cúicc.



An tAirdeaspoc Ua Leienni hEinni do dhol i mainchini, agus a écc fo
chedóir.



Donait Ua Becdha epscop Ua nAmhalgadha do écc.


L. 146


Saoirbhrethach Ua Doirédh oirchinneach Domhnaigh Móir, agus Patraicc
Ua Moghróin, décc.



Maghnus Ua Catháin mac tigherna Cianachta agus Fher na Craoibhe,
tuir gaisccedh agus beodhachta an Tuaiscirt do ghuin do shoighit, agus a
ecc iaromh.



Mac Guillbhealaigh Uí Cherbhaill tigherna Éle do mharbhadh lá Gallaib.



Conchobhar Ua Braoin Breaghmaine do écc ina ailithre i cCluain Mic
Nois.



Raghnall Mac Diarmata ticcerna Cloinne Diarmata do écc.



Domhnall Mac Concoiccriche taoisech Muintire Sercacháin do écc.



Domhnall Ua Faoláin tighearna na nDeisi Mumhan do écc.



Tadhcc mac Cathail Croibhdercc do écc do ghalar en oidhche i
cCluain Mic Nois.



Maelir mac Maelir do dul ar éccin ar Luimneach, agus cogadh mór
deirgi


L. 148


eitir Ghallaibh na Midhe agus Goill Maoilir trid sin, agus CuUladh
mhac ConMedha Uí Laeghachain taoiseach Síl Ronain do mharbhadh ar an
ccoccadh sin la Cenél Fiachach mic Néill.



AOIS CRIOSD, 1206.



Aois Criosd, míle, dá chétt, a sé.



Domhnall Ua Muiredhaigh aird-ferleighinn Doire do écc.



MaolPettair Ua Calmáin comharba Caindigh tuir crábhaidh agus eccna
tuaiscirt Ereann do écc.



Flaithbertach Ua Flaithbertaigh prióir Dhuine Geimhin, agus
GiollaPatraicc Ua Falachtaigh airchindeach Dhúin Cruithne do écc.



Eiccnechán Ua Domhnaill do dhénamh creach agus marbtha i tTír Eoghain.



Comarba Patraicc do dhol i ccend Righ Saxan do chuinghidh sochair
cheall, agus do chosaoid ar Ghallaibh Ereann.


L. 150


Tomaltach mac Concobhair mic Diarmata mic Taidhg tighearna Mhaighe
Luircc agus Airtigh agus na hAicidhechta en branan Cloinne
MaolRuanaidh do écc.



Creach la hEccnechán Ua nDomhnaill i nUibh Farannain agus hi
cCloinn Diarmata. Ro ghabhsat bú iomda agus ro marbhsatt daoine.
Ruccsat Uí Diarmatta, Uí Fhorannáin agus Uí Gairmledhaigh orra. Ro
marbhadh, agus ro báidhedh sochaidhe etorra, agus ruccsat Cenél cConaill
an ccreich fo dheóidh iar morshaothar.



Ruaidhri Ua Gadhra ticcerna Slebhe Lugha do ecc.



Aodh mac Murchadha Uí Cheallaigh ticcerna Ua Maine, agus Caithniadh
Ua Caithniadh tighearna Iorrais do écc.



Aodh Ua Goirmghiallaigh ticcerna Partraighe Cera do marbhadh lá
fearaibh Cera.



Ruaidhri Ua Toghda taoiseach na Bredcha la hUa nAmhalgaidh do ecc.



Gillibert Ua Flannaccáin, agus Iomhar Mac Murchaidh cách díobh dho
marbhadh aroile ir Ros Comáin.


L. 152


Muircertach Mac Carrghamhna taoisech Muintire MaoiltSionna do écc.



Sloiccheadh la mac Hugo De Lati co nGallaibh Midhe agus Laighean
i tTelach nÓcc. Ro loisccedh cealla agus arbhanna lais, agus ni rucc
geill náid eidiredha Aodhae Uí Neill don chur sin.



Sloiccheadh las an lucht ccedna i cCiannachtaib. Ro loisccsett cealla
Ciannachta uile agus ruccsat buar dirímhe.



AOIS CRIOSD, 1207.



Aois Criosd, mile, da céd, a seacht.



Creach la hEiccnechan Ua nDomnaill a bFeraibh Manach go ro ghabhsat
bú. Ruccsat Fir Manach foirlion forra agus ro marbsat Ua Domhnaill
tighearna Tíre Conaill, tuir engnamha agus einigh an Chuiccidh ina
reimhes, agus torcrattar drong do shaorclannaibh ele i mailli friss.
Itiat na huaisle do rochrattar ann, an Giolla Riabhach mac Ceallaigh
Uí Baoighill, Donnchadh Conallach mac Concobhair Maonmaighi, agus
Mathgamhain mac Domhnaill Midhigh Uí Concobhair agus laochraidh iomdha
cenmothát.



Domhnall mac Ferghail Uí Ruairc ticcerna urmhóir Breifne do écc.



Muiredhach mac Ruaidri Uí Concobhair agus Amhlaibh Ua Ferghail taoisech
muintire hAnghaile do écc.



Diarmait Ua Madagáin tighearna Síl nAnmchadha do écc.



Taissi Ruaidhri Ui Concobhair Rí Connacht do thabhairt a talmain, agus
a ccur hi sccrín chloiche.


L. 154


Cathal Croibhdhercc Ó Concobhair Rí Connacht do ionnarbadh Aodha
Uí Fhlaithbheartaigh agus a crioch do thabhairt dia mac fein dAodh
mac Cathail.



Coccadh mor eittir Ghallaibh Laighean fein .i. eittir Maoilir agus
Seffraigh Mares, agus Uilliam Marusccal gur milleadh Laighin, agus
fir Mumhan etorra.



Coccadh mór fós eittir Hugo De Lati agus Maoilir, go ro milleadh uile
muintir Mhaoilir.



Crech mor la Cathal Carrach mac Diarmata mic Taidhg ar Chorbmac mac
Tomaltaigh Mic Diarmata, agus ar Ua fFloinn Eassa, co ruccsat drem
do Connachtaibh fair .i. Diarmait mac Maghnusa mic Muircertaigh Uí
Choncobhair, agus Corbmac mac Tomaltaigh, Concobhar God O hEghra
tigherna Luighne, agus Donnchadh Ua Dubhda tighearna Ua nAmhalgadha,
agus Ua fFiachrach go ro chuirsiot cliathaidh go ro muidh for Cathal
Charrach, agus go ro gabhadh é fein, agus go ro dalladh, agus ro marbhadh
Muirghes a mhac, agus Mac Chonghránna Uí Fhlannaccáin co sochaidhibh
ele.



Creach mhór la Maoilir Ócc, agus la Muircertach Ua mBriain agus lá
Toirrdhealbhach


L. 156


mac Ruaidhri Uí Concobhair i tTír Fhiachrach Aidhne co ro airccsiot
cúicc baile dhécc.



Cathal mac Ruaidhri mac an tSiondaigh Uí Chatharnaigh tighearna Tethba
do écc.



Sluaiccheadh la macaibh Hugo De Lati, agus la Gallaibh Midhe go caislén
Atha an Urchair go rabhattur sechtmain for mís acc forbhaisi fair go ro
fháccbadh an caislén leó, agus triocha chéd FhercCeall, agus go
hionnarbadh Maoilir as in tír.



AOIS CRIOSD, 1208.



Aois Criosd, mile, da céd, a hocht.



Dauid Bretnac epscop Puirt Lairge do mharbhadh la hUá bFaoláin
dona Deisibh.


L. 158


Creachsloiccheadh la hAodh Ua Neill i nInis Eoghain. Rucc Ua
Domhnaill .i. Domhnall Mór cona sochraitte fair. Ro cuiredh
caithiorgail etorra in ro marbadh ár dírimhe ar gach leth. Torchair is
in maidhm sin Domhnall mac Murchadha, agus ár adhbal do Chenél
Eoghain imaille friss. Torcrattar i ffriothguin an mhadhma Cathbharr
O Domhnaill, Ferghal Ua Baoigill, Corbmac Ua Domhnaill, Dauid Ua
Dochartaigh, agus drem do mhaithibh Chenel cConaill cenmothátt. Ro
sraoineadh fo deoidh tre nert iommbualta for Cenél nEoghain.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill (Domhnall Mór) for Chenél nEoghain agus
for Aodh Ua Neill go rucc for crechaibh agus braighdibh an tire, gur
snadhmadh sídh eittir Ua nDomhnaill agus Ua Neill, agus ro naidmsiot
a ccarattradh friaroile i nacchaidh Gall agus Gaoidheal no chuirfeadh
ina naghaidh.



Duibhinnsi Mág Aenghusa ticcerna Cloinne hAodha Ua nEachdhach do
mharbhadh la mac DuinnSleibhe Uí Eochadha.



Finghin mac Diarmata mic Corbmaic Mhég Cárthaigh do mharbhadh la
a braithribh feisin.



Ualgharcc Ua Ruairc do chor a tigernas Fher mBreifne, agus Art mac
Domhnaill mic Ferghail do ghabhail a ionaidh a hucht Gall.



Iohannes Episcopus Norbus do chor do Righ Saxan i nErinn dia bheith
ina Iustis innte, agus Saxoin deschoitchionnucchadh la comharba
Pettair fodaigh an epscoip do chor cum coccadh i nErinn, go mbáttar
Saxain gan aiffrionn gan baisttedh gan ongadh, gan adhnacal inathéchta
fri ré trí mbliadhan.


L. 160


Muircertach mac Domhnaill Ui Bhriain ticcerna Tuadmhumhan do ghabháil
lá Gallaibh Luimnigh tor sarúchcadh trí nepscop tre fhoráil Dhonnchaidh
Chairbhrigh a derbrathar fein.



Diarmaitt Ua Caomháin taoisech o Tuaim Da Bhodhar go Gleóir do écc.



Amhlaibh Ua Rothláin taoisech Calraighe Chúile Cernatan do marbhadh
la hUa Móráin.



AOIS CRIOSD, 1209.



Aois Criosd, míle, da céd, a naoi.



Cele Ua Dubhthaigh epscop Maighe Eo na Saxan, GiollaCrist Ua Cearnaigh
comhorba Condere, agus Flaithbertach Ua Flainn comharba DaChonna Easa
Mic nEirc do écc.


L. 162


Art mac Domhnaill mic Ferghail Ui Ruairc tighearna Breifne do marbhadh
la Corbmac mac Airt Uí Maoilechlainn, agus la Corbmac mac Airt Uí
Ruairc, agus Ualgarcc Ua Ruairc do ghabháil ticcernais ina dhiaidh.



Donnchadh Ua Ferghail ticcerna na hAnghaile do ecc.



Ri Saxan do techt i nErinn seacht ccéd long. Is ann ro ghabhsat in
Ath Cliath. Baoi athaidh ainnsein acc legadh sccisi na mara de iar
ttorrachtain


L. 164


do, agus tanaic o AthCliath go Tiopraitt Ulltain i Midhe. Do coidh
Cathal Croibhdercc Ó Concobhair ina tech. Ro hionnarbadh Ualtra De
Lati as in Midhe hi Saxain. Do choid iaramh an Ri agus na maithe
bai ina fharradh go Carraic Fherghusa co ro dhiochuir Hugo De Lati
a hUlltaibh hi Saxain. Aodh Ó Néill do dhol fo thoghairm an Righ
agus a theacht for ccúlaidh gan gialladh. An Righ do beith i bhforbaisi
for an cCarraicc co ro faccbadh dó í, agus tucc a mhuintir fein innte.
Tanaicc Ó Concobhair iaromh dia thigh budh dein.



Do coidh iaromh Ri Saxan go Raith nGuaire, agus tanaicc Ua Concobhair
doridhisi dia soighidh, agus ro bai an Ri acc iarraidh a mheic ar Ua
cConcobhair do ghiall fri comhall dó. Ni thárd Ua Concobhair a mhac
uadha, acht do rad cethrar dia mhuintir dia chionn, .i. Concobhar God
Ó hEghra tighearna Luighne, agus Diarmait mac Concobair Uí
MaoilRuanaidh tighearna Mhuighi Luircc, Fionn Ua Carmacáin, agus
Toirbheand mac righ GallGaoidhel do aes gradha Uí Concobhair, agus
do chóidh an Ri go Saxain, agus rucc na braighde sin lais.


L. 166


AOIS CRIOSD, 1210.



Aois Criosd, mile, da céd, a deich.



Goill do teacht co CaolUiscce. Aodh Ó Néill agus Domhnall Ua Domhnaill
do thionol chuca go ro marbhait leo na Goill im Henri mBecc. Ro
roinnsiot a nionnmhusa agus a nédála for na sloghaibh.



Toirrdelbhach mac Ruaidhri Ui Concobhair do dhenamh creche i Muigh
Luircc, agus rucc leis is in Seghais í do shaighidh Diarmatha a bhrathar.
Luidh Aodh mac Cathail ina deadhaidh co ndeachaidh Toirrdelbhach is in
Tuaisceart ar teichedh roimhe.



Braighde Connacht do thoidhecht i nErinn, Concobhar God O hEghra
tighearna Luighne, agus Diarmait mac Concobhair Ui MaoilRuanaidh, Fiond
Ua Carmacáin, agus Aireachtach Mac Donnchaidh.



Muircertach Muimhnech mac Toirrdealbhaigh Moir do ecc.



Coccadh mór do eirghe eitir Righ Saxan agus Ri Bretan, teachta do thocht
o Righ Saxan ar cend an Gailleaspuicc, agus maithe Ghall nEreann imon
nGaillepscop do dhol fo thoghairm Righ Saxan, agus Riocard Diúid do
fhaccbail ina iustis i nErinn, agus an Iustis do thocht co hÁth Luain
ar dháigh go ccuirfeadh a


L. 168


bhraithre co Luimnech, go Port Láirge, agus co Loch Garman agus co
mbiadh féin i nAthCliath agus in Ath Luain. Do rala dó gur ro
thuitset clocha caislén Atha Luain ina chenn gur bho marbh gan anmain
Riocard Diuid cona shacart agus co ndreim dia mhuintir immaille friss
tria mhiorbhailibh Dé, Naoimh Pedair agus Naoimh Chiarain.



Clann Ruaidhri Uí Concobhair, agus Tadg mac Concobhair Maonmhuighe do
thocht tar Sionaind anair is na Tuathaibh, agus drem do muintir
Anghaile imaille friu agus ruccsat creich leo i nditreibh Cheineoil
Dobhta. Do thaed Aodh mac Cathail,


L. 170


Croibhdeircc ina ndiaidh, agus do beartsat deabhaidh dia roile agus ro
mheabhaidh ar mhacaibh Ruaidhri gur ro cuireadh dar Sionainn sair
doridhisi iatt iar ffaccbhail daoine agus each.



AOIS CRIOSD, 1211.



Aois Criosd, mile, dá ched, a haon ndécc.



Sitriocc Ua Laighenáin comharbha Comhgaill do ecc.



Caislen Cluana hEoais do dhénamh lá Gallaibh agus lás an nGaillespoc,
agus crechshluaiccheadh do dhenamh leó i tTír Eoghain. Aodh Ó Néill
do bhreith orra, agus ro sraoineadh remhe for Gallaibh, agus ro chuir a
nár im Maoilir mac Roberd.



Tomas Mac Uchtraigh go macaibh Raghnaill Mic Somhairlich do techt
co Doire Choluim Chille foirenn sé long seachtmoghat, agus an baile
do orgain agus do milleadh leo. Lodar assidhe co hInis Eoghain, agus
ro mhillset in insi uile.


L. 172


Sloiccheadh la Connactaibh tria thoghairm an Ghailleaspuic agus Gillibeirt
Mic Goisdelbhaig co hEssRuaidh, agus do ronsat caislen occ Caol Uiscce.



Ruaidhri mac Ruaidhri, mic Toirrdealbhaigh Ui Concobhair, do marbhadh la
Luighnibh Connacht.



Corbmac mac Airt Uí Maoileachloinn do buain Delbhna do na Gallaibh,
agus Maoileachlainn mac Airt do thabhairt madhma ar na Gallaibh do bhai
ag coimhett Dealbhna, agus a cconstabla Robeard Dhúncomair do marbhadh.



Cugaela Ua hEidhin do ecc.



Raghnailt agus Caillech Dé dí inghin Ruaidhri Ui Concobhair do écc.



AOIS CRIOSD, 1212.



Aois Criosd, mile, da céd, a dodecc.



DruimChaoin cona tempall do losccadh la Cenél nEoghain gan ced dUa
Néill.



Ferghal Ua Catháin tighearna Ciannachta agus Fher na Craoibhe do
mharbhadh la Gallaibh.



Gillibert mac Goisdelbhaigh do mharbhadh i ccaislen ChaoilUiscce,
agus an caislen feissin do losccadh la hUa nEiccnigh.



Caislen Cluana hEoais do losccadh la hAodh Ua Neill, agus la Tuaisceart
Erenn.



Donnchadh Ua hEidhin do dhalladh la hAodh mac Cathail Croibhdeirg gan
ced dUa Concobhair.



Maidhm Caille na cCrann do thabairt la Corbmac mac Airt Ui


L. 174


Maoilechlainn agus la hAodh mac Concobhair Maonmaighe ar Ghallaibh
dú in ro ládh a nár im Piarus Masan agus im macaibh Sleimhne.



Donnchadh Mac Cana toisech Chenél Aonghusa do ecc.



Domhnall Ó Daimhín do mharbhadh la macaibh Még Lachlainn i ndorus
recles a Doire.



Crech las in nGiolla Fiaclach Ua mBaoighill co ndruing do Cenél
cConaill a maille fris for araill do Chenel Eoghain baoi for comairce
Uí Thaircheirt, .i. an Giolla Riabhach toiseach Cloinne Sneidhghile
agus Cloinne Fíngin. Rucc imorro Ó Tairceirt forra, agus feraidh
deabhaidh friú agus marbhthar é budh deisin ag cosnamh a einigh.



Teach do ghabháil la Diarmait mac Ruaidhri Uí Concobair for Aodh mac
Maghnusa Uí Concobhair hi cCill Colmain Fhinn hi cCorann gur
ro loisccit cuicc fir dhécc ar fhichit ann.



Maidm do thabairt do Dhomhnall mac Domhnaill Breghaigh Í Maoilechlainn
for Chorbmac Ua Maoileachlainn dú in ro marbhadh Giolla Criosd Mac
Colgan co sochaidhe ele amaille fris.



Domhnall mac Domhnaill Uí Maoileachlainn do mharbhadh ar creich la
muintir Maoilir.



Sluaiccheadh la Gallaibh Mumhan go RosCré go ndearnsat caislén ann.


L. 176


Assaidhe go Cill Achaidh go rucc Muircertach mac Briain orra cona
shloigh go ttard deabhaid doibh. Ro loiteadh Maoileachlainn mac Cathail
Charraigh gur bó marbh dia ghonaibh.



AOIS CRIOSD, 1213.



Aois Criosd, mile, dá chétt, a trí decc.



Gilla na Naemh Ua Ruadhan epscop Luighne agus Muiriccen Ua Muireccein
epscop Cluana Mic Nois do écc.



Ainmire Ua Cobhtaigh abb Reclesa Doire Coluim Cille uasail clérech
toghaidhe ar chrabhadh, ar chennsa, ar dheirc, ar eccna, agus ar gach maith
archena.



Tomás Mac Uchtraigh agus Ruaidhri Mac Raghnaill do orccain Dhoire
Choluim Cilli agus do bhreith sheód mhuintire Doire agus tuaiscirt
Ereann archena a lár tempaill an Recclesa, agus a mbreith leo go Cúil
Raithin.


L. 178


Ua Cathain agus Fir na Craoibhe do theacht go Doire do gabhail tighe
ar mhacaibh Még Lachlainn. Ro marbhadh cellóir mór Recclesa Doire
etorra occa nettargoire. Do roine Dia agus Coluim Cille miorbhail
innsin uair ro marbhadh an fer tionoil agus toichestail baí leo, .i.
Mathghamhain Mhág Aithne i neneach Choluim Chille i ndorus in
Duibhrecclésa.



Caislen Cuile Rathain do dhenamh la Tomas Mac Uchtraigh agus la Gallaibh
Uladh, agus ro sccaoileadh relcce, agus cumhdaighthe an bhaile uile
do chum an chaislein sin cenmothá an thempall.



Aodh Ua Neill do thabhairt madhma ar Ghallaibh agus ro la a nderccár,
agus ro loiscceadh beós lais an Carrlongport isin ló cettna eittir
dhaoinibh, agus indilibh.



Donn Ó Breisléin taoiseach Fánatt do mharbhadh da mhuintir fein i
meabhail.



Fiond Ua Brolcháin maor Í Dhomhnaill (.i. Domhnall Mor) do dhol
i cConnachtaibh do chuingidh chíosa Í Dhomhnaill. Asseadh do choidh
cettus co Cairpre Droma Cliabh. Ro tadhaill sidhe cona chaoimhthectoibh
do thigh an fhilidh Muiredhaigh Lesa an Doill Ua Dálaigh, agus ro
ghabh for miochostadh mór friss an bhfhilidh ar ba haitheach somh a hucht
treóin (gion gur bo hé a thiccerna ro chomhairleicc do). Ro lonnaigheadh
an fer dána fris, agus ron gabh biail mbithgéir ina laimh co ttaratt beim
ndó go ffarccaibh marbh gan anmain. Teitt feisin iarsin ar iomghabhail
Uí Dhomhnaill hi cCloinn Riocaird. Iar na fhios sin dUa Domhnaill
do ronadh léirthionol slóigh lais ina deadhaidh, agus ní ro airis co rainicc


L. 180


Doire Í Domhnaill i cCloinn Riocaird, conadh uadh ro ghabh
ainmniucchadh, ar a bheith adhaidh longpoirt ann. Ro ghabh for
creachlosccadh an tíre gur bho riarach Mac Uilliam dó fó dheoidh, agus co
ro dhiochuir Muiredhhach dia chomairge i tTuadhmhumhain. Do thaed
Ua Domhnaill ina dhiúidh agus geibhidh for indradh, agus orccain na
criche íshin coros athcuir Donnchadh Cairbrech Ua Briain Muiredhach
uadha i nucht muintire Luimnigh. Ro len Ua Domhnaill é co dorus
Luimnigh, agus baí i fforbaissi agus hi bhfoslongport ag Móin Uí
Dhomhnaill conadh uadh ainmnighther. Ro dhiocuirsiot lucht Luimnigh
Muiredhach uadhaibh for forchongra Ui Dhomhnaill co nach ffuair a
imdhiden acht a thairbhirt ó láimh do láimh go riacht Ath Cliath
Duibhlinne.



Soais Ó Domhnaill don chur sin iar siredh agus iar ccor cuarta Connacht
uile go hiomlan. Do ronadh sloichceadh ele lais doridhise gan iomfhuireach
gan fhosucchadh is in mbliadhain céttna bheos co hAthCliath gur ba heiccen
do lucht Atha Cliath Muiredhach do chor uadhaibh go hAlbain, agus bai
annsaidhe co nderna teóra drechta adhmolta do chuinghidh siodha, agus
maithme nanacail ar Ua nDomhnaill, agus ba hé an treas dán dibh sidhe,
A Dhomhnaill deadhlamh fo sith, etc. Do radadh sith dósomh ar a
adhmoltaibh, agus gabhaidh O Domhnaill ina mhuinteras é iaromh, agus
do rad forba, agus ferann do feib ro ba data lais.



Creach la Corbmac Ua Maoileachlainn for chaislen Chinn Clair go ro


L. 182


loiscc an badhbdun agus go raoimhidh for na Gallaibh, co ttuccadh eich
agus eitte iomdha uatha.



Morsluaigheadh la Gallaibh Ereann dionnsaicchidh Corbmaic mic Airt
gur comraicsiot acc droichet Tine. Feachar iomairecc etorra, agus ro
mheabhaidh for mhac Airt, agus do rochair Ruaidhri Ua Ciardha is in
deabhaidh sin, agus ro díochuireadh mac Airt a Dealbhna, agus ro
hairccedh a mhuintir. Do chóidhsiot na Goill go hAth Luain, agus
do ronadh caislen leó ann. Do ronsat beós caislen Chinneitigh, caislen
Biorrae agus caislen Durmaighe.



Creach la Corbmac mac Airt i nDealbna co ro aircc MaoilSeachlainn
Becc agus go ro ionnarb as an tír. Ro marbh dná Uilliam Muilinn, agus
ro ghabh fein tigernas Dealbhna.


L. 184


AOIS CRIOSD, 1214.



Aois Criosd, mile, dá chéd, a ceathair decc.



An tepscop Ó Ceallaigh .i. eapscop Ó fFiachrach do ecc.



Ardghar Ua Concobhair epscop Shíl Muiredhaigh do ecc.



Benmidhe inghen Eccnigh ben Aodha Uí Neill baintighearna Oiligh
décc iar ndeighbhethaidh.



Creach do dhenamh la hAodh mac MaoilSeachlainn Ui Lachlainn for
comorba Choluim Chille, agus Aodh budheisin do mharbhadh la Gallaibh
ria ccind bliadhna tria fhiortaibh Dé agus Choluim Cille.



Cathal Mac Diarmatta mic Taidg ticcerna Muighe Luircc tuir ordain
Connacht do écc.



Brian mac Ruaidhri Í Fhlaithbertaigh mac ticcerna iarthair Connacht
do ecc.



Creach criche Cairpre do dhenamh la hUalgarcc Ua Ruairc ar Philip
Mac Goisdelbhaigh co rucc bú iomdha lais.



AOIS CRIOSD, 1215.



Aois Criosd, mile, dá céd, a cuicc decc.



Dionisius Ua Longargáin airdespoc Caisil decc hi Roimh.



Conchobhar Ua hEnne epscop Chille DáLua do écc ar slighidh occ
tionntudh do iarsan ccethramhadh Comhairle Generailte bai in ecclais
Lateranensis.


L. 186


Annudh Ua Muiredhaigh epscop Conmaicne agus MaolPóil Ua Muiredhaigh
prioir Dhúine Geimhin do ecc.



Trad Ua MaoilFábhaill toisech Chenél Fherghusa cona bhraithribh agus
co ndruing móir ele immaille friú do mharbhadh la Muireadhach mac Mormair
Lemhna.



Donnchadh Ua Duibhdhiorma toiseach na mBrédcha do écc, i Duibhreccles
Doire.



Aongus Ua Cairelláin toiseach Cloinne Diarmata do mharbhadh la a
braithribh fen.



Murchadh Mac Cathmaoil toisech Ceneoil Fheradhaigh do écc.



Mag Cana toisech Chenél Aenghusa do mharbhadh la a braithribh.



Ruaidhri Ua Floinn ticcerna Derlais do ecc.



Gilla Cuitrigh mac Carrgamhna taoisech muintire MaoiltSionna decc.



Giolla Caoimhgin Ua Ceallaigh Bregh do ghabháil la Gallaibh i mainistir
Pettair acc AthLuain, agus a crochadh leo in AthTruim.



Tadhg Mac Eitigein taoiseach Cloinne Diarmata do ecc.


L. 188


AOIS CRIOSD, 1216.



Aois Criosd, mile, da cett, a sé decc.



Mathghamain Ua Laithbertaigh tighearna Cloinne Domhnaill do écc.



Giolla Arnáin Ua Martain ollamh Erenn i mbreitemhnus do écc.



Tomaltach mac Aodha mic Aireachtaigh Uí Rodhuibh do mharbhadh la
Domhnall mac Aedha Mic Diarmatta.



Eachdhonn Mac Gilliuidhir comarba Patraicc, agus priomhaidh na hEreann
do écc hi Roimh iar ndeighbethaidh.



MaoilSeachlainn mac Diarmata do mharbhadh dFearaibh Ceall, agus do
mhuintir Mhaoilir.



Murchadh mac Ruaidhri Uí Concobhair do écc.


L. 190


Caislén Chille DaLua do dhénamh la Seafraigh Mares, agus an
Gailleaspoc fós do dhénamh tighe innte ar eiccin.



An tres Henry do rioghadh os Saxain 19. October.



AOIS CRIOSD, 1217.



Aois Criosd, mile, da chéd, a secht décc.



Giolla Tighearnaigh Mac Giolla Ronain epscop Airghiall, agus cenn
canánach Ereann do écc iar bpennainn agus iar naithricche.



Diarmait mac Conchobhair Mic Diarmata tighearna Muighi Luircc do écc.



Mor inghen Uí Bhriain .i. Dhomhnaill ben Cathail Croibhdheircc do écc.



Domhnall Ua Gadhra do ecc.



Niall mac mic Lochlainn Uí Concobhair do écc.



Donnchadh Ua MaoilBrenainn taoiseach Cloinne Concobhair do écc.



Tadhg Ua Ferghail do marbhadh la Murchadh Carrach Ua fFerghail.



GiollaPatraicc Mac Acadhain taoiseach Cloinne Fermaighe do écc.


L. 192


Domhnall mac Murchadh Mhég Cochláin tighearna urmhóir Dealbhna
do mharbhadh do mhacaibh Maoileachlainn Méag Cochlin i meabhail i
Liathdruim.



Cathal Fionn Ó Lachtna taoiseach an Dá Bhac do marbhadh la hUa
fFloinn Mhaighe hEleocc i ffiull ina tigh fein.



Corbmac mac Tomaltaigh doirdnedh.



AOIS CRIOSD, 1218.



Aois Criosd, mile, da chétt, a hocht décc.



Clemens epscop Luighne do écc.



Giolla na Naomh Ua Gormghaile saccart Rátha Lúraigh do écc ina oilithre.


L. 194


MaoilIosa Ua Daighre airchinneach Doire Choluim Chille do écc an
tochtmhadh la do Dhecember iar mbeith cethrachat bliadhain ina
airchindeach, agus iar ndenamh gacha maithesa for caomhnaccair do gniomh hi
ccill agus i ttuaith.



Tempall Mainistre na Buille do choisreaccadh.



Muircertach Ua Floinn ticcerna Ua tTuirtre do marbhadh la Gallaibh,
agus Conghalach Ua Cuinn taoiseach Maighe Lugad agus Shil
cCathasaicch uile, tuir ghaisccedh, einigh agus oirdearcais tuaiscirt
Ereann do mharbhadh la Gallaibh bheós is in ló cédna.



Ruaidhri, agus MaoilSeachlainn, da mhac Mhég Cochláin do écc i
mainistir Chille Beccain.



Lochlainn Ua Concobhair do écc agus mainistir Cnuic Muaidhe.


L. 196


Creach do dhénamh la Gallaibh Midhe agus la Muircertach Carrach Ua
fFerghail ar Uibh Briúin na Sionna, agus Diarmait mac Toirrdhealbhaigh
mic Maoileachlainn agus dream do Chonnachtaibh do breith forra go raimhidh
fors na Gallaibh go ttorcratar tuilleadh ar chéd eittir mharbhadh, agus
bhádhadh díobh. Do rochair mac Uí Concobhair i ffriothguin na sgainnre
go ndruing dia mhuintir a maille fris.



AOIS CRIOSD, 1219.



Aois Criosd, mile, dá chéd, a naoi décc.



Aodh Ua MaoilEóin epscop Cluana Mic Nois do bhathadh.



Fonachtán Ua Bronáin comorba Coluim Cille do ecc, agus Flann Ua
Brolcháin do oirdneadh ina ionadh is in comhorbus.



Maeleschlainn recte Maelsechlainn mac Concobair Maonmaighe do mharbhadh
la Maghnus mac Toirrdhealbhaigh Í Concobhair iar ngabháil tighe fair i
cCluain Tuaiscirt.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill .i. Domhnall Mor i nGairbhthrian
Connacht da


L. 198


bfuair braighde, agus úmhla Uí Ruairc agus Ui Raighilligh agus catha
Aodha Finn uile agus gabhail dó iar sin tre Fheraibh Manach go ro
milleadh lais gach conair tres a ttudhcaidh etir chill agus tuaith
doneoch bai i ffresabhra friss.



Ualtra De Laty agus mac Uilliam Burc do theacht a Saxoibh.



Dubhdara mac Muiredhaigh Ui Maille do mharbhadh i ngeimheal la Cathal
Croibhdhercc ina longphort fein tré na mhighníomhaibh.



Enda mac Danair Uí MhaoilChiaráin do écc.



AOIS CRIOSD, 1220.



Aois Criosd, mile, da chéd, a fiche.



Iacobus do tocht i nErinn ina légaidech on bPapa do reidhiuccad, agus
dorducchadh dal ecclastacda na hEreann, agus a dol for cculaibh
doridhisi.



Diarmait mac Ruaidri (.i. mac Toirrdhealbhaigh Mhoir)
Concobhair do marbhadh la Tomás Mac Uchtraigh ag techt a hInnsibh
Gall, ar ttionól coblaigh do Dhiarmait ag techt do ghabháil righe
Connacht. MaolRuanaidh Ua Dubhda do bhathadh ar an ccobhlach ccedna.



MaolSeachlainn, mac MaoilSechlainn Bhicc do bathadh ar Loch Ribh.



Diarmait mac Briain Daill do marbhadh do mhac Mathghamhna Ui Bhriain
tre mheabhail.



Sluaigheadh la Ualtra De Lacy agus la Gallaibh Midhe go hAth Liacc
go ndernsat


L. 200


urmhór caisléin ann. Sluaigheadh ele la Cathal Croibhdercc tar Sionainn
soir is in cCaladh, gur gabh eccla na Goill go ndearnsat sith le hUa
cConcobhair, agus co ro sccaoilsiot Connachtaigh an caislén.



An Cairneach Riabhach Mhag Flannchadha, agus Ferghal Mag Samhradhain
do marbhadh la hAodh Ua Ruairc .i. mac Domhnaill mic Fearghail, agus la
Cloinn Fhermaighe.



AOIS CRIOSD, 1221.



Aois Criosd, míle, da chéd, fiche a h-áoin.



Sanct Dominic do ecc.



Corbmac ab Comair do mharbhadh.



Mac Hugo De Laci do thecht agus nErinn do nemhthoil Rígh Saxan
agus táinig i mbáidh Aodha Uí Nell. Do chóidhsiod ar aon i naghaidh
Gall Ereann, agus


L. 202


do dheachattar cétus go CúlRathain agus ro scaoilsiot a caislén. Lottur
iaramh i Mídhe agus i Laighnibh gur ro millsiot ile don cur soin.
Tionólaid trá Goill Ereann cethre catha fichet go Dealccain. Táinicc
Aodh Ó Neill agus mac Hugo cethre catha comhmóra ina naghaidh co
ttuccsat Goill annsinn a bhreth fein dUa Nell.



AOIS CRIOSD, 1222.



Aois Criosd, míle, dá chéd, fiche adó.



An tEpscop Mag Gelain epscop Chille Dara decc.



Ailbin Ua MaolMhuaidh epscop Ferna décc.



MaoilIsa Ua Floinn prioir Easa Mic nErc décc.



Tadhg Ua Baoighill sonus agus taccadh tuaiscirt Ereann, tiodhnaictheach
séd, agus maoine daos gacha dána décc.



Niall Ó Néll do shárucchadh Doire im inghin Uí Catháin. Ro dhíoghail
Dia agus Colum Cille innsin uair nír bó cian a saoghal som dia és.


L. 204


Giolla MoChoinni Ua Cathail tighearna Cheneoil Aodha thoir agus thiar
do marbhadh la Sechnasach mac Giolla na Naomh Uí Sechnasaigh iar na bhrath
da mhuirtir fén.



Mor inghean Ui Bhaoighill ben Amhlaibh Uí Beolláin décc.



AOIS CRIOSD, 1223.



Aois Criosd, míle, da céd, fiche a trí.



MailIosa mac Toirrdhealbhaigh Uí Chonchobhair prioir Innsi Medhoin
decc.



Dubhthach Ua Dubhthaigh abb Conga decc.



Sloiccheadh la hUa nDomhnaill (Domhnall Mór) co Cruachain Chonnacht,


L. 206


assaidhe hi tTuathaibh Connacht, agus tar Suca siar gur mhill agus
gur chrechloiscc gach tir gus a rainicc co ffuair a mbraighde agus a
numhla.



Seachnusach mac Giolla na Naomh Uí Sheachnusaigh do mharbhadh do Chloinn
Chiuléin, agus sárucchadh na Bachla Mhoire Cholmáin Cille mic Duach
uime.



Murchadh Carrach Ua Ferghail do marbhadh daon urcor saighde, ag dénamh
greissi ar Aodh mac Amlaoibh Uí Ferghuil.



AOIS CRIOSD, 1224.



Aois Criosd, míle, da céd, a cethair.



Mainistir S. Froinsiais i nAthLuain do thionnscnadh lá Cathal
Croibhdearg Ua cConcobhair la righ Connacht in espuccóideacht Cluana
Mic Nóis ar brú na Sionna allanoir.


L. 208


MaolMuire Ó Connmaic espoc Ua bFiachrach agus Cenél Aodha do écc.



Espoc Conmaicne, .i. an Gaillespoc decc.



Muirghius Canánach mac Ruaidhri Uí Chonchobhair aon bá dearscnaighthi
do Ghaoidhelaibh illegionn, i ccanntaireacht agus a ndénamh uérsa décc,
agus a adhnacal i cCunga.



MaolCaoimhgin Ua Scingin aircinneach Arda Carna décc.



MaoilIsu mac an Espuic Uí MhaoilFhaghmhair pearsún Ua bFiachrach
agus Ua nAmhalgadha, agus adhbhar espuic ar eccna, do marbhadh do mac
Donnchadha Uí Dhubhda mar nar dhú dhó uair nochar mharbh neach dUíbh
Dubhda riamh cleireach gó sin.



Cioth adhbhal adhuathmhar dfearthain i ccuid do Connachtaibh, .i. i
tTir Maine i Sodain agus i nUibh Diarmata etc. diar fhás tedhm
agus galar aidhbhsech do cethraibh


L. 210


na ccríoch remraiti iar ccaitemh an fheóir do fhliuch an cioth sa dhóibh.
Do gniodh bheos lacht na ninniledh sin galraighthi inmheodhoncha go
héxamhail do na daoinibh dho thoimledh é. Ba dethbhir na dearbairdhi si
do techt i cConnachtaibh is in mbliadhain si uair ba mór an tolc, agus
an timnedh do rala dhóibh innte, .i. Cathal Croibdearg mac
Toirrdhealbhaigh Mhóir Uí Chonchobhair, Rí Connacht, aon as


L. 212


mó do mhudaigh do merlechaibh agus deasccairdibh Erenn ré haimsir
imchein, aon as mó ro shás do chlerchibh, bochtaibh agus aidhelgneachaibh,
aon as uille inar dhoirteasdair Dia gac maith, agus gach mór suailche dá
ttáinic duaislibh Ereann a ccomfhoccus dia remhes, óir as é ro congaibh
é fén ar aon mnaoi phósda gan truailledh a ghenmnaidheachta tar a héis có a
bhás. As ré a linn beos as mó ro gabhadh deachmadh go dlighteach cétus i
nErinn. An Rí fírén foircclidhisi, agus an caithmiledh condail craibtech
ceirtbhrethach décc an tochtmadh lá ficet do shamhradh (Dia Luain do
shainnriudh) i naibíd Manaigh Léth i mainistir Cnuic


L. 214


Muaidhe iar na hedhbairt dó budhén do Dia, agus do na manchaibh roimhe
sin guna fonn agus fearonn, agus a adhnacal innte co huasal onórach. A
bPurt Locha Mesca do geneadh Cathal Croibhdearcc, agus a oilemhain in
Uibh Diarmata ag Tadhcc Ua ChoinCheanainn. Aodh Ó Concobhair a mac do
gabháil righi Connacht tar a és gan cáirde uair bádar braighde Connacht
ar a láimh ré nécc a athar. As ré hucht gabhala righe don Aodh sa tucc
fó deara mac Ui Mannacháin do dhalladh tré éccen mná do tabhairt, agus a
lámha agus a chosa do bhén do neoch oile iar ndénamh mérle dó. Do choimhéd
smachta flatha innsin.



Aodh mac Conchobhair Maonmhoighi décc ag toidhecht ó Ierusalém agus ó
Sruth Iordanén dó.



Dondchathaigh mac Airechtaigh Uí Radhuibh toísech Cloinne Tomaltaigh
décc ina oilithri acc Topur Pattraicc.



MaoilSeachlainn mac Taidhg Uí Cheallaigh tighearna Ó Maine do écc.



Giolla na Naomh Crom Ó Seachnusaigh tighearna lethe iartharaighe Cenél
Aodha na hEchtgi décc.



Domhnall Ó Ceallaigh tighearna Ó Maine décc.



CúCenann Ua CoinCenainn décc.



Mathghamhain mac Cethernaigh Uí Cérin tighearna Ciarraighe Locha na
nAirneadh décc.


L. 216


An tarbhar gan bhuain go Feil Brighde, agus an treabhadh aga denamh,
do brigh an choccaidh, agus na doininde.



Mainistir do thógbháil la Muiris Mac Gerailt (ó ttátt Geraltaigh Cille
Dara agus Gearaltaigh Desmumhan) i nEóchaill in eapscoboitteacht
Cluana is in Mumhain do bhraithribh S. Froinsiais.


L. 218


AOIS CRIOSD, 1225.



Aois Criosd, míle, dá céd, fiche a cúig.



Amhlaoibh Ua Beólláin aircinneach Droma Cliabh, Saoi eccna, agus
biattach coitchenn décc.



Ua MaoilBhrénainn ab Mainistre na Buille décc do bithin cuislinne
do leicceadh dhó.



MaolBríghde Ua Maiccin ab Topair Padraicc, mac oighe agus eccnaidhe
décc. As les ro tionnscnadh teampal Tobair Patraic, agus ro forbaidh
gona Shanctair agus crosaibh iar mor shaothar a nónóir Patraic, agus
Muire, Eóin, agus na napstal.



Giolla an Choimhdhedh Mac Giolla Charraigh uasal shaccart agus pearsún
Tighe Baoithin deg.



Dionis Ó MaoilChiarain airchinneach Arda Carna décc.



Giolla Coirpthe Ua Mughroin decc, agus a adhnacal i cConga Fhechín.



Coimhérghe mhór shluaigh do dhénamh lá hUa Néll i cConnachtaibh
do congnamh le cloinn Ruaidhri Uí Concobhair, .i. Toirrdhealbhach agus
Aodh tré forcongra Duinn Óig Mhécc Oireachtaigh ríoghtaoíseach
Sil Muiredhaigh a ndioghail a fearainn do bhén de dUu Concobhair (.i.
Aodh). Acht chena ó ro iompaidh Macc Oirechtaigh


L. 220


in aghaidh Aodha do rónsat Síol Muiredhaigh agus Iarthar Chonnacht
im Aodh Ua Flaithbhertaigh tighearna Iartair Connacht, agus Gaoidhil
an chuiccidh dormhór coimhérgi ina aghaidh acht Mac Diarmata, .i.
Corbmac mac Tomaltaigh. Dála Uí Néll nír hairisseadh les go rainig lár
Síl Muireadhaigh. Aisidhe go Feadha Atha Luain, go mbaoí dá oídhche ag
Muilleann Guanach gur lomairccestur Loch Nén go rucc seóid Uí
Concobhair as. Teccaid aisídhe go Carn Fraich. Rioghthar
Toirrdhealbhach mac Ruaidhri annsin, agus téd Aodh Ua Nell cona
muintir dia


L. 222


ttighibh. (o roba tairisi lá Cloinn Ruaidhri a nairechta budhén) acht
madh aos gradha Aodha namá, .i. Mac Diarmada, agus Dáuith Ua Floinn,
etc.



Así comhairle ar ar cinneadh annsin le mac Cathail Croibhdeirg, dul i
cceann Gall co cúirt Atha Luain, óir do rala go sodhánach dósamh maithe
Gall Ereann do bheith comhchruinn ainnsidhe an ionbaidh sin, agus báttar
caraid a nurmór dósamh alos a athar, agus ar a shon fesin uair bá
tuarustlach tiodhlaicthech iad araon dóibh. Fiadhaidhid Goill roimhe simh
go lúthgháirech agus congbhaid etorra é go lán gradhach athaidh iar sin.
Tuccsamh an Iustís agus inar lór lais do mhaithibh Gall ar chena ina
commbaidh annsin, Donnchadh Cairbrech Ua Briain, agus Ua MaoilSeclainn
gona sochraidibh.



Iar cclos an comcruinnighthi sin do lucht Moigi hAí, agus do Thuathaibh
Connacht, ro techsiod rompa i ccrich Luighne agus i tTír nAmhalgaidh
gona mbuar agus innileadha, agus ro faccaibhsiod meic Ruaidhri in uathadh
socraidi. Teccaid clann Ruaidhri Uí Concobhair rompa iarom an líon báttur
co Cill Cheallaigh ar cúl a mbó agus a mbuair. Imtusa Aodha go
nGallaibh uime cuirid siortha siubhlacha uatha darccain aosa gráidh cloinne
Ruaidhri, agus congbaid trom a slóigh ina ttimchel re hionnsaigidh do
tabairt orra budhén. Téd Aodh mac Ruaidhri mic Muirceartaigh, Domhnall
Ua Flaithbertaigh, Tighearnán mac Cathail Miccárain agus mac
Toirrdhealbhaigh mic Ruaidhri danacul coda dá naos graidh. Teccaid
Goill im Aodh mac Cathail Croibhdheirg iarsin i ttimcheal


L. 224


Toirrdhealbhaigh. Iar na airiuchcadh sin dósamh cuiris a glasláith i
rémhthús roimhe, Donn Ócc Mág Oireachtaigh gona anradhaibh,
Flaithbheartach Ua Flannagáin, agus uathadh damhsaibh Eoganach baoi
ina fhochair, ordaighis iad dia nimdídhen ina ndeóidh go ttéarnadar
samhlaidh ona mbiodhbadhaibh gan aon do thuitim díobh. Do rala an lá sin
drong do siorthaibh Aodha Ui Chonchobhair i ccenn Eachmarcaigh Mic
Branáin go ndeachaidh do chosnamh a bhóichreche orra go ttorchair
Eachmarcach don anbforlann galccad baoí na agaidh. Leanais Aodh Ó
Conchobhair go nGallaibh uime mac Ruaidhri an oidhche sin go Mílecc
go mbaoí teóra hoidhche iarsin ag argain Luighne do gach leth. Bá
hiondochonaigh do rala dÓ Eaghra annsin. Sith do dhenamh iar ná argain
tar cenn an tioruairsi do fáccbhadh da hinnilibh ilLuighniu.



As ann báttar meic Ruaidhri mun amsa a ccomhghar do Loch Mic Fear-
adhaigh i nGlend na Mochart. Comairlighis Aodh ré na Ghallaibh annsin
na Tuatha dionnsaighidh dia nargain, Síol Muireadhaigh agus Clann
Tomaltaigh dinnradh mar an cedna ó do bháttar ar ttechedh roimhe. Iar
ccinneadh na comhairle si lottar rompa i slighidh nach smuainfeadh Gall
co bráth dul trempe, .i. hi bFiodh nGatlaigh go riachtsat Áth Tíghe in
Messaigh gur airccsiod Cúil Cernadha iar ndilgenn a dhaoine dóibh. Gach
ar gabh go Dubhchonga do lucht


L. 226


an techmhe ro báidhit a normhór. As amhlaidh do gebthi na cescanna uas a
ccairribh lomlán do leanbhaibh iar na mbáthadh. Gach a ttearna don toisc
sin díobh ó Ghallaibh agus on iombáthadh remráite lodar i tTír
nAmhalgaidh go ndeachaidh Ó Dúbhda fútha gonár fháccaibh aon bhó aca.



Madh iad clann Ruaidhri tra así comairle do rónsat ag Loch Mic Fea-
radhaigh sgaoileadh ó aroile dóibh go sgerdís sochraide Gall ré hAodh.
Donn Mag Oirechtaigh agus aroile dia maithibh do chor do saighidh Uí
Flaitbaertaigh sic a ffir comluighi agus comhchodaigh. Meic Muirceartaigh
Uí Concobhair, agus Tighearnan mac Cathail do dul ar cúl a mbó agus
a muintear, agus Síth do dhénamh dóibh tar a ccenn go bfágbhaidís Goill
mac Cathail Croibhdeirg. As ann baoi Aodh mun am soin i Moigh nEó,
agus tiaghaid meic Muirceartaigh Muimnigh ina chenn ar shlanaibh agus
chomaircibh.



Madh an taobh theas do Connachtaibh dana nír bó ciúin dóibh don dul soin,
uair tangadar Goill Laighen agus Mumhan im Muirceartach Ua Briain,
Goill Des mumhan bheós, agus Sirriam Corcaighe ina ttréchomusc gur
marbhsat a ndaoine doneoch ar a rucsat diobh, agus gur ionnradar a mbruigh
agus a mbailte. Bá holc tra lá hAodh mac Cathail Croibhdheirg a
ttochtsomh don turus sin uair ní hé ro thóchuir iad, acht tnuth, agus
format dá ngabháil fén ré gach maithes dá ccualadar dfághail don iusdís
gona Ghallaibh i cConnachtaibh an tan soin. As don ruathar so do
marbhaid cetre meic Méc Murchaidh ar én láthair.



Bá truacch tra an nemhshén do dheonaigh Día don chuiccedh do bferr baoi
i nErinn an ionbhaidh si, uair ní choiccleadh an mac occlaoich aroile
acht gá creachadh agus arccain fona cumhang. Do cuirid bheós mná agus
lenimh, fainn agus fodhaoine dfuacht agus ghorta don choccadh sin.


L. 228


Iar ndul tra do macaibh Muircertaigh Muimhnigh do lathair Aodha Ui
Conchobhair do réir mar do ráidhemar, do chuaidh ar nábhárach go Cill
Medhóin. Comraicit trí slóigh na nGall ann sin re roile, agus as beg nár
bó lán an triocha céd ina mbattar leth ar leth edir Gallaibh agus
Gaoidhealaibh. Tainicc Aodh Ó Flaithbeartaicch ar choraibh agus ar
slánaibh maithe Gall, agus Dhonnchadha Cairbrigh Uí Briain a cairdesa
Criosd hi ccenn Aodha Uí Concobair, agus an iusdís co ndearna síth tar
cenn a bhuair, agus a dhaoine ris, ar macaibh Ruaidhri dathchor uaidh.
Imtighis Aodh iar sin, agus a Ghoill imaille ris co Tuaim Dá Ghualann,
agus leiccis Goill Laighean, agus Desmumhan uaidh annsin. Iompaídhis
fén ar ccúla do chom Uí Flaithbertaigh óir níor bhó tairise lais esidhe,
uair battar meic Ruaidhri roimhe sin allaniar do loch aicce, agus Donn
Ócc Mág Oireachtaigh araon riú.



Annsin ro scar mac Magnusa ré cloinn Ruaidhri gur innsaigh hi tTír
nAmhalgaidh ar cenn a bhó, agus a mhuintire go bfuair iatt go sodhánach
gan chreachadh gan arccain. Rucc leis iad iaramh fó dhídean Uí Ruairc,
agus é iar ccreachadh Pilip Meic Goisdelbhaigh.



Donnchadh Cairpreach Ua Briain daná do chuir sidhe drong dia mhuintir
roimhe go nédalaibh aidhblibh. Iar ná fios sin dAodh mac Ruaidhri
agus dEoghan Ó Eidhin lodur rompa uathadh deghdhaoine gur muidheadh for
Muimhnechaibh, gor beanadh a nedala dhíobh, agus gur congbhadh braighde
dá maithibh uatha. Iar na clos sin do Donnchadh Cairbreach ticc do
láthair Aodha mic Ruaidhri go ndearna síth báitte coindel ris, agus
gur ghabh do laimh gan toidheacht na aghaidh doridhisi dia lécceadh


L. 230


a aos graidh cuige. Gidheadh ní ro chomhaill siomh a coinghioll do mac
Ruaidhri (iar bfaghail a mhuintire dhó uaidh) uair tainicc ar an céd
sluaigheadh ina aghaidh la hAodh mac Cathail Croibhdheirg.



Téd Aodh agus an iusdís gona Ghallaibh iarsin go caladh Innsi Cremha
gur béccin dÓ Flaithbeartaicch Inis Cremha, agus Oilén na Circe go
narthraighibh an locha do tabhairt ar laimh Aodha. Triallais an iusdís
iar sin dia thigh. Ted Aodh Ó Concobhair dia iodhlacadh uidhe chian dá
slíghidh gur fhágaibh an iúsdís uathadh do mhaithibh a muintire aicce
imaille re hiomad fénnedh, agus fearóglaoch óir nior bhó tairisi lais
Connachtaigh achtmadh becc. Tuccsomh annsin maithe a oireachta illaimh
Gall a ngioll ré a ttuarastlaibh, .i. Flaithbeartach Ó Flannaccain,
Fergal Ua Taidhg, agus aroile do maitibh Connacht, agus as dóibh fén do
béccin a bfuaslaccadh.



As a haithle sin iompaídhis Ua Flaithbeartaigh, meicc Muirceartaigh,
agus na huaisle archena ar Aodh mac Cathail Croibdeirg iar nimtecht
troimthionóil na nGall uaidh, agus ro gabsat le macaibh Ruaidhri. Cuiris
Aodh O Concobhair annsin techta agus sgribhne do shaighidh an Iustís dia
foillsiughadh sin dhó, agus diarraidh fuilleadh sochraidi. Nir bhó
haithesc fó lár dósamh sin, uair do freccra-


L. 232


dar Goill go soinnimh sairésccaidh é. Acht cena ba tuillmheach dóibhsiomh
an turus sin óir fá mór a nédala, agus bá becc a nimseargna. Cuirthear
Goill Laighean cuigisiomh annsin im Uilliam cCras agus im macaibh
Griffín. Iar mbreth na sochraidi sin airsiomh ionnsaighidh meic
Ruaidhri tar Tóchar siar, agus gabhais roimhe in Uibh Diarmata mar
a ccuala meic Ruaidhri do bheith gan líon sochraide, uair ní rangattar
a lucht combádha iad mun am soin, agus cuiris Fedhlimidh a bhrathair,
agus aroile do mhaithibh a mhuintire, agus sochraide mór do glasláthaibh
Gall dionnradh Eoghain Uí Edhin in Uibh bFiachrach Aidhne co mbádar
adhaigh longpuirt in Ard Rathain fa comair na tíre darccain a mucha na
maidne ar ccionn.



Foillsightear dUa Flaithbeartaigh, agus do macaibh Muirceartaigh
(badar ag ionnsaighidh mac Ruaidhri) Goill do dhul do creachadh a bfir
comluicche, Eoghan Ó hEidhin, agus a mbeth an Ard Rathain, nír
failliccheadh sin riusomh oir do lensat iatt déntoil agus dénaontaidh
go rangadar i ccomhfoccus dóibh. Do ghníad comarle ré roile annsin, .i.
Tuathal mac Muirceartaigh agus Taiclech Ua


L. 234


Dubhda go ndirim amaille riú do chur do shoighidh an baile cetus Ua
Flaithbeartaigh agus mac Muirceartaigh iman mbaile sechtair guna
sochraidibh. Luidh Tuathal agus Taichleach gona bfianlách go menmnach
meardhána i ttrecommusc Gall is in mbaile go ttucsat tiugh fhuabairt
bhiodhbaidh orro. Maidhtear for Ghallaibh soir agus siar as a haithle.
Lenaitsiomh aos na madhma soir. Loitis Tuathal constapla na nGall dá
ced fhurgamh. Athghonais Taichleach é gur fagbhadh an consdapla gan
anmain de sídhe. Dála na nGall ar ar muidheadh as an mbaile don taoibh
araill ro eirigh Ua Flaithbeartaigh, agus mac Muirceartaigh doibh.
Gidheadh tarla dainshén daibhsidhe gur bhriseattar Goill orra fó cedóir.
As don toisc sin do marbhadh Matghamhain mac Aodha mic Conchobhair
Maonmaighe, Giolla Criosd Mac Diarmada, Niall mac Fearghail Ua Thaidhg,
etc. Acht chena ro marbhadh an fear ro mharbh Niall Ó Taidhg, .i.
brathair Cholén Uí Dhíomusaigh.



Dala mac Ruaidhri conidrecaid ar abharach re hUa fFlaithbeartaigh,
agus ris an ccuid oile dá naos comtha go ttangatar rompa a ndeas go
Druim Cenannáin. Luidh Aodh mac Cathail Croibhdeirg gona Ghallaibh
ina ndiaidh. Comairlightear ag aireachtaibh cloinne Ruaidhri annsin
gach aon diobh do saighidh a mennata fesin, agus do gníat samhlaidh acht
Donn Ócc Mag Oirechtaigh namá. Cidh tra acht iar ffágbháil na ruireach,
.i. cloinne Ruaidhri Uí Concobhair annsin in uathadh sochraide lodar
do shaighidh Aodha Uí Nell, agus Donn Mág Oireachtaigh imaille riú.



Ionnsaighis Aodh mac Cathail Croibhdeirg Ua Flaithbeartaigh annsin
go ttuc gell agus edireadha uaidh. Tainic roimhe iaramh go Cill
Meadhóin agus go Moigh nEó i ndiaidh mic Muirceartaigh, agus
Tighernáin mic Cathail Miccarain go ndearnsat síth tar cenn a mbuair agus
a muintire, agus go ndeachsat do lathair


L. 236


Aodha Uí Conchabhair ar slánaidheacht Donnchadha Cairbrigh, agus
maithe na nGall. Ba cumhsanadh na ionam sin uair ní raibhe cill na tuaith
i cConnachtaibh an tan soin gan lot agus láinmhilledh.



Tedhm diofhulaing do teccbháil i ccrích Chonnacht an ionbhaidh si, .i.
treabhlaid trom thesaighthi gur folmaigheadh mór mbailte dhi gan
elaidhthech betha dfágbháil ionnta.



Flann mac Amhlaoibh Uí Fhallamain toisech Cloinne hUadach do
mharbhadh dFedhlimidh mac Cathail Croibhdeirg don coccadh sin. Tadhg
Ua Fínnachta fear gráidh dAodh mac Ruaidhri do mharbhadh lá muintir
Méc Aodhagáin is in coccadh cedna.



Amlaoibh mac Fearcair Uí Fhallamhain toisech a dúthchusa fén do bfearr
don cenel da mboi do ecc.



Muireadhach Ua Fínnachta toísech Cloinni Murchadha décc in arthrach
ar Loch Oirbsion agus é slán ag dol inn.



Teach do ghabháil for Concobhar mac Taidhg Uí Cheallaigh (tigherna
Ua Maine) agus for Ardghal a bhrathair lá macaibh Taidhg Uí
Cheallaigh, agus a losccadh ann ar aon.



Duarcán Ó hEghra, Tadhg Ó hEghra, agus Édaoín inghean Diarmata
mic Domhnaill Uí Eghra décc.


L. 238


Muimhnigh agus Goill do dhul fo Tearmann Caolainne, ár na nGall do
cor don toisc sin tre feartaibh Dé agus Caolainne.



An tarbhar gá bhuain a haithle na Féli Bríghde.


L. 240


AOIS CRIOSD, 1226.



Aois Criosd, míle da chéd fiche asé.



Donum Dei epscop na Midhe do écc.



Connmach Ua Tarppa espoc Luighne do écc.



Aodh mac Duinn Uí Sochlacháin aircinneach Conga, Saoi channtaire,
Sccribnigh, agus cheard nexamhail esidhe do écc.



Matha Ua MaoilMoicherghe do ecc.



Tighearnán mac Cathail Miccarain mic Toirrdhealbhaigh Mhóir Ríoghdamhna
bá mó eneach, agus eangnamh, agus as mó do rinne do neithibh suaithenta
sodáanacha tainic dá cinidh ré haimsir esidhe, do mharbhadh do Dhonnchadh
Ó Dhubhda agus dá chloinn.



Nuala inghen Ruaidhri Uí Conchobhair baintighearna Uladh décc i
cConga Fechin, agus a hadhnacal go honórach i tteampall canánach
Conga.



Domhnall mac Ruaidhri Uí Flaithbeartaigh do mharbhadh do mhacaibh
Muircertaigh Uí Fhlaithbeartaigh iar ngabháil tighe fair dóibh fen,
agus dFedhlim mac Cathail Croibhdheirg.



Fearghal Ua Taidhg an Teaghlaigh, toisech teaghlaigh Cathail
Croibhdheirg, agus Aodh mac Cathail do mharbhadh lá DonnSlebhe Ó
nGadhra.



Aodh mac Domhnaill Uí Ruairc do marbhadh do Cathal Ó Raghailligh agus
do Chonchobhar mac Corbmaic Uí MaoilRuanaidh ar Loch Aillinne.



Muirghes Mac Diarmata do mharbhadh.


L. 242


Caislén Cille Móire do leaccadh lá Cathal Ó Raighilligh.



Aodh mac Cathail Croibhdeirg do ghabháil Aodha Uí Fhlaithbertaigh,
agus a tabairt i láimh Ghall.



AOIS CRIOSD, 1227.



Aois Criost, mile, dá céd, fiche, aseacht.



Concobar mac Neill Uí Chatharnaigh do mharbhadh la hamhsaibh Laighneach
ro baoi i fochair Righ Connacht.



Enrí Ua Maoileachloinn agus Muircertach Ua Maoileachloinn do mharbhadh
la Galloibh.



MaolSeachlainn Ua Conchobhair Fhailghe do mharbhadh lá Cuilén Ua
nDíomusaigh.



GiollaColuim Ua MaoilMuaidh do mharbhadh la hUa Mórdha.



Goill Ereann do comhcruinniucchadh go hÁthCliath. Aodh mac Cathail
Croibdeirg Ri Connacht do thóchuireadh dóibh. Iar ndul dó dá saighidh
ro thionnscainsiod fealladh fair. Uilliam Marusccál a fhear caradraidh
do thocht chuicce gona sochraide, agus é da breth daimhdheoin Gall as
lár na cúirte amach agus a iodhlacadh dhó go ndeachaidh i cConnachtaibh.



Aodh mac Cathail Croibhdheirg do dhénamh coinne iar sin ag Lathaigh
Caíchtuthbil ré hUilliam Mares mac Seafraidh .i. iustis Erenn, agus
ní dheachaidh siomh tar


L. 244


Lathaigh anonn achtmhadh uathadh deaghdhaoine, .i. Corbmac mac
Tomaltaigh, Diarmaid mac Maghnusa, Magnus mac Muircertaigh Ui Chonchobhair,
Tadhg mac Mathghamhna Uí Cherin, agus Ruaidhri Ua MaoilBhrénainn.
Uilliam Mares do theacht ochtar marcach ina comdhail. O do chuimhnigh
Ó Conchobhair an fheall rémraite erghis i ccoinne na nGall, gresis a
muintir fótha ionnsaighidh fén Uilliam Mares gur ghabhastair é fó chédóir.
Ciodh iad a mhuintir ann ro fhreaccairsiod greasacht Uí Concobhair
ro leiccsiod fona Gallaibh iad gur moidhsiod orra, marbhaitt Constapla
Atha Luain, gabhaid Maighisdir Slemhne agus Hugo Airddin. Cuiris
Aodh na Goill sin i mbraighdenus tar Lathaigh suas. Luidh roimhe gon
a shocraide as a haithle gur airgesdair margadh Atha Luain, agus gur
loiscceastair an baile go hiomlán. Bá gniomh sochair do Chonnachtaibh an
gniomh so, óir fuairsiomh a mac, a inghean, agus braighde Connacht
ar cheana battar ar lamhaibh Gall do comhfhuasgladh as na braighdhibh
rémraite genmótá Síth dfagail dfearaibh Connacht.



DonnSlébhe Ó Gadhra tighearna Slébhe Lugha do mharbhadh don Ghiolla
Ruadh mac a dearbrathar fén iar ngabáil tighe in oidhche fair, agus an
Giolla Ruadh do mharbhadh inn iar sin tré imdeall Aodha Uí Conchobhair.



Aodh mac Ruaidhri Uí Concobhair agus mac Uilliam Búrc do thoidhecht
slógh lanmór i tTuaisceart Connacht gur loiscsiot Inis Medhóin gur
airccsiod an críoch i ttangadar, agus gur ghabhsat a braighde.



Sluaigeadh lá Seafraidh Mares agus la Toirrdhealbhach mac Ruaidhri
Uí Concobhair


L. 246


i Magh Aoí go ndearnsat caislén irRinn Dúin, agus gur gabhsat
braighdi Sil Muiredhaigh.



Aodh mac Cathail Croibhdeirg do dhul i tTir Conaill dochum Uí
Dhomhnaill, agus a iompódh bu dheas doridisi, agus a ben do thabhairt les.
Meic Toirrdhealbhaigh do teccbháil cuicce a ccomfoccus na Seghsa,
a bhen agus a eachraidh do bhén de, agus an ben do chor illaimh Gall.



Sluaiccheadh oile lá Toirrdhealbhach bheós, agus lá Gallaibh Midhe
in Iarthar Connacht co ndearnsat creach mór ar Aodh mac Ruaidhri Ui
Flaithbhertaigh. A ndul aisídhe i ccrich Ceara, agus braighde mac
Muirceartaigh do gabháil doibh, agus nuimhir do buaibh feolmaigh as
cech triocha céd do Toirrdhealbhach uatha.



Cúmara O Domhnalláin do marbhadh i ngemil la Ruaidhri Mac DuinnShlebhe
a ndiogail a athar.



Brian mac Concobhair Uí Diarmata do marbhadh.



Caislén Atha Liacc do dhénamh la Sefraidh Marés.



AOIS CRIOSD, 1228.



Aois Criost, mile, da chéd, fiche a hocht.



Aodh mac Cathail Croibdeirg Uí Choncobhair rí Connacht do mharbhadh
hi ccuirt Seffraidh Máres tre meabhail ar aslach Gall iar ná dhíochur
do Chonnachtaibh.


L. 248


Coccadh mor do eirghe hi cConnachtaibh etir da mhac Ruaidhri Ui
Conchobhair, .i. etir Aodh agus Toirrdhealbhach, iar marbhadh an
Aodha remraite, ar ní thucc an mac bá só umhla don mac ba sine gur
millseat Connachta eatorra, agus ro fásaigheadh leó ó EassDara co
habhainn Ua fFhiachrach fo dhes acht madh beacc hi Sleibh Luccha,
agus Lucht Airtigh nama.



Niall mac Congalaigh Uí Ruairc tighearna Dartraicche, agus Cloinne
Fermaighe do mharbhadh lá dá mhac Airt mic Domnaill Uí Ruairc, .i.
Art agus Amhlaoibh. Amhlaibh Gerr mac Néill mic Conghalaigh do
mharbhadh hi fothraccadh lá hAmhlaibh mac Airt cédna.



Fergal mac Sitriucca Uí Ruairc do mharbhadh la macaibh Néll mic
Conghalaigh Uí Ruairc.



Muirchertach mac Flaithbeartaicch Uí Fhlannaccáin do mharbhadh la
macaibh Taidhg Uí Gadhra.



Aodh mac Donnchaidh Uí Fearghail do mharbhadh lá hAodh mac Amhlaoibh
Uí Feargail.



Dauid Ua Floinn taoiseach Shil MhaoilRuain, agus Ruaidhri Ua
MaoílBhrenainn décc.



Riocard mac Uilliam Burc do thecht ó Righ Saccsan ina iustís in
Erinn.



Aodh mac Ruaidhri Uí Concobhair do gabhail righe Connacht do reir
thoccha an Iustís go maithibh Connacht ar bélaibh Toirrdhealbhaigh a
bráthar fá sine inas.


L. 250


MaolSeachlainn mac Toirrdealbhaigh mic Ruaidhri Uí Choncobhair do
mharbhadh lá hAodh ri Connacht.



Gorta diofhulaincc i cConnachtaibh tri coccadh cloinne Ruaidhri.
Ro hairccitt cealla agus tuatha. Ro dhiochuirit a clerigh agus a
hollamain hi ccríochaibh cianaibh comhaightibh, agus atbath cidh araill
dibh dfuacht agus do ghorta.



Dauid Ua Floind taoiseach Sil MhaeilRuain do ég.



Aédh mac Donnchaidh Uí Ferghail do marbhadh la hAedh mac Amhlaoibh
Uí Fherghail.



AOIS CRIOSD, 1229.



Aois Criost, mile, da ched, fiche anaoí.



Maineistir S. Franseis hi cCorcaigh do thogbháil la Mag Carthaigh
Mór, Diarmaitt.



Muiredhach Ua Garmghaile prióir Innsi Mic nÉrin saoi Chonnacht
hi ccrabhadh agus in eccna.



Diarmait Ua Fiaich abb recclesa GillaMoLaisi Uí Giollarain Thuaim
décc, agus a adhnacal in ArdCharna.


L. 252


Diarmait Mac GiollaCharraigh, airchinneach Tighe Baoithin agus uasal
shacart décc. A adhlacadh i mainistir na Trinoide iar ná bhuain amach ó
cheart do na cananchaibh, do mhanchaibh Mainistre na Buille, agus boí
sidhe trí hoidhche gan adlacadh ar badar na manaigh agá fhosdadh ina
mainistir feisin.



Girard Ua Catháin cananach dob eccnaidhe ro bhaoi don ord chananach décc.



Duibheasa ingean Ruaidhri bean Cathail Mic Diarmata do écc ina
cailligh duibh.



Diarmaid Mag Carthaigh tighearna Desmumhan décc.



Dionis Ua Mórdha epscop Shíl Muiredhaigh do treccedh a espuccóide ar
Dhia.



Lochlainn Ua Manncháin do mharbhadh lá dearbrathair a athar.



AOIS CRIOSD, 1230.



Aois Criost, mile, dá chéd, triocha.



Florent Ua Cerbhalláin epscop Tíre hEoghain, uasal shenoir toccaidhe
decc iar se bliadhnoibh ochtmogat a aoisi.



GiollaIosa Ua Cléirigh epscop Luighne, Ioseph Mac Techedain epscop
Conmaicne, Mac Raith Mag Serraigh epscop Conmaicne, Rool Petit epscop
na Midhe Riaglóir tocchaidhe, agus milidh Criost, Giolla Coimdeadh Ua
Duilennáin comharba Feichin, agus ab reicclésa cananach EassaDara,
Muiredhach Ua Gormghaile prióir Innsi Mic nErin, MaolMuire Ua MaolEóin
comarba Ciaráin Cluana Mic Nóis, GiollaCartaigh Ua hEilgiusáin, canánach
agus angcoire, DonnSlebhe Ua hIonmainen manach naomhtha agus ardmaighistir
saoir Mainistre na Buille décc.


L. 254


MaolSechlainn Mac FirEdind uasal saccart agus maighistir leighinn décc
ina nouist mhanaigh i Mainistir na Buille.



Sloicceadh la hUa nDomhnaill (Domhnall Mor) hi ccuicceadh Connacht
ind aghaidh Aodha mic Ruaidhrí Í Choncobhair baoi hi ffrithbhert fris
co ro mhill Magh Naoí agus morán don tír, acht ara aoí ní ro ghiallsat
clann Ruaidhri don dul sin.



Sloiccheadh la mac Uilliam Búrc i cConnachtaibh gur milleadh morán
do Connachtaibh lais, agus ro marbhadh Donn Óg Mag Oirechtaigh,
agus Eichtighearn mac an


L. 256


Bhreithemain Í Mhionachain agus sochaidhe oile nách áirimhther, agus
ro hionnarbadh (tria anfforlann) Aodh mac Ruaidhri Rí Connacht lá
mac Uilliam, agus lá Gallaibh don chur sin go hAodh Ua Néill tre
iompúdh dhó ar Ghallaibh, agus ro ríoghadh Feidhlim mac Cathail
Croibdeircc lá mac Uilliam.



Aodh Ó Néill tighearna Tire hEogain ríogdamhna Ereann uile,
cosnamhthach Lethe Cuinn ré Gallaibh Ereann, agus ré Leth Mogha
Nuadhat. Fer ná tucc geill, eiteredha, ná cíos do Ghall na do Ghaoidheal,
fer do rad madhmanna, agus ára móra mence for Ghallaibh. Airctheoir Gall
agus Gaoidheal. Fer ro triall ionnsoighidh Ereann uile décc gen gur
saoíleadh bás naile dfaghbháil dó acht a thuitim lá Gallaibh.



Art mac Airt Uí Ruairc do marbhadh lá Raghnall Ua fFind i meabhail.



MaolSeachlainn Ua Mannacháin do mharbhadh la a bhraithribh.


L. 258


AOIS CRIOSD, 1231.



Aois Criost, mile, da chéd triocha, a háon.



Dionis Ua Mordha epscop AilFinn do criochnuccadh a bethadh in Oilen
na Trinóide ar Loch Cé an .15. do December agus Donnchadh Ua
Conchobhair doirdneadh na ionadh.



Flann Ua Connachtaigh epscop Ua mBriuin Breifne décc.



Stefán Ua Braoin aircinnech Maighe Eó.



Célechair Ua Dobhailén airchinnech Camcha fear dercach, craibdeach,
eccnaidhe, ernaighthech.



Fethfoilge inghen Chonchobhair Mic Diarmata ben Muirceartaigh
Muimhnigh mic Toirrdhealbhaigh Mhóir mathairsidhe Maghnusa
mic Muircertaigh, Chonchobhair Ruaidh, Thuathail, agus
Thoirrdhealbhaigh shaccairt, agus prióir recclesa Peadair agus Póil.



DubhCobhlaigh inghen Conchobhair Mic Diarmata décc i Mainistir na
Búille.



Flaithbertach Ua Flannaccáin taoiseach Cloinne Cathail meic Muiredhaigh
Muillethain décc ina oilithre i Mainistir na Búille. DubhThemhrach
inghean Uí Chuinn ben an Flaithbeartaigh hisin décc.



Ualgarcc Ua Ruairc tighearna Breifne décc ina ailithre ar slighidh
an tSrotha.



GiollaIosa Mac Samhradhain tighearna Teallaigh Echdhach, agus Duindín
Ua MaolConaire ollamh Síl Muiredhaigh Muilletain décc.


L. 260


Conchobhar Gott Ua hEghra tighearna Luighne décc.



Slóiccheadh lá Domhnall Ua nDomhnaill tighearna Tíre Conaill agus lá
hAongus Mac GilleFhinnéin co sochraide Fhear Manach do shaighidh
I Raighilligh Chathail. Ruccsat loincces leó for Loch Uachtair,
agus ro airccset Eó Inis. Tucsat ariar lá taobh seód maoíne agus
ionnmus an baile uile leó.



Feidhlimidh mac Cathail Croibhdeirg do ghabhail la mac Uilliam Búrc
i Míliucc tar slánaibh maithe Gall Éreann.



AOIS CRIOSD, 1232.



Aois Criost, míle, dá chéd, triocha, adó.



Fachtna Ua hAllgaith comhorba Droma Mucadha, agus oificel Ua
fFiacrach fer tighe aoidhedh, leighinn, agus lubhra, agus lesaighthe
truagh do écc.



Tempall Cille Móire i tTír Briúin na Sionna do choisreccadh lá
Donnchadh


L. 262


Ua Conchobhair epscop AilFinn, agus canánaigh do dhénamh isin mbaile
cedna lá Conn Ua Flannaccain baoí na príoir ann.



Tiopraitte Ua Braoin comhorba Commáin saoí cléircechta, sencusa, agus
breithemhnassa décc in Inis Clothrann ina ailithre.



Aodh mac Amhlaoibh mic Domhnaill Uí Fearghail toiseach muintire hAngaile
do losccadh ar Inis Locha Cúile lá cloinn Aodha Ciabhaigh mic
Murchadha Uí Ferghail iar ccaithemh naoí mbliadhan i ttoisighecht na
hAngaile deis Murchaidh Carraigh Í Fergail.



Maghnus mac Amhlaibh mic Taidhg Mic MaolRuanaidh caindel einigh, eang-
namha, agus crabhaidh décc.



Donnchadh mac Tomaltaigh Meic Diarmada saoí ar eineach, agus ar engnam,
lettroman Connacht do ecc is in aicidecht.



Conchobhar mac Aodha mic Ruaidhri do éludh ó Gallaibh, agus clanna
toíseach Connacht do thionól ina thimcheall agus a ndol is na
Tuathaibh ar ionnsaighidh. Ro marbhadh tra eisiomh las na Tuathaibh,
agus GiollaCeallaigh Ua hEidhin, GiollaCriost mac Donnchadha Mic
Diarmada, agus sochaidhe amaille friú. Asé an lá sin ro ghealsat na
Tuatha na samhthacha uile, an tan atrubhradh fear samhthaighe gile do
mharbhadh meic Aodha.



Righe do thabhairt dAodh mac Ruaidhri lá mac Uilliam Búrc do ridhise,
agus sith do dénamh dhó ris iar ngabháil Feidhlim mic Cathail Croibhdeirg
dó.


L. 264


Caislén Bona Gaillme do dhenamh lá Riocard De Burchc, agus caislén
Dúin Iomgáin do thindscettal lá hAdam Sdondún.



Giolla na Naomh Ua Dálaigh saoí ré dán, agus lé tegh aidheadh coitcenn
do congbáil do thruachcaibh agus do thrénaibh décc.



MaelEóin Bodhar Ua MaolConaire do gabhail Cluana Bolcáin.



Feidhlimidh mac Cathail Croibdeirg do léccadh amach lá Gallaibh.



Conchubhar mac Neill Uí Gairmledhaigh toiseach Cenel Moain décc.



Sloigheadh lá Domhnall Ua Lachlainn tighearna Tíre hEoghain co
nGallaibh, agus co nGaoidhealaibh i tTír Chonaill dia ro mhill mór
hi fFánait, agus tuc braighde Domhnaill Uí Bhaoighill agus Uí
Tairceirt leis.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill i tTír Eoghain co riacht Tulach
nÓcc dia ro mharbh bú iomdha dia ro loisc arbhanna, agus dia ro milleadh
moran, agus tainic ar cúla co cosccrach.



Midbech agus Eaghinis do orccain lá Cinél Eoghain uair do rochtattar
a


L. 266


loinges an dú sin, agus do rala drem do Cenél Conuill im mac Neill
Uí Domhnaill chuca, ro ladh ár na loingsi lais, agus ro marbhadh somh
feisin hi ffriothguin.



Giolla na Naemh Ó Dálaigh saoi i ndan décc.



AOIS CRIOSD, 1233.



Aois Criost, míle, dá chéd, triocha atrí.



Goffraigh Ua Daighre airchinnech Doire Colaim Cille.



MaolIosa Ua Maonaigh uasal shaccart nó ghabhadh a psaltair gach laoi
acht Dia Domhnaigh namá.



Donncathaigh airchinnech Achaidh Fobhair fer reidhighthe gacha cúisi,
agus gacha caingne, fer co nairmidin agus co nonóir decc an .15.
do Dhecember.



Sloighead lá Feidhlimidh mac Cathail Croibhdeirg i cConnachtaibh,
agus do dheachaidh Corbmac mac Tomaltaigh (tighearna Maighe Luirg)
ina dhail, agus tuc les i Maigh Luircc é. Do rónadh longport leó occ
Druim Gregraighe. Baoi Corbmac, Conchobhar a mhac, agus na trí
Tuatha, dá mhac Muirchertaigh Meic Diarmada .i. Donnchadh agus
Muircertach ina fharraidh annsin. Así comairle do rónsat dol i
ndiaidh Aodha (righ Connacht), agus cloinne Ruaidhri ar chena.
Iar ndol dóibh ina ndóchum, ro sraoíneadh for Aodh mac Ruaidhri ro
marbhadh é féin, agus Aodh Muimhnech


L. 268


a dearbhrathair, agus a mhac, agus Donnchadh Mór mac Diarmada mic
Ruaidhri, agus ile oile cenmhothát. Ro marbhadh ann dana Raghallach
Ua Flannagáin, agus Tomás Biris constapla na hEreann, Eoan a
brathair, Eoan Guer, agus Gaill iomdha ele bheós iar mbuain clog agus
bachall, iar ndenamh easccaoine agus bathadh coindell do cleirchibh
Connacht orra uair ro sharaigh agus ro slatt Aodh Muimhneach Teagh
Baoithin, agus cealla iomda ar cena gur ro thuitset féin in enech na
naomh isa cealla ro sháraighset. Ro benadh ríghe, agus cendus Condacht
do cloinn Ruaidhri mic Toirrdhealbhaigh is in ló sin. Gabaidh
Fedhlimidh mac Cathail Croibdeirg righe Connacht iarttain, agus
na caisleín do rónadh lá neart cloinne Ruaidhri Uí Conchobhair agus mic
Uilliam Búrc do sgaoileadh lais iad, .i. caislén Bona Gaillmhe,
Caislen na Circe, Caislén na Caillighe, agus caislén Dúin Iomgain.



Slóiccheadh lá hUilliam mac Hugo De Lathi (ingen Ruaidhri Uí
Conchobhair a mathair sidhe) agus lá Gallaibh Midhe amaille fris is
in mBreifne in dócum Cathail Uí Raghallaigh co ndearnsat creacha móra.
Ruccsat imorro drong do muintir Ui Raghallaigh for Uilliam De Laci,
agus for mhaithibh an tslóigh i ndeóidh na ccreach tuccsat tachar
dia roile, marbhthar ann Uilliam Brit, agus drong do maithibh Gall
ar aon ris. Ro gonadh Uilliam De Laci co sochaidhibh oile. Soaitt
as an tír gan giall gan eittere. Do cear Uilliam De Laci agus Serlus
mac Cathail Gaill Uí Concobhair, Feórus Fionn mac na Gaill rioghna,
agus Diarmaid Bearnach Ua MaoilSeclainn do na gonaibh do radadh
forra in iomairecc Móna


L. 270


Crann Chaoin. Niall Sionnach Ua Catharnaigh tighearna Fear
Teathbha do ghuin is in amus cedna, agus a écc ina tigh iar ndénamh a
thiomna, agus iar na ongadh.



AOIS CRIOST, 1234.



Aois Criost, mile, dá céd, triocha acethair.



Aongus Ua MaolFoghmhair epscop Ua fFiachrach, Giolla na Naomh mac
Airt Uí Braoin aircinneach Rosa Commain, MaolIosa mac Daniel Uí
Gormgaile Prióir Innsi Mac nErin, MaolPeadair Ua Carmacáin maigistir
Rosa Comáin, agus Giolla Iosa Ua Gibellain manach agus anchoire
Oiléin na Trinoide décc.



Domhnall mac Aodha Í Néill tighearna Cenél Eoghain, adhbhar rígh
Ereann do mharbhadh la Mag Laclainn .i. Domhnall agus lá Cenél
Eoghain fodhein, agus Domhnall do gabháil tighearnais.



Aonghus Mac GilleFindein tighearna Locha hEirne do iompudh ar
Ua nDomhnaill, agus a dhol ar creich i tTír Conuill, agus Ó
Domhnaill, .i. Domhnall Mor, do breith air, agus a mharbhadh a
ndioghail Eiccneacháin.



Aodh Ua hEghra tighearna Luighne do mharbhadh lá Donnchadh mac
Duarcáin Í Eagra (iar losccadh tighe fair, agus iar ttecht ass), a
ndioghail a dhearbhrathar, agus cóicc mac dearbhrathar a athar do
marbhsomh, agus a dearbhrathair ele do dhalladh lais.



Diarmaid Ua Cuinn taoiseach Muintire Giollgain do marbhadh.



Riocard mac Uilliam Marascal do dol ind aghaidh Righ Saxan hi
Saxaibh,


L. 272


agus tocht dó tairis anoir co ro gabh ilLaighnibh. Tionoilit
Goill Ereann na aghaidh fo dáigh rígh Saxan, .i. Mac Muiris
Iustis na hEreann, Hugo De Laci Iarla Uladh, agus Ualtra De Laci
tighearna na Midhe. Tangattar go Cuirrech Life hilLaighnibh gur
chuirsiot cath fris an Marasgal, agus marbthar an Marascal agus
ro gabhadh Sefraigh Marascal, agus ní raibhe ag cur an chatha acht
esiomh a aonar iar na thrégedh dia mhuintir budéin.



AOIS CRIOST, 1235.



Aois Criost, mile, da chéd triochat, acúicc.



Isaac Ua MaoilFhoghmhair aircindech Cille hAlaidh décc.



Matheus prioir Oiléin na Trinoide.



Madadhán Ua Madadháin tighearna Síl nAnmchadha décc.



Lochlainn mac Eichtighern Uí Cheallaigh do mharbhadh la macaibh an
Ghiolla Riabhaigh Uí Bhaoighill.


L. 274


Taichleach mac Aodha Uí Dubhda tighearna Ua nAmhalgadha agus Ua
fFiachrach do mharbhadh daon urchar soighde i nedairghaire i
longport Fedhlimidh mic Cathail Croibhdeirg.



Sluaiccheadh la Gallaibh Ereann ar na ttionol lá Riocard mac
Uilliam Búrc. As iad robdar oirderca bádar for an sluaigheadh sin lais
Mac Muiris Iustís na hEreann, Hucco De Lati Iarla Uladh, Ualtra
Rittabard ard bharún Laighen co nGallaibh Laighen, agus Eoan Gogan
co nGallaibh Mumhan, agus Rútadha Ereann araon riú. Tangattar tar
AthLuain go RosComáin. Ro loisccset an baile. Assén co hOilFinn.
Ro loiscset tempall mor AilFinn. Assén co mainistir Atha DaLaarcc
for Buill oidhche Domhnaigh na Trinóide do shonnradh. Do chottar
dronga dia ffianlach fon mainistir, brisit an scripta, tuccsat cailigh
aifrinn, edighe, agus ionnmusa ass. Bá grain mór la maithibh Gall in
ní sin, agus do chuirsiot for ccúla gach ní fríth diobh sin, agus ro
íocsat dar cenn an neith ná fríth. Ro cuirset arabhárach sirthe
uadhaibh co Creit, co Cairthe Muilchen, co Tor Glinne


L. 276


Fearna, agus tugras creacha móra leó co hArd Carna i ccoinde an
Iustis. Do ronsat Goill comairle inchleithe annsin tria aslach Eoghain
Uí Edhin do dhioghail a chneadh ar Muimhneachaibh, agus ar Dhonnchadh
Cairprech Ua mBriain, .i. sodh ina ffritheing is in conair chédna hi
tTír Mhaine, imMaonmaigh, agus assidhe go Tuadhmumhain gan
rabhadh gan rathughadh do Muimhneachaibh. Do rónadh creacha dírímhe
leo.



Od connairc Feidhlimidh mac Cathail Croibhdeirg na Goill do dhul
uadha asi comairle ro chind dol cona sochraide i mbáidh Muimhneach,
agus iar rochtain dó dia soighidh nó cuirdís deabtha crodha gach laoi.
An lá déidheanach tra do chodar Connachtaigh agus Muimhnigh is in
cathlathair, agus ro cathaighset co ferdha. Acht chena ro fortamhlaigh
forlion na nGall nedighthe, agus an marcshluaigh forro fó dheóidh, agus
ro mudhuíghit sochaidhe etorra díbhlinibh acht as mó ro dioláithrigheadh
Muimhnigh tria toghaoís Dhonnchadha Cairprigh. Tangadar Connachtaigh
iaromh dia ttighibh. Do róine Ua Briain arabhárach sith re Gallaibh,
agus do beart braighde dóibh. Tangadar tra na Goill tar anais go
Connachtaibh. Aseadh lodar cedus go hAodh Ua Flaithbhertaigh,
agus do righne sidhe síth friú dar cenn a bhó, agus a mhuinntire.
Fedlimidh imorro mac Cathail Croibdeirg, así comairle ro sgrúd somh
a mbaoi do buaibh a cConmaicne Mara, agus a cConmaicne Chúile
doneoch ro gabh a chomhairle, agus mac Magnusa, agus Conchobhar
Ruadh mac Muirceartaigh Muimhnigh do breith lais do shoighidh Í
Dhomhnaill, .i. Domhnall Mór, agus an tír uile dfásucchadh for cind
Gall. Iar sin tra tangadar Goill go Dún Mughdord. Ro cuirsiod techta
go Magnus mac Muirceartaigh Muimhnigh diarraidh giall fair, agus ní
tard Maghnus síth na eiteredha doibh. Ro cuirset din Goill ó Dhun
Mughdord slógh diairmidhe fa macaibh Ruaidhri gur ro airccset Eccuill,
agus do beartsat creacha iomdha


L. 278


leó go Druimm Ní i ccoinne Gall. Tanaic dana Aodh Ua Flaithbeartaigh,
agus Eoghan Ua hEdhin sluagh mór ele timcheall, agus arthraighe leó ar
ná ttarraing co Líonán Chind Mara. Rangattar na harthraighe sin cona
sochraide, agus an Iustís ina ccoinde co Druimní, co caladh Insi
Aonaigh.



Magnus, imorro, baí sidhe agus a longa ar sruth na hinnsi, agus deabhtha
meince uadha for Ghallaibh, agus imaseach ó Ghallaibh fairsiomh. Ro
scithighit tra Gaill fris sin, agus aseadh do rónsat a longport do breith
leó, agus a narthraighe do tharraing chuca i ccúil trágha mór boí is in
maighin sin. Oro rathaigh Maghnus indsin do chuaidh in Inis Raithni,
agus ro cuir drong dia mhuintir ind Inis Aonaigh. Od conncadar Gaill
Maghnus cona mhuintir do dhol for na hoilénaibh hisin, ro thógbhadar
a narthraighe leó ar fhud na tragha, agus ro chuirset for muir iat, agus
ro líonait co hobann do sluagh agus do shirthibh armtha edighthe, agus
lotur fors na hoilénaibh i mbadar muintir Maghnusa (cenmothá Inis
Raithin i mbaoi Maghnus fesin), agus ro mharbhsat a ffuaradar do
dhaoinibh inntibh. Do dheochaidh Maghnus agus i mbaoí dia mhuintir in
Inis Raithne ina longaibh, agus ro fhagaibhset an insi, agus diambadh
tairisi lá Maghnus muintir Mhaille ro chuirfeadh a longa hi ccenn
loingis na nGall.


L. 280


Ní baoí bó ar oilén in Insibh Modh nár chuirset Goill ar caladh in aon
ló, agus nó tiocfadaís muinteara na mbó cona mbuar do na hoilénaibh hisin
lá haidhble a níotaidh agus a nocarais mena beith gabháil forra.



Ro marbhaid fodhaoine iomdha lá Gallaibh an oidhche sin. An Aoine imorro
ar ná mhárach do cuas leó ar oilénaibh thuaiscirt Umhaill. Ro forcongradh
lá toiseachaibh an tslóigh gan daoine do marbhadh ind onóir césta Criost.



O thairnic tra lá Gallaibh slad agus creachadh hUmhaill eitir mhuir agus
tír tangadar rempu, agus a mbú, agus a ccreacha leó go Lughburdan.
Do chuadar as sidhe ina nuidhedhaibh imtheachta co hEssDara co ndearnadar
creich ar Ua nDomhnaill ar daighin ionnarbhta Fedhlimidh cuicce.
Tangattar assidhe i cCoirrsliabh na Seghsa, agus go Caladh Puirt na
Cairrcce ar Loch Cé dá ghabháil ar druing do mhuintir Fedlimidh Uí
Chonchobhair agus Chorbmaic mic Tomaltaigh baoí occa choimhéd. Tuccsat
imorro Gaill Ereann, agus an Iustis comairce agus termann do Chlarus
mac Mailin dairchideochain OileFind, agus do chanánachaibh Oiléin
na Trinoide i nonóir na naomh Trinóide, agus do chóidh an iústis fén,
agus maithe na nGall do dhéchain an ionaid sin, agus do dhénamh sléchtana
agus ernaighthe an dú sin.



Do rónsat Gaill iaromh aidhme iongnaithe damhainsi ealadhan agus inntlechta
trias ro ghabhsat Carrag Locha Cé for mhuintir Fedlimidh agus
Corbmaic, agus iar ná gabháil ro fhágaibh an Iustis lucht coimheda fuirre,
agus an ro ba lór leó do bhiúdh agus lionn, agus ro fhagaibhset Gaill
Connachtaigh don chur sin gan biadh gan édach


L. 282


gan eallach, agus ní ro fhágaibhsead síth ná sáimhe innte, acht madh
Gaoidhil fein ag slat agus ag marbhadh a chéle. Ar a aoi ní ruccsat Goill
giall na eitere don chur sin.



Do róine Fedhlimidh síth ris in Iustis, agus tuccait cúig triucha an
righ dósumh gan crodh gan cíos orra.



Carrac Locha Cé do ghabhail lá Corbmac Mac Diarmata i ccenn fhichet
aidhche iaromh iar ndol don constapla imach co ndruing móir dá mhuintir
imme, ro iadh fear díobh fein, .i. Ó hOstin an baile tar a néis, agus
do rad do Corbmac iarttain. Ro hiodlaiceadh na Gaill ar comairce
co hOilén na Trinóide, agus ro cuireadh slán as an tír iad. Trasgarthar
agus múrthar an charracc lá Corbmac iaromh co nach gabhdaís Gaill
doridhisi.



Domhnall agus Muirceartach, dá mac Muireadaigh Uí Mhaille do mharbhadh
lá Domhnall mac Maghnusa mic Muirceartaigh Uí Concobhair, agus lá Niall
Ruadh mac Cathail mic Conchobhair i Cliara, agus a nadhnacal innte
bheós.



Tuathal mac Muirceartaigh Uí Chonchobhair do mharbhadh lá Concobhar
mBuidhe mac Toirrdhealbhaigh Ui Concobhair, agus lá Concobhar mac
Aodha Muimhnigh.



Caislen Milic do bhriseadh la Fedhlimidh Ua Conchobhair.


L. 284


AOIS CRIOST, 1236.



Aois Criost, míle, dá chéd, triocha asé.



MacRaith Mac Maoilín Sagart Cille Mic Treana.



Aodh Ua Gibelláin Sagart Cille Rodain. Bá cananach é fo deóidh in
Oilén na Trinóide décc oidhche Nodlac.



An Iustis, .i. Mac Muiris do thionol Gall Ereann na choinne co hAth
Feorainne. Tainic Feidhlim mac Cathail Croibhdeirg Rí Connacht
is in coinne hisin. Iseadh bá menmarc leó uile feall for Feidhlim ge
ro bhaoi na cairdeas Críost ag an Iustis, agus bá he sin fochann a
ttionoil co haon mhaighin. Iar bfhios sgéil agus iar ffagbháil rabhadh
dFeidhlimidh ro siacht as in ccoinne uathadh marcsluaigh co RosComáin.
Ro leanadh as sen co droicet Sliccighe, agus do chuaidh in ucht Uí
Dhomhnaill, agus ó nach ruccsat fair do rónsat creacha móra ar Thadhg
Ua cConcobhair, agus rucsat deagh mhná imdha i mbroid agus i ndaoíre.
Co rangattar gus na gabhalaibh sin leó go Druim nGreccraighe i Maigh
Luircc, uair as ann baoi an Iustis fein occa nurnaidhe. Bá iar ndol
mic Uilliam hi Saxaibh do rónadh an coinne hísin.



Sodhais an Iustis agus na Goill iar sin dia ttighibh, agus ro fhagaibh
forlamhus an tíre ag Brian mac Toirrdhealbhaigh.



Creacha mora do dhénamh lá Briain agus la hamhsaibh an Iustís ar macaibh
Aodha mic Cathail Croibhdheirg, agus ar socaidhibh oile do muintir
Fheidhlimidh. Creacha eile do dhénamh lá macaibh Aodha ar Ghallaibh
agus ar a nesccairdibh Gaoidhealda co ro loitedh an tír eatorra imáseach
amne.



Conchobhar mac Aodha Muimhnigh do mharbhadh lá Magnas mac Muirchear-
taigh Uí Chonchobhair.



MaolMuire Ua Lachtnáin do thogha i nepscopóide Tuama, agus a dhul
i Saxaib,


L. 286


agus grada do thabhairt fair tria scribennaibh comarba Petair, agus tria
comhaonta rígh Saxan.



Mac Uilliam do thuidhecht a Saxaibh, agus ní fes cecip tucht i
tudchaidh fa fo síth nó fo eisíth.



Fedhlimidh mac Cathail Croibhdheirg do thocht i cConnachtaibh
doridhisi iar ná thóchuireadh do druing do Connachtaibh .i. Ua Ceallaigh
Ua Flaind mec Aodha mic Cathail Croibdeirg, agus mac Airt Uí
MhaoilSheachlainn go rabatar uile ceithre catha comhmóra agus ro
ionnsaighset iaromh co Rind Dúin airm i mbádar bú an tíre uile ag Brian
mac Toirrdhealbhaigh agus ag Eoghan Ua Eidhin, agus ag Concobhar
Buidhe mac Toirrdhealbhaigh, agus ag Mac Goisdelb. Rangadar tra
muintir Fedlimidh tar dúncladh agus tar daingean chlasaigh an oilen,
agus ro chuir gach cend slóigh, agus gach taoísioch buidhne dib a
ffolartnaibh do na buaibh reampa amhail fó ghebhttís ar a cconair iad
ar a ccind. Ro sgaoílset muintir Fhedhlimidh ar na hédalaibh co ná
ro airis ina fhochair dona ceithribh cathaibh achtmadh aon cethrar
marcach namá.



Od connairc Brian mac Toirrdhealbhaigh agus Eoghan Ua hEidhin cona
sochraide muintir Fhedhlimidh go hessraoíte lá a nédalaibh, do
eirghedar go hathlamh ésgaidh uathadh marcsluaigh agus amsadh iomdha do
shaighidh Uí Concobhair cona uathadh muintire, ní ro airigh Concobhar
Buidhe mac Toirrdhealbhaigh ní conus tarla i ccenn mac nAodha mic
Cathail Croibhdeirg i riocht a mhuintire fein, agus ro thuit siomh lá
Ruaidhri mac Aoda mic Cathail Croibdeirg.



Ro mheabhaidh for guth Fedhlimidh (an airdrigh) occ fostadh agus occ
iomfhuireach a muintire ó a nédalaibh frí hiombualadh a naghaidh a
mbiodhbhadh. Ro marbhadh sochaidhe iomdha don tsluaigh lá Fedlimidh
cona mhuintir is in maidhm sin is in oilen agus alla muigh don oilén do
macaibh mallacht, agus do lucht dénma uilc acht


L. 288


madh Tadhg mac Corbmaic mic Tomaltaigh mic Diarmata namá. Od chualaidh
tra Mac Uilliam an maidhm sin do thabhairt ar gach aon dár iompoidh fair,
ro eirigh lá hUa Conchobhair dia ccennsucchadh. Do chuaidh dana
Diarmaid mac Magnusa iar ná cluinsin sin dionnsoighidh Maghnusa mic
Muirceartaigh Uí Concobhair.



Tanig iaramh Mac Uilliam gan rabhadh gan rathuccadh go Tuaim Dá
Ghualann, as sidhe go Maigh Eó na Saxan, agus ní ro fhágbhaidh cruach
na cliabh arbha i relic mhóir Maighe Eó ná hi relic tempaill Mhíchil
Árchaingil, agus tucsat ceithri fichit cliabh as na teamplaibh feisin.
Tangadar na dheadhaidh co Turlach, agus tucsat an diach cedna fair.
Do chuirset dana sluagh do chreachadh mhuintire Diarmada mic Maghnusa,
agus do rala muintir Concobhair Ruaidh, agus Turlocha dóibh, agus
ro airgset na sluaigh sin iad uile hi ttrécomusc a chele. Ro béigen
din do Mhaghnus muintir Diarmada do dhíochur agus dionnarbadh uadha.
Do chuaidh Conchobhar Ruadh arabharach hi tech Mic Uilliam, agus
do róine síth fris, agus fuair aiseac a chreche dona buaibh trias
ro hairgeadh, agus an ro athinset lucht na cille dia ccrudh do radadh
doibh doridhise. Do dheachaidh bheos Diarmaid mac Maghnusa hi tteach
Gall tar cenn a bhó, agus a mhuintire doneoch ro fágbadh occa. Luidh
Mac Uilliam co Balla agus ro boí oidhche ann, do chuaidh ais sídhe
co Tuaim Dá Ghualann, agus ro fhagaibh coicceadh Connacht gan sith ná
saimhe gan biadh i ccill ná hi ttuaith innte.



Aedh Ua Flaithbeartaigh tighearna Iarthair Connacht décc.



Diarmaid mac Neill Uí Ruairc do dhalladh lá CoinChonnacht Ua
Raghallaigh.



Cathal Riabhach mac Giolla Brude Uí Ruairc tighearna Ua mBriuin
do ecc.


L. 290


Fleochadh mór, doineann agus coccadh dearmhair is in mbliadhainsi.



Maidm Cluana Catha do thabhairt lá Fedhlimidh Ua cConcobhair ar
cloinn Ruaidhri, agus ar Choncobhar mac Corbmaic Meic Diarmada.



Giolla Patraic Mac Giollaroid tighearna Chenél Aongusa décc.



Termann Caelainne do losccadh las an Iustis.



Sloiccheadh la hUa nDomhnaill (Domhnall Mor) i nUlltoibh co hIubhar
Chinn Choiche dar mhill gach tír gus a rainicc, agus dá ffuair geill
agus umhla o urmhor Uladh.



AOIS CRIOSD, 1237.



Aois Criost, mile, dá chéd, triochat, aseacht.



Tomas Ua Ruadhain epscop Luighne.



GiollaÍsu Mac an Scélaighi Uí Tormaigh epscop Conmaicne.



Giolla na nÉcc Ua Mannacháin décc i Mainistir na Búille.



Sluaighead lá Fedhlimidh mac Cathail Croibdeirg cona bhraithribh
hi cConnachtaibh. CúConnacht Ua Raghallaigh conUíbh Briúin uile,
agus Cathal Mag Raghnaill go cConmhaicnibh immaille fris
dionnsoighidh shleachta Ruaidhri .i. Brian mac Toirrdhealbhaigh,
Muirceartach agus Domhnall meic Diarmada mic Ruaidhri, agus Conchobhar
mac Corbmaic meic Diarmada. Do deachadar tar Coirrshliabh na Seghsa
budh thuaith inddeadhaidh sleachta Ruaidhri co rangadar Druim Raitte,
agus do chuirsiot sliocht Ruaidhri amhsa an Iustis (battar ina bfarradh)
do thabairt


L. 292


deabhtha dFedhlimidh cona shochraide. Ro forcongair Fedhlimidh
fora shlóghaibh gan a ndiubhracadh itir acht tocht dia niombualadh
gan fuireach. Do rónad fairsiomh sin, ni ro fhuilngettar na hamsa go
cian an iomtuargain an tan ro sraoíneadh forra i ccenn a muintire. Ro
marbhadh drong mor diobh im Mac Mibricc don cur sin.



Od chonncattar slicht Ruaidhri an scaoíleadh agus an scaindreadh tugadh
for a sochraide, ro iomghabsat an tionadh a mbattar gan aoínneach do
mharbhadh díbh. Do scaoílset a haithle an mhadhma sin cona baoí aittreabh
hi Síol Muireadhaigh leo. Ro haircceadh a muintir uile lá Fedhlimidh,
agus do rónadh creacha iomdha ar Conchobhar mac Corbmaic hi tTir
nAilealla. Ruccusdar iaromh a loinges for Loch Cé, agus ro dhiochuir de
Corbmac Mac Diarmada tighearna Maighe Luirg, agus ro aircc Magh
Luircc uile. Faccbaid dana, tighearnus an tíre agus an locha ag
Donnchadh mac Muirchertaigh Luathshuíligh.



Sith do dhénamh don Iustis ré Fedhlimidh, agus tuccadh cúig triucha
an rígh dhósomh gan crodh gan chios orra. (Vide supra, 1230).



Maghnus mac Diarmada mic Maghnusa do mharbhadh lá Domhnall mac
Diarmada mic Ruaidhri Uí Concobhair.



Muirceartach mac Diarmada mic Ruaidhri Uí Concobhair do mharbhadh lá
mac Magnusa mic Muirceartaigh Muimhnigh.



Creach do denamh lá Concobair mac Corbmaic for Ruaidhri Ua nGadhra,
agus brathair Ruaidhri do mharbhadh.



Braighde Concobhair mic Corbmaic do mharbhadh lá Fedhlimidh mac Cathail
Croibdeirg.



Mainistir canánach do tionnscnadh lá Clarus Mac Mailín i nOilen na
Trinóide ar Loch Uachtair iar na chomhairleacchadh dhó ó Cathal Ua
Raghallaigh.


L. 294


Barúin na hEreann do thocht i cConnachtaibh, agus caisléin do
thinnscetal dóibh do dhénamh innte.



AOIS CRIOST, 1238.



Aois Criost, mile, da ched, triochat, a hocht.



Felix Ua Ruanadha airdepscop Tuama iar ccor a epscoboide de ar Dhia
rias an tan sin, agus iar ngabháil habite manchessa ime hi cCill Muire
in AthCliath dég.



Donnchadh Uaithneach mac Aodha mic Ruaidhri Uí Concobhair do mharbhadh
lá Tadhg mac Aodha mic Cathail Croibhdheirg.



Donnchadh mac Duarcáin Uí Eghra tighearna Luighne do gabháil lá Tadhg
mac Aodha mic Cathail Croibhdheirg, agus an tan rugadh dia choimhéd é
ro marbhsat a braithre budhdhéin, .i. meic Aodha Uí Eghra ar an slighidh
a tTír Briúin na Sionna.



Flaithbeartach Mac Cathmhaoíl ardtaoíseach Cenél Feradhaigh, agus
toiseach Cloinne Congail, agus Ó cCennfhoda i tTír Manach, feighe
gaisccidh agus einigh Tíre hEoghain do mharbhadh lá Donnchadh Mac
Cathmhaoil lá a brathair fein tria thangnacht.



Donnchadh mac Muirceartaigh do dhol is in mBreifne go hUa Raghallaigh,
agus rug sluagh mór lais i cConnachtaibh, agus ro airccset muintir
Cluana Coirpthi, agus ro marbhadh sochaidhe do mhaithibh Muintire
hEolais hi ttóraigheacht na creche sin, agus drong mhór dona Tuathaibh.



MaolRuanaidh mac Donnchadha Ui Dhubhda do mharbhadh lá MaolSeachlainn


L. 296


mac Concobhair Ruaidh mic Muirceartaigh Muimhnigh, agus la mac
Tighearnáin mic Cathail Miccarain Uí Concobhair.



Caisléna do dhénamh hi Muintir Murchadha hi cConmaicne Cuile, agus
a cCera lás na barúnaibh rémhráite.



Sluaigheadh lá Mac Muiris iustís na hEreann, agus lá Hugo De Laci
Iarla Uladh hi cCenél Eoghain agus hi cCenél Conaill. Ro
aithrighset Mag Lachlainn (.i. Domhnall) agus tucsat tighearnus Cenél
Eoghain do mac Uí Neill, agus ro gabhsat fein braighde an Tuaiscirt.



Cloictheach Eanaigh Dúin do denamh.



Cathal Mag Riabhaigh taoiseach Fear Scedne décc.



AOIS CRIOSD, 1239.



Aois Criost, mile, da chéd, triocat, anaoí.



Muircertach mac Domhnaill Uí Bhriaiain recte Bhriain do écc.



Cath Cairn tSiadhail do thabairt lá Domhnall Mag Lachlainn dú in
ro marbhadh Domhnall Tamhnaighe Ua Néill, Mag Mathghamhna, Somairle
Ua Gairmleadhaigh, Caoch Bernais Ua Gairmleadhaigh, agus maithe
Cenel Moain go sochaidhibh iomdha


L. 298


immaille friú, agus ro gabh arís an tighearnus, agus ro benadh dhe gan
fhuireach déis an mhadhma sin.



Toirrdhealbhach mac Ruaidhri Uí Conchobhair (Ri Connacht) décc.



Ferghal mac ConCondacht Uí Raghallaigh tighearna Dartraighe agus
Cloinne Fermaighe, agus tighearna Bréifne ó shliabh sair, madh iar
leabhar oile, do mharbhadh lá MaolRuanaidh mac Feargail agus lá
Conchobhar mac Corbmaic ar ndula dhó ar crech go mac Neill mic
Conghalaigh dia ro aircc iad, agus diar gabh teagh orra, agus tainic
Muircertach mac Néill ar breithir as an tigh amach. Ro gabhadh é,
agus ro marbhadh fó cetoir déis mic Uí Raghallaigh do mharbhadh.



Creach do dhénamh lá Gallaibh Ereann ar Ua nDomhnaill gur ró airgset
Cairpri, agus ro baoí an Iustís fein occ EssDara occa nurnaidhe,
agus do dheachadar a sirthi go Druim Cliabh.



Lasairfhina inghen Cathail Chroibhdherg ben hUí Domnaill do
thabhairt lethbhaile da fearond phosta .i. Ros Birn, do Clarus Mac
Mhaoílín agus do coimhthionól canánach Oilén na Trinóide ar Loch Cé
i nonoir na Trinóide agus Muire.



Corbmac mac Airt hUí Mhaoíleachlainn dég.



AOIS CRIOST, 1240.



Aois Criost, míle, da chéd, cethrachat.



Maineisteir do thógbhail i bPurtLairge lá Sir Hugo Pursel do
Bhraithribh .S. Frainseis.



Giolla na Naomh Ua Dreáin aircinneach Arda Carna do écc.


L. 300


Sluaigheadh mór lá CoinChonnacht Ua Raghallaigh for Chorbmac Mac
nDiarmata co ro aircc an tír uile co hArd Carna, agus ro marbh daoíne
iomdha i ndioghail a meic, agus Corbmac mac Tomaltaigh do aithríghadh,
agus Donnchadh mac Muircertaigh do gabháil tighearnusa Muighe Luirg.



Fedhlimidh Ua Concobhair do dol do lathair righ Saxan do chosaoid
Gall agus Gaoidheal fris, agus fuair onóir mhór on righ don chur sin,
agus tainig slan dia thigh.



Aodh mac Giolla na Naomh Cruimm Uí Seachnusaigh do mharbhadh lá
Concobhar mac Aodha mic Cathail Croibhdeirg agus lá Fiachra Ua Floinn.



Sadhbh ingean Uí Cheinneidigh ben Donnchaidh Chairbrigh Uí Bhriain
décc.



Mainestir Tighe MoLaga hi cCairpre isin Mumhain in epscopoidecht
Ruis do shonnradh do thógbhail do braithribh .S. Franseis lá Mag
Carthaigh Riabhach tighearna Cairpreach agus a tumba fein do denomh
hi ccoraidh na mBrathar. As innte fos adnaicther an Barrach Mor, agus
Ó Mathghamna Cairpreach, agus barún Cúrsach.


L. 302


AOIS CRIOST, 1241.



Aois Criost míle, da chéd, cethrachatt a haon.



An tEpscop Ua Flaithbeartaigh (.i. Muirchertach), .i. epscop Eanaigh
Dúin.



Coisearccadh tempaill na mBrathar Minúr in ÁthLuain lá comarba
Patraic.



Domhnall Mór mac Éccneacháin hUí Dhomhnaill tigherna Tíre Conaill,
FhearManach, agus Íochtair Condacht co Coirrsliabh, agus Oirghiall
ó Clar anuas décc in aibít manaigh iar mbreith bhuadha ó dhomhan, agus
o dhemhan, agus a adhnacal co nonóir agus go nairmidin i mainisdir
Eassa Ruaidh is in fhoghmhar do shonnradh.



MaolSeachlainn Ua Domhnaill do oirdned i ttighernus Tíre Conaill
ind ionadh a athar. Ua Neill, .i. Brian do theacht chuige iar ná
iondarbhadh la Domhnall Mhag Lachlainn, agus Ua Domhnaill do dhula
cona shochraide lá Brian Ua Néill hi Cenél Eoghain, agus tuccsat cath
do Mag Lachlainn, .i. cath Caimeirge, agus ro mharbhsat Domhnall Ua
Lachlaind tigherna Cenel Eoghain, agus decneabhar da derbhfhine, agus
taoisicch Cenél Eoghain uile immaille fris, agus ro hoirdneadh Brian
don chur sin i ttigernus Cenel Eoghain.



Diarmaid mac Magnusa mic Toirrdhealbhaigh Mhóir Uí Chonchobhair saoí
einigh agus eangnamha do ecc.



Sitriucc Mhág Oireachtaigh taoíseach Cloinne Tomaltaigh decc.



Ualtra De Lati tigherna Midhe ó Gallaibh, agus cenn comhairle Gall
Ereann dég hi Saxaibh.



Tadhg mac Ruaidhri Uí Gadhra décc.



Tadhg Ua Conchobhair do arguin Dartraighe agus Cloinne Fermaighe.


L. 304


Sluagh mór do dhénamh lás an Iustis, .i. Muiris Mac Gearailt i Maig Naé
go ro airccset Fiachra Ua Flainn, agus Donnchadh Mac Diarmada, agus
ruccsat uathadh do mhuintir Ui Conchobhair forra, agus ro marbhadh leó
Nár Mac Giolla Cheallaigh agus sochaidhe ele.



Domhnall Mag Fhlannchadha taoiseach Dartraighe do écc.



AOIS CRIOST, 1242.



Aois Criost, míle, da chéd, cethrachad, adó.



Domhnall Mac Airten do écc ina chanánach hi cCill Mhóir.



Caibitil mhór lá prímhaidh Arda Macha agus la habbadhaibh Cananach
Ereann i Lughmhadh dia ro togbhadh moran do thaisibh do thionoil
Mochta on Róimh.



Donnchadh Cairpreach Ua Briain (tigherna Dail cCais) tuir ordain
agus oireachais deiscirt Ereann, agus a mac Toirrdhealbhach mac
Donnchadha Cairbrigh décc.



Conchobhar Ua Briain do ghabhail righe Tuadhmhumhan.



Aedh Ua Concobhair (.i. an tAithcleireach) mac Aodha mic Ruaidhri
Uí Chonchobhair do mharbhadh la Toirrdhealbhach mac Aodha mic Cathail
Croibhdheirg.



Brian mac Donnchaidh Uí Dubda tighearna Ua fFiachrach, agus Ua
nAmhalgadha agus Iorrais do mharbhadh ar slicchidh acc dol dá oilithre
co Mainistir na Búille.



Sluaigheadh mór las an Iustis agus lá Gallaibh Ereann archena, agus lá
Fedlimidh mac Cathail Croibdeirg hi Cenel cConaill in diaidh Taidhg
Uí Chonchobhair do chóidh dionnsoighidh Cenél cConaill. Ro gabhsad
na slóigh sin longport i nDruim Thuama, agus ro mhillset a lán don chuairt
sin gén gur tregeadh Tadhg dhóibh. Tadhg Ua Conchobhair do ghabhail
iarttáin lá CoinConnacht Ua Raghallaigh tria forchongra Fheidhlimidh
mic Cathail Chroibhdheirg.


L. 306


AOIS CRIOST, 1243.



Aois Criost, míle, da chéd, ceathrachat atrí.



Petrus MacRaith iar ccinnedh a bhethadh i ccanánchaibh Oilén na
Trinóide ar Loch Cé décc, agus a adhnacal lá Féle Martain.



Findachta Ua Lughadha comarba Beneoin.



MaolEóin Ua Crecháin airchideochain Tuama ar ttecht thairis (.i.
tar muir) ina mhaigistir decc in Áth Cliath.



Cathasach Ua Snedhiusa deaganach Muintire MaolRuanaidh décc i nArd
Charna an 10. August.



Tadhg mac Aodha mic Cathail Chroibhdheirg do léccadh dUa Raghallaigh,
agus a theacht co Mainistir na Buille cona shochraide, dul dó iaromh
co teach Mic Diarmada, Corbmac mac Tomaltaigh, agus é féin, agus a ben
ingen Mhég Carthaigh (.i. Etaoín inghen Fhinghin, agus bá hisidhe
mathair Taidhg budhdhein) do ghabháil, agus a tabhairt do ChoinChonnacht
Ua Ragallaigh mar mhnaoí as a fhuasgladh féin.



Tadhg do dhul doridhisi fá Fhéil Martain in uathadh sochaidhe hi coinde
go hUa Raghallaigh, agus Tadhg do ghabhail dó hi fill, agus a mhuintir
do mharbadh, agus a beith fein i láimh co Féil Bearaigh ar ccind.



Sluaigheadh mor do thionol lá Righ Saxan do saighidh righ Franc, agus
techta do thocht ón rígh diarraidh Gall Ereann cuige. Riocard mac
Uilliam Búrc do dhul ann i ccuma cháich, agus a écc thoir ar an
sluaiccheadh sin.



Cathal mac Aodha Uí Concobhair dalta muintire Raghallaigh do iompudh
orra, agus creach do dhenamh dhó ar Muircertach Mac GiollaShúiligh i
Muigh Nisse, agus


L. 308


Muirceartach fein do gabhail dó, agus a mharbhadh hi Cill Sessin.
Creach oile do dhénomh dhó fó chedóir ar Cloinn Fearmaige agus ar
Dartraighibh.



Creach Maighe Rein lá Cathal, agus ro éirigh cogadh eittir Ua
cConcobhair agus Ua Raghallaigh.



AOIS CRIOST, 1244.



Aois Criost, míle, da chéd, cethrachat a ceathair.



Donnchadh mac Finghin mic MaoilSeachlainn mic Aodha mic Toirrdhealbaigh
Uí Conchobhair epscop Oile Finn décc an 23. April i nInis Clothrand,
agus a adhncacal i Mainistir na Buille.



Archideochain Tuama do bhadhadh ar Glaislind Cluana.



Donnchadh Mór Ua Dálaigh saoí nár sáraigheadh agus nách sáireochar
lé dán do écc, agus adhnacal hi Mainistir na Búille.



Tadhg mac Aodha mic Cathail Croibhdheirg do dhalladh agus do chrochadh
la CoinChonnacht Ua Raghallaigh i Fél Bearaigh occ Inis na Conaire
for Loch Aillinde iar na bheith illáimh aige ó Fhéil Martain gus an
ionbhaidh sin. Ruaidhri


L. 310


mac Aodha a derbhrathair do bhadhadh ar an Cuirrín Connachtach ag
ÁthLiacc na Sionna an 9. lá do Mharta, agus a adhnacal i mainistir
Cluana Tuaiscirt co hairmhidneach onórach.



Conchobhar mac Aodha mic Cathail Croibdeirg do écc hi ccind mhíosa
dearrach.



Sluaigheadh lá Fedhlimidh mac Cathail Croibdeirg is in mBréifne sair
go hUa Raghallaigh do dhioghail a dhalta agus a bhrathar fair, .i. Tadhg
Ua Conchobhair. Ro bhádar adhaigh longpuirt hi Fiodhnach Maighe Rein,
ní raibhe an comharba is in baile an aidhche sin, agus ní raibhe cind for
theampall Fiodhnacha, agus o nach raibhe ro loiscetar drong don tslóigh
botha agus bélscálána batar is in tempall hi stigh gan cet dá ndaghdhaoínibh.
Ro múchadh dalta de an comarba ant. Tainic an comarba feisin arabharach
co bfeircc agus lonnus mór fo bhás a dhalta. Ro iarr a eraic ar Ua
cConchobhair. Adbert Ua Concobhair co ttiobhradh a bhreth fein dó.
Así mo brethsa ar an comharba an taon duine as fearr agaibh in eraic
mo dhalta dé do losccadh libh. Maghnus mac Muirceartaigh Mhuimhnigh
sin, ar Ua Concobhair. Ní me itir, ar Maghnus acht an tí as cenn ar an
sluagh. Ní scérabhsa ribh ar an comharba co ffagar éraic mo dhalta.
Lotar an sluagh iar sin as an baile amach, agus do lean an comharba iad.
Do chóidhset co hAth na Cuirre forsin nGeircthigh, agus ro bhaoí
an tuile tar bruachaibh di, agus ní chaomhnacatar tocht tairse gur ro
scaoilset teach Sepel Eóin Baiste do


L. 312


bhaoí ind imeal ind átha dia chur tarsan abhainn do dhol táirsi don
tsluagh. Do dheachaidh Maghnus mac Muirceartaigh Muimhnigh is in tigh,
agus Concobhar mac Corbmaic Mic Diarmada. Ro raidh Maghnus ris in bfer
baoí ar mullach an tighe occa sccaoíleadh ag síneadh a cloideamh uadha
suas, ag sin ar sé an tairrnge congbhus an maide gan tuitim. Agá rádh
sin dó ro thuit fécce an tíghe hi ccenn Magnusa co nderna bruirigh
dia chind gur bho marbh fó cédóir ar an lathair sin, agus ro hadhnaiceadh
é hi ndoras teampaill Fiodhnacha alla amuigh, agus tuccadh trí lán
Cluig na Rígh dofrail ar a anmain, agus dech nech fhichet. Gonadh
amhlaidh sin fuair comharba Caillín eraic a dalta. Do rónadh lecht do
clochaibh snaitte agus cros caoindénmhach uas a cind, agus ro briseadh
lá muintir Ruairc iatt ciodh iar ttriol.



Corbmac mac Tomaltaigh mic Conchobhair Mic Diarmada tighearna Cloinne
MaoilRuanaidh uile decc in aibit Manaigh Léith hi Mainistir na Búille
is in ffoghmhar iar mbreith bhuadha ó dhomhan agus ó dheamhan, iar
ccaithemh sé mbliadhan ficheat a ttighernus.



Fearghal mac Taccadain do mharbhadh lá Conchobhar Mac Tighearnáin i
fill in Inis Fraoich for Loch Gile.



AOIS CRIOST, 1245.



Aois Criost, míle, da chéd, ceathrachatt acúicc.



Domhnall Ua Flandagáin abb Cunga décc.



Conchobhar Ruadh mac Muirceartaigh Mhuimhnigh mic Toirrdealbhaigh
Uí Chonchobhair do lot dUa Thimmaith dá mhaor budhdhéin lá scín tria
iomaccaillaimh feircci do thecht etorra hi Purt na Leicci, agus
GiollaCriost mac Iomhar Uí Birn do


L. 314


mharbhadh an mhaoír sin, agus Concobhar Ruadh do breith co Mainistir
na Búille, agus a écc don lot sin, agus a adhlacadh is in mainistir
hísin iar mbuaidh ongtha agus aithrighe.



Caislén Sliccigh do dhénomh lá mac Muiris Mic Gearailt, Iustís na
hEreann, agus re Siol Muiredhaigh uair ro forcongradh for Fedhlim
a dhenamh ar a phinging fein, agus clocha agus aél, agus tighe spitel na
Trinóide do tharraing chuicce iar ttabhairt an ionaidh chédna las an
Iustis do Chlarus Mac Mailin in onóir na naomh Trinóide.



Slóigheadh mór la righ Saxan i mBretnaibh, agus ro gabh longport oc
caislén Gannoc, agus ro thochuir ina dhochum an Iustís co nGallaibh
Ereann, agus Fedhlimidh mac Cathail Croibdeirg cona shocraide. O
do chuatar tra ro milleadh Bretain leó, agus ar a aoí ní ro gabhsat
géill na eiteredha don chur sin. Bá honorach Fedhlimidh Ó Conchobhair
ag an rígh ar an slóiccheadh sin.



Caislén Átha an Chip ar brú Maighe Nisse do dhénamh lá Milidh Mac
Goisdelbh.



Fiachra mac Dauid Uí Flaind taoíseach Sil MaoileRuain, décc.



Cearbhall Buidhe mac Taidhg mic Aongusa fFindabrach Uí Dhálaigh
décc.



Caislén Suicín do dhénomh.


L. 316


Raghnall Ua MaoílMiadhaigh do mharbhadh lá Connachtaibh.



Muirchertach mac Muirghiusa mic Cathail Mic Diarmada do marbhadh lá
fearaibh Breifne.



Sluaiccheadh lá hUa nDomhnaill (Maoilechlainn) for Gallaibh, agus
Gaoidhelaibh Iochtair Chonnacht co ttuccsat bú agus edala iomdha leo
don turus sin.



AOIS CRIOSD, 1246.



Aois Criosd, míle, dá chéd, cethracha, ase.



Eóin Ua hUgróin mac comhorba MoChua, epscop OileFinn an tEóin
íshin do écc i Raith Aedha Mec Bric.



Ioain Mac Iagfri do thocht ina Iustís in Erinn agus Muiris Mac Gerailt
do aithrighadh.



Druim Lethain do losccadh an bliadhainsi.



MaoilSeachlainn mac Concobhair Ruaidh mic Muircertaigh Muimhnigh Uí
Concobhair do mharbhadh la hUa nDubhda, .i. Muircertach. Muirchertach
do ionnarbadh tar muir deis an marbhtha sin.



Sluaighedh do dhenamh do Muiris Mac Gerailt i tTir Conaill agus é do
thabhairt


L. 318


leithe Thire Conaill do Corbmac mac Diarmada mic Ruaidhri Uí Concobhair,
agus braighde Uí Dhomhnaill do ghabhail ar an leith oile. Na braighde
do fhaccbhail i ccaislén Sliccighe.



Ua Domhnaill .i. MaoilSeachlainn agus maithe Cenél cConaill do
theacht la Samhna go Slicceach. Badhún an baile do losccadh dhoibh. Ni
ro fhedsat dol for an ccaislén, agus ro chrochsat lucht an chaislén a
mbraighdi ina ffiadhnaisi iar na leccadh síos do mhullach an chaislén,
.i. Ó Mianáin oide Uí Domhnaill agus a chomalta.



Murchadh Ua hAnluain ticcherna na nAirther do marbhadh ar forcongra
Briain Uí Nell.



Aedh mac Aedha Uí Concobhair do gabhail agus a argain.



Toirrdealbhach mac Aedha Uí Concobhair do éludh a Cranóig Locha Leisi
is in fhoghmhar. An lucht coimheda boí air do bhádhadh do, .i. Corbmac
Ua Muireadhaigh agus dá Ua Ainmireach. Toirrdhealbhach do gabhail
do ridhisi ar comairce epscoip Chluana agus iar ná thabhairt illaimh
Ghall a chur i ccaislén Atha Luain.



Albert Almaineach airdespuc ArdaMacha dathrucchadh dochum na
Hungari.



AOIS CRIOSD, 1247.



Aois Criosd, mile, da chéd, cethracha aseacht.



Concobhor Ua Muireadhaigh epscop Ua fFiacrach Aidhne do écc i
mBristuma.



Aedh Mac ConChailledh abb Chluana hEoaiss do écc.



MaoilSeachlainn Ó Domhnaill ticcherna Thire Conaill, Cenél Moáin, Insi
hEoghain agus FherManach do mharbhadh la Muiriss Mac Gerailt.
Ba hamhlaidh so for caomhnaccair sidhe. Sluaighedh mor do tionól la
Muiriss Mac Gerailt agus


L. 320


la Gallaibh archena go riachtadar Sligeach ar tus, aissidhe co hEss
Aedha Ruaidh mic Badhairn. Do dheachaidh Corbmac mac Diarmada mic
Ruaidhri Uí Conchobhair ina thionól. Ba isin Cetaoine iar fFél Pettair
agus Poil indsin. Ro thionoil Ua Domhnaill Cenel Conaill agus
Eoghain ar a ccind conar leccset Gall na Gaoidheal tar Ath Senaigh
anunn re hedh seachtmaine ón trath go aroile. Conidh e aireacc arrainicc
leo Corbmac Ua Conchobhair go sochraide moir marcsluaigh dfaoidhedh
triasan magh siar agus iompudh ar fud an mhaighe suas fri bord an
mointigh soir gan airiughadh do neach co rainic Bel Atha Chuluain for
Eirne. Ní ro airgset Cenél cConaill ní conus facatar an marcsluaigh
do leith a ccúil chuca don taobh dia rabhatar don abhainn. Soait iaramh
friú. Od conncatar Goill aire Cenél Conaill for an marcsluaigh tangadar
do leith a ndrumann chuca, uair do badh derbh leó ná caomhsataois i
ffresdal dibhlinibh. Ro ling-


L. 322


sett an tath furro go mbadar Cenél cConaill in edirmedón a mbiodhbhadh
iar niadhadh dhoibh iompo da gach leith. Acht chena ro marbhadh Ua
Domhnaill ar an lathair sin, an Cammuinélach Ua Baoighill priomhtaoiseach
na tTrí tTuath, Mac Somhairle ticcherna AirerGhaoidheal agus maithi
Cenél Conaill archena. Ro baidhit agus ro marbhaid drong mhór do
shloghaibh Mic Gerailt annsin. Ro baidhid dana araill dibh ar an fFinn
budh thuaith agus sochaidhi oile don tsloigh cettna i tTermonn DaBeócc
i ttoraigheacht na ccreach ro techset rempu im Uilliam Brit sirriam
Connacht agus im Ridire ócc oile ba dearbhrathair dosidhe. Ro hindreadh
agus ro hairccedh an tír leó iarsin. Ro fhaccaibhsed cennus Cenél
cConaill ag Ruaidhri Ua Canannáin don cur sin.



Eachmarcach Ó Cathain ticcherna Cianachta agus Fher na Craoibhe do
mharbhadh la Maghnus Ua cCathain ar ndol dó ar crech ina thír go
hAirther Mhaighe i nDáilRiada.



Toirrdhealbhach mac Aodha Uí Conchobhair do éludh a hÁth Luain.



Milidh Mac Goisdelbh do gabhail Fhedha Conmaicne agus Cathal Mág
Raghnaill do diochur esdibh agus Crannócc Claenlocha do gabhail dó,
agus lucht a gabhála do fhágbhail do innte uadha fen. Cathal agus
Toirrdhealbhach da mhac Aedha Uí Conchobhair do choimheirghe la
Mag Raghnaill do diochur Meic Goisdelbh a Fidh Conmaicne. Ro
gabhsad an chrannócc agus an loch. Ro Scaoilsett caislén Lecce Deirge
i Satharn Domhnaigh Chincidhisi, uair do chuaidh Toirrdhealbhach co
hOilén na Trinóide ar cenn Chlarusa Mic Moilín an aircinnigh ar ní
ro fhaemhsat na Goill tocht as an caisslen amach muna ttíosdaoís ar
comairce an aircinnigh dia niodhlacadh tar Sionainn anair co Tuam Mná.
Tangadar le Clarus iaromh agus ro diochuireadh Clann Goisdelbh as
in tír amach uile.


L. 324


Coccadh mor la Toirrdhealbhac mac Aedha Uí Conchobhair agus lá
Donnchadh mac Anmchadha mic Donnchadha Uí GiollaPatraicc do Ossraigibh
for Ghallaibh Connacht. Ro thionoil Toirrdhealbhach clanna
ticchernadh Connacht go riachtadar Fidh Ua nDiarmada agus Muintir
Fathaidh. Ro marbhsat daoíne iomdha. Rangadar assidhe go caislén
Bhona Gaillmhe. Ro loisccsett an baile agus an caislén. Ro mudhaighit
daoine leó im Mac Elget Senescal Connacht ro marbhadh la Donnchadh
mac Anmchadha. Leanaid Goill iad iarttain. Tuccsatt deabhaidh dhoibh,
du in ro marbhadh drong do Ghallaibh. Lodar uatha daimhdheóin co rangador
Cera. Ro thionóil trá Siurtán dExetra, Clann Ádaim, agus Goill
Cera go Toirrdhealbhach. Fosráccaibh Toirrdhealbhach an tír dhoibh
ó ná boí coimhlíon friú.



Buirgés Chinntrachta do losccadh la Tadhg mac Concobhair Ruaidh, agus
la Tadhg mac Tuathail mic Muirchertaigh Muimhnigh, acht chena ní
fuaradar Goill Connacht fri ré imchén roimhe sin samhail coccadh na
rioghdhamhnadh forra don chur sin. Cona boí tuath no triocha chett do
chrich Ghall i Connachtaibh gan crech gan arccain uadhaibh.



Ross Commáin agus Ard Carna do loscadh la Gallaibh.



Fionnghuala ingen Ruaidhri Ui Conchobhair do écc i cCunga Fhechín.



Loingess do theacht do Ua Dhubhda agus dUa Bhaoighill do arccain
Cairpri, agus lucht luinge dib do bhadhadh occ Insi Thuath Rass fa
Mhaghnus Ua mBaoighill.


L. 326


Tadhg mac Concobhair Ruaidh do losccadh Insi Moire Claenlocha agus
ochtar ar fhichit do Ghallaibh do losccadh innte.



Mainestir do denomh i nGaillimh i nairdepspocoitecht Tuama lá
hUilliam Burc tighearna Cloinne Riocaird do braithribh .S. Frainseis.
Do rónadh tuambadha iomdha la druing moir do maithibh an bhaile is in
mainestir sin.



Mainistir Inse i tTuadhmhumhain in epspocoitecht Cille Da Lua do
denamh la hUa mBriain conadh innte bhíos adhnacal shil mBriain.



Sloigheadh mór la Mac Muiris Mec Gearailt agus la Gallaib ar tarraing
Gofradha Uí Domhnaill go hEss Ruaidh. Do thaot Ruaidhri Ó Canannain
go cCenel cConaill ina naghaidh, agus ni ró chumaingset ní dho iná
dul seacha sin don chur sin.



AOIS CRIOSD, 1248.



Aois Criosd, mile, da chéd, cethracha, a hocht.



Diarmaid Ua Cuana Saccart mor Oile Finn do écc agus a adhnacal i
cCill Mhóir.



Maighisdir Gillbert Ua Cerbhaill do écc.



Opichin Guer do mharbhadh do GiollaMoChoinne Ua Cathail.



Coimheirghe do dhenamh do mhac Maghnusa agus do mac Concobhair Ruaidh
agus iompudh dhoibh for Ghallaibh. Caislén Meic Enry, .i. Piarus Puer
do losccadh dhoibh agus a chonstapla do ghabhail. Creacha thuaiscirt
Umhaill do breith leó ar Insibh Modh. Ro thionóil Siurtan
dExetra, Seón Buitilér, Robben Laiglés agus daoine imda immaille friú.
Tangadar go Baile Thopair Pattraicc aissidhe go hAchadh Fabhair. Ro
airccsiod Umhall ar nabharach thuaith agus teas. Tainicc


L. 328


Enrí dana mor sluaigheadh in Umhall (dia thír budhen) uair as innte
boi a aittreabhadh. Do roighne din Piarus Puer mac Enrí Sith re
Domhnall Mac Mhaghnusa. Ro geall dana Domhnall go ttiobhradh
sochraide agus arthraighi dó do chum dula ar a bhraithribh.



Dala mac Uí Concobhair imorro do bador ar Insibh Modh, do
foillsicchedh dhoibh sochraide do dhul o mac Enri a ccoinne
arthraighedh do chum Domhnaill. Iar na fhios sin da cloinn Uí
Concobhair lodar Rompo gur marbhadh leó O hUain mac na Gaillsicche agus
Seón mac an Gall shacairt. Ro marbhadh bheos la Diarmaid mac Maghnusa
ar an ccoimherghi sin Senóitt Guer agus drong dia muintir amaille ris.
Rob e sin an taithes gan aithes, uair ro marbhadh an cuingidh calma agus
an tairsidh iorgaile .i. Diarmaid mac Maghnusa is in maighin sin.



Tadhcc macc Concobair Ruaidh do marbhadh la Gallaibh. Ba mór tra adhuath
agus imeacclu an Taidhg sin for Gallaibh agus Gaoidhealaibh doneoch
do biodh na aghaidh dhíobh go ffuair a aidheadh.



Sluaigheadh la Muiris Mac Geroilt i tTir Conaill. Creacha aidhble,
urtha, agus airccne do denamh lais. Ruaidhri Ua Canannáin do ionnarbadh
dho i cCenél Eoghain agus ticchernus Cenél cConaill do fhaccbhail
ag Gofraidh mac Domhnaill Uí Domhnaill.



Sluaiccheadh do dhenamh la Cenél nEoghain agus la hUa cCanannáin i
tTir Conaill doridhisi go ttugsad cath do Gofraidh agus do Cenel
cConuill gur marbhadh Ua Canannáin .i. Ruaidhri agus iomad ina
fhochair don toisc sin.



Sluaicchedh oile la Iustís na hEreann i cCenél nEoghain go hUa
Nell. Assi comhairli do rónsad Cenél Eoghain annsin braighde do
thabhairt uatha o do buí nert Gall for Gaoidhealaibh Erenn, agus sith
do denamh riú tar cenn a ttíre. As don cur sin do ronsat Goill droichet
na Banna agus caislen Droma Tairsicch.


L. 330


Arthraighi do thabhairt la Brian Ua Nell ticchearna Thire hEoghain
ó Loch Feabhail i Magh nÍthe tar Termann da Bheócc go rainicc
Loch nEirne go nderna creacha dioairmhe agus gur briss caislén ann.



Conmaicne Mara uile darccain do Ghallaibh. Gaill do dhul for sluaigheadh
do com Ui Flaithbertaigh. Maidhm do thabhairt dó forra agus sochaidhe
do marbhadh dhiobh.



Muirceartach Ua Dubhda .i. an tAithcleireach (.i. tighearna ó Chill
Darbile co Traigh) do marbhadh la mac Fedhlimidh Uí Concobhair.



Uilliam Burc do écc i Saxaibh. A chorp do thabhairt co hEirinn
agus a adhnacal in Ath Iseal.



Ri Franc do dhul co hIerusalem do chosnamh na Criosdaidheachda.



Ioan Triial do marbhadh la Giollu na Naemh Ua bFergail.



Fedhlimidh mac Cathail Croibhdheirg do thabhairt Ratha na Romhanach
do chanánchaibh Cille Moire tre fhorcongra Taidhg Ui Mannacháin an
onóir Naemh Muire agus .S. Augustín.



Amhlaoibh mac Cathail Riabhaigh Uí Ruairc do mharbhadh la Concobhor
Carrach Mac Donnchaidh tre thangnacht.



Facchartach Ua Dobhailén ticchearna an Corainn do écc.



Raighned airdepscop Arda Macha do techt on Roimh iar ttabhairt
pallium lais, agus aiffrionn do radha dó leis a bFeil Pedair, agus
Poil in ArdMacha.


L. 332


AOIS CRIOSD, 1249.



Aois Criosd, mile, dá chéd, ceathrachat a naoí.



MaolMuire Ua Lachtnáin airdepscop Tuama, agus maighisdir a ccanóin
do écc is in ngeimhreadh gar beacc ria Nodlaicc.



Andrias Mac Gilla Gér comorba Fechin décc.



MaolCiarain Ua Lenacháin uasal shaccart Tuama Mna fear tighe aoidheadh
choitchinn idir eacclais agus tuaith do écc ar slicchidh ag dul go
hArdCarna deisdeacht senmora is in Aoine re Lucchnasadh agus a adhnacal
go huasal onorach in Oilén na Trinoide for Loch Ce.



Conn Ua Flannacain prióir Cille Móire na Sionna do écc.



Mór ingen Donncaidh Uí Dubhda ben an Giollu Muinelaigh Ui Baoighill
do écc.



Tadhg Ua Mannachain ticchearna Ua mBriuin na Sionna do écc an seseadh
la do mí Iúin agus a adhnacal i cCill Moir na Sionna.



Coccadh mór agus uilc iomdha do denamh do Fhinghin Mag Cartaigh ar
Gallaibh Deasmumhan.



Piarus Puér mac Enri, Dabith Triú, agus socaidhe do gillibh ócca amaille
riú do toidheacht le Mac Fheorais i cConnachtaibh co caislén
Sliccigh. Adcuas do mac Fedlimidh Ui Concobhair innsin go ttucc
airrchis orra. Feachair deabhaidh aithger etorra go ttorcair Piarus
Puér agus Dabith Triu amaille le druing dona gillibh occa remraite,
agus ruccadh a ccuirp co hEss Dara da nadhnacal.



Imtusa mac Fedlimidh iarsin tainic roimhe go Tir Fiachrach agus ar
fud chriche Mic Fheorais gur lomaircc í ó Mhuaidh co Traicch nEothuile
an tSaoir.


L. 334


Leanaiss Geroitin Mac Fheorais iad co rug ar Donnchadh mac Maghnusa
gur crechtnaigheadh é lais. Gabhthar bheos iar ná ghuin agus berthear e
go Dún Contreathain. Leanaiss mac Fedlimidh iad iaromh go ttucc
mac Maghnusa leis iar marbhadh Geroittin. Mac Maghnusa do écc iaromh
do bithin an luit sin agus ba moireasbaidh esidhe.



Mac Muiris do tionol sochraide go ttainicc i cConnachtaibh gur
ben an méd ar a rucc dona creachaibh do mac Fedhlimidh. Od cuala
Fedhlimidh mac Cathail Croibhdeirg tionól na nGall do beith ina
comhfhoccus tar és na mor olc do roighne a mac orra ass i comhairle
do rinne a imirceacha do chor tar Sionainn soir is in mBreifni,
agus i ttuaisceart Eireann. Tionoilis din an Iustís Goill Midhe
agus Laighen go ttainicc sluagh mor roimhe tar AthLuain, aissidhe
i Siol Muireadhaigh agus Mac Muiris don leith araill, Goill Connacht
agus Mumhan maraon ris. Tangadar na sluaighsi do gach taoibh go
hOilFinn iar milleadh Sil Muireadhaigh rompo go sin, agus tuccsat
chuca Toirrdhealbhach mac Aodha mic


L. 336


Cathail Croibhdeirg gur rioghsad é an ionadh Fedlimidh mic Cathail.
Ro airccsett crioch Brefni iaramh. Do ronsat uilc iomdha innte da gach
aird. Tuccsad creacha dirimhi eisdi. Badar fiche oidhche gona laibh
i Siol Muireadhaigh ga milleadh gur airccsiod Loch Ce gona oilénaibh
agus an Charrac immaille riú. Do cuaidh tra an Iustis isin Midhi
iarsin agus mac Muiris go Slicceach. Faccbaid Toirrdhealbhach ag
coimhéd Sil Muireadhaigh.



Sluaiccheadh la rioghdhamhnaibh Connacht .i. Toirrdhealbhach agus Aedh
da mhac Aedha mic Cathail Croibhdeirg go hAth na Riog da losccadh agus
da lomarccain im Fel Muire imedhón foghmhair. Baoi sirriam Connacht is
in bhaile ar a ccionn, agus Gioll iomdha ina fhochair. Iarraid na Goill
cairdi an laoi sin ar cloinn righ Connacht an onóir naemh Muire sa fel
boí ann. Nochan fuairset sin uatha. Gidheadh boí Toirrdhealbhach ga
ttoirmeasc im an mbaile dionnsaighidh, agus nochar damhsat uaisle an
tsluaigh gan a shaighidh da aimhdheóin. Od connairc Siurtán go nGallaibh
sin tangadar as is mbaile amach i ccoinne an tsloigh, agus iad
armtha édighte. Gabhais tra eacclu agus uirmheatacht occbaidh an tsluaigh
araill ga bfaicsin samhlaidh ina ccoirightibh catha ionnus gur meabhsad
rompo tre miorbhailibh mor Muire sa fél inar diultsad an chairde do
hiarradh orra. Ro marbhadh da maithibh isuidhe Aedh mac Aedha Uí
Concobhair, Diarmaid Ruadh mac Corbmaic Uí MaoilSheachlainn, da mac
Uí Cheallaigh, Brian an Doire mac Maghnusa, Carrach in Shiubhail mac
Nell Uí Conchobhair, Baothghalach Mac Aedhaccain, da mac Lochlainn Uí
Concobhair. Domhnall mac Corbmaic Meic Diarmada, an Fionnánach Mac
Branáin, CuMumhan Mac Cassarlaigh, agus araill immaille riu.



Donnchadh Ua GiollaPattraicc .i. mac Anmchadha mic Donncaidh
dOssraighibh do mharbhadh lá Gallaibh. Ro dhlighsiod Goill innsin, uair
ba mór ro marbh, ro


L. 338


loiscc agus ro lérionnair dhiobh go sin. Bahé an Donnchadh sa an treass
Gaoidheal budh mó dfoghladh orra, .i. Concobhar Ua MaoilSeachlainn,
Conchobhar na cCaislén Mac Cochláin agus Mac Anmchadha .i. an Donncadh
sa. Oir as e tegheadh do brath na mbailteadh marccadh i ccruth duine
boicht, nó shaoír no tornóra, no ealadhna, no do dhenamh cerde cennaighi,
amhail ro raidhedh.




Bidh na Shaer, bidh na tornóir,
Bidh mo laogh na leabhróir,
Bidh ag rec fhíona is chroicionn,
mar a bfaicenn se sermóin.




Dún Mór do losccadh do cloinn righ Connacht.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill .i. Gofraidh in Iochtar Connacht
gur milleadh agus gur lomaircceadh lais ó Choirrsliabh co Muaidh
co ttainicc slan iar mor cosccar don cur sin co nédalaib agus co
mbraighdibh iomdhaibh.



AOIS CRIOSD, 1250.



Aois Criosd, míle, dá chéd, caocca.



Tomás Ua Meallaigh espucc Eanaigh Dúin do écc.



Epscop Imligh Iubhair do écc.



Congalach Mac Cidneoil epscop na Breifne do écc.



Toirrdhealbhach mac Muircertaigh Muimhnigh Uí Concobhair prioir
récclesa Pettair agus Poil do écc.



Fedhlimidh Ua Concobhair do thoidheacht as an Tuaiscceart go sochraide
móir lais a Cenél nEoghain do shaighidh na Breifne. Aissidhe is na
Tuathaibh agus Concobhar mac Ticcernáin maraon riss. Aissidhe i
tTír Maine gur diochuirsed Toirrdealbhach a Connachtaibh amach go
ndeachaidh i nucht Ghall doridhisi. Tionoilidh Fedhlim imirceacha
Connacht lais tar Sliabh Segsa síos gur cuirsiod


L. 340


Goill teachta na dheoidh go ndernadh sith etorra, agus a righi daiseacc
dhó fén doridhisi.



Braighde Connacht do dhalladh in Áth Luain do Ghallaibh.



Creach mór do dhenamh la Fedhlimidh for Cathal Ua Concobhair agus a
athchor a Connachtaibh.



Cairbre Ua MaoilSeachlainn do mharbhadh i ffell la Dauit Roitsi.



Diarmaid Ua hEghra ticcherna Luighne do écc i bpriosún ag Mag
Gearailt.



Sluaicchedh mor la Muiris Mac Gearailt, Cathal Ua Raghallaigh, CuConnacht
Ua Raghallaigh, agus maithe Ua mBriúin uile immaille friú i cCenel
Eoghain go rabhadar teora hoidhche i tTulaigh Ócc. Fuairsiod mor dulc
agus dimneadh ainnsidhe. Nochar gabsat gell na edireadha ó Uibh Nell
don cur sin. Iar tteacht doibh tar a naiss i cCenél Conaill Muiris
Mac Gerailt do gabhail Uí Chanannain ticcherna Cenel cConaill ar
comairce an easpuicc Uí Cerbhalláin. A marbhadh dhoibh iarsin agus é
ag triall ar eccin uatha.



Finghein Mhág Carthaigh do marbhadh la Gallaibh Desmhumhan.



AOIS CRIOSD, 1251.



Aois Criosd, mile, da chéd, caoccae a haen.



Raighnéd airdepscop ArdaMacha do dul do Róimh dia oilithre.



Florint Mac Floinn doirdneadh la Nodlac in airdepscopoideacht Tuama
ar méd a eccna agus a eolaiss.



Mainestir hi cCill na Mullach in epscopóittecht Corcaighe do chumdach
lásan mBarrach agus togha adhnaicthe na mBarrach sin innte.



GiolluMoCoinne mac GiollaMoCoinne Uí Cathail do mharbhadh la Concobhor
mac Aedha mic Cathail Croibhdheirg.


L. 342


Tadhg mac Tuathail mic Muircertaigh Muimhnigh Uí Conchobhair do
marbhadh do Gallaibh.



Da mac Ruaidhri Uí Nell dho marbhadh i cCill Moir Ua Nialláin.



Ardgal Ua Laithbertaigh coindeal ghaisccidh agus enigh Tuaisccirt
Erea nndo écc.



GiolluCriosd Ua Breislén toiseach Fanad agus a brathair do marbhadh
la Ceallach mBalbh Ua mBuigill.



Donnchadh Mac Cathmaoil toiseach Cenel fFeradhaigh do marbhadh
dAirgiallaibh.



Iomhar Mac Madadháin toiseach Cloinne Ruadhrach do mharbhadh.



Concobhor mac Corbmaic mic Tomaltaigh Meic Diarmada, Saí enigh agus
engnamha do écc.



Flaithbertach Ua Cerbaill toiseach Calraighe do marbhadh la hArt
mac Airt Uí Ruairc.



Muireadhach Ua Taidhg do ecc.



Cioth mor dfearthain la Feli Poil agus Pedair in Uibh Briúin go
snamhadh eathor adhbhal timcheal baile Cille Moire na Sionna, agus go
melfeadh muilenn ar an sruth boí on sduaigh go hAth na Faithche i
bFiodhnach fri ré ceileabhartha easparta.



Flann Ó Lachtnáin taeíseach an Dá Bhac do écc.


L. 344


AOIS CRIOSD, 1252.



Aois Criosd, mile, dá chéd, caocca, adó.



MaolMaedhócc Ua Beolláin comhorba Cholaim Cille in Druim Cliabh
fer ba mór cadhus agus conach, ba hoirdherca oineach, ba huille onóir
agus airmidin ó Ghallaibh agus ó Ghaoidhealaibh re a linn do écc.



Caisslen ChaoilUiscce do dhenamh la mac Muiris Meic Gerailt agus
caislén Mhuighi Cobha.



Concobhor Ua Dochartaigh toiseach Arda Miodhair, tuir oinigh agus
engnamha an Tuaiscceirt deg.



Concobhor Mac Cathmaoil toiseach Cenel fFeradhaigh agus ioltuath
archena. Síodhaighe Conaille, Eoghain agus Oirghiall do marbhadh
la muintir Briain Uí Nell ag cosnamh a comairci friú, iar mbeith dho
for slanaibh Uí Gairmleadhaigh agus Uí Chatháin.



CuConnacht Mac ConSnamha toiseach Muintire Cinaith do écc.



Giollu Isu Ua Cerbaill toiseach Calroighi Droma Cliabh do écc.



Maghnus Mac Giollu Duibh toiseach Teallaigh Gairbheth do écc.



Iusdís na hErenn do theacht co hArdMacha immaille re sluaigh lánmhór,
eisdisidhe co hUibh Eachdach, aissidhe tar a naiss co Cluain Fiachna.
Brian Ó Nell dá noighréir annsin, agus a derbhrathair, Ruaidhri Ó Nell
do thabhairt do


L. 346


bhraghaid doibh. As ar an sluaigheadh so tarlu imreasain longpuirt edir
fheraibh Midhe agus Mhuimhneachaibh i nDun Delgan co ttorcrdar
sochaidhe do fheraibh Mumhan.



Teasbach mór agus tiormach is in samradh go tteghthí cosaibh tiormaibh
tar priomhaibhnibh Ereann. Arbhanna Ereann bheós gá mbuain fiche
laithe ria Lughnasadh. Na croinn gá ccomhlosccadh le tess ngréne.



Monadh nua dordughadh do righ Saxan do dhenamh in Eirinn agus an
taircceat boí innte ria sin do trecceadh.



Murchadh Ua Fallamhain ardchonstapla Connacht do marbhadh dfearaibh
Breifne i Maigh Rén.



Creachsluaigheadh la Gofraidh Ua nDomhnaill hi Tir nEoghain dia
ttarraidh bú agus braighde ile. Rucc Brian Ua Néill fair ag fágbáil
an tíre. Ro ficcheadh iomaireag amhnus etorra adiú agus anall go raímhidh
for Cenél nEoghain co ffargaibhset ar cenn im druing mhoir dia
ndaghdaoinibh.



AOIS CRIOSD, 1253.



Aois Criosd, mile, da chéd, caocca, a trí.



Alinn Ua Suilleabháin espucc Leasa Móir do écc.



Dauit mac Ceallaigh Uí GiolluPattraicc epscop Cluana Mic Nois do écc,
agus Tomas Ua Cuinn brathair mionúr doirdneadh is in Roimh na ionadh.



GiollaCeallaigh Ua Ruaidhín espuc Ua fFiachrach do écc. Seón Ua
Laidig brathair dord .S. Dominic doirdneadh ina ionadh i cCill
Alad Ua fFiachrach, agus gradha espuic do thabairt fair i tTuaim an
dara Domhnach don Geamhcorgus.



Mainisdir do dhenamh do Bhraithribh .S. Dominic i Slicceach.




L. 348


Mainisdir do thorainn dona Braithribh cena ag Ath Lethan
ilLuighnibh.



Cuirt do dhenamh la Tomaltach Ua cConcobhair epscop OiliFinn i
cCill Tésin.



Eoghan Ua hEdhin ticcherna Ua fFiachrach do écc.



Ingen an iarla Ultoigh ben Milidh Mic Goisdealbhaigh do écc agus a
hadhnacal i Mainisdir na Búille.



Sluaiccheadh mor la Gallaibh Eireann im Mac Muiris go ndeachaidh
i tTír nEoghain do shaighidh Uí Nell agus nochar gabhsat gell na
edireadha innte, uair tuccadh ár adhbhal mór don dul sin orra.



Coccadh mór do denamh la Brian Ua Nell flaith Cenel nEoghain for
Gallaibh, agus dul dó go Moigh Cobha gur trasccradh a chaislén leiss
immaille le mor do caislénaibh oile. Loisccter an Sradbaile leiss agus
folmaighis Machaire Uladh.



Sluaicchead do dhenamh do Domhnall Ua Ragallaigh agus don Caech Ua
Raghallaigh do Chathal Ua Concobhair agus do Giollu na Naemh Ó
Fheargail i Muintir Eolaiss dionnsaighidh Chathail Mecc Raghnaill
gur airccsett an tir uile. Badar da oidhche longpuirt ag Tulaigh Álainn,
agus an tress oidhche ag Eanach Dhuibh. Deilghis Giollu na Naemh
Ua Fergail friu annsin. Teaccaid muintir Raghallaigh agus Cathol Ó
Concobhair go Cluain Conmaicne co mbadar adhaigh longpuirt innte.
Od cuala


L. 350


Aedh mac Fedhlimidh sin tionoilis co tinneasnach a muinter. Lenaiss
iadsomh go Cluain. Tuccsat tress aggarbh dia roile gur moidhidh for
Muintir Raghallaigh, marbhthar ann Donnchadh mac Giollu Iosu mic
Donncaidh Uí Raghallaigh, mac Giollu Toedócc Ua Biobhsaigh, agus
sochaidhe oile imaille riu.



Mainestir .S. Franseis i nArdFearta do dénomh la Mac Muiris
Ciarraighe.



AOIS CRIOSD, 1254.



Aois Criosd, míle, da chéd, caocca, a ceathair.



MaolFinnén Ua Beolláin comhorba Droma Cliabh do écc.



Murchadh Ua MaoilSeachlainn do mharbhadh la mac an tSionnaigh Uí
Catharnaigh.



Aindiless Ua hInnerghi tuir engnamha Thuaisccirt Ereann do écc.



Piarus Pramister ticcherna Conmaicne Duin Móir do écc.



Mainisdir brathar .S. Dominic in Ath Leathan do losccadh uile.



Piarus Ristubartt ticcherna Sil MaoilRuain barún essidhe, a marbhadh
ar Loch Ribh la Murchadh Ua MaoilSeachlainn.



Sitreacc Mág Sheanlaoigh do gabhail dFhedhlimidh mac Cathail
Chroibhdeirg, agus an Seanshuileach Mac Seanlaoich do dalladh laiss a
loss aimhlesa, óir do raidheadh ris co mbadar ag fealladh fair.



Donnchadh mac Donnchaidh mic Tomaltaigh agus Amhlaoibh Ua Biobhsaigh
do mharbhadh lá Connachtaibh i cCluain Conmaicne.



Maghnus Ua Gadhra do marbhadh tre anfhochain do muintir mic Fedhlimidh
Uí Concobhair.


L. 352


Ri Franc do toidheacht o Ierusalem iar ndenamh siodha teora mbliadhan
edir na Criosdaighibh agus na Siorraisdinibh.



Mainestir Glas Cille Dara do dénamh la hIarla Cille Dara, agus atá
tumba onorach aca i sépél Muire is in mhainestir chéttna.



AOIS CRIOSD, 1255.



Aois Criosd, míle, da chéd, caocca, a cúig.



DonnSlébhe Ó Floinn abb recclésa Pedair agus Poil in ArdMacha
do ecc, agus Pattraicc Ua Muireadhaigh prioir an tighe cédna do thogha
do chum na habdhaine.



Tomas Mac Diarmada aircinneach OileFinn do écc. Pearsún Maighi
Luirg Airtigh agus Cloinne Cuain eisidhe.



Ua Laidig aircinneach Eanaigh Dúin do écc.



Aedh mac Fedhlimidh Ui Concobhair do dul i tTír Eoghain agus sith
do dhenamh dhó edir a athair fén agus Tuaisccert Ereann agus a raibhe
do Connachtaibh ar essith isin Tuaisccert do tabairt less atuaith tre lár
a dhergnamhad cona nimergibh, .i. mec Ruaidhri Ui Concobhair agus Goill,
agus nocha lamhdaois urchoid do dhenamh doibh an namhaid sin, .i. mec
Ruaidhri agus na Goill remraite.



Mac Cerbaill do gabhail airdespucoideachta Caisil Mumhan.



Florens Mac Floinn airdespucc Tuama do dul tar muir dagallaimh righ


L. 354


Saxan agus gach ní dar sireasdair thoir dfhacchail dó o onóir an
riogh agus a thoidheacht anoir do ridhisi.



Mathghamhain Ó Mannacháin do mharbhadh ag Buimlinn.



Diarmaid Ó Cuinn Amhlaoibh a mhac agus maithi Muintire Giollccain
immaille riú do mharbhadh ag Faradhán Moighe Treagha la Giollu na
Naemh Ua fFergail agus a narccain iaramh.



Coinne mor edir Ó cConchobhair .i. Fedhlimidh, agus mac Uilliam
Burc ag Tochor Mona Coinneadha. Sith do dhenamh doibh annsin agus
gach dál ina raibhe Fedhlimidh do leccadh less.



Iuliana ingen comhorba Caillin agus Giollu na Naemh a derbrathair
do ecc.



Ragnailt ingen Uí Fhergail do écc i ndabhaigh fhothraicthe.



AOIS CRIOST, 1256.



Aois Criost míle, da chéd, caocca asé.



Flann mac Floinn airdepscop Tuama do écc i mBristuma.



Airdespoc Atha Cliath do écc.



Giollu an Coimdeadh Ua CinnFaelaidh abb Eanaigh Duin do écc.



Ua Giollaráin abb Eaccailsi na Trinoide i tTuaim do écc .



Drong do Muintir Raghallaigh do mharbhadh la hAedh mac Fedhlimidh,
.i. Cathal Ua Raghallaigh ticcherna Muintire MaoilMhordha agus
chatha Aedha Finn, a da mac imaille ris .i. Domhnall Ruadh agus Niall,
a derbhrathair CuConnacht, tri meic Cathail Duibh Uí Raghallaigh,
.i. Gofraidh, Fergal, agus Domhnall, agus Annadh mac Domhnaill Uí
Raghallaigh do marbhadh la Concobhar mac Ticchernáin. Niall .i. an


L. 356


Caech Ua Raghallaigh Tighearnan Mág Brattaigh, Giollu Michil Mac
Taichlich, Donnchadh Ua Biobhsaigh, Maghnus mac Giollu Dhuibh agus
tuilleadh ar tri fichit do maithibh a muintire immaille riú. Cath
Mhoighe Slecht ar bru Atha Deirg ag Alt na hEllte uas Bealach na
Bethighe ainm an cathasa. Ciodh iad Muinter Raghallaigh tra
torcrador drong do mhaithibh an tsluaigh boí na naghaidh leó, .i.
Diarmaid Ó Flannagáin, Flann Macc Oireachtaigh, Murchadh Fionn Ó
Fergail agus sochaidhe gen mó thaittsidhe, agus ro briseador fo thrí
an glasslaith for thosach an tsluaigh araill no go rucc anfforlann orra
fo dheoidh. Ag Sailten na nGasán rug tossach an tsluaighsi for Muintir
Raghallaigh cedus agus ro lensad iad co háit Ticche Mec Cuirrín
aissidhe co lathair an mor catha.



Iustis do thocht in Eirinn o righ Saxan. Coinne do dhenamh do fén
agus dAedh Ua Concobhair ag Rinn Duin. Sith do cengal doibh re roile
annsin ar chonnradh gan laghdughadh criche na ferainn Connacht ar
Ua cConchobhair an ccén budh Iustís esiomh.



Ruaidhri Ó Gadhra tigherna Slebe Lugha do mharbhadh la Dabid mac
Riocaird Cúisin. Aedh mac Fedhlimidh Uí Concobhair do arccain fherainn
mic Ricaird Cúisin a ndioghail Ui Gadhra do mharbhadh dosomh.
Leaccais a caislen, Marbhaidh a mboí do dhaoinibh ann agus gabhais oiléin
Locha Techett uile.


L. 358


Raghnall mac Branáin ticcherna Corcachlann do écc.



Creachshluaigheadh la mac Uilliam Burc for Ruaidhri Ua Flaithbertaigh
goro airccestair Gnó Mór agus Gnó Beacc agus ro gabhasdair Loch
Oirbsion uile.



Donn Cathadh mac Senlaich do écc i Mainisdir na Buille.



Coccadh mor deirge edir Aodh Ó cConcobhair agus Conn O Ruairc
(.i. mac Tigearnain) ger bhadh gradhach im aroile go sin. Ua Ruairc
do dul i ccenn Gall iaramh. Sith do snadhmadh riú do fen cona muintir
gan ched dFhedhlimidh ná da mac. Aedh Ua Conchobhair do creachadh
Uí Ruairc iarsin an Cedaoín ria Nodlaic. Do gniad síth reroile as a
haithle.



Ath Luain agus Dún Doighre do losccadh in en ló.



Sloiccheadh la hUa nDomhnaill .i. Goffraidh hi fFeraibh Manach
da ffuair comtha, agus braighde. Teit assidhe i mBreifne Ui Ruairc.
Do radsat sidhe a oighreir dhó.



AOIS CRIOSD, 1257.



Aois Criosd, míle, da chéd, caocca aseacht.



Mac Robias abb Cluana hEoaiss do écc.



Muireadhach mac MaoilBrighde Ui Faircheallaigh comhorba Maedhocc
do écc.



MaolPattraicc mac Cele airchinneach Cille hAladh do mharbhadh.


L. 360


Tomás Ua MaoilCiaráin Saoí Erenn in eaccna do écc.



Mainisdir Muire i RossCommain do coisreacadh las an Espucc
Tomaltach Ua Conchobhair do braithribh .S. Dominic.



Conn mac Ticchernain Ui Ruairc (.i. tighearna Brefne) do dul i
tteagh Uí Concobhair agus a mec do daingniucchadha shíodha riú agus a
mbreith fein dferonn na Breifne do tabhairt doibh immaille le cloich
Insi na tTorc ar Loch Fionnmoighe. Lucht coimheda do chor innte
dOedh mac Fedhlimidh.



Cathal Cairceach mac Aedha mic Cathail Croibhdeirg agus Aedh mac
Concobhair mic Aedha mec Cathail Croibhdeirg do dhalladh dAedh mac
Fedhlimidh mic Cathail Croibhdeirg tré thnúth agus fhormad tar sarughadh
laoch, chleireach, agus mionn cConnacht.



Cond mac Cathail Uí Raighilligh taoiseach Muintire MaoilMordha decc.



Cloch Innsi na tTorc for Loch Fionnmaighe do losccadh dUa Ruairc,
agus lucht a coimhetta do léccadh este.



Sitreacc mac Ualghaircc Ui Ruairc do chor i tticcernus dAodh Ua
Choncobhair hi ccend Chonchobhair meic Ticcernain Uí Ruairc, agus
Domhnall mac Concobhair do marbadh Sitrecca as a los.



Coinne do dhénamh dFeidhlimidh Ua Choncobhair in Áth Luain re Iustis
na hEreann agus re Mac Uilliam Burc, agus re maithibh Gall archena go
ndearnsat sith re roile.



Creach mór do dhenamh dAodh Ua Conchobhair im Cháiscc ar Ua Ruairc.



Cath cródha do tabairt la Gofraidh Ua nDomhnaill tigherna Tíre Conaill
for Iustis na hEreann Muiris mac Gerailt, agus for Ghallaibh Connacht
archena ag Credrán Cille hi Ros Cede hi cCrich Coirpre fri
Slicceach a tuaidh ag cosnamh a tire friú. Ro fighedh iorghal ainiardha
aindrennda ettorra. Ro ciorrbait cuirp, Ro leónait laoich, Ro buaidhrit
cedfadha cechtarnae dibh.


L. 362


Ro cothaigheadh an cathlathair co comhnart la Cenél cConaill, agus
do bertsat breisim dúr danardha for Ghallaibh is in ngleo go ro sraoíneadh
forra fo dheóidh go ro ladh a nár. Ar a aoi tra do tromghonadh Goffraidh
feissin is in caithgleó sin, ar tarla sidhe enech in ionchaibh fris
Muiris mac Gearailt is in ngliaidh íshin go ro gonsatar aroile gan dichell.
Ba tria ágh an chatha sin do díochuireadh Goill agus Geraltaigh a
hIochtar Connacht.



Gabhtar beos Mac Grifin .i. Ridere erderc la muintir Í Domhnaill is
in ló cédna. Loiscctear agus lomairccther Slicceach leó asa haithle.
Ro marbadh dana mac Corbmaic hUí Domhnaill hi ffrithghuin is in cath
sin Creadráin. Soaid iaromh dia ttighibh ar aba gona Uí Domhnaill,
ar muna gabhdaois a ghona greim dhe, do biadh maidhm forra go Muaidh.
Ag filleadh ina fhrithing do Ghofraidh ro traichceadh agus ro
diosccaoileadh lais caislén Chaoil Uiscce do rónadh lá Gallaibh fecht
riamh dforbaisi for Chenél cConaill.



Muiris mac Gerailt Iustis Ereann re hedh díosccaoilteach Gaoidh-
eal décc.



Cairt do thabhairt ó Righ Saxan dFelim Ua Conchobhair ar chuicc
triucha an righ.



Coccadh mor etir Concobhar Ó mBriain agus Goill Mumhan go ttuccadh
ár na nGall lais. Creacha aidble do denamh do Tadhg Ua Briain orra bheós.



Concobhar mac Ticchernáin Uí Ruairc do mharbhadh ag Ath na Failme
do Giolla Bheraigh Ua Lamhduibh dia mhuintir fein agus do mhuintir Matha
Uí Raighilligh tre thangnacht.



Cathal Ua Mannacháin décc an sesedh do December.


L. 364


AOIS CRIOST, 1258.



Aois Criost, míle, da chéd, caoccat a hoct.



Abraham Ó Conalláin, Airdepscop ArdaMacha dfaghail phallium o
cuirt na Romha, agus aifriond do radha dó leis in ArdMacha an dara la
do mhí Iún.



Uater de Salerna airdepscop Tuama agus deccanach mor Lonndan do ecc
hi Saxaibh iar na togha is na ceimionnaibh remraite la righ Saxan
an bliadhain roimhe sin. Tomaltach Ó Concobhair epscop OileFinn do
thogha docum airdepscopoidechta Tuama.



GiollaCrist O Carmacain deccanach OiliFinn décc.



An Manach Ua Cuirnin saoi crabhaidh décc.



Matha mac Giolla Ruaidh Uí Roduibh .i. an maighistir decc.



Cuirt an epscoip in OilFinn agus cuirt Cille Sesin do sgaoileadh
dAodh Ó Concobhair.



O Domhnaill Gofraidh do beith in othairlighe a ecca re hedh mbliadhna
ar Loch Beathach iar ccor chatha Credrain. Iar na fhios sin
dUa Neill (.i. Brian) tionoilidh a shlogha in en ionad do tocht hi
tTir Conuill, agus faoidhis techta uadha hi ccend Uí Domhnaill do
chuingidh giall, eidiredh agus umhla for Chonallcoibh, o ro batar gan
tighearna infedhma aca deis Gofradha. Iar ttabairt aithiscc dUa
Domhnaill do na techtaibh lottur for ccúla, agus amhail as deini
luidhsiot.



Ro fhorcongair Ó Domhnaill for Chonallchoibh tionol as gach aird chuicce,
agus iar ttarcclamadh doibh fo thoghairm a tticcerna ro fhorail forra
ona baí ionaisttir leó an tárach ina mbertaoi a chorp fo dheoidh do
dhenamh dho, agus a chor ann, agus a iomchar in eidirmedhon a mhuintire.
Ro raidh riú calma do denamh oro baí fein etorra, agus gan tren a
nesccaratt do leicen forra.


L. 366


Rangattur rompa an tucht sin ina reimim la forcongra a ttigherna hi
ccoinne sloigh Í Neill co ttarla an dá shluaigh aghaidh in aghaidh
imon abhainn dianidh ainm Suileach. Ro ionnsaighsiot a chele gan
coiccill do cairdes no do coimhfhiallus gur meabhaidh for an sluagh
nEoghanach tar anais, gur fhaccbattar daoine iomdha, eich agus edála
aidhble. Acc tiontudh don tsluagh Conallach on maidhm ro leicceadh an
tárach i mboí Ó Domhnaill ar sraidslighe na Congbála gonadh ann
do dheachaidh a ainim as do ghaíbh cró na ngon, agus na ccrecht do
radadh fair hi ccath Credrain, agus nír bó bás ar miodhlachus an bás
hishin acht iar mbreith buadha gach tan for a bhiodhbhadhaibh.



O ro clos tra la hUa Néill écc Í Domhnaill ro chuir techta doridhisi
hi ccend Chonallach do chuingidh giall agus umhla forra. Báttar
Cenél cConuill a ccomhairle aga sccrúdadh cidh do ghendais fris sin,
no cia toíseach dibh fein da ttiubrattais umhla, no aidide uair na bai
tigherna erdhalta oca oro écc Gofraidh. Dia mbattar for na hiomraitibh
sin at conncattar Domhnall Occ mac Domhnaill Móir Í Domhnaill cuca
a hAlbain ina macaemh ócc aidedhach in aeis a ocht mbliadhan ndécc,
agus do radsat Cenel cConaill a ccendus dó fo cedóir. Deithbir ón
ar dob eisidhe a fflaith díles diongmala budhdein, agus o ro aisneidhsiot
Cenél cConaill an taithescc sin do bertsat techta Í Neill chuca
(dosomh) ba forail laissiumh, agus ba fairbrigh innsin. Conadh ann
do raidh an tseinbriathar airdhirc tria san nGaoidhilcc nAlbanaigh boí
occa acc agallaimh na ttechthadh, .i. go mbiadh a domhan fein ag gach fer.
Ba samhail do thurus Tuathail Techtmair tar muir anall a hAlbain
iar ndilgenn tsaorclann Ereann la haithechthuathaibh an turus sin
Dhomhnaill Oicc a hAlbain a leith


L. 368


le hiomuaim nairdrighe, le táthucchadh tuath, agus le cosnamh a criche
fein ar choiccriochaibh on ló in ro hoirdneadh é i tticcernus gus an
laithe fo dheoidh a ffuair a oidheadh.



Mainestir Chlaena i Laighnibh in epscobóidecht Cille Dara do
tógbháil do braithribh .S. Franseis.



Sloiccheadh mór la hAodh mac Feidhlimidh agus la Tadhg Ua mBriain
hi ccoinne Bhriain Uí Neill go CaolUiscce, go ttuccsat na maithe
sin leth ar leth cennus do Bhrian Ua Neill for Gaoidhelaibh iar ndénamh
siodha dóibh re roile. Braighde Aodha Uí Choncobhair dósomh re comhall,
agus braighde Muintire Raighilligh agus Ua mBriúin ó Cenandus
go Druim Cliabh dAodh mac Feidhlimidh mar an ccedna.



Mac Somhairle do thecht hi loinges timcell Connacht a hInsibh Gall
go


L. 370


rainicc Conmaicne Mara gur ghabustair long chendaighe annsin go nderna
a hedail eidir fhíon, édach, umha agus iarn. Siurtán dExter Sirriam
Connacht do lenmhain Mic Somhairle gus an ailén in ro airis, agus a
longa for a nangcairibh ina ccomhfoccus. Feachar iomairecc ettorra,
marbhthar Siurtan fo chédoir, agus Piarus Accabard Ridere dia mhuinntir,
agus sochaidhe cenmothátsomh. Mac Somhairle gona muintir do tilleadh
doridhisi go haitheasach edalach go rainicc a thir búdéin.



Domhnall mac Concobhair mic Tighearnain Uí Ruairc baoí i mbraighdenus
tar cenn a athar ag Feidhlimidh Ó Choncobhair, agus ga mhac (.i. Aodh)
do léccean amach doibh, agus tigernus na Breifne do tabairt dó a
nionadh a athar.



MacRaith macc Tigearnain toiseach Tellaigh Dunchadha dho mharbhadh
la Domhnall mac Concobhair Ui Ruairc. Benaid Connachtaigh, agus fir
Breifne go coitchionn a thigernus do Dhomhnall annsin, agus marbhaitt
Teallach Dunchadha a dherbhrathair, Cathal mac Concobhair. Tuccadh
thigearnus Ua mBriuin iarsin do Art mac Cathail Riabhaigh Uí Ruairc,
.i. o Sliabh soir.



Brian Macc Samhradháin tighearna Theallaigh Eachdach do mharbhadh
la Connachtoibh.



Amhlaoibh mac Airt Uí Ruairc tighearna Breifne o Sliabh siar décc.



Tomas Ó Birn décc.



Ardghal Ó Concobhair mac Comharba Comain decc.



Coccadh mor etir Ghallaibh agus Concobhar Ua Briain dár loiscceadh
ArdRathain, Cill Colgan, Arbhanna agus sradbhailte iomdha oile.



Coinne etir Gallaibh, agus Gaoidhealaibh Ereann in eccmais Fedhlimidh
Uí Concobhair, agus sith do denamh eattorra.


L. 372


AOIS CRIOST, 1259.



Aois Criost, mile, dá céd, caocca anaoí.



Corbmac Ua Luimluinn espoc Chluana Ferta Brenainn agus aird eaccnaidhe
na hErenn dég ina naoimhshenoir cianaosda.



Tomaltach mac Toirrdhealbhaigh mic Maoileachlainn Uí Concobhair do
toidheacht on Roimh iar na oirdneadh na airdespoc Tuama i ccuirt an Papa,
Pallium do thabhairt laiss agus Sochair mhora don Eacclais archena.



An Giollu Cam Mac Giollu Chiaráin Saoí i lecchionn agus i ndán décc.



Aedh Ua Concobhair do thabhairt ionaidh Amhlaoibh mic Airt, do Art
Beacc mac Airt Uí Ruairc agus Art mac Cathail Riabhaigh Uí Ruairc
do gabhail lais iar ccur Amhlaoibh is in ionat saidhe sin dó.



Aodh Ua Concobhair do dul go Doire Cholaim Chille do thabhairt ingene
Dhubhgoill Mic Somhairle.



Cathal mac ConSnamha toiseach Muintire Cionaith do dhalladh la hAodh
Ua Concobhair. Braighde Domhnaill Uí Ruairc do dhalladh dó bheos, .i.
Niall mac Donnchaidh agus Brian mac Nell, agus braighde Ua mBriúin
archena.



Coinne edir Aodh Ua cConcobhair agus Brian Ó Nell ag Daiminis Locha
hErni.



Sith do dhenamh dAodh Ua cConcobhair le Domhnall Ua Ruairc agus é
do thabhairt ticchernais na Breifne do Domhnall as a haithle.



Taichleach Mac Diarmada do écc.



Milidh Mac Goisdelbhaigh do écc.



Gillbert Mac Goisdealbhaigh do gabhail la hAodh Ua cConcobhair agus
Sliabh Lugha do lomarcain dó uile. Gillbert do thabairt a triar mac
i mbraighdenus tar a cenn budhén, agus Aodh Ua Concobhair dá léccen fén
amach as a haithle.



Tadhg Ua Briain Rioghdhamhna Mumhan do écc.



Sidhraidh Ua Baoighill do mharbhadh da deirbhfine fesin.


L. 374


O Domhnaill (Domhnall Occ) do tionol sloicch lanmhoir in aoin ionad,
agus a dhol i tTír Eoghain. Aodh Buidhe Ó Neill do thecht slocch
ele ina choinne. An tir uile do milleadh leo, agus a ndol assidhe in
Oirghiallaibh go ro gialladh doibh gach ionadh inar ghabhsatt go soadh
doibh ina ffrithing.



Fedhlimidh Ua Tuathail tighearna Sil Muireadhaigh dó écc.



AOIS CRIOSD, 1260.



Aois Criosd, míle, da chéd, Seasccaitt.



Cionaoth Ua Birn prióir Cille Moire do écc.



MaolFinnén Ua Mithighen do écc.



Gradha espuicc do thabhairt do comharba Pattraicc ar MaoilSeaclainn
Ua Concobhair ag Dun Dealgan.



Cath Droma Deircc ag Dún Da Lethglass do thabhairt la Brian Ua Nell
agus la hAedh Ua cConchobhair do Ghallaibh tuaisccirt Ereann, du i
ttorcradar sochaidhe


L. 376


do maithibh Gaoidhel, .i. Brian Ó Nell uachtorán Erenn, Domhnall Ó
Cairre, Diarmaid Mácc Lachloinn, Maghnus Ua Cathain, Cian Ua hInnerghe,
DonnSlebhe Mág Cana, Concobhor Ó DuibhDiorma agus a mhac, .i. Aodh,
Aodh Ua Catháin, Muircertach Ua Catháin, Amhlaoibh Ua Gairmleadhaigh,
CuUladh Ó hAnluain, agus Niall Ó hAnluain. Acht chena do marbhadh
cuicc fir décc do maithibh muinntire Catháin ar an lathhair sin. Torcrador
drong do maithibh Connacht ann bheós, .i. Giollu Criosd mac Concobhair
mic Corbmaic mic Tomaltaigh ticcherna Maighe Luirg, Cathal mac
Ticchernáin Ui Concobhair, MaolRuanaidh Mac Donnchaidh, Cathal mac
Donnchaidh, mic Muircertaigh, Aodh mac Muircertaigh Finn, Tadhg mac
Cathail mic Briain Ui MaoilRuanaidh, Diarmaid mac Taidhgh mic Muireadhaigh
mic Tomaltaigh Ui MaoilRuanaidh, Concobhor Mac Giollu Arraith, Tadhg mac
Cén Uí Gadhra, Giollu Beraigh Ua Cuinn, Carrolus mac an Espuicc Uí
Muireadhaigh agus sochaidhe mhor duaislibh agus danuaislibh Gaoidheal
immaille riú.



Sloicchedh la Mac Uilliam Búrc do com Fedhlimidh Ui Concobhair do
saighidh goro inder an tír roimhe go riacht Ros Commáin. Nochar
lamhastair dul seacha sin síos uair boí Fedhlimidh agus a mhac, .i.
Aodh na nGall re a nucht is na tuathaibh, agus ba Connacht ar a
ccul is in dithreibh conadh í comhairle do ronsat da gach taoibh síth
do dhenamh reroile. Do gníad samhlaidh. Iompaidhis Mac Uilliam ina
fritheng as a haithle.


L. 378


Sluaicchedh la Mac Muiris i tTuadhmumhain do saighidh Concobhair Uí
Bhriain, go ttarla Ua Briain i cCoill Berráin agus tionol ina
timceal do maithibh a muintire ara cionnsomh. Maidhter for Gallaibh
riú fo cedóir agus marbhthar Dauit Prindercas Ridire roinertmar essidhe,
an Failgeach, Pearsún AirdRathain, Tomas Baroit, agus sochaidhe nach
airimhter dhiobh.



Maghnus mac Aodha Mecc Oireachtaigh do mharbhadh la Domhnall Ua
fFlaithimh.



Lochlainn mac Amhlaoibh mic Airt Ui Ruairc agus Ticchernán a derbhrathair
do marbhadh dAodh Ua Concobhair iar na ttoirbert dó la Domhnall mac
Nell mic Congalaigh Ui Ruairc.



Domhnall mac Conchobhair mic Ticchernáin Uí Ruairc do marbhadh la
Teallach nDúnchadha i meabhail agus Muirceartach a dearbrathair do
mharbhadh dAodh Ua Conchobhair iar sin. Art Beacc mac Airt Ui
Ruairc do marbhadh dAodh Ua Concobhair beos.



Tadhg Dubh mac Nell mic Congalaigh do marbhadh la MaoilSeachlainn
mac Amhlaoibh mic Airt.



Creach mór la hAodh Ua cConcobhair for Tuaith Ratha dár marbhadh
Concobhar Mac Branáin toiseach Corc Achlann, Muircertach Ó Maonaigh,
mac Briain Uí Allamhain, agus Sochaidhe archena.



Creach do dhenamh do Mac Muiris ar Ua nDomhnaill. Drong do muintir
Uí Domhnaill do breith orra i mBeannan Brechmoighe. Drem do losccadh
agus do marbhadh leó dhiobh.



Creach adhbhal do denamh dUa Domhnaill ar Mac Muiris gur airccestar
Cairpre uile.



Longport Concobhair Uí Ceallaigh do losccadh la muintir Aodha Uí
Concobhair.


L. 380


Sitreacc mac Senlaich do marbhadh in ÁthLuain do DonnCathaigh Mag
Oireachtaigh agus do Tomaltach Mag Oireachtaigh.



Crechsluaiccheadh la hUa nDomhnaill for Chenél nEocchain tar eis
catha Dúin gur haircceadh agus gur loiscceadh urmor Chenel nEocchain
leis don cur sin.



Abraham Ua Conallain comorba Patraicc décc.



AOIS CRIOSD, 1261.



Aois Criosd, mile, da chéd, Searcca, a haon.



MaolPattraicc Ó Sccandail espoc Ratha Both do togha ina airdespoc in
ArdMacha.



Se cleirigh décc do maithibh cleireach Cenél cConaill do marbhadh la
Concobhar Ua Nell agus la Cenél nEoghain i nDoire Cholaim Chille
im Concobhar Ua fFirghil. Concobhor Ua Nell do marbhadh fo cedoir
tre miorbailibh De agus Cholaim Chille le Donn Ua mBreslén toiseach
Fanad.



Aedh mac MaoilSeachlainn Ui Concobhair do mharbhadh do MaolFhabhaill
Ua Edhin.



Cathal Ó hEaghra do marbhadh do Gallaibh ar tarraing Mic Fheorais
agus coiccer oile do Luighnibh do marbhadh imaille ris i ttempall mor
Fechin in Eass Dara.



Coccadh mor agus uilc iomdha do dhenamh dFhingin mac Domhnaill Mecc
Carthaigh agus dá braithribh ar Ghallaibh.



Sluaicchedh mor la Cloinn Gerailt i nDesmumain do saighidh Mecc
Carthaigh, .i. Fhinghin. Macc Carthaigh da nionnsaighidhsiomh go
ttucc maidhm forra dar marbhadh ocht mbarúin agus cuiccer ridiredh im
dreim ele duaislibh Gall is


L. 382


in ccliathaigh sin imaille re Seon Mac Tomáis agus ris an mBarrach
Mór. Dioairmhidhi a ttorchair do daosccorsluagh Gall is in ccathiorgail
remraite.



Fingin Mag Carthaigh do marbhadh la Gallaibh iar sin, agus ticchernus
Desmumhan do gabhail da derbhrathair don Aithchleireach Mág Carthaigh.



Art mac Cathail Riabhaigh Ui Ruairc delúdh o Aodh Ua Conchobhair,
agus toisigh na Breifne agus Chonmaicne do thabhairt chennais na
Breifne dhó.



Domhnall Ua hEaghra do dhenamh creche for Cloinn Fheórais in dioghail
marbhtha Cathail Ui Eaghra doibh agus sharaighthi theampaill Fechin
gur marbh Sefín Mac Fheorais, agus an tatcluicc tuccustair a teampall
EasaDara as e baoí ima cenn ag a marbhadh.



Brian Ruadh Ua Briain do losccadh agus do scaoileadh Caislen
Uí Chonaing agus ro marbh a mboí do dhaoinibh ann.



Longport Aodha Uí Concobhair (ag Snamh Inredaigh) do losccadh
dfearaibh Breifni.


L. 384


Losccadh Cluana Suilionn, .i. longport Fedlim Ui Concobhair.



Toirrdhealbhach Ócc mac Aodha Ui Concobhair do tabhairt for altram
dArt Ó Ruairc.



Creach mór la hAodh Ua Concobhair isin mBreifne co rainic Druim
Lethain. Brisedh do thabhairt annsin for blaidh da sluagh gur marbhadh
sochaidhe nar bhoirrdeirc dhiobh.



Aodh Buidhe Ua Nell dionnarbadh, agus Niall Culánach Ó Nell
doirdneadh ina ionadh.



Niall Ua Gairmleadhaigh toiseach Cenél Moáin do écc.



Maidhm mór la hUa nDomhnaill for Niall Chulánach Ó Néill dú in
ro marbhadh agus in ro gabhadh sochaidhe do mhaithibh Chenel Eoghain
fa mhac Cathmaoil toiseach Chenel Feradhaigh co ndruing do mhaithibh
ele nach airimhther sond.



AOIS CRIOST, 1262.



Aois Criost, mile, dá céd, seasccat, adó.



MaolPattraicc Ó Sccannail Airdespoc ArdaMacha do radha oiffrind
le pallium (in octau Eoin Baiste) in ArdMacha.



MaoilSeacloinn mac Taidcc Ui Concobhair espuc OileFinn do écc.



Sluáigheadh adbal mór la Gallaibh Ereann do soighidh Fedhlimidh mic
Cathail Croibhdeirg agus a mic Aodh na nGall, gur cuir Ua Concobhair
urmhór bó Connacht i tTir Conaill ar techeadh na nGall, agus buí fén
in Inis Saimera ar cúl a bhó agus a muinter. Tainic Mac Uilliam Burc
tar Tochar Móna Coinneadha iniar, agus slógh mor immailli ris, go
ráinic OilFinn. Iusdís na hEreann agus Eoan de Uerdun


L. 386


do thocht tar AthLuain anoir go RosCommáin. Leccid siortha uatha i
cCenél Dobhtha Mic Aongusa gur airccsiod an méd ro an tar és Uí
Concobhair i cConnachtaibh don toisc sin, agus do tórainnsiod áit
caisléin i RosCommáin. Dala Aodha Uí Concobhair tra ro tionoilsidhe
a shochraide, agus luidh in Iarthar Connacht gur airgiostair ó Moigh
Eó na Saxan agus o Bhalla iniar. Loisccis a mbailte agus a
narbhanna go Sliabh Lugha, agus ro marbhustair daoine iomda etorra sin.
Cuiris a toisigh agus a ógflatha uaidh in Uachtor Connacht gur loisccsiod,
agus gur airccsiod ó Tuaim Da Gualann go hAthLuain, agus ro marbhsat
a ttarla do daoinibh infeadhma etorra. Cuirid Goill iaramh techta uatha
dochum Ui Concobhair agus a mic do taircsin síodha dóibh. Ticc Aodh
iarsin ina ccoinne go hath Doire Chuirc. Do gníadh sith ann re roile
gan bhraighde gan edireadha ó cechtar na dá chéle. Baoi Aodh Ua
Concobhair agus Mac Uilliam Burc in én leabaidh an oidhche dés na
síodha go subhach soimheanmnach, agus imtighid Goill arabharadh
iar cceliobhradh dUa Concobhair.



Aodh Buidhe Ua Néll doirdneadh doridhise agus Niall Culánach
daithrioghadh.



Crech mór do dénamh la Gallaibh na Midhe ar Giolla na Naomh Ua
Fearghail tighearna na hAngaile, agus a oireachta fein do dhul uaidh
i ccleith Gall. A aithrioghadh doibh, agus a tighearnus do tabhairt do
mac Murchaidh Carraigh Uí Fherghail. Uilc iomdha, creacha, greassa,
urtha, agus airccne, agus marbhtha do dhénamh do Ghiolla na Naomh for
Gallaibh iarsin. Tighearnus na hAngoile do cosnamh dó ar éccin, agus
mac Murchaidh Carraigh dionnarbhadh dó as an tír amach.



DonnSlebe mac Cathmaoil taoiseach Cenél Fearadhaigh do marbhadh
dAodh Buidhe Ua Néll.



Sluaigheadh la Mac Uilliam Búrc agus lá Gallaibh Ereann i
nDeasmumhain


L. 388


dionnsaighidh Még Carthaigh go rangadar Mangartach Locha Lén.
Marbthar Gearalt Roitsi annsin lá Mag Carthaigh, agus a deirthi
gur bésidhe an treas barún do bfearr in Erinn ina aimsir fein. Ba
háithes go nanáithes do Desmumhain sin uair do marbhadh Corbmac mac
Domhnaill Guid Mégh Carthaigh don tachar so. Acht chena ba hesbadhach
Goill agus Gaoidhil mun Mangartaigh an la remráitte.



Domhnall Ua Mannacháin do marbhadh do cloinn Ruaidhri agus Taidhcc
Uí Conchobhair.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill (Domhnall Ócc) hi fFeraibh Manach
cetus, agus assidhe i ngairbtrian Connacht agus go Granard Tethba,
go ro riarsat, agus go ro ghiallsatt gach tir gus a rainicc dó, agus
tainicc dia tigh iar mbuaidh ccosccair.



AOIS CRIOSD, 1263.



Aois Criosd, míle, dá chéd, sescat, atrí.



Tomás Ua Ceallaigh espuc Cluana Fearta agus MaolCiarain Ua
MaoilEoin (.i. ab Cluana Mic Nois) dég.



Dauith Ua Find ab Mainistre na Buille agus GiollaPatraicc mac
Giolla na nGuisén prioir Doirein, Saoí crabaidh agus enigh dég.



Donn Ua Breslén do marbhadh la Domhnall Ua nDomhnaill i ccuirt
an Espuicc i Ráith Both.



Sluaigheadh la Mac Uilliam dionnsaighidh Fedhlimidh Ui Concobhair
agus a meic go rangadar RosComáin, agus ro teichsiod Siol Muireadhaigh
rompa i ttuaisceart Connacht, agus nochan fuairsiod Goill creacha re
a ndénamh don


L. 390


dul sin. Ro innsaigh Donnchadh Ua Flointt agus Tadg a mhac an
sluagh, agus do marbhsat céd diobh edir maith agus saith, im Aitin
Ruitsél agus imma mac agus im cúic mhacaibh ConConnacht Uí Concobhair
imaille re sochaidhe oile. Soait an sluagh fo mela dia ttighibh iar sin.



MaolFabhaill Ua hEdhin do marbhadh lá Gallaibh.



Diarmait Clereach mac Corbmaic Meic Diarmata do écc.



Aindiles Mág Fhionnbharr taoiseach Muintire Gearadháin do écc.



Caislén do denamh la Mac Uilliam Búrc ag Ath Angail isin cCorann.



Machair Ua Ruadháin do marbhadh la Gallaibh i ndorus tempaill Cilli
Sesccnén.



Etaoin inghean Uí Fhlannaccáin do écc.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill (Domhnall Occ) hi cConnactoibh go
ccomhranaicc fri hAodh Ua cConcobhair acc Coirrsliabh. Lottar
assidhe go Cruachain assidhe tar Suca, assidhe hi cCloinn
Riocaird gur milleadh agus gur ler lomairccedh leo go hEchtge agus go
Gaillimh, agus iar niompudh dAodh Ua Choncobhair ó Ua nDomhnaill,
ro asccna Ó Domhnaill tar Sruthair, tar Rodhba, ar fud Tire
hAmhalghaidh, agus iaromh tar Muaidh, agus do bert a óghriar uadhaibh
uile.



Creach mór do dhenamh la hAedh mac Fedhlimidh ar Gallaibh Slebhe Lugha,
agus i


L. 392


cCiarraighe, agus ro marbhadh sochaidhe mhor do Ghallaibh lais, agus
do rat buar iomdha uaidhibh.



AOIS CRIOST, 1264.



Aois Criost, mile, da chéd, sescat, a cethair.



Aongus Ua Clumain espuc Luigne do écc i Mainistir na Búille iar
ccur a espaccóide de ré chian roime sin.



Coccadh edir Art Ua MaoilSeachluinn agus Goill na Midhe. Ar do
tabairt lais orra iman mBrosnaigh edir marbhadh agus bhadhadh.



Muirceartach mac Domhnaill Uí Airt do marbhadh, agus a muintir do
loscadh lá Donn Mág Uidhir.



Creach mór do dénamh do Dealbhnaibh ar Shiol nAnmchadha, agus cuic
meic Uí Madadhain do marbhadh don toisc sin.



Coinni edir Iusdis na hEreann (gona Gallaibh im Iarla Uladh agus im
Muiris Mac Gearailt gona ccoimthionól leth ar leth) agus Fedhlimidh
Ua Concobhair gon a


L. 394


mac in Ath Luain. Eaccla agus anbháthadh intinne do gabail na nGall
od conncadar Rí Connacht agus a mhac go lionmar leirthionoilte ag tocht
ina ccomhdháil. Gonadh í comairli ar ar cinnsead síth diarraidh orra.
Aontaighis Fedlimidh agus maithe a muintire an tsíth do dénamh, agus
ro scarsat re roile go siothchanta iaromh.



Coccadh dergi edir Mac Uilliam Burc (.i. Iarla Uladh), agus Muiris
Mac Gearailt, gur milleadh urmór Ereann etorra, gur gabh an tIarla
araibi do caislénaibh i cConnachtaib ag Mac Gearailt, gur loiscc
a mainer, agus gur airgestair a muintir.



Art Ua MaoilSeachloinn do losccadh araibhe do chaislenaibh agus do
sráttbhailtibh i nDealbhna, a cCalroighi, agus a mBreghmaine gur
díochuirestair a nGoill estibh uili. Gabhais braighde a ttoiseach as
a haithle.



Iusdis na hEreann, Seoan Gogan, agus Teboid Buitelér do gabáil do
Muiris Mac Gerailt i ttempal coisrecctha.



Caislen Locha Meascca agus caislén Aird Rathain do gabail do
Mac Uilliam.



Airdepscop ArdaMacha MaolPattraicc Ó Sccannaill do thabairt na
mBrathar Minur go hArdMacha, agus asé Mac Domhnaill Gallócclach
(do reir gnatcuimne) do thionnsgain in mainestir sin do thógbhail ó
thosach.


L. 396


AOIS CRIOST, 1265.



Aois Criost, míle, da chéd, sescat, acúicc.



Tomas mac Feargail meic Diarmada espuc OiliFinn, Tomas Ua Maicin
espuc Luigne, agus MaolBrighde Uá Gruccáin airchinneach OileFinn
do écc.



Muiris mac Nell Uí Concobhair do togha do cum espucóide OileFinn.



Caislén Sliccigh do sgaoileadh la hAodh Ua cConcobhair, agus la
hUa nDomhnaill. Caislen an Bennatta agus caislen Rátha Aird
Craoibhe do loscadh agus do scaoileadh leó beós.



Mainistir Topair Patraicc do losccadh.



Tadg Mag Fionnbharr do marbhadh do Concobhar Mag Ragnaill agus do
mac Domhnaill Uí Fearghail.



Fedhlimidh mac Cathail Croibhdeirg Uí Concobhair Ri Connacht,
fear cosanta agus cothaigthi a cuiccidh fein, agus a charad for gach
taoibh, fear ionnarbtha agus airgthe a eascarat, fear lan denech,
deangnamh, agus doirdercus, fear méadaighthe ord eccailseach, agus
ealadhan, deghadbhar rígh Ereann ar uaisli, ar cruth, ar cródhacht,
ar chéill, ar iocht, ar fhírinne do écc iar mbuaidh nongtha agus
naithrighi i mainistir brathar .S. Domenic i RosComáin tucc fein
roimhe sin do Dia agus don urd. Aodh Ua Concobhair a mac féin do
ríogadh uas Connachtaibh dá és, agus a creach ríghi do dénamh do
ar Uibh Failghe, agus iar niompúdh


L. 398


do go hÁth Luain Cathal mac Taidhcc Uí Concobhair do dalladh lais, agus
a écc da bhíthin.



Muirceartach mac Cathail mic Diarmata mic Taidg Uí MaoilRuanaidh
tighearna Muighe Luirg dég.



Giolla na Naomh Ua Cuinn taoiseach Muintire Giollccáin, Cathal Mag
Raghnaill taoiseach Muintire hEolais, agus Muireadhach Ua Cearbaill
taoiseach Calroighi do ecc bhéos.



Coinne do denamh do Tomaltach Ua Concobhair (.i. airdespuc Tuama)
re Dauith Prindergás agus re Macaibh Murchadha. Mórán do muintir
an airdespuic do marbhadh an lá sin dóibh a cCill Meadhoin.



Dearbforgaill ingen Ui Dubda (mathair an Airdespuic Thomaltaigh Uí
Concobhair) décc iar mbuaidh, etc.



AOIS CRIOST, 1266.



Aois Criosd, mile, dá chéd, sescat, asé.



Gradha espuicc do tabairt ar brathair dord .S. Domenic (.i. Ua Scopa)
in Ard Macha do cum beith i Raith Both dó.



Tomas Ua MaolConaire aircideochain Tuama, agus MaoilIsu Ua hAnainn
prioir Rosa Commain, agus Atha Liacc, do écc.



Tomas Ua Miadachain do gabail espocóide Luigne.



Togha espuicc do tocht on Róimh go Cluain Ferta Brenainn, agus
gradha espuicc do tabairt do fein agus do Tomas Ó Miadacháin in Ath
na Ríogh an Domnach ria Nodlaic.



Domhnall Ua hEghra tighearna Luigne do marbadh do Gallaibh, agus é ag
loscadh Aird na Riagh.


L. 400


Mathgamain mac Ceithernaigh Uí Ceirín tighearna Ciarraighe do marbadh
la Gallaibh.



Mathgamain Ua Cuilein tighearna Claonglaisi do marbadh dá mnaoi féin
den bhuilli do sccin tré éd.



Caislén Tighi Da Coinne do briseadh, agus Conmaicne uile dfásughadh.



Toirrdhealbhach mac Aodha mic Cathail Croibhdeirg décc i mainisdir
Chnuic Muaide.



Diarmait Ruadh mac Concobhair mic Corbmaic Meic Diarmata, agus Donn
Cathaigh mac Duinn Óicc Még Oirechtaigh do dalladh dAodh Ua
Concobhair.



Buirgés Beoil an Tachair do loscadh do Flann Ruadh Ua Floinn, agus
morán do Gallaibh an baile do marbadh dó.



Aodh Ua Concobhair Rí Connacht do dul isin mBrefne daitríoghadh
Airt mic Cathail Riabhaigh, agus tighearnus Brefne do tabairt dó
do Concobhar Buidhe mac Amhlaoibh mic Airt Uí Ruairc, agus braighde
taoiseach na Brefni uili do gabháil.



Sluaigheadh la hUilliam Búrc do soighidh Uí MaoilSeachloinn. Morán
do báthadh díbh in Ath Crochda, agus a niompudh gan nert gan braighde
do gabháil.



Ar mór do thabairt do droing do muintir Ui Concobair, .i. do Lochluinn
mac Diarmata mic Muircertaigh, do Mac Ceithernaigh, agus do mac
Domhnaill Duibh Ui Eaghra, ar Brethnachaibh, agus ar Luighnibh
in Iarthar Connacht, agus én ceann dég ar fichit do tiodhlacadh go
hUa cConcobair dóibh.



Corbmac mac Giolla Criost meic Diarmada do lot, agus a ecc treimhid.



Sadb inghean Cathail Croibdeirg agus MaoilEoin Bodhar Ua MaoilConaire
ollamh Síl Muireadhaigh i Seanchus do écc.



MaolPatraic Ó Scandail Priomhaid Aird Macha do tabhairt Brathar
Mionur go hArd Macha, agus lethaindíog lándomhain do dénamh lais im an
eacclais iaramh.


L. 402


AOIS CRIOST, 1267.



Aois Criosd, mile, da chéd, sescat, aseacht.



Espucc Cluana Ferta, .i. Rómhanach do dul do soigidh an Phapa.



Murchadh Mac Suibhne do gabail in Umall do Domnall mac Maghnusa
Uí Concobhair, a tabairt ar laimh an Iarla, agus a écc i bpriosún aicce.



Brian mac Toirrdhealbhaigh mic Ruaidhri Ui Concobhair do écc i mainistir
Chnuic Muaidhe.



Creach do denamh do Mac Uilliam ar Ua cConcobhair gur airgesdair
Tir Maine agus Clann Uadach.



Creach do denamh do Gallaibh Iarthair Connacht i cCairpre Droma Cliabh,
agus Eas Dara darccain dóibh.



Donnchadh mac Ruaidhri mic Aodha Ui Concobhair do marbhadh la Gallaibh.



Galar treablaideach do gabhail Rígh Connacht go ndeachaidh a tháscc
fo Erinn.



Alis inghean Meic Carrgamna do écc.



Aodh Ua Muiredhaigh taoiseach an Lagáin do mharbhadh i cCill Alaidh
la hUa MaoilFhoghmair comarba na cille Dia Domhnaigh iar neisteacht
oifrind.



AOIS CRIOST, 1268.



Aois Criost, míle, dá chéd, sescat, a hocht.



Aodh mac Concobhair Uí Flaithbertaigh oifficel Eanaigh Dúin do écc.



Tempall Mór Arda Macha do tionnscnadh las an bPriomhaidh GiollaPatraicc
Ó Scandail.



Concobar Ruadh Ua Briain tighearna Tuadmumhan, Seoinin a mac, a
inghen,


L. 404


mac a inghine, .i. mac Ruaidhri Uí Grada, DubLochlainn Ua Lochlainn,
Tomas Ua Beollain, agus Sochaidhe oile do marbhadh la Diarmait mac
Muircertaigh Ui Briain agus éfein do marbhadh inn iaramh. Brian mac
Concobhair Uí Briain do gabhail tigearnais Tuadhmuman as a haithle.



Toirrdhealbhach Óg mac Aodha mic Fedhlimidh mic Cathail Croibhdeirg,
dalta Ua mBriúin esidhe, do écc.



Amhlaoibh Ua Feargail tuir cosanta Conmaicneach do marbhadh la
Gallaibh i bhfell.



Concobhar Ua Ceallaigh tighearna Ua Maine, Aongus Ua Dalaigh Saoi
fhir dána agus tighe aoidheadh, Maghnus Mag Oirechtaigh taoiseach
Cloinne Tomaltaig, Domhnall Ua Gradda taoiseach Cenel Dunghaile,
agus Dubhghall mac Ruaidhri, tighearna Innsi Gall, agus Airir
Gaoidheal do écc.



Muiris Ruadh Mac Gearailt do bháthadh for muir go lucht luingi
imaille ris ag toidhecht ó Shaxaibh.



Ionnsaighidh do tabhairt dAodh Ua Concobhair for Gallaibh go hAth
Luain. Na Goill do tocht ina coinne gus na Feadhaibh, tachor do
cur eatorra, briseadh for Gallaib, agus Sochaidhe díbh do marbhadh.



Donn mac Taidhg Uí Mannacháin, agus deichneabhar dá muintir do marbadh
do Tadhg Ua Fhlannaccáin agus do Giolla Criost Ua Birn.



Feargal Ua MaoilMuaidh taoiseach Fear cCeall, agus MaoilSeachlainn
Mag Cochlain do marbhadh la Gallaibh.



Aenghus Ua MaoilFhoghmair do mharbhadh la hUibh Muireadhaigh i
ndioghail a ccind fhine.


L. 406


AOIS CRIOST, 1269.



Aois Criost, míle, da chéd, Sescat, anaoí.



Dauith Ua Bragain espucc Clochair do écc, agus a adhnacul i
mainistir Melifoint uair ba manach da manchaibh é.



Tadhg mac Nell mic Muireadhaigh Ui Concobhair do marbhadh in OilFinn
dócclách do muintir a bhrathar fén, agus an tí do rinne an gniomh sin
do tuitim inn.



Iomur Ua Birn ócclach agus lainfhear grada Aodha Uí Concobhair do
chor an tsaoghail de as lár a cloinne agus a chonáich, agus dul go
mainisdir Rosa Comáin dó, gur caith an seal baoí roime da saoghal edir
braithribh .S.Domenic.



Brian mac Domhnaill Duibh Ui Eaghra do marbhadh do Gallaibh i
Slicceach.



Benmidhe inghean Toirrdhealbhaigh meic Ruaidhri, ben MaolMuire
Meic Suibhne, Seaffraigh mac Domhnaill Clannaigh Meic GiollaPatraicc
tighearna Slebhe Bladhma, agus Aodh Ua Fionnachta Saoí tiompánoigh
do écc.



Echmilidh MacAirtén do marbhadh dUa Anluain.



Domnall Ua Fearghoil agus Aodh a mac, cáraid degheinigh derlaigtheach
do mharbhadh do Giolla na Naomh Ua Ferghail agus do Ghallaibh.



Cristina inghean Uí Neachtain ben Diarmada Midhigh Meic Diarmata,
ben do bferr eneach agus ionnracus don cineadh dá mbaoí, agus as mó
do chuir dá comaoin ar an ord Liath do écc iar mbuaidh naithrighe.



Caislén Sliccigh do denamh la mac Muiris Meic Gearailt iar na
bhriseadh dAodh Ua Concobhair agus dUa Domhnaill roime sin.


L. 408


Caislén Rosa Comáin do denamh la Roibert Defort iusdís na hErionn,
agus aseadh fo dera a denam, Aodh Ua Concobhair Ri Connacht do
beth easslan, ionnus nar tualaing tachar no teaccbhail do tabairt do
Gallaibh, na toirmescc do chor ar an ccaislén do denamh. Connachtaigh
do beith ina ccedibh creach (go herghi dosamh doridhise) fo cosaibh Gall.



Flaithbertach Ua MaoilFhíona taoiseach leithe Calraighe Mhaighe
hÉleóg do marbhadh dó Ghaibhtheacháin dó lethtaoiseach oile.



AOIS CRIOST, 1270.



Aois Criost, míle, da chéd, seachtmogat.



MaolPattraicc Ua Scandail airdespucc Aird Macha, do dul do láthair
Righ Saxan. An Rí da glacadh go honórach, agus toidhecht tar a ais
dó imaille re mor chumachtaibh.



Coccadh mor edir Ua cConcobhair agus Iarla Uladh Uater a Búrc,
gur thionóil an tIarla maithe Gall Ereann im an ngiusdis, agus a
rann Gaoideal


L. 410


archena go Connachtaib go riachtadar Ros Comáin an ced adhaig,
OilFinn an dara hadhaigh, Aissidh go Port Lecce. Gabhaid sosadh
agus Saorlongport ann an oidhche sin. Tiaghaid daon chomairle arabharach
in Áth Caradh Conaill tar Sionainn soir.



Baoí Ri Connacht mun am sin uathadh do maithibh a muintire i Moigh
Nise ar cionn na nGall, agus do an an giusdis agus beccán don tsluagh
Ghall allaniar do Sionainn ga nurnaidhe. Iar ndul don Iarla tar
Ath Caradh Conaill ro erghiodar uathadh do muintir Uí Concobhair do
na Gallaibh i cCoilltibh Conmaicne go ndearnsad marbhadh orra. Lodar
iaram go Mag Nise gur gabsad foslongport ann in oidhchi sin. Do gniad
do comairle reroile ainnsídhe Síth do denamh lé Rígh Connacht, agus
dearbhrathoir an Iarla (Uilliam Óg mac Riocaird mic Uilliam Concuir)
do chor ar láimh muintire Uí Concobhair an ccein do beth sé fén i
ttigh an Iarla ag snadhmadh na siodha. Do gnither samhlaidh. Acht cena
do gabsad muintir Ui Concobhair dearbrathoir an Iarla focedóir, agus
ro mharbhsad Seaan Dolifín go na mac. Feargaigthear an tIarla iar
na clos sin dó. Rucc as an adhaigh sin go himshníomhach athtuirseach.
Erccis i muichdeadhoil na maidne arabhárach gona Gallaibh agus
Gaoidhealaibh ceangailte coirighthe ina timcheal, agus gluaisid do
saighidh Ui Concobhair go rangadar Ath an Chip. Do gebhid
Toirrdhealbhach Ua Briain chuca aghaidh in aghaidh annsin, agus é ag
tocht i ccommbáidh Uí Concobhair. Do beir an tIarla fén a aghaidh
ar Toirrdhealbhach, agus ro cuimhnigh a eccraides dó go ttorchair
Toirrdhealbhach lais focedoir. Dala Connacht tra, rucsad orra
do chom an atha don dul sin ionnus gur bhrúchtdhoirtsiod ina cceann
do chois agus deach gur bhriseador for a ttosach, agus gur chuirsiod
a ndeireadh as a nionat dá naimhdeóin. Marbhtar naonbhar do maithibh
a Ridireadh don iarraidh si a ttimceal an átha imaille re Riocard


L. 412


na Coilleadh agus re Seaan Buitelér, gan áiremh ar a ttorcradar
díobh edir maith agus saith uatha so amach. Dírimh bheós na hédála
do benadh dibh darm, dédeadh agus deachaibh, etc. Marbtar
dearbrathair an Iarla (.i. Uilliám Ócc) iarsin lá hUa cConcobair
a neraic mic Uí Briain do marbhadh don Iarla.



Caislén Atha Anguili, caislén Slebi Lugha agus caislen Cille Calman
do leaccadh dUa Concobhair. Ros Comain, Rinn Dúin agus Uillinn
Uanach do loscadh lais beós.



Brian Ruadh Ua Briain diompúdh for Gallaibh. Airgthi aidble do
dénamh dó orra, agus caislén Cláir Átha Dá Caradh do gabháil dó.



Creacha móra do dénamh don Iarla, agus do Gallaibh Connacht i tTír
nOilealla ar muintir Aodha Uí Concobhair, agus Dauith Cuisin do
marbhadh don dul sin.



Mac Murchaidh Carraigh Ui Fhergail beithir ar bheodhacht, onchú
ar engnamh do marbhadh la Gallaibh.



Tanaidhe Mór mac Duinnín mic Nédhe mic Conaing Bhuidhe Uí
MaoilConaire doirdneadh in ardollamhnacht Connacht, agus foircionn
do dhul for ollamhnacht an DubhShúiligh Ui MaoilConaire agus Dunlaing
Uí MaoilConaire.



Slicceach do losccadh la hUa nDomhnaill, agus lá Cenel Conaill
agus mac Breallaigh an Chairn Uí MaoilBhrénainn do mharbhadh don
turus sin.



Cristina inghen Uí Neachtain ben Diarmada Midhigh Meic Diarmada
do


L. 414


écc, ben ro budh maith deirc agus oineach, agus do rad almsana iomda
don ord Liath.



AOIS CRIOST, 1271.



Aois Criost míle, da chéd, seachtmogat a haon.



Siomon MaccRaith deccanach Arda Carna do écc.



Uater a Búrc Iarla Uladh agus tighearna Gall Connacht do écc i
ccaislén na Gaillmhe iar mbuaidh naithrighe do galar aithgearr.



Tomas Mac Muiris do écc i mBaile Locha Meascca.



Iomar Ua Birn lainfhear gradha Aodha Ui Concobair do écc i Ros
Comáin iar mbuaidh naithrighe, agus a adhnacul innte.



Aodh Ua Concobhair mac Comorba Comáin do marbadh do Tomás Buitelér
ag Muine Inghine Crechain.



Domhnall Ua Floinn do marbhadh do mac Robín Laigles is in ló cedna
i ccionn uachtarach Sruthra.



Mathgamhain Ua Concobhair do marbhadh do Gallaibh Dúin Móir.



Niocol mac Seaain Uerdún tighearna Óirghiall do marbhadh lá Seaffraidh
Ua bhFearghail.



Concobhar mac Tighearnáin Ui Concobhair do marbhadh la MaoilSeachluinn
mac Airt Uí Ruairc, agus la Cloinn Fearmuighe.



Caislén Tighe Templa, caislén Sliccigh, agus caislen Atha Liacc
do briseadh dAodh Ua Concobair.



Aodh mac Néill Uí Dhubhda do écc.


L. 416


AOIS CRIOST, 1272.



Aois Criost, míle, da chéd, sechtmogat, adó.



Henri Buitelér tighearna Umhaill, agus Hoitse Medbric do marbhadh
do Cathal mac Concobhair Ruaidh, agus do Cloinn Muircertaigh Ui
Concobhair.



Caislén Rosa Comáin do briseadh do righ Connacht, Aodh Ua Concobhair.



Tadhg Dall mac Aodha mic Cathail Croibdeirg do écc, agus ba hésidhe
adbhar righ do bferr da cineadh no gur dallsad Muintir Raighilligh
é.



Iamas Dodalaigh Iusdis na hEreann do marbhadh dUa Broin, agus
do Connachtaibh.



Muirgios mac Donnchaidh mic Tomaltaigh Uí MaoilRuanaidh, Saoi enigh,
agus engnamha a chineadh do écc illongport Uí Domhnaill i Murbach,
agus a tabairt go Mainistir na Buille dá adhnacul.



Donnchadh mac Giolla na Naomh Még Samhradháin do mharbhadh dá derbrathair
Tomas.



Riocard Diuid an barún do buaisle do Gallaibh décc.



An Midhe do losccadh go Granaird dAodh Ua Concobair.



Ath Luain do losccadh lais bheós, agus a droichead do bhriseadh.



O Domhnaill (Domhnall Ócc) do tionol ethar agus bhád for Loch Eirne,
agus aissidhe for Loch Uachtair. Maithesa, agus edala na tíre ina
thimchell (battar for innsib an locha sin) do bein eisdibh, agus a
norccain lais co mbattar ar a


L. 418


chumus, Tren agus treisi do ghabháil dó in gach maighin ina
ccomhfochroibh don chur sin.



An céd Éduard do rioghadh os Saxaibh .16. Nouember.



AOIS CRIOST, 1273.



Aois Criost, mile, da chéd, seachtmogat, atrí.



Flann Ó Tighernaigh tigherna Cera do marbhadh dÓ Muiréadhaigh
im thighernus Cera tria neart Aodha mic Fedhlimidh Uí Choncobhair.



Concobhar Buide mac Amhlaoibh mic Airt Uí Ruairc tighearna Brefne
do marbadh do cloinn Concobhair mic Tighearnáin Uí Concobhair, agus
do marbhsomh an mac do bfearr dibsiom Tighearnán.



Eochaidh Mag Mathgamhna tighearna Oirghiall, agus sochaidhe imaille
ris do marbadh dUa Anluain, agus do Cenél nEoghain.



Creach do denamh do Siurtán dExetra isin cCorann. Uathadh
do rioghdamhnaibh Connacht do breith orra, aimhgliocus comhairle do
dénamh dóibh ar fhuráileamh coda da ndaosccorshluagh, gur marbadh
Domhnall mac Donnchaidh mic Maghnusa, Magnus mac Airt, Aireachtach Mac
Aodhaccáin, Aodh Ua Birn, agus Sochaidhe oile.



Morshluagh la Mac Muiris Meic Gerailt i tTuadhmhumhain gur gabh
braighdi agus neart ar Ua mBriain.



Corbmac mac Diarmada mic Ruaidhri décc.


L. 420


Domhnall Iorrais mac Maghnusa mic Muircertaigh Muimhnigh dionnarbhadh
a hUmhall agus a hIorrus.



Ruaidhri Ua Flaithbertaigh dionnarbhadh a hIarthar Connacht.



O Domhnaill (Domhnall Ócc) do chor slóigh lanmoir in aoin ionad do
maithiph Conallach, agus do mhaithibh Connacht, agus dol dó i
tTír nEocchain, agus an tír do milleadh lais.



Domhnall Ó Cuinn leth toiseach na hAicidechta do mharbhadh la
hUa nDubhthaigh.



AOIS CRIOST, 1274.



Aois Criost, mile, dá céd, seachtmogat, a ceathoir.



Aodh mac Fedhlimidh mic Catail Croibdeirg Ri Connacht, Rí ro
fholmhaigh, agus ro fhasaigh Connachta ar Gallaibh agus Gaoidhealaibh
bidís na aghaidh, Rí do rad madhmanna mionca for hSaxanchaibh, ro
trasccair a ccúirti agus a ccaislén, ro mudhaigh a ccuradha agus
a ccaithmilidh, Rí ro gabh braighdi Ua mBriúin agus catha Aedha
Find, Ri bá mó gráin agus cosccar, eneach agus oirdercus, fear millte
agus leasoighthi Ereann esidhe, a écc iar mbuaidh naithrighi Dia
Dardaoin ar aoí laithe, agus an tres la do Samhradh esidhe. Eoghan
mac Ruaidhri mic Aodha mic Cathail Croibhdeirg do rioghadh ina ionat,
agus nocha raibe acht én ráithi is in ríghe an tan ro marbsat a derbhfine
fesin e, .i. Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh mic Aodha Ui Concobhair
i ttempall Bráthar Rosa Comáin, agus Aodh mac Cathail Doill


L. 422


mic Aodha mic Cathail Croibhdheirg do rioghadh do Connachtaibh, agus
nochar ffaide a righi sidhé, uair ní raibe acht én coicdhís inte an
tan do marbhadh é la Mag Oirechtaigh, Tomaltach, agus la hUa mBirn,
agus Tadgh recte Tadhg mac Toirrdhealbhaigh mic Aodha mic Cathail
Croibhdeirg do rioghadh uas Connachtaibh iaramh.



Tighearnan mac Aodha Uí Ruairc tighearna Brefne, agus Domhnall
mac Maghnusa mic Muircertaigh Muimhnigh, Saoi enigh, agus engnamha
Ereann uili dég.



Giolla na Naomh mac Aodha mic Amlaoibh Uí Ferghail tighearna na
hAnghaile, comhrur choimhéda enigh agus engnamha Cloinne Rudhraidhe,
fear lan duaisli, agus dinntlecht go nguaisbhertaibh for naimhdibh
go ccaoines lé cairdibh, do écc iar mbuaidh naithrighe.



Maoileachlainn mac Amhlaoibh mic Airt Uí Ruairc tighearna Dartraighi
agus Cloinne Fearmuighe do marbadh la Concobhar mac Domhnaill mic
Neill Uí Ruairc.



Tadhg mac Cearbhaill Buidhe Uí Dalaigh ollamh Aodha Uí Concobhair
lé dán dég.



Domhnall Ócc mac Domhnaill mic Airt Uí Ruairc, agus Cathal Mag
Fhlannchaidh taoiseach Dartraighi do écc.



Ferghal Ó Caithniadh tighearna Iorrais do écc i nUa Mic Caecháin.



AOIS CRIOST, 1275.



Aois Criost, míle, da chéd, sechtmogat, a cúicc.



Ua Laidigh espucc Cille hAlaidh, agus Cairpre Ua Scuapa espucc
Rátha Both i tTír Conaill do écc.



Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair do gabháil dUa
Concobhair (Tadhg mac Toirrdhealbhaigh a brathair). Ruaidhri delúdh
iaramh, agus Concobhar Ua hÁinlighi da breith leis, Toraighecht do
breith forra, agus Concobhar Ua hÁinlighi do marbhadh dóibh.



Tadhg mac Cathail Meic Diarmata darccain dUa Conchobhair.



Concobhar mac Feargail mic Donnchaidh mic Muircertaigh do marbhadh
da braithribh fein.


L. 424


Art mac Cathail Riabhaigh Uí Ruairc tighearna Brefne do marbadh
la Mag Fhionnbharr, agus la Gallaibh i nGranard, agus ár a muintire
do cur.



Maidhm mor for Gallaibh i nUltaibh go ráinicc da céd each, agus dá
céd ceann in áiremh díbh an éccmais ar mudhaigheadh da ndaosccorshluagh.



Tomas Mag Samhradhain do marbhadh la Cenél Luacháin.



Cenél Eocchain do thecht hi tTír Conaill co ro mhillsiot blodh mór
don tír, agus Ó Domhnáill (Domhnall Ócc) do thionol a mhuintire ina
dhochom, agus a lenmain go hucht Slebhe Truim go raeimhidh forra
go ffarccaibhsiot ár daoine, eich iomdha, faidb, airm agus edeadha
ag Cenél cConaill don chur sin.



AOIS CRIOST, 1276.



Aois Criost, míle, da céd, seachtmogat asé.



Giolla an Coimdhe Ua Cerbhalláin epscop Tíre hEoccain decc.



Aodh Muimhneach mac Fedhlimidh mic Cathail Croibdeirg do
toidhecth as in Mumhain i cConnachtaibh. A dul iarsin
i ccenn Ui Domhnaill. O Domhnaill do tocht lais go líon a tionóil
go hEchenach, Ua Domhnaill diompúdh uaidh annsin, agus Aodh
dfhuireach i cConnachtaibh.



Creach do denamh do cloinn Toirrdhealbhaigh ar mac Fedhlimidh, agus
ar cloinn Meic Diarmata, agus Giolla Criost Ua MaoilBrenainn do
marbhadh dóibh.


L. 426


Creach do denamh do mac Fedhlimidh ar Cloinn Muirceartaigh, agus
Giolla na nAingeal Ua ConRoí do marbhadh do Cloinn Muirceartaigh
a ttóraighecht a ccreichi.



Creach do denamh do Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh ar Muintir Nechtain,
agus iadsamh do tabhairt madhma fair, agus do bhuain na creiche dhe.
Domhnall mac Nell mic Congalaigh Ui Ruairc (.i. Giolla an Ime),
agus sochaidhe oile do muintir Ruairc do marbhadh doibh. GiollaCriost
Ua Neachtain do marbhadh do Ruaidhri mac Toirrdhelbhaigh iarsin.



Diarmaitt Mag Giolla Muire tighearna Leithe Cathail do écc.



AOIS CRIOST, 1277.



Aois Criost, mile, dá céd, sechtmogat aseacht.



Braon Ua MaoilMoichéirghi ab Cenannois do écc.



Brian Ruadh Ua Briain tighearna Tuadhmuman do gabhail i meabhail
do mac Iarla Claire. A tharraing edir eachaibh as a haithli iar
ndenamh cairdis Criost re roile doibh roimhe sin agus do tabairt clocc
agus mionn da cele imma ccaradradh do comall.



GiollaCriost Ua Birn fear gradha Aodha Ui Concobhair do marbhadh
don Giolla Ruadh mac Lochlainn Ui Concobhair. Giolla na Naomh Ua Birn
do écc iar naithrighe.



Caislen Rosa Comain do leaccadh dAodh mac Fedhlimidh (.i. Aodh
Muimhneach) go Connachtaibh imme, agus do Domhnall Ua Domhnaill.


L. 428


Creach mór do denamh do Teallach Echdhach for Cenel Luacháin
a nGlionn Da Duile dar marbhsat Concobhar Mag Dorchaidhe agus
sochaidh immaille ris.



AOIS CRIOSD, 1278.



Aois Criosd, mile, dá chéd, seachtmhoghad, a hochtt.



Tomás Ua Cuinn espucc Chluana Mic Nóis do écc.



Flaithbhertach Ua Daimhin ticcerna FerManach décc.



Tadcc mac Toirrdhealbhaigh mic Aodha mic Cathail Croibhdeirg Rí
Connacht do mharbhadh la cloinn Cathail Meic Diarmada.



Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh Ui Concobhair do marbhadh la Giollu
Criosd Mág Fhlannchaidh, agus la Dartraicchibh ar bord Droma Cliabh,
agus an Pearsún Riabhach mac Ticchernáin Uí Concobhair, agus sochaidhe
oile nách airimhther sonn.



Donnchadh, Fergal, agus GiolluCriosd tri meic Muirgesa meic
Donnchaid mic Tomaltaigh do marbhadh la Tadhcc mac Domhnaill Iorrais.



Maidhm Cuince do thabhairt do Donnchadh mac Briain Ruaidh agus
do cloinn oile Uí Briain ar mac Iarla Claire gur loisccsed
teampal Cuince for a muintir agus go ttuccsat ar diairmhe forra edir
losccadh agus marbhadh.



Tomaltach Macc Oireachtaigh Rioghthaoiseach Shil Muireadhaigh do
marbhadh las na Tuathaibh.


L. 430


Aodh Muimhneach mac Fedhlimidh do gabhail Righe Connacht.



Iomaireag do thabhairt do Bhrian Ua nDubhda agus do Art na cCapall
Ua nEghra tigerna Luighne, do Cloinn Fheórais, gur ro sraoineadh
for Cloinn Fheorais, agus ro marbhadh dias mac Mhaoilir Mhóir, agus
Conchobhar Ruadh Mac Feórais, agus aroile cén móthát.



AOIS CRIOSD, 1279.



Aois Criost, mile, dá céd, seachdmhoghad, a naoí.



Tomaltach mac Toirrdhelbhaigh mic MaoilSeachloinn Ui Conchobair
airdespucc Tuama Saoi Eirenn uile, i neaccna, i neólus agus i
ndeserc do écc iar mbuaidh naithricche.



Giolla an Choimdedh Ó Cerbhalláin epspoc Thíre hEoghain do écc.



Concobhor mac Diarmada mic Maghnusa Uí Concobhair do marbhadh.



Murchadh Ó Neachtain do mharbhadh do Domhnall Ó Neachtain agus
comrac dfhoccra do Roiberd Ua Neachtain derbhrathair Murchaidh ar
Domhnall agus Roiberd do marbhadh leiss iarsin.



Domhnall mac GiolluCriost Uí Neachtain do marbhadh la hAodh Ó
cCoinCenainn.



MaolSeachloinn mac Toirrdhelbhaigh do mharbhadh.



Giolla Íosa Mór Mac Fhirbisigh ollamh Ua fFiachrach i senchus
do écc.


L. 432


AOIS CRIOSD, 1280.



Aois Criosd, mile, dá chéd, ochtmhoghat.



Seaan Ua Laidhigh easpocc Cille hAladh agus Matha mac Maghnusa
Uí Conchobhair abb na Buille do écc.



Imressain do eirge edir Aodh Mhuimhneach mac Fedhlimidh mic Cathail
Croibhdeirg Ri Connacht agus clann Muircertaigh Muimhnigh Ui
Concobhair. Aodh Muimhneach do mharbhadh dhoibh i ccoill in Daingin
agus MaoilSeachlainn mac Maghnusa do gabhail an la cedna riu. Ua
Domhnaill da fhuaslacadh uatha. Ceithri ced bó agus fiche each asedh
fuairsiod ass.



Cathal mac Conchobhair Ruaidh mic Muircertaigh Muimhnigh mic
Toirrdhealbhaigh Móir Uí Concobhair do rioghadh do Connachtaibh
iarsin.



MaoilSeachlainn Ó Gairmleadhaigh toiseach Cenél Moáin, agus
Concobhor Ua Gairmleadhaigh do thuitim le Teallach Modharáin.



AOIS CRIOSD, 1281.



Aois Criosd, mile, da chéd, ochtmoghat a hoén.



Tadhg mac Cathail Meic Diarmada ticcherna Moighe Luircc, Saoí
in eneach i nengnamh agus i nuaisle do écc.



Cath Disirt Da Chrioch edir Cenel cConaill agus Cenel Eoghain.
Aodh Buidhi mac Domhnaill Óicc mic Aodha Méth mic Aoda ris a raitti
an Macaomh Toinleascc agus Goill Uladh imaille ris don dara leth.
Domhnall Óg Ua Domhnaill ticcherna Cenel cConaill, Fher Manach,
Airgiall, urmoir Gaoidheal Uladh uile agus Connacht


L. 434


achd madh beacc agus na Brefne uile don leth araill. Ro mheabhaidh
tra an cathso for Cenel cConaill. Ro marbhadh Domhnall Ua
Domhnaill ann .i. an taen Gaoidheal do bferr eneach, engnamh,
aireachus agus uaisle do Ghaoidhealaibh Ereann is in aimsir sin.
Fechemh coitcionn iarthair Eorpo uile esidhe agus a adhnacul i
mainisdir na mBrathor i nDoire Colaim Cille iar mbreith buadha gacha
maithessa dhó gó sin. Atiatt annso an luchd ro bferr dar marbhadh
ina fhochair MaolRuanaidh Ua Baoighill taoiseach na tTri tTuath,
Eoghan mac MaoilSeachlainn mic Domhnaill Móir Ui Dhomhnaill, Ceallach
mac GiolluBrighde Uí Baoighill an taen taoiseach do bferr engnamh
agus eneach dexibh agus dollamhnaibh boí in enaimsir riss, Aindiless
Ó Baoighill, Dubhgall a mhac somh, Giollu Criosd Mag Fhlannchaidh
taoiseach Dartraicche, Domhnall Mac Gille Fhinnén taoiseach
Muinntiri Feodacháin, Enna Ó Gairmleadhaigh ardtaoiseach Cenel Moáin,
Corbmac mac an FhirLeghinn Uí Domhnaill taoiseach Fanad, Giollu an
Comdheadh Ua MaolDuin taoiseach Luircc, Carmac mac Carmaic Ui Domhnaill,
Giollu na nÓcc Mac Dail Le Docair, MaoilSeachloinn mac Nell Ui Bhaoighill,
Aindiles mac Muircertaigh Ui Domhnaill, Maghnus Mac Cuinn, Giollu na
Naemh Ua hEochaccáin, Muirchertach Ua Flaithbertaigh, Muircertach
Mac anUltoigh, Flaithbertach Macc Buidheachain, agus Sochaidhe oile
do macaibh ticchernadh agus taoiseach nach airimhter sonn.



Aodh mac Domhnaill Oicc Ui Domhnaill doirdneadh i nionadh a athar.



Cath edir na Bairédchaibh agus an Ciomsóccach gur meabhaidh for
Bairédchaibh. Ro marbhadh ann Uilliam Bairéd, Adam Plemend, agus
Sochaidhe imaille riú. Badar tra dias do Gaoidhealaibh ag congnamh
las an cCiomhsoccach is in ccath sa ro dersccnaidh ar goil agus
ghaiscceadh luth agus lamhach da mbaoi ann, Taichleach Ó Baoighill
agus Taichleach Ó Dúbhda iaidsidhe.



Aodh Muimhneach mac Toirrdhealbhaigh Uí Briain do écc.


L. 436


AOIS CRIOSD, 1282.



Aois Criosd, míle, dá chéd, ochtmoghat, adó.



Muirchertach Mac Murchadha Rí Laighen, agus Art Mac Murchadha a
dherbhrathair do mharbhadh la Gallaibh.



Taichleach mac MaolRuanaidh Uí Dhúbhda ticcherna Ua fFiachrach,
aon do bferr eneach agus ionnsaicchidh da chineadh ina aimsir do
mharbhadh la hAdam Ciomhsócc ar Traicch Eothaile.



Lassairfhiona inghen Cathail Croibhdeirg Uí Concobhair ben
Domhnaill Móir Ui Domhnaill agus mathair Domhnaill Óicc, baincenn
ban Leithe Cuinn isidhe do écc.



Matha Ua Raghallaigh ticcherna Muinntiri MaoilMordha, agus Giollu
Iosu Macc Ticchernáin do ngoirthi Giollu Iosu Mór taoiseach Tellaigh
Dunchadha dég.



Cathal mac Giollu na Naemh Ui Fhergail ticcherna na hAngaile
do écc, i


L. 438


nIniss Cuan for abhainn Cluain Lis Béce Mic Connla. Seafraidh mac
Giollu na Naemh Ui Fhergail do ghabhail ticchernaiss na hAngaile da
és.



AOIS CRIOSD, 1283.



Aois Criosd, míle, da chéd, ochdmhogad, atrí.



Aodh Buidhe O Nell ticcherna Cenel Eoghain, fecce enigh agus
ghaisccidh Gaoidheal, aon Rogha an Tuaisccirt ar thiodhnacal sett agus
maoine, fer ba moa gráin agus cosccar da cenél ina aimsir. Ba
rioghdhamhna diongbhala dEirinn essidhe, do mharbhadh la Mag
Mathghamhna, Brian, agus la hAirghiallabibh agus la Giollu Iosu Ruadh
mac Domhnaill Ui Raghallaigh.



Tadhg mac Domhnaill Iorrais Uí Chonchobhair do lot la Luighnibh agus
a thairbirt do Chathal Ó Choncobhair agus a écc iarsin do bithin a
luit.



Ath Cliáth agus Teampall Criosd do losccadh.



AOIS CRIOST, 1284.



Aois Criosd, mile, dá chéd, ochtmocchatt, a ceathair.



Muiris Ua Concobhair epscop Oile Finn décc, agus Amhlaoibh Ua
Tomaltaigh do oirdneadh ina ionadh agus a écc iarttain. Giolla Iosa
mac an Liathanaigh Ui Choncobhair abb Oilen na Trinóide ar Loch Cé
(dord Permonstra) do togha in epspocóidecht Oile Finn iarsin.


L. 440


Donnchadh Ua Briain tighearna Thuadhmhumhan do mharbhadh la
Toirrdhealbhach Ua mBriain.



Dubhgall mac Maghnusa Ui Bhaoighill taoiseach Cloiche ChinnFhaoladh
do mharbhadh do mhuintir Ui MhaoilGhaoithe.



Mac na hOidhche Mag Dorchaidhe taoíseach Cheinel Luachain (no
Duachain) do écc.



Siomand dExetra do mharbhadh la Brian Ua fFloinn, agus la da mac
Ui Fhlannagáin, Diarmaitt, agus Maoileachloinn. Coccadh agus esaonta
déirghe hi cConnachttaibh tres an marbhadh sin. Creacha móra do
denomh do Ghallaibh asa haithle agus a naiseg co hiomlán do mhuintir
Oilén na Trinóide, agus do mhanchaibh Mainistre na Buille.



Caislén Cille Colmáin do leaccadh la Cathal mac Concobhair Ruaidh
(Ri Connacht).



Dún Mór do losccadh la Fiachra Ua fFloinn.



AOIS CRIOST, 1285.



Aois Criost, mile, da chéd, ochtmhocchat, a cúicc.



Siomón Ó Ruairc epscop na Breifne décc.



Ruaidhri Ua Gadhra tighearna Slebe Lugha do mharbhadh la Mac Feorais
for Loch Uí Ghadhra.



Muiris Maol Mac Gerailt do écc.


L. 442


Enri Mac Giolla Fhindéin do écc.



Maidhm do thabhairt do Maghnus Ua cConcobhair ar Adam Ciomhsócc agus
ar Ghallaibh Iarthair Connacht ag Eass Dara dú inar marbhaitt daoíne
iomdha agus inar gabhadh Coilin Ciomhsócc derbrathair Adaim.



Maidhm do thabairt do Pilib Mac Goisdelbhaigh ar mhuintir Maghnusa
Uí Choncobhair ar Sliabh Gamh dú in ro marbhadh sochaidhe do muintir
Maghnusa.



AOIS CRIOST, 1286.



Aois Criost, mile, da ched, ochttmhocchatt, asé.



Sloigheadh mór la hIarla Uladh i cConnachtaibh gur ro milleadh
moran do mhainistribh agus do cheallaibh seachnón Connacht lais. Ro
ghabh neart in gach


L. 444


conair dar ghabh, agus ro ghabh braighde Connacht uile. Rug iaram
Connachtaigh lais gur ro ghabh braighde Conaill agus Eoghain.
Ro aithrígh Domhnall mac Briain Uí Néill, agus tug tighearnus do
Niall Chúlánach.



Pilib Mac Goisdealbhaigh do écc.



AOIS CRIOST, 1287.



Aois Criost, mile, da chéd, ochttmhoccat, a seacht.



Floirent Ó Gibelláin airchideochain OileFinn feallsamh toghaidhe
do écc.



Giolla na nÓcc Ó Mannachain tigherna na tTrí tTuath do écc.



Diarmaitt Midheach mac Diarmada mic Muirgiusa mic Cathail Meic
Diarmada, tighearna Shil MhaoílRuain, fer ba ferr, ba sine, agus ba
huaisle da chineadh do écc.



MaolSeachnaill mac Tomaltaigh Meg Oirechtaigh do mharbhadh la
Toirrdhealbhach mac Eoghain Ui Choncobhair i ndiogal a athar do
tregeadh don Tomoltach remráite.



Adam Ciomhsócc, Bean Mhumhan ingen Uí Chatáin, agus Domhnall Ó
hÁinlighe taoíseach Cenel Dobtha do écc.



AOIS CRIOST, 1288.



Aois Criost, mile, da chéd, ochttmhoccat a hochtt.



Stephan airdeapscob Tuama do Gualann décc.



Michael Mac an tSaoir epscop Clochair do écc.



Maghnus mac Concobhair Ruaidh Uí Concobhair (imaille re na bfuair
do Chonnachtaibh, do Uibh Briuin, agus do Conmhaicnibh) do thocht
co hÁth Slisean du


L. 446


iraibhe a dearbhathair (Ri Connacht) cona sochraide. Tachur do cur
etorra leth ar leth. Cathal do ghabhail lais iar maidhm for a mhuintir,
agus righe Connacht do ghabail ar eiccin do Mhaghnus ann sin agus a
derbhbhrathair do aithrioghadh. Teach do ghabhail ar an Maghnus
reinraitte do Toirrdhealbhach mac Eoghain Ui Choncobhair isin
Ross Mhór, agus Magnus do lot ann, agus Niall Gealbuidhe Ó
Concobhair do lot bheos. Raghnall Mag Raghnaill taoiseach Mhuintire
hEolais do marbhadh an tan sin doen urchur soighde. Slóigheadh la
Maghnus Ó cConcobhair as a haithle iar na leighius i Siol Muiredaigh
gur ghabh a neart, agus a mbraighde.



Sloigeadh las an Iarla Ruadh, Risderd mac Uater Iarla Uladh mic
Riocaird mic Uilliam Conquerer dionnsaighidh Connacht go riacht go
Ross Commáin mar i mbaoi Maghnus mac Concobhair Ruaidh Ri Connacht,
Mac Gerailt agus muinter an righ gur tionoilsed uile ara chenn, agus
grennaighid ad tIarla fa theacht seacha sin. Gonadh í comhairle
do ronadh las an Iarla an tír dfaccbháil agus a sluacch do scaoileadh
iaramh.



AOIS CRIOSD, 1289.



Aois Criosd, mile, da chéd, ochdmhoghad, a naoí.



Miles espocc Conmaicne, .i. an Gailleaspucc agus Siomon Ua Finnachta
aircinneach OileFinn do écc.


L. 448


Matha Ó Sccingín aird shenchaidh Erenn do écc.



Tadhcc Ó Flannagáin taoiseach Cloinne Cathail do écc.



Sloicchedh la Riocard Diuid, la Gallaibh na Midhe agus la Maghnus
Ua cConcobhair Ri Connacht do shaighidh Uí MaoilSeachloinn. O
MaoilSeachlainn do thionol ina naghaidh co rainicc Crois Shliabh
cona muinntir i ccomhfhochraibh doibhsiomh. Ferthar iomaireacc
etorra. Ro marbhadh Riocard Diuid ann .i. an barún mor cona
braithribh agus Siecus Ó Ceallaigh.



Fiachra Ó Floinn taoiseach Shil MaoilRuain, fer ba ferr eneach agus
engnamh do thoiseachaibh Connacht do dul do dhenamh clemhnusa le
Gallaibh agus a marbhadh i meabhail la mac Riocaid Finn Búrc, la
Mac Uilliam agus la Mac Feoraiss.



Sloiccheadh mor la Mac Feorais agus la Gallaibh ilLaighnibh docum
an Chalbhaigh Uí Concobhair. Ro feachadh cath etorra. Maittear for
Gallaié. Maoilir dExetra do marbhadh don dul sin agus Sochaidhe
oile do Ghallaibh imaille le hiomat each agus édala do bhuain diobh.


L. 450


AOIS CRIOSD, 1290.



Aois Criosd, mile, da chétt, nóchatt.



O Sédacháin espucc Cille Mic Duaich do écc.



Cairpri Ó Maoileachloinn Ri Midhe an macaomh bo moirghniomhaighe in
Erinn ina aimsir do mharbhadh la Mag Cochláin.



Sloiccedh la Domhnall mac Briain Uí Nell i cCenel nEoghain gur chuir
Niall Culánach Ó Nell ar eccin esde agus ticchernus Chenél nEoghain
do gabháil dó fen a los a lamh.



Aodh mac Domhnaill Óicc Uí Dhomhnaill daithrioghadh da derbhrathair
fén Toirrdhealbhach Ua Domhnaill tre chumhachtaibh chinidh a mathor,
.i. Cloinni Domhnaill agus Ghallócclach iomdha ele agus ticchernus do
gabáil do fén ar éccin.



AOIS CRIOSD, 1291.



Aois Criosd, mile, dá chéd, nochatt, a haon.



Edru Maccrath abb mainisdreach na Trinoide for Loch Cé do écc.



Toirrdhealbhach mac Eoghain Ui Concobhair aoinfher ba mó eneach,
engnamh agus cosccar re a linn in Erinn do marbhadh la Niall
nGealbuidhe Ó cConcobhair.


L. 452


Conchobhor Ó Dubhda (.i. Concobhar Conallach) ticcherna Ua
fFiachrach do bathadh ar an Sionainn.



Conghalach Macc Eochaccain taoisech Chenél fFiachach do écc.



Sloicchedh la Riocard Burc Iarla Uladh da ngoirthi an tIarla Ruadh
i tTír nEoghain dár aithrígh sé Domhnall mac Briain Uí Nell,
agus Niall Culánach Ó Nell doirdneadh dó iar ffaccbháil na tíre
iarsin don Iarla. Marbthor Niall Culanách la Domhnall Ua Nell.
Gidheadh nir shoinmheach do Dhomhnall an gniomh sin, uair do
hoirdneadh Brian mac Aodha Buide Ui Nell a hucht an Iarla chedna le
Mac Mairtin agus le Mac Eóin, agus ro diochuireadh esiomh a Tír
Eoghain.



Sluaicchedh las an Iarla i tTir Conaill do chum Thoirrdhealbhaigh
mic Domhnaill Óig gur aircc an tír edir cill agus tuaith. Rainicc
iarsin go hOil Finn i cConnachdaibh agus tuccsat Connachdaigh i
mbraighde do.



Comhthoccbhail do dhenamh do Cathal Ó Concobhair, do Niall Gelbhuidhe
agus do lucht a ccommbadha edir Ghallaibh agus Gaoidhealaibh
daithrioghadh Maghnusa. Iomaireacc do thabhairt doibh dia roile i
cCúil Maíle. Cathal do lot, Murchadh mac Taidhg do mharbhadh agus
Sochaidhi nach airimhther. Maidhm for Maghnus dana agus é fén do dul
as fo laimh iar mbén moráin dia eachaibh dhe. Creacha móra do dhenamh
i cCairpri do muinntir Cathail Uí Chonchobhair agus Nell
Ghealbhuidhe iar nguin Cathail. Dala Maghnusa Ui Chonchobhair tra
iar ttocht do Shiol Muireadhaigh dia aos gradha budhén agus do Ghallaibh
Rosa Commáin ina fhoirithin arabharach iarsan maidhm, do cuaidh
inairchis na ccreach go ttarla na ccenn é ar Sraith an Fheráin agus
ar an Aonach. Na creacha do bhuain díobh annsin agus Niall do dul
ass a niort a ghaisccidh agus a esiomail. Tomás Mac Goisdealbhaigh
do mharbhadh, a bhrathair Dauit Mac Goisdealbhaigh do gabhail agus a
marbhadh ina braighdenus. Moran oile don tsluacch bhéos edir Gallaibh
agus Ghaoidhealaibh do marbhadh agus do mudhughadh. Tocht do Niall is in
tir iarsin ar sith agus a fherann fén do thabhairt dó. Do ronadh
edarchosaoid mor agus ionnlach adbhal etorra do ridhisi go ro fhóbair
Niall an tir dfaccbháil.



Brian Ó Floinn ticcherna Ua tTuirtre do écc.


L. 454


Creach mhór do dhenamh do Maghnus Ó Choncobair ar Niall Gealbuidhe.



Aodh Ó Follamhain do marbhadh no do ecc.



AOIS CRIOSD, 1292.



Aois Criosd, mile, da chéd, nochatt, adó.



Aindiless Ó Dochartaigh taoiseach Arda Niodair recte Modair, fear
enigh choitcinn agus Donnchadh mac Eoghain Ui Chonchobhair do écc.



Somhairle Ua Gairmleadhaigh do mharbhadh la hUa Nell.



Niall Gealbuidhe Ó Concobhair do marbhadh do Tadhg mac Aindriasa
Ui Concobhair agus do Tuathal mac Muircertaigh.



Mag Cochláin ticcherna Dealbhna Moire do mharbhadh do Shifin Mac
Fheorais tre fhurailem an Iaria.



Congalach Ó Ceallaigh ticcerna Bregh do écc.


L. 456


Sloiccheadh las an Iarla Ruadh for Maghnus Ua cConcobhair go rainicc
go Ross Comáin, agus ro imthigh gan braighde gan neart don turus sin,
go ro len Maghnus an tIarla go Míliuc go ttard a oigherir
ndó.



AOIS CRIOST, 1293.



Aois Criost, mile, da ced, nochat, a trí.



Florint O Cerbhalláin espocc Doire décc.



Taisi Patraig, Coluim Cille, agus Brigde do fhoillsiuccadh do Niocol
Mac


L. 458


MaoilIsu (comarba Patraicc) do beith i Sabhall, a ttóccbháil lais,
Ferta móra agus miorbaile do denamh dóibh iaramh agus a ccur i Sccrín
iar na cumdach go honorach as a haithle.



Murchadh O Maoilechlainn Ri Midhe decc.



Magnas Ó Conchobhair Rí Connacht, fer cogthach conghalach bá moa
gráin gaiscceadh, agus rún oinigh do Ghaoidhelaibh Ereann ina aimsir
décc, iar mbeith ráithe i ngalar dó, agus Aodh mac Eoghain do righadh
ina ionadh tria neart an Iustis, agus an deachmadh lá iar na oirdneadh,
ro gabhadh eisidhe la Mac Gearailt, agus ro marbhadh .l. dia mhuintir,
agus ro creachadh aroile dhíobh.



Cathal Ó Conchobhair do marbhadh do Ruaidhri mac Donnchaidh Riabhaigh.



Cathal Ruadh Ó Concobhair do ghabhail righe Connacht iar ngabhail
Aodha mic Eoghain. A marbhadh a ccionn raithe iarsin la Ruaidhri
mac Donnchaidh Riabhaigh Uí Concobhair. Aodh mac Eoghain do lécceadh
as a braigdenas iaramh, agus ríghi Connacht do gabhail dó tre nert an
Iustis agus muintire an righ. A ghabhail do Mhac Gerailt i meabhail
an dechmadh lá iar na rioghadh. Creacha móra do dhénamh air, agus caocca
da muintir do mharbhadh.



Fergal Ua Raighilligh ticcerna Muintire MaoilMórdha decc.



Mor ingen Feidlimidh Ui Concobhair décc.


L. 460


Muircertach O Flannaccain tigerna, no taoiseach, Cloinne Cathail
décc.



Tuathal mac Muircertaigh Ui Concobhair do marbhadh la muintir Eghra.



Caislen Sliccigh do thabhairt do Seon FitzThomas agus Seon budhdein
do dhol go Saxoibh.



AOIS CRIOST, 1294.



Aois Criost, mile, dha céd, nochat a cethair.



Creacha móra do dhenomh la hAedh mhac Eoghain ar Cloinn Muirchertaigh.



Muircertach mac Maghnasa Uí Choncobhair adbhar coiccedhaigh do bfearr
da chinedh do marbhadh do Tadhg (.i. Tadhg Ua Concobhair) agus do
Domhnall mac Taidg.



Maoileachlainn Ó Flannaccain taoiseach Cloinne Cathail do marbhadh
la Cathal mac Taidhcc Meic Diarmada ar Sráid Sliccigh. Cathal mac
Taidg Meic Diarmada tighearna Moighe Luircc decc iar sin, agus
MaolRuanaidh mac GiollaCrist Meic Diarmada do ghabhail a ionaid.



Donnchadh Mac ConSnamha taoiseach Muintire Cionaoith, Duarcán Mac
Tighearnáin tigherna, no taoiseach, Theallaigh Dúnchadha, agus
Dearbhfail inghen Taidg mic Cathail Meic Diarmata décc.



Caislén Sliccigh do leccadh la hAodh mac Eoghain Uí Concobhair.



Riocard A Burc .i. an tIarla Ruadh do gabhail do Mhac Gerailt.
Buaidhreadh Ereann do theacht tremhitsidhe.


L. 462


Moircrech meabhla do denamh do Mac Gearailt agus do Mhac Feorais
ar Chonnachtaibh. Aodh mac Eoghain do shamhlucchadh daithrioghadh
doibh. An tír do mhilledh agus gidhedh nochar chuirset do nert uirre
acht a comhbuaidhreadh amhlaidh.



Dauit Mac Giolla Arraith do mharbhadh do mhacaibh Domhnaill Duibh
Uí Eaghra.



Domhnall Ua hEghra ticcherna Luighne do écc.



An tIarla do ghabháil la Mac Gearailt, agus buaidhreadh Ereann uile
do techt tres an ngabháil sin.



Diarmaitt Ó Caemháin do écc.



AOIS CRIOST, 1295.



Aois Criost, mile, da céd, nochat, a cúig.



An tIarla Ruadh do leiccen as a bhraighdenus do Mhac Gearailt tre nert
Righ Saxan, agus braighde maithe da chinedh fein do gabhail ass.



Brian mac Aodha Buidhe Uí Neill ticcerna Chinel Eoghain do mharbhadh
do Domhnall mac Briain Uí Neill, agus ár mór do chor ar Ghallaibh agus
ar Ghaoidhealaibh amaille ris.



Coimheirghe choccaidh i tTír Chonaill eidir Aodh mac Domhnaill Óicc,
agus Toirrdhealbhach a dherbhrathair imon tigernus gur milleadh móran
don tír etorra etir ecclais agus thuaith. Toirrdhealbhach daithrioghadh
iarsin, agus a athcor a Tír Chonaill, i ccenn Cenél Eoghain agus
Cloinne Domhnaill.



Domhnall Ua Ceallaigh tigerna Ua Maine, aon ba glioca comairle ina
aimsir décc in aibíd manaigh, agus a adhnacal i mainistir Chnuic Muaidhe.



Mac Branáin (.i. Conn) taoisech Corc Achlann décc. Tomaltach Mac
Branáin an taoíseach do ronadh ina ionad do marbhadh la Muintir Conalláin
a ndíoghail a nathar do marbhadh laissium feachtriamh.


L. 464


Caislén an Bhaile Nuí agus Caislén Moighe Brecroighe do leccadh la
Seaffraidh O bFerghail, agus caislen Mhuighe Dumha do legadh lais
mar an ccetna.



AOIS CRIOST, 1296.



Aois Criost, míle, da chéd, nochat, asé.



Giolla Iosa Mac an Liathánaigh easpucc OiliFinn agus MaolPedair
Ó Duibhgennain airddeochain na Breifne o DhruimCliabh go Cenannus
decc.



Aodh mac Eoghain Uí Concobhair daithrioghadh lá a oirecht fein. Clann
Mhuircertaigh do thabhairt ina ionadh. A cceannus do tabhairt doibh
do Choncobar Ruadh mac Cathail, agus a mbraighde. An tír uile eitir
cill agus tuaith do milleadh tres an aithrioghadh sin. Morsluaiccheadh
do thionol im Aodh Ó cConcobhair do Ghallaibh agus Gaoidhelaibh im
Uilliam Búrc agus im Tepóid A Búrc go ttucc don tír iatt go mbátar
ceithre laithe cona noidhchibh ga milleadh agus ga mór arccain etir
crodh agus arbhar. Teccait taoisigh na tíre ina chenn iar sin, agus rucc
leis iad do lathair an Iarla do denamh síthe riú. Dala Cloinne
Muircertaigh tra ro loisccsiott agus ro millsiott críoch Cairpre uile,
agus do chuaidhsiott fó a templaibh. Gidhedh ro dhioghail Dia, Muire,
agus Colum Cille sa tempail ro sháraighsiott sin orra go hathghoiritt
as a haithle.



Imthúsa na ttaoiseach remráite, iar ngealladh doibh oighreir Aodha do
dhenamh ro thillsiott dia ttighibh, agus nír ansat a mbun a siothchána
dAodh uair do


L. 466


gabhsat le Cloinn Muirchertaigh doridhisi. Aodh mac Eoghain do thecht
is na Tuathaibh annsin, Ó Ferghail agus Macc Raghnaill cona
nimircibh do thabhairt leis dó, techta do chor uaidh do shaighidh
Meic Diarmata agus Uí Fhlannagáin, iadsomh diompódh ar Cloind
Muircertaigh tar na hoirechtoibh oile annsin, agus gabáil doibh le
hAodh. Iar na clos sin do Choncobhar Ruadh tucc ionnsaighidh ar
Mhac nDiarmata go nderna fein agus a combraithre crech fair. Mac
Diarmata do dhol do thóraigecht a creiche, fechair iomairecc ettorra,
go ttorcair Concobar Ruadh, agus gur gabhadh Lochlainn mac Conchobair,
agus Maghnus mac Tomaltaigh iar marbhadh Socraitte uatha leth for leth,
agus a ttabhairt do Mac Diarmata lais go hAodh. Aodh (.i. Ó
Concobhair) Ó Ferghail, Mac Diarmata, Mag Raghnaill, agus na hoirechta
remhraite do denamh creiche dioghla ar muintir Cloinne Muircertaigh an
la cedna. Loclainn mac Concobhair do dalladh iarsin agus a écc ina
othar.



Sluaiccheadh la Righ Saxan i nAlbain go ro gabh nert mór ar an ccrich
sin. Do battar maithe Gall Ereann ar an sluaigeadh sin, .i. Riocard
A Burc Iarla Uladh, agus Gerailt Mac Gearailt, agus Seon FizThomas,
agus ro gabsat for milleadh Alban eitir thuaith agus eacclais. Ro
milleadh leo dana Mainestir brathar baoí is in ccrich, agus ro trasgairset
go talmhain conar fagaibhset cloch for cloich for a háit iar marbhadh
druinge dia haos graidh, do mhnaibh agus do dhaoinibh nar bho hinechta
itir.



AOIS CRIOST, 1297.



Aois Criost, míle, da céd, nochat, a seachtt.



MaoilSechlainn Mac Briain abb na Buille do thogha do chum espuccoide
AileFinn, agus Marian Ó Donnabhair dord .S. Dominic do thogha ria
Maoileachlainn agus a ndol araon don Roimh, agus Maoilechlainn décc.


L. 468


Enri Macc Oirechtaigh easpucc Condere décc, agus a adhnacal i
mainistir Droichit Átha. Manach esidhe.



Uilliam Ó Dubhtoigh espucc Cluana Fearta do thuitim dia each, agus
a ecc dia bithin.



Concobhar mac Taichligh Meic Diarmata tigerna Moighe Luircc agus
Airtigh, fer roba ferr troid, agus tachar, goil, agus gaiscceadh,
ionnsaighidh, agus anadh, díon, agus tearmonn, firinne agus flaithemhnus
ina comhaimsir décc, agus a adhnacal i Mainistir na Búille.



Maghnus Ó hAinlighi toiseach Chenel Dobhta décc.



CuUladh Ó hAnluain ticcerna Oirthir, Aongus Mág Mathgamhna, agus
morán oile do maithibh a muintire do marbhadh la Gallaibh Dúin Dealccan
acc iompudh dia ttighibh doibh (.i. do na Gallaibh) on Iarla.


L. 470


AOIS CRIOST, 1298.



Aois Criost, míle, dá chéd, nochat, a hochtt.



Tomás Ó hAirectaigh abb Eassa Ruaidh décc.



Sadb inghen Aodha Buidhe Uí Neill ben Taidg mic Aindriasa Uí
Choncobhair décc.



Brian Breaghach Mac Samhradháin taoiseach Teallaigh Echdach do
mharbhadh la hAodh mBreifneach O cConcobair, agus lá Cloinn
Muircertaigh archena.



Donnchadh mac Domhnaill Uí Eaghra, an taonmac taoisigh ba fearr
oinech, agus lamh acc cosnamh a thíre do mharbhadh dá brathair, Brian
Carrach Ó hEghra.



Tomas FizMuiris barun do Gheraltachaibh fris a nabartai on tOidhre
Cam do écc.



AOIS CRIOST, 1299.



Aois Criosd, mile, da céd, nochat, a naoí.



Niocol Mac MaoílIosa Airdepscop ArdaMacha an taen clerech ro ba
diadha craibdighe bai in Erinn ina aimsir décc.



Feargal Ua Firghil espucc Ratha Both do écc. Ba hesidhe pearsa
ecclaisi ro ba mo ainm deirce, agus daonnachta, crabhadh, agus
caoínghniomh baoí ina aimsir.



Alxandair Macc Domhnaill, aoin fhear ba ferr enech, agus engnamh da
raibhe dia chinedh in Erinn agus in Albain do marbhadh la hAlexandair
Mac Dubhgaill, agus ár dírímhe dia muintir amaille ris.


L. 472


AOIS CRIOST, 1300.



Aois Criost, míle, trí chétt.



Conghalach Ua Lochlainn espucc Corcmodruadh, saoí enigh agus
crabhaidh décc.



Feidhlimidh Mág Cárthaigh adhbar tigherna Desmuman décc.



Caislén Átha Cliath an Chorainn, .i . Baile an Móta do thionnsgnadh
lás an Iarla.



Seon Prinndrecas do marbhadh la mac Fiachra Uí Floinn.



Tepoitt Buiteler ro badh barún oirdeirc décc.



Adam Stondun barun mór ele esidhe do écc.



Seoinin Ócc Mac Muiris do marbhadh la Concobhar Ua fFloinn go
ndaoinibh ele amaille fris.



AOIS CRIOST, 1301.



Aois Criost, míle, da chéd, a haon.



Fionnghuala inghen Fheidhlimidh Ui Concobhair banab Cille Craobhnatt
décc.



Cairbre mac Corbmaic Uí Mhaoílechlainn do mharbhadh tre aslach mic
Airt Ui Maoileachlainn a bhrathar.


L. 474


Uilliam Mácc Flannchaidh toiseach Dartraighe do marbhadh la hUalgharcc
mac Domhnaill mic Airt Uí Ruairc.



Creach mór do dénamh dAodh mac Cathail Uí Concobhair agus do Cloinn
Muircertaigh ar Thadhg mac Aindriasa i Moigh cCedne.



Sluaiccheadh la Righ Saxan in Albain, agus Mac Gerailt, agus Mac
Feorais, agus maithe barún Ereann uile cenmotá Iarla Uladh do dhol
leis ar an sluaigheadh sin, agus a beith doibh o chaicthidis ria
Lughnasadh go Samhain in Albain, agus gan a lain nert do ghabáil doibh
in airett sin.



AOIS CRIOST, 1302.



Aois Criost, mile, trí chéd, adó.



Stiamhna Ó Braccáin airdeaspucc Caisil.



Milis espucc Luimnigh, mac meic eisiomh don Iarla Laighnech, agus
espucc Corcaighe décc. Ba manach esiumh réna oirdneadh ina espuccóide.


L. 476


Domhnall Ruadh Mag Cartaigh tigerna Desmhumhan, Donn Carrach
Mág Uidhir céd tigerna Shil Uidhir i fFeraibh Manach, agus Ruaidhri
mac Domnaill Uí Eaghra adbar tighearna Luighne décc.



Creach mór do dhénamh dAodh mac Cathail ar Thadg mac Briain, agus
ar Shitriucc mac an Chairnigh Még Flannchaidh i Moigh cCeidne.



AOIS CRIOST, 1303.



Aois Criost, míle, trí chéd, atrí.



Maoilechloinn Mac Briain espucc Oile Finn décc, agus Donnchadh
Ó Flannaccain abb na Buille do gabáil na heaspuccóide dia eis.



Toirrdhealbhach mac Domhnaill Oicc Uí Domhnaill da ngoirthi
Toirrdhealbhach Cnuic an Madhma tigearna Tire Conaill, tuir
cocctach cathach cosnamhach, CúCulainn Cloinne Dálaigh ar gaiscceadh,
do marbhadh la a derbrathair Aodh mac Domhnaill Óicc iar ccoccadh
imchian, agus iar milleadh moráin dia ttír ettorra da gach taoibh, go
nár adbal himaille ris do Cenél Eoghain, do mhaithibh Gall an
Tuaisceirt, agus do Conallchaibh búdhén. Ba dibhsidhe Muircertach
Mág Flannchaidh taoiseach Dartraighe. Donn Ó Cathain tigearna Fear
na Craoibhe, agus Cianachta, Donnchadh Mac Menman, Aodh Mac Meanman,
da mhac mic an Fhir Leiginn Ui Dhomhnaill, Niall mac Neill Uí Baoighill
adhbhar taoisigh na tTrí tTuath, Mac Hugossa, a mhac agus a dherbrathair,
Adam Sandál, Goill agus Gaoidhil iomda ar chena. Aodh mac Domhnaill
Oicc do beith i ttigernus Tire Conaill iarsin go sodhanach sóinmech
an ccéin do mhair.


L. 478


Domhnall Ócc Mag Cártaigh, ticcerna Desmumhan décc.



Diarmait Ó Flannaccáin taoiseach Tuaithe Ratha, a dhá mac, agus
sochaidhe imaille riú do marbhadh lá druing do lucht tighe Domhnaill
mic Taidg Uí Concobhair i mBun Duibhe i ttóraighecht creiche boí do
breith lais a Moigh cCéidne.



Maghnas Macc Samhradhain taoiseach Teallaigh Echdhach, agus Niall
Mac GilleFhinnéin, décc.



Geroid Mac Gerailt décc.



Creach mór do dhenamh la Cloinn Muircertaigh ar Mhuintir Chionaith,
agus Muirceartach Mac ConSnamha adbar taoisigh Muintire Cionaith do
marbhadh don chur sin.



Sluaigheadh mor la Righ Saxan in Albain, agus an tIarla, Goill agus
Gaoidhil iomdha do dhol coblach mór a hErinn do congnamh lais.
Caithrecha iomdha do bein amach doibh, agus nert Alban do ghabhail leó
don chur sin. Tepoitt A Burc, dearbrathair an Iarla decc (.i. adhaigh
Nodlac) hi cCarraic Ferghusa iar ttoidhecht dó don tsluaigheadh sin.


L. 480


AOIS CRIOST, 1304.



Aois Criost, mile, trí chéd, a cethair.



Concobhar mac Aodha Uí Concobhair do marbhadh la Hoiberd Ua
fFlaithbeartaigh iar ndenamh mebhla dósomh ar Dhonnchadh Ua
fFlaithbertaigh, agus Hoiberd do tuitim inn fochedóir.



An Contaois ben Riocaird A Burc Iarla Uladh, .i. an tIarla Ruadh,
agus Uater A Burc oighre an Iarla chedna do écc.



AOIS CRIOST, 1305.



Aois Criost, mile, trí céd, a cúig.



O Concobhair Failge, .i. Muircertach, MaolMordha, a bhrathair, agus
an Calbach Ó Concobhair amaille fri naonbhar ar fichit do mhaithib a
muintire do mharbhadh do Shir Piarus Mac Feorais tre fheill agus
meabhail i ccaislen Meic Fheorais.



Caislen nua Insi hEocchain do dhénamh las an Iarla Ruadh.



Maidhm la hAodh mac Cathail Uí Concobhair, agus la Cloinn Mhuircertaigh
ar chenae ar mhuinntir Raighilligh da ttorchair Pilip Ó Raighilligh,
agus oighre Chloinne Suibhne agus Mácc Buirrche cenn na nGallócclach
imaille fri cethrachat archéd ina ffarradh.


L. 482


Matha Ócc Ó Raighilligh do marbhadh do Theallach nDunchadha.



Toirrdhealbhach mac Néill Ruaidh Uí Briain décc.



Aédh Óg Ó Ferghail do écc.



AOIS CRIOST, 1306.



Aois Criost, mile, tri chéd, a sé.



Donnchadh Ó Flaithbertaich espucc Cille hAlaidh saoí crábhaidh
na nGaoídheal décc i nDún Búinne ag dol go hAth Cliath dó, agus a
adhnacal go honórach isin Muilionn Cherr i tTigh Muire.



Petrus Ó Tuathalain biocaire Chille Espuicc Broin, agus Maighistir
Tomás Ó Náan aircideochain Rátha Both, agus togha easpuicc na
hecclaisi cettna décc.



Toirrdhealbhach Ua Briain tigerna Tuadhmuman, fer ba hoireghda,
agus ba ferr crabhaidh, agus caoimhdeirc, ágh, agus engnamh boí in Erinn
ina aimsir ddhéc, agus Donnchadh a mhac doirdneadh ina ionad.



Domhnall Tuirtrech Ó Néill do marbhadh in iomraithne la lucht tighe
Uí Neill.



Ferghal Mag Raghnaill taoiseach Muintire hEolais do mharbhadh la
a dherbhraithribh agus la druing dia oireacht féin.



Coccadh mór etir Aodh mac Eoghain Uí Choncobhair Ri Connacht go
maithibh Shil Muiredhaigh imaille ris, agus Aodh mac Cathail Uí
Concobair go ndreim do macaibh taoiseach Connacht, agus go
ttaoisechaibh agus oirechtaibh na Breifne ina farradh. Bádor da
gach leth im an Sionainn fri re ceitheora mís. Do ghníad drem do
muintir Aodha meic Cathail forbais is na Tuathaibh go ndernsat cre-


L. 484


acha, agus airccne isuidhe. Flann mac Fiachrach Uí Floinn, adhbar
taoísigh Shil MaoilRuain, agus Brian mac Donnchaidh Riabhaigh Uí
Choncobhair go sochaidhibh hi maille friu do marbhadh do muintir
Ainlighi báttar ag tóraigheacht a ccreiche. As iad tra ba ferr battar
ar an fforbais sin Ruaidhri mac Cathail Uí Concobhair, Donnchadh mac
Concobhair an Chopáin mic Fherghail adhbar tigherna Moighe Luircc ar
agh agus einech gus an lá sin. Cidh tra acht ranccattar rompa na maithe
sin gus an meid do mhair da muintir cona ccreich leó go riachtsat
longport Uí Concobair. Loisccitt pailis righ Connacht annsin. Rucc
Aodh mac Eoghain orra iar losccadh an rioghbaile doibh. Bentar a ccreach
díobh fochedóir, agus marbthar Donnchadh mac Concobhair an Chopáin go
ndruing dia muintir ina timchel.



Creach mór do dhénamh do Chloinn Muircertaigh i ccrích Cairpre.
Dauit Ó Chaomháin (.i. taoiseach o Tuaim Da Bodhar go Gleoir)
brucchaidh toicthech tromconáich, Donnchaidh Mac Buidheachain, agus
sochaidhe oile do marbhadh a ttimchel na creiche isin.



O Flannaccáin do marbhadh la Brian cCarrach Ó nEaghra.



AOIS CRIOST, 1307.



Aois Criost, mile, trí céd, a seachtt.



Luirint Ó Lachtnáin (.i. Manach Liath) epscop Chille Meic Dhuaich,
agus Donnchadh Ó Flannaccáin epscop Oile Finn décc.


L. 486


Domhnall mac Taidg mic Briain mic Aindriasa mic Briain Luighnigh mic
Toirrdhealbhaig Moir tanaisi Connacht, fer lán dengnamh, agus denech,
agus Saoí coitchenn comhroghnach do marbhadh la hAodh mBreifnech mac
Cathail Ruaidh Uí Concobair.



Tadcc mac Maoilechlainn mic Donnchaidh mic Domhnaill mic Maghnasa
mic Toirrdhealbhaigh, saoí neinigh do marbhadh la Cathal mac Domhnaill
mic Taidcc.



Urmhór Gall Rossa Commain do marbhadh la Donnchadh Muimhneach Ó
cCeallaigh tigherna Ó Maine acc Ath Easccrach Cuan, dú i ttorchair
Pilip Muinder, Seaan Muinder, agus Maiú recte Main Driu imaille re
sochaidhibh nach ainmnighter. Ro gabhadh ann Diarmaitt Gall Mac
Diarmata, Corbmac Mac Ceithernaigh, agus Sirriam Rossa Comáin, acht
do leigedh iad iar ttrioll, agus do ronsat sith ar son an bhaile do
losccadh le hEmann Buitiler. An Donnchadh so Ó Ceallaigh décc
iarsna gniomhaibh si, agus nir bó bas iar miodhlachas sin acht ba hecc
iar ngniomhaibh gaile, agus gaisccidh, iar ttiodhnacal séd agus maíne.



Ailbhe inghen Taidhcc Uí Concobhair décc.



Maoileachlainn Ó Gairmledhaigh taoiseach Cenél Moáin, agus Maghnus
Macc Oireachtaigh décc.


L. 488


Conchobhar mac Fiachrach Uí Floinn duine óg ba fearr oineach agus
gaiscceadh baoí dia chenél do écc.



An dara hEduard do rioghadh os Saxaibh, 7 Iulij.



AOIS CRIOST, 1308.



Aois Criost, mile, tri céd, a hocht.



Saighnen teindhtighe do thuitim i mainistir na mBrathor i Ros Comain go
ros bris an mhainisttir.



Creach mór do denamh la MaolRuanaidh Mac Diarmata ar cloinn Domhnaill
Ui Concobhair i ccrich Coirpre, agus crech oile beós do Cloinn
Muircertaigh orra iar ndenamh siodha riu roimhe, agus iar ttabhairt
braighde doibh. Acht ro fhellsatt orra iarttain. Gluaisit clainn
Domhnaill Uí Concobair iarsin go Sliab Da Én, agus nocha ruccsat leó
acht a neich, a neidedh agus a ngroighe. Iar na clos do Gallaibh Ua
fFiachrach agus Luighne, tionoilitt chuca agus lenaitt iad go mullach
Slebhe Da Én. Iompaidhid meic Domhnaill riú. Feachair sccainer
etorra, maidhtear for Gallaibh, agus baoí maidhm orra go rangattar Lec
Easa Dara. Torchair Tomas Mac Ualtair constapla Bhuin Fhinne, a
dherbhrathair, agus sochaidhe imaille riú.


L. 490


Creach dioghalta do dénomh dAodh mac Cathail ar a dearbrathair ar
Ruaidhri mac Cathail, dia ro marbhadh Maghnus Mac Maghnusa ndruing
ele imaille fris.



AOIS CRIOST, 1309.



Aois Criost, mile, trí céd, anaoí.



Aodh mac Eoghain mic Ruaidhri mic Aodha mic Cathail Croibhdeircc, Rí
Connacht, agus deghadhbar airdrígh Erenn, aon Gaoidhel ba ferr einech
agus engnamh thainic ina reimhes do marbhadh la hAodh mBreifneach mac
Cathail Uí Choncobhair i cCoill in Clochain, agus moran do maithibh
a muintire imme. Ba dibhsidhe Concobhar Mac Diarmata, Diarmait Ruadh
mac Taidhg Ui Chonchobhair, Diarmait mac Cathail Carraigh Meic
Diarmata, Aodh mac Muirchertaigh meic Taidcc mic MaolRuanaidh,


L. 492


agus Diarmait Ó hElighi, flaithbrucchaidh do bferr ina aimsir. Torchair
don leth araill Giolla na Naomh Mac Aodhaccain ollamh Connacht i
mbreitheamhnas, agus aoin fher do derscnaidh do breithemhnaibh na haimsire
i mbaoí. Faghartach Ua Dobailén, agus daoíne oile nach airimhter. Siol
Muiredhaigh do tabhairt tighernais do Ruaidhri mac Cathail Uí
Concobhair. Ruaidhri Ó Concobhair iarsin agus Ó Floinn go mbuidhin
marcsluaigh do thocht ar an Machaire, agus mac Meic Feorais do
marbhadh doibh.



Coinne do denamh dUilliam Burc agus do Connachtaibh (.i. don meid boi
ina rann diobh) re Ruaidhri mac Cathail im Ath Slisen. Brisedh
coinne doibh for aroile. Iomairecc do chur ettorra. Maidhedh for
Ruaidhri, agus drem da muintir do marbhadh. Uilliam Búrc do dol
go Mainistir na Buille, agus Clann Muircertaigh do dol go Tir
nOilella. Arbhanna iomdha do milleadh doibh, agus loisccthe do dhenamh.
Mac Uilliam do thecht tar Coirrsliabh anuas iarsin. Ruaidhri mac
Cathail do chor as a longport dó, agus Donnchadh Ua Fíonnachta do
marbhadh do thosach sloigh Meic Uilliam, agus daoine iomdha oile.



Creach do dhénomh do Mac Uilliam i Cloinn Fermaighe, agus creach
oile go Beinn Ghulban.



Concobhar mac Briain Ruaidh Uí Bhriain do mharbhadh.


L. 494


AOIS CRIOST, 1310.



Aois Criost, mile, trí céd, adeich.



Concobhar Ua Briain rioghdhamhna do bferr ina aimsir do marbhadh
dona Gallaibh Dubha i meabhail.



Moirchrecha dioghla do dhenamh la hAodh mBreifneach agus le Cloinn
Muircertaigh archena, ar MaolRuanaidh Mac Diarmatta. Donnchadh Mac
Donnchaidh dargain dóibh. E fein agus drong do maithibh a mhuintire
do ghabhail. Drem oile do mharbhadh, agus do losccadh doibh, a bhen inghen
Uí Flannaccain do marbhadh.



Ferghal Mácc Dorchaidh décc.



Fionnguala inghen Maghnais Uí Concobhair, agus Una inghean Aodha mic
Feidhlimidh décc.



Sloiccheadh la Sefraidh Ó bFerghail go Dún Uabhair, dú inar marbhadh
Domhnall mac Aodha Óicc Uí Ferghail, Aodh mac MaoílIosu, agus
Goffraidh mac Muircertaigh.



Caislen Bhona Finne do losccadh agus darccain do Ruaidhri mac Cathail,
dAodh mac Maghnusa agus do muintir Aodha Breifnigh eitir cruachaibh
agus tighibh.



Aodh Breifneach Ó Concobhair deghadhbar Rígh Connacht do mharbhadh
la Mac


L. 496


Uidhilin .i. Seonacc, baoí ar buannacht aicce fein tre fheill, agus
mebhail, agus ba tré loighidheacht do rinne innsin.



Fiche tonna fíona do chor i ttír i Moigh cCédne.



Caislén Sliccigh do denamh don Iarla Ruadh.



Feidhlimidh mac Aodha mic Eoghain Uí Choncobhair do ghabhail ionaid a
athar.



Corbmac Ua Flannaccáin taoiseach Tuaithe Rátha do marbhadh la Henri
Mac GilleFhinnéin taoíseach Muintire Feódacháin.



MacRaith Macc Uidhir tanaisi Fher Manach, agus Donn Mac GiollaMichil
taoiseach Cloinne Conghaile do losccadh la Roolbh Mag Mathgamhna.


L. 498


AOIS CRIOST, 1311.



Aois Criost, mile, trí céd a deich, a háon.



Domhnall Ó Ruairc ticcherna Breifne décc.



Creach adhbal do dhénamh la Cloinn Muircertaigh i cConnachtaibh,
agus GiollaCriost mac Muirghesa meic Donnchaidh Mic Diarmata, Aodh mac
Corbmaic, Donnchadh mac Tomaltaigh, Uilliam Mac Giolla Arráith, agus
sochaidhe cén mothád do marbhadh leo.



Sloiccheadh mór la hUilliam Búrc isin Mumhain in aghaidh an Claraigh.
Cath do tabhairt doibh, maidhtear for an cClarach. Baoi Uilliam Búrc
for dásacht ag leanmain an madhma. Iadhaid muintir an Claraigh uime
agus gabhthar leó é, ara aoí asé ba cosccrach is in ccath.



Tadhcc Ó hÁinlighi do marbhadh do Shiurtán dExetra.



Coccadh mór i tTuadhmumain. Cath do thabhairt do Donnchadh Mac
ConMara, agus da oireacht (.i. triochat céd Ó cCaisin) dUa Briain
agus dferaibh Mumhan. Maidhtear for Mac ConMara, marbthar éféin,
agus Domhnall Ó Gráda ticcherna Cinel Dungaile ar an lathoir sin,
agus ár dírimhe don tsluagh cechtardha.



Donnchadh Ua Bhriain Ri Mumhan agus adbhar righ Ereann ar einech
agus gniomharthoibh do marbhadh la Murchadh mac Mathgamhna Uí Briain
i meabhail iar sin, agus Muircertach Ua Briain do oirdneadh in ionadh.



Lochlainn Riabhach Ó Deaghadh do marbhadh la Mathgamhain mac
Domhnaill Chonnachtaigh Uí Bhriain.


L. 500


Seonacc Mac Uidhilín do marbhadh an Gruidelaigh i mBaile Topair
Brighde, agus é fein do marbhadh inn focédóir, agus ba don
gherrsamhtaigh ler marbhsom Aodh Breifnech roimhe sin do marbhadh
é budhdein.



Creach do dhénamh la Félim Ó cConcobhair Rí Connacht ar Cloinn
Muircertaig ar bord Moighe cCédne, agus Maoilechlainn mac Concobhair
ris a raittí Cend an Medhil do mharbhadh ann, agus sochaidhe oile.



Diarmait Cleirech Ó Briain décc.



Domhnall Ó Birn taoiseach Tire Briuin, agus Giolla Íosu Ó Dálaigh
ollamh le dán décc.



AOIS CRIOST, 1312.



Aois Criost, míle, tri chéd, a dech a dó.



Uilliam Mac Feorais airdeaspucc Tuama, agus Benidicht Ó Braccáin
espucc Luighne décc.



Maoileachloinn Mácc Aodha espucc OileFinn do togha in airdespuccóid-
eacht Tuama iaramh.


L. 502


AOIS CRIOST, 1313.



Aois Criost, mile, trí chéd, atri décc.



Tadcc mac Aindriasa mic Briain Luighnigh, agus Cathal mac Murchaidh
Charraigh Uí Fherghail decc.



Giolla Iosa Mag Dorchaidh do marbhadh la Concobhar cCarrach Mac
Diarmata.



AOIS CRIOST, 1314.



Aois Criost, mile, trí chéd, a dech, acethair.



Matha Macc Uibne espucc na Breifne décc.



Niall (.i. Niall Becc) mac Maoileachlainn mic Toirrdhelbhaigh Cnuic
an Madhma Uí Domhnaill do marbhadh dAodh mac Aodha Uí Domhnaill.



Matha Mág Ticchernáin do marbhadh do Cathal Ó Ruairc.



Roolbh Mág Mathgamhna do marbhadh dá bhráithribh fein.



Maidhm for muintir Raighilligh ag Druim Lethan la Ruaidhri mac
Cathail Uí Choncobhair.



Niall mac Briain Uí Néill, rioghdhamhna Cenél nEoghain fer rathmar
ro conaigh eisidhe do écc.



Maghnas mac Domhnaill Í Eaghra do marbhadh la Maghnas mac Uilliam
Uí Eaghra.



AOIS CRIOST, 1315.



Aois Criosd, mile, tri ched, a dech, a cúicc.



Loinges mór do thect a hAlbain go hErinn la derbrathair Righ Alban
la hEduard go ro ghabsat i ccríochaibh Uladh. Crecha mora do dénamh
doibh ar mhuintir an Iarla agus ar Ghallaibh na Midhe. Sluagh mór do
thionól don Iarla i nacchaidh na nAlbanach. Feidhlimidh mac Aodha Uí
Concobhair co ndruing móir


L. 504


do Chonnachtaibh do dhul las an Iarla. Sluagh mór ele do thionól la
Ruaidhri mac Cathail hi cConnachtaibh co ro loiscceadh agus go ro
briseadh caislein iomdha lais iar ffaccbhail na tíre dFeidhlimidh.



Aodh (.i. Aedh Ballach) mac Maghnnsa recte Maghnusa Uí Concobhair
do marbhadh la Cathal mac Domhnaill Uí Concobhair.



Maghnas mac Maghnasa Uí Concobhair an taoinfher ba mó alladh agus
oirdearcus do rioghdamhnaibh Connacht mun am sin, agus a derbhrathair
Domhnall do marbhadh beós las an cCathal ccédna arnabhárach.



Cath do thabhairt don Iarla Ruadh agus dEduard ABriús cona sloghaibh
dia roile gor raimhidh for an Iarla. Gabhtar ann Uilliam Búrc, agus
dá mac Meic an Milidh.



Mathgamhain Mag Raghnaill taoiseach Muintire hEolais, Ó MaolMiadhaigh
taoiseach Muintire Cerballain, agus sochaidhe dá muintir imaille riú
do marbhadh la MaolRuanaidh Mac nDiarmata ticcherna Moighe Luircc.
Concobar Ruadh mac Aodha Breifnigh do marbhadh ro bhaoí do leith Meic
Diarmata an la sin.



O Domhnaill .i. Aodh mac Domhnaill Óicc do thocht im chaislén Sliccigh
go morshluagh imaille ris. An baile do gabháil dó agus mórán do milledh
na thimceal.



Ruaidhri mac Domhnaill Uí Chonchobhair do marbhadh la ceithirn
Gallócclach ar furailemh Derbhforgailli inghine Maghnasa Uí Concobhair
tucc turfhochraic doibh aire.



Amhlaoibh Ó Ferghail do écc.



Tadhg Ó hUiginn saoi i ndán do écc.


L. 506


AOIS CRIOST, 1316.



Aois Criost, mile, trí ched, adech, aSé.



Morshloiccheadh do thionol la Feilim Ó cConcobhair, le Mac Feorais,
agus le Gallaibh Iarthair Chonnacht. Tocht doibh go Tóchar Mona
Coinneadha. Ruaidhri


L. 508


Ua Concobhair Ri Connacht do dhul ina naghaidh líon a sochraitte,
Iomairecc do chor ettorra, Briseadh for Ruaidhri, E fein do mharbhadh,
agus na maithe si ele


L. 510


don dul sin, .i. Diarmait Gall Mac Diarmata tigherna Moighe Luircc,
Corbmac Mac Cethearnaigh taoiseach Ciarraighe, agus sochaidhe oile
duaislibh a Ghallocclach, agus a muintire sainredaighi.



Righe Connacht do ghabháil dFelim arís. Slógh mór do thecclamadh dó
dionnsaighidh Átha Lethain, agus an baile do losccadh les. Slemne
dExetra ticcherna an bhaile do marbhadh leó, agus an Goccánach beós,
.i. an barún ba saoíre in Erinn ina aimsir, agus iomat Gall ele archeana
agus édala mora do denam doibh.



Sloiccheadh lánmhór do thionól la Felimidh Ó cConcobhair imaille re
maithibh an chúiccidh. Ba dia maitibhsidhe Donnchadh Ua Briain go
maithibh Mumhan, O Maoileachlainn Rí Midhe, Ualgarcc Ua Ruairc
tigherna Brefne, O Fergail ticcerna Muintire hAnghaile, Tadg Ua
Ceallaigh tigherna Ó Maine, Maghnas mac Domhnaill Uí Concobhair
tanaisi Connacht, Art Ó hEghra tighearna Luighne, agus Brian Ó
Dubhda ticcerna Ua fFiachrach. Tiaghaitsidhe uile go hAth na
Riogh. Ro


L. 512


tionoilsiot tra Goill Iarthair Connacht ina naghaidh, .i. Uilliam
Búrc, an Barún Mac Feórais tigherna Átha na Riogh, agus urmhór
Gall Leithe Cuinn uile. Cidh tra acht ro cuireadh cath crodha curata
ettorra leth for leth. Sraointear for Gaoidhelaibh fo dheóidh. Marbhthar
Fedhlimidh Ó Concobhair Ri Connacht is in ccaithiorghail sin, agus
ba hesidhe enGhaoidhel as móa re a raibhe suil ag fearoibh Ereann.
Ro marbhadh beos Tadhcc Ó Ceallaigh ticcherna Ó Maine agus ochtar ar
fichit duaislibh Shil cCeallaigh imaille ris, Maghnus mac Domhnaill
Uí Concobhair tánaisi Connacht, Art Ua hEaghra tighearna Luighne,
Maoileachlainn Carrach Ó Dubhda, Concobhar Ócc Ó Dubhda, Muircertach
mac Concobhair Uí Dubhda, Diarmait Mac Diarmata adbar ticcerna
Moighe Luircc, Muirceartach mac Taichligh Meic Diarmata, Muirceartach
mac Diarmata Mic Fergail, MaoilSechlainn Ócc Mac Maghnusa, Seaan mac
Murchaidh Uí Madadháin, Domhnall mac Aodha Uí Conchenainn ticcerna Ua
nDiarmata, agus Muircertach a dherbhrathair, Murchadh Ó Madadáin,
Domhnall Ó Baoighill, agus Donnchadh Ua MaolMuaidh cona muintir
imaille ris, Murchadh mac Murchaidh Még Mathgamhna go ccéd da muintir
ime, Niall Sionnach tigherna fer tTethba cona muintir, Ferghal
mac Seaain Gallda Uí Fherghail, Uilliam mac Aodha Óicc Uí Fherghail,
Tomas mac Amhlaoibh Uí Ferghail, coiccer beós do Cloinn nDonnchaidh,
.i. Tomaltach mac GiollaCrist, Murchadh mac Donnchaidh, Concobhar mac
Taidcc, Muircertach mac Donnchaidh, agus Maelechlainn mac Donnchaidh.
Ro marbhadh tra is in cath cédna Eoin Mac Aodhaccáin breithemh Uí
Concobhair, Giolla na Naomh mac Dáil Ré Docair Uí Dobhailén fer
iomchartha agus iomchoimhéda brataighe Uí Concobhair,


L. 514


agus Tomás Ó Conallaín. Acht cena ni heidir a fhaisneis, nó a innisin
gacha ttorcrattar do maithibh Connacht, Mumhan agus Midhe is in
ccath ccédna. Lá Féle .S. Labhrás do shonnradh tuccadh an tromcath so.
Teora bliadhna ar fhichitt ba haoís dFeidhlimidh an tan sin. Ruaidhri
na bFedh mac Donnchaidh mic Eoghain mic Ruaidhri Uí Concobhair doirdneadh
i ttighearnus Connacht iaramh.



Sloiccheadh adbal re Mac Uilliam Búrc i Síol Muiredhaigh. O Concobhair
agus Síol Muiredhaigh agus moran doireacht Connacht, agus dá
nuaislibh do dénamh sithe ris. Acht chena nochar faomh Mac Diarmata
antsíth do dénomh, Mac Uilliam do shaighidh Moighe Luircc iarsin,
Creacha aidhble do dénamh dó im Áth an Chip agus in Uachtar Thíre, An
tír uile do losccadh agus do milleadh dó. Acht cena ro imthighsiot gan
cath gan comhadh as a haithle. Ruaidhri mac Donnchaidh daithrioghadh
do Mhac Diarmata iar sin.



Dearbhforgaill inghean Maghnusa Uí Concobhair, ben Aodha Uí Domhnaill
décc.



AOIS CRIOST, 1317.



Aois Criost, mile, trí chéd, a dech, aSeachtt.



Donnchadh Ua Briain, Rí Mumhan do mharbhadh.



Toirrdelbach mac Aodha mic Eoccain .i. mac Ruaidhri mic Aedha mic
Cathail Croibhdheirg do rioghadh do Chonnachtoibh.



Roiberd A Briús do thecht in Erinn a hAlbain imaille re morsluáigheadh
dfortacht a bhrathar Edbhard A Brius, agus do diochur Gall a hEirinn.



MaoilIr dExetra ticcerna Átha Lethain do marbhadh la Cathal mac
Domhnaill Ui Choncobhair, agus Domhnall mac Taidhg mic Domhnaill
Iorrais Uí Choncobhair


L. 516


do mharbhadh beós amaille ris, agus ceithre fir décc dia muintir
imaraon riú. Ar bord Methénaighi .i. abhann Droma Cliabh do rónadh
na gniomha sin.



Caislen Atha Cliath an Chorainn (.i. Baile an Móta) do briseadh.



Maoilechlainn Carrach Mac Diarmata adbar tigerna Moighe Luircc,
Concobhar Ó Concobhair, .i. mac comhorbha Comáin, agus Maghnus
Ó Flannaccáin adbar taoisigh Cloinne Cathail do mharbhadh la
Gillbert Mac Goisdealbhaigh co sochaidhibh oile.



Maidhm Cille Móire for mac Ruaidhri, agus for feraibh Breifne.
Mac Aodha Breifnigh Uí Choncobhair do ghabhail ann. Da mac Neíll Uí
Ruairc, Conchobhar Buidhe Mag Tighearnain taoíseach Theallaigh
Dúnchadha, Mathgamhain Macc Tighearnain, an Giolla Ruadh mac an
Airchindigh Mic Tighernáin, Niocól Mac an Maighistir, agus secht bfichit
Gallócclach do mhuintir mheic Ruaidhri do mharbhadh ann, agus sochaidhe
nach aisneidhter.



MaelIosa Ruadh Mac Aodhaccáin saoí Ereann i bffeneachus agus i
mbreithemhnus décc.



Raghnall Mag Raghnaill taoíseach Muintire hEolais do ghabhail i bfioll,
agus taoisech do dhénamh do Sheffraidh Mag Raghnaill ina ionad.



AOIS CRIOST, 1318.



Aois Criost, mile, trí chéd, a dech, a hocht.



Maidhm mór do thabhairt i nÉlibh ar Ghalloibh la hUa cCerbhaill dú
i ttorchair Adam Mares agus Sochaidhe do Ghalloibh.


L. 518


Slógh mór do thionól do MhaolRuanaidh Mac Diarmata ticcerna Moighi
Luircc do shaighid Cathail mic Domhnaill Uí Concobair go Fassa
Coilleadh. Tainicc ar in sloighedh sin Toirrdhelbhach mac Aodha mic
Eoghain Ui Concobair, Ualgarcc Ua Ruairc ticcerna Brefne, Concobhar
Ó Ceallaigh, ticcerna Ua Maine, agus Tomaltach Mac Donnchaidh
tigerna Tire hOilella. Iar ndul go Fassa Coilleadh do na maithibh
sin ro tarccaidh Cathal comhtha móra doibh, agus gidhedh nochar gabadh
uaidh acht a ionnsaighidh go lairmedhón a longpuirt. Cidh eisidhe ni ar
thime ná ar tlás do chúaidh sin dó uair do freccair iadsomh go fraochdha
foirniata, gur feradh iomairecc áith amhnus ettorra, go ttorchair Brian
mac Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair rioghdamhna Connacht, Concobhar Ó
Ceallaigh, Brain Mac Maghnusa, Cathal mac GiollaCriost Meic Diarmata,
agus sochaidhe oile duaislibh agus danradhaibh an tsluaigh archena la
Cathal co na muintir.



Cathal mac Domhnaill dionnsaiccidh Uí Choncobair agus Mheic Diarmata
iarsin, go ndearna creacha aidble i Moigh Luircc, agus gur
haithrioghadh Toirrdhealbhach mac Aodha lais. Gabais fein cennus
Connacht iaramh, agus teid Toirrdealbhach do shaighidh Uilliam Burc
agus Gall as a haithle.



Seaan mac Domhnaill Uí Neill do mharbhadh la hUa nDomhnaill, .i. Aodh
mac Domhnaill Óicc i nDoire Choluim Cille, agus Mac Domhnaill, agus
sochaidhe ele do mharbhadh agus do bháthadh.


L. 520


Eduard A Brius fer millte Erenn go coitcenn etir Gallaibh, agus
Gaoidhealaibh do marbhadh do Ghallaibh tré nert cathaighte, agus
crodhachta i nDún Dealgan. Mac Ruaidhri tigerna Innsi Gall, Mac
Domhnaill tigearna Airir Gaoidel, agus iolar do maithibh Alban
imaille riú do mharbhadh ina fharradh, agus nocha dearnadh re haimsir
imchein inErinn gniomh as mó as a ttáinic a les inás, uair táinic
gorta coitchenn re linn an Eduaird si innte co mbidís daoine ag
tomailt aroile fri ré na tteóra mbliadhan go leith baoísiomh ettorra.



Seaan Ó Ferghail do mharbhadh daon orchor soighde dia mhac fén.



Seaffraidh mac Giolla na Naomh Uí Fherghail tigherna na hAnghaile
décc.



Cathal mac Giolla Crist Meg Raghnaill do marbhadh.



Giolla an Choimhdheadh mac Cionaedha Uí Ghormghaile agus Gormlaith
inghean Meic Branáin a bean do ég.



AOIS CRIOST, 1319.



Aois Criost, mile, tri chéd, a dech, aNaoí.



Enri Mac an Crosain espucc Ratha Both do écc, agus Tomás mac Corbmaic
Uí Domhnaill abb Eassa Ruaidh do thogha in espuccoide Rátha Both
iaramh.


L. 522


Espucc Doire, O Bánáin Easpucc Clochair, agus Espucc Cluana Ferta
Brenainn décc.



Aine inghean Meic Diarmata ben Mheic ConSnámha décc.



Eachmarcach Mac Branáin taoiseach Corcachlann do mharbhadh
Thomaltaigh Uí MaoilBrénainn, gidhedh nochar marbhadh in asccaidh sin
uair fuairsiumh feisin bás a ccionn an tres laoí iar sin do bithin na
ngon tucc Tomaltach fair.



Domhnall Ó Néill ticcerna Tíre hEoccain dathcor as a flaithes tre
nert Gall agus Cloinne Aodha Buidhe, agus a dhul co Feraibh Manach
ar comairci Fhlaithbertaigh Mhég Uidhir, agus Fir Manach do creachadh
a muinntire.



O Neill .i. Domhnall do gabhail a thigernais fein do ridhisi.



Brian mac Domhnaill Ui Neill tánaisi Chenel Eoghain do marbhadh la
Cloinn Aodha Buidhe agus la Hannraoi Mac Dauill ag Ráith Lúraigh.



AOIS CRIOST, 1320.



Aois Criost, mile, trí chéd, afiche.



Mainestir Bendtraighe i nduthaigh Uí Suilleabháin in epscopóittecht
Ruis, do tógbháil la hUa Suilleábhan do Braithribh .S. Franseis,
agus as is an mainestir sin baoi togha adhnaicthe Ui Shuilleabháin
agus moráin duaislibh oile.



Coinne agus comdháil eidir Cathal Ó Choncobhair agus MaolRuanaidh Mac
Diarmata, go ndernsat síth chonnail cairdemhail re roile, agus Mac
Diarmata do thoidhecht


L. 524


dia tír fein iarsin, michoinghell do denamh don Chathal rémraitte ar
Mac nDiarmata as a haithle ar Mullach Doramhnach, .i. a ghabhail
lais, agus Grainne inghean Meic Magnusa ben Meic Diarmata do
ghabháil bheós i bPurt na Cairrge. MaoilIosu Donn Mac Aodhaccáin agus
a mhac, agus Tomaltach Mac Donnchaidh tigerna Tire hOilella do ghabhail
bheós, agus an tír do lomarccain iaramh.



Aodh mac Taidg Uí Concobhair deghadbar righ Connacht ar deilb ar
uaisle, agus ar einech do marbhadh do Mhac Mairtín, agus éfein do
marbhadh ina dioghail.



Mathghamhain mac Domhnaill Chonnachtaigh Uí Briain tanaisi Mumhan
do marbhadh do Cloinn Cuiléin.



Mor inghean Uí Baoighill ben Uí Ferghail décc.



Mac Mairtín do mharbhadh ina thigh fein la hAedh mac Taidhg Uí
Choncobhair, Clann Mairtín, agus Clann Aedha Buidhe do leanmhain
Aodha go Clochar, agus a mharbhadh ann.



AOIS CRIOST, 1321.



Aois Criost, mile, trí chéd, fiche a haon.



Grainne inghen Meic Maghnasa ben MhaolRuanaidh Meic Diarmata décc.



Ruaidhri na bFedh mac Donnchaidh mic Eoghain Uí Choncobhair do marbhadh
do Chathal mac Aodha mic Eoghain tre thangnocht.



Carracc Locha Cé do briseadh la Cathal mac Domhnaill Uí Choncobhair.



Maghnus Ó hAnluain tigerna Oirthir do dhalladh dá brathair féin
Niall mac ConUladh Uí Anluain Cedaoín an Bhraith.



Niall Ó hAnluain tigerna Airthir do mharbhadh do Ghallaibh Dúin
Dealgan i meabhail.


L. 526


Maidm adbal do thabhairt do Aintriu Mac Feorais agus do Ghallaibh na
Midhe ar mhacaibh riogh Ua bFailghe.



Uilliam Mac Gille Findén, agus Matha do mharbhadh la Henri Mac
Giolla Findéin ina oirecht féin.



AOIS CRIOST, 1322.



Aois Criost, mile, trí chéd, fiche, adó.



Matha Ua hEothaigh espucc Conmaicne (no ArdAchaidh), agus Aindrias
Macc Maoilin, ardmhaighistir dlighidh nuifhiadhnaisi agus Shenreachta
i léx, agus i ccanóin décc.



Lucás Ua Muiredhaigh airchideochain Cluana do écc.



Murchadh mac Giolla na Naomh Uí Fherghail ticcherna na hAnghaile do
marbhadh do mhac a dherbhrathar Seoinin Ó Fergail i cCluain Lis
Beicc tré mebhail. Muircertach mac Amlaoibh Uí Fherghail do marbhadh
an lá cédna dia braithribh feissin (Lochluinn, agus Roiberd) tre
mebhail. Lochlainn mac Amhlaoibh Uí Fhergail do marbhadh la Seoinin
iar sin.



Donnchadh mac Donnchaidh Meic Diarmata décc.



Hannraoi Mac GilleFhinnéin taoiseach Muintire Feodacháin do mharbhadh
la cloinn Amhlaoibh Még Uídhir.



Gillibert Ó Ceallaigh ticcerna Ó Maine décc.



MaolRuanaidh Mac Diarmatta do ghabhail lé Concobhar mac Taidhg Uí
Concobhair, agus do lucht tighe Cathail Uí Concobhair i cCluain
Cummuiscc, agus an baile darccain doibh.



Riocard Mac Feorais ticcerna Átha na Riogh décc.



Maidm mor do thabhairt do Bhrian Ó Bhriain for Ghallaibh.



Giolla na Naomh mac Sefraidh mic Giolla na Naomh Uí Fherghail do
ghabhail tighearnais na hAnghaile.



Uilliam Liath Búrc mac Uilliam Moir décc.



MaolRuanaidh mac GiollaCriost mic Concobhair mic Corbmaic mic Tomal-
taigh na Cairrge ticcerna Moighe Luircc décc.


L. 528


Muiris mhac an Chomarba do ég.



Osgar mac Lochlainn Mhég Uidhir do mharbhadh la Cathal Ó Ruairc.



Petrus Ó Breslén ollamh breithemhan FerManach do écc.



Finghin Ó Caiside ollamh FerManach i leighius do écc.



Fearghal Ruadh Mac Samhradhain agus Giolla Iosa Mac Samhradháin do
mharbhadh la cloinn Amlaoibh Mhég Uidhir.



AOIS CRIOST, 1323.



Aois Criost, míle, trí chétt, fiche, a trí.



Giolla Airnín Ó Cathusaigh airchindeach Cluana Da Rath do écc.



Cairpre an Sccreccain (.i. Ri Midhe) mac Corbmaic Uí Maoilechlainn
ri Midhe do marbhadh la Domhnall Ua MaoilMuaidh tria thangnacht.



MaolMordha Mag Eochaccáin décc.



Seoinin Ua Fergail do marbhadh do cloinn tSeaain Ui Fherghail.



O hEaghra (.i. Ferghal) do mharbhadh dUa Chonnmacháin dá oirecht
féin.



Ruaidhri Mhag Mathghamna mac tighearna Oirgiall, agus MaolSeaclainn
Ó Segannáin, agus Mac MaeileDúin do mharbhadh la Cathal Ó Ruairc i
mBeol Atha Conaill.



Niall mac Néill Chaim do mharbhadh la Lochlainn Ó Raghallaigh, agus
la MaelSeachlainn.



Sloigheadh mór tainic Mac Fheorais agus Goill do forbhaisi ar Dhomhnall
mac Seaain Uí Ferghail go Coill na nAmus dia ro marbhadh an Cepach
agus an Calbach, agus Goill iomdha imaille friú.



MaolMedha inghen Mhég Tighearnain bean Briain Mhég Samhradháin
décc.



GiollaPatraicc Ó Duibhgennain ollamh Conmaicni i senchus, agus Lucas
a mac do marbhadh la Concobhar mac Gairbith Még Uidhir.



Lochlainn mac Eoghain Uí Dalaigh do mharbhadh la cloinn Aedha Buidhe
Uí Néill.


L. 530


Gofraidh mac Giolla Íosa Uí Dhálaigh do mharbhadh la Brian mac
Ruaidhri Uí Concobhair.



AOIS CRIOST, 1324.



Aois Criost, mile, trí chéd, fiche acethair.



Cathal (.i. Rí Connacht) mac Domhnaill mic Taidcc mic Briain mic
Aindriasa mic Briain Luighnigh mic Toirrdhealbhaigh Móir, aon duine ba
beodha, ba mó maithes agus mór aithes dá mbaoí in aon aimsir ris do
marbhadh la Toirrdhealbhach Ó cConcobhair i tTír Briúin na Sionna,
agus Mac Uí Domhnaill, .i. Maoileachlainn mac Toirrdhealbhaigh
Chnuic an Madhma, mic Domhnaill Oícc, tánaisi Tíre Conaill iar na
ionnarbadh dUa Domhnaill, .i. Aodh mac Domhnaill Óicc agus
GiollaCriost Ócc Mac Donnchaidh, agus sochaidhe oile do marbhadh
annsin bheós im Chathal Ó cConcobair, agus Toirrdhealbach do
gabhail chennais Connacht as a haithle.



Raghnall Ócc Mág Raghnaill taoiseach Muintire hEolais do mharbhadh.



Uilliam Búrc mac Uilliam Mhoir do écc.



Tadhg Ua Ruairc agus Tigearnán Mag Ruairc do ghabhail la cloinn Matha
Uí Raghallaigh, agus iadsomh dia ttairbert do Mhag Mhathghamhna, agus
a marbhadh lais a ndioghail a mheic Ruaidhri ro marbhadh riasan tan sin.



Donnchadh Mac GiollaPhatraicc tighearna Osraighe do écc.



Brian Ó Raghallaigh agus GiollaCriost do mharbhadh lá muintir Ruairc.



AOIS CRIOST, 1325.



Aois Criost, mile, trí chéd, fiche a cúig.



Domhnall mac Briain Uí Néill tigearna Chenél nEoghain do écc occ
Loch Laoghoire.



CuUladh mac Domhnaill mic Briain Uí Neill deghadhbar ticcerna Tire
hEoghain do mharbhadh la cloinn Néill mic Briain clann derbrathar a
athor.


L. 532


GiollaCriost Clerech Mac Diarmatta agus Brian Ó Gadhra décc.



Diarmait Ó MaoilBrenainn ardthaoiseach Cloinne Concobhair do écc.



MaolSeachlainn Ó Flannagáin taoiseach Tuaithe Rátha do marbadh la
macaibh Diarmada Uí Fhlannagáin.



Diarmait Ua MaoílBhrenainn (an taoisech dioghain), Manannán taoiseach
Connacht ina aimsir do écc.



Tomás Ó Coinderi deganach na Breifne deg.



Maidhm do thabhairt la cloinn Toirrdhealbhaigh Uí Briain ar chloinn
Briain Ruaidh agus Brian mac Mathghamhna do mharbhadh co ndruing oile
imaille fris.



Raghnall Ó hUiginn agus Niocol mac comharba Maodhóg do écc.



Raghnailt ingen Andaidh Uí Raghallaigh ben Donnchadha Meg Bradaigh
do écc.



Donnchadh Mac Cionaith do mharbhadh in eacclais Mhég Mathghamhna.



AOIS CRIOST, 1326.



Aois Criost, míle, trí chéd, fiche, aSé.



Luirint Ó Lactnain espucc OileFinn décc, agus Seón Ó Fíonnachta do
thogha do chum na hespuccóide cedna iar sin.



Risderd A Burc, .i. an tIarla Ruadh ticcerna Uladh agus Connacht
durmor, aon rogha Gall Ereann uile do écc a ndeiredh Samhraidh.


L. 534


Iomhar Mág Raghnaill taoiseach Muintire hEólais do marbhadh la a
braithribh.



Niocol Ó hEdhin decc.



Toirrdhealbhach Mac an Chaoich do éc.



Toirrdhealbhach Mhag Mathghamhna do écc.



An tres Eduard do rioghadh os Saxaibh .25. Ianuarii.



Creach Maighe hIonais do denamh la hUa Ruairc, Ualgarg, airm in ro
marbadh Gofraidh Mhág Gafraidh la Cathal Ua Ruairc.



Maidhm do thabhairt la Domhnall Cairbreach Mág Carthaigh ar Mac
Tomais agus ar Ghallaibh Mumhan du in ro marbait Ridereadha iomdha.



Amhlaoibh Mhag Uidhir do écc.



AOIS CRIOST, 1327.



Aois Criost, míle, trí chéd, fiche, a Seacht.



Flaithbertach Mag Uidhir ticcherna Fer Manach, agus Gormlaith
inghean Meic Diarmata ben Mhaghnasa mic Domhnaill Uí Concobhair
tánaisi Connacht re hedh, ben Choncobhair Uí Cheallaigh ticcherna
Ó Maine asa haithle, agus ben Fherghail Uí Eaghra tigerna Luigne
iarsin, décc iar mbuaidh naithrighe enigh, agus oirdercais.



Maoilechloinn Riabhach mac Domhnaill mic Taidg Uí Choncobair decc
do galar brec.



Ferghal mac Ualghairc Uí Ruairc, Cuilén Ua Diomasaigh, agus Sadb
inghen Meic Aodhaccáin décc.



Cogadh mór eitir Righ Saxan agus a ben, .i. inghen Righ Franc, agus
Rí Saxan do aithrioghadh las an mnaoí chetna, agus a mac do ghabhail
righe is in mbliadhain


L. 536


seachmata inaghaidh a athar tria forcongra a mathar, agus a oirdneadh la
comairle Shaxan.



Rí Alban do tocht in Erinn.



Cogadh eitir mhuintir Ruairc agus muintir Raghallaigh, agus cloch
Locha hUachtair do loscadh la Cathal Ua Ruairc.



Caislén Locha hUachtair do ghabhail la hUa Ruairc, tregais ar fhichit
bó.



GiollaCriost Dall Mhag Raghnaill do mharbhadh la Mac Uí Mhaoil
Mhiadhaigh ina leabaidh féin.



Teidhm galair bric ar fhud Ereann dia ro éccsat ile.



AOIS CRIOST, 1328.



Aois Criost, míle, trí chéd, fiche a hocht.



Epscop na Bréifne Ó Cridagan do éc.



Tomas Ó Mellaigh espucc Eanaigh Dúin décc isin Roimh.



Muiris Ó Gibelláin ardmaighistir Ereann i ndligheadh nua agus i
seindliccheadh, i ccanóin agus i léx, fellsomh fíreolach, saoí fhirdána,
cananach coradh i tTuaim Dá Gualann, i nOilFinn, i nAchadh Conaire,
i cCill Alaidh, i nEanach Dúin, agus i cCluain Ferta, oifficél
agus breithemh coitchionn na hairdeaspuccoide, décc.


L. 538


Giolla na nAingel Ó Taichligh airddeochain Innsi décc.



MaoilSechloinn Ó Raighilligh ticcerna Muintire MaoilMordha do lot
do Ghallaibh na Midhe, a ghabhail doibh iarsin go bfuairsiot braighde
as, a écc dia gonaibh ina tigh fein asa haithle.



Giolla Adamhnain Ó Firghil comarba Adamhnain décc.



Toirneach agus teinteach adhbal is in samhradh go ro milleadh mes, agus
tortha Ereann go díomhór, agus gur fhásattar arbanna fionna fása.



Teidhm galair go coitcenn sechnóin Ereann (da ngoirthi Slaottán), agus
a beith tri laithe no a cethair ar gach aon da ngabhadh gur bo tanaisi báis
doibh é.



Uilliam Burc .i. an tIarla Donn mac Sir Seon (.i. Iarla) mac an Iarla
Ruaidh do thocht in Erinn.



Donnchadh Ruadh Ó Gadhra agus cúiccer da chineadh imaille ris do marbadh.



Concobhar Mac Branáin adbar taoisigh Corcachlainn do marbhadh la muintir
na hAnghaile.



Sluaicceadh la Uater A Búrc i cConnachtaibh gur haircceadh lais morán
daos grádha Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair righ Connacht.



Sir Seon Mac Feorais Iarla Lugmaigh, aon bharún ba beodha, bhrioghmaire,
agus ba ferr oinech do Ghallaibh Ereann, do marbhadh i ffell da muintir
fein .i. do Gallaibh Oirgiall, agus sochaidhe imaille ris do Ghallaibh
agus do Gaoidhelaibh. Ba dibh-


L. 540


sidhe an Caoch Ó Cerbaill, .i. MaolRuanaidh, aon rogha tiompanach
Ereann, agus Alban esidhe ina aimsir.



Brian mac Tomaltaigh Meic Donnchaidh do marbhadh do Bhrian mac Taidhg
Meic Donnchaidh.



Morsluaigheadh la hIarla Uladh, agus la Toirrdhealbhach Ua
cConchobhair (Ri Connacht), agus la Muircertach Ua mBriain Ri
Mumhan, in aghaidh Briain Báin Uí Briain. Maidhm do thabhairt la
Brian mBan Ó mBriain forrasomh annsin. Concobar Ua Briain
deghadbar rígh Ereann ar cruth, ar céill, ar einech, agus oirdearcus
do mharbhadh don dul sin amaille re ceithre fichit do deghdaoinibh agus
do daosccarsluagh do thuitim ina fhochair.



Tadcc mac Toirrdhelbhaigh Uí Concobhair do mharbhadh la Diarmait Ua
nGadhra.



Comdhal choinne im Áth Chinn Locha Techet, etir Uáter Mac Uilliam Burc.
Gillbert Mac Goisdealbhaigh don dara leith, agus MaolRuanaidh Mac
Diarmata, agus Tomaltach a mhac, agus Tomaltach Mac Donnchaidh go
maithibh Cloinne MaoilRuanaidh. Maidhm do bhriseadh re Mac nDiarmata
for Uáter agus for Gillbert cona muintir.



Donnchadh Gallda mac Domhnaill Uí Choncobhair do marbhadh la hAodh
mac Taidg mic Maoilechlainn mic Maghnasa.



Matha Riabhach Mac Gafraidh do mharbhadh do Mhuintir Gearadáin.



Iomhar Mhág Raghnaill toíseach Muintire hEolais do marbhadh la cloind
GiollaCriost Mheg Raghnaill.



Duibhesa inghen Uí Fherghail ben Meic Murchadha an tSlebhe do écc.



An Caoch Mac Cerbhaill diar bhainm MaolRuanaidh, aon rogha
thiompanach Ereann ina aimsir do marbhadh.



Edaoin inghen Még Mathgamna ben Még Uidhir do écc.



Duibheasa inghen Uí Elighe ben Domhnaill mic Taidhg Uí Choncobhair
do écc.


L. 542


Sluaigheadh oile la Muircertach Ó mBriain agus la Cloinn Cuiléin
dionnsaighidh Bhriain Uí Bhriáin doridhisi dia ro sraoineadh for
Muircertach, agus día ro marbhadh Concobhar Ó Briain agus Domhnall
na nDomhnall agus MacCon Mac ConMara go sochaidhibh oile.



Maidhm mór do tabairt lá Mág Eochagáin ar Ghallaibh dú in ro marbhadh
cúig céd décc ar fichit céd Gall im Dhalatúnachaibh agus im mhac an
Ridere Uallaigh.



Amhlaoibh Mag Findbairr do marbhadh la Cathal Ua Ruairc.



AOIS CRIOST, 1329.



Aois Criost, mile trí chéd fiche, aNaoí.



Augustin abb Lesa Gabhail for Loch Eirne décc.



Cathal mac Domhnaill Uí Ruairc deghadhbar ticcerna na Breifne do
marbhadh la cloinn tSeoin Uí Fhergail agus do Ghallaibh Midhe tre
feill, agus daoine oile imaille ris i tigh Riocaird Diúid i Mainistir
Fhobhair.



Muircertach mac Domhnaill Uí Concobhair ticcerna Cairpre, agus
deghadhbhar righ Connacht décc.



Cathal mac Aodha mic Eoghain Uí Choncobhair do dhíochur ar eiccin as na
Fedhaibh agus a Tir Maine tre forcongra Uater A Búrc ar Shíol
cCeallaigh, agus ar Uibh Maine ar chena.



Coccadh mór etir Toirrdhealbhach Ó cConcobhair agus Clann MaolRuanaidh
gur milleadh morán eattorra dibhlionaibh.


L. 544


Creach do denamh la Tomaltach Mac Diarmata ar Diarmait Ó bFlannac-
cáin taoiseach Cloinne Cathail.



Aine inghean Ferghail Uí Raighilligh ben Tomaltaigh Meic Diarmata
décc.



Tadhg mac Toirrdhealbhaigh mic Mathgamhna Uí Choncobhair do mharbhadh
la hUa nGádhra agus la lucht Airtigh.



Sith do denomh do Mhac Uilliam Búrc agus dIarla Uladh re Mac Tomáis.



Dabac Dond Mac Uilliam Ridire uasal morconaigh do écc.



Donnchadh Mac GiollaPatraicc do marbadh la hIarla Uladh.



MaoilÍosa Donn Mac Aodhagain ardollamh Connacht do écc.



Guirt gan buain go hiar fFéil Michil ar fhud Ereann las an ffleachadh.



AOIS CRIOST, 1330.



Aois Criost, míle trí chéd tríochatt.



MaoílÍosa Ó Coinel comarba Droma Cliabh do écc.



Benidicht O Flannaccáin Prióir Cille Moire na Sionna décc.



Maghnas mac Aodha Breifnigh Uí Concobhair do marbhadh la Cathal mac
Aodha mic Eoghain Ui Concobhair i bFeronn na Darach, agus Siomann
Mac in Fhailgigh do mharbhadh ina fharraidh.



GiollaÍsu Ruadh Ó Raighilligh ticcerna Muintire MaoilMordha agus
na Breifne uile re haimsir nimchéin décc ina Shendattaidh iar mbreith
buadha ó dhomhan agus ó dhemhan agus a adhnacal i mainistir in Cabhain
i naibíd na mBráthar Mionúr, agus ba hesidhe céd fundúir na mainistre
remhraite.



Maoilechlainn Mac Carmaic brughaidh cédach conaich do écc.



Sluaigheadh la hUalgharcc Ua Ruairc go Fiodh an Atha. Goill an bhaile
dérghe dó iarsin. Maidhm do thabhairt for muintir Uí Ruairc, agus
Art Ó Ruairc adbar airdticcerna Breifne do marbhadh do Ghallaibh, agus
sochaidhe imaille ris im Ruaidhri Mac Samhradhain.



Amas longpuirt do thabhairt do Toirrdealbhach Ó cConcobhair Rí Connacht


L. 546


for Uáter Mac Uilliam Búrc i Leccmoigh i Moigh Luircc, agus a ruaccadh
dó aissidhe go Cairthe Liacc Fatta. Gillbert Mac Goisdelbhaigh (tigerna
Slebhe Lugha mun am sin) do thecht go líon a mhuintire do chuidiucchadh
le Mac Uilliam. Tomaltach Mac Donnchaidh cona muintir do tocht do
chommoradh Meic Uilliam beós iar niompódh for Ua cConcobhair doibh.
Na sluaigh sin dibhlionaibh dionnsaighidh Uí Choncobhair. Ro cuiredh
iomairecc ettorra leth for leith go rangatar Áth Disirt Nuadan. Donnchadh
mac Domhnaill Mic Mathgamhna, Mac Giolla Comdháin, agus uathadh do muintir
Uí Concobhair do mharbhadh im an áth. Ua Concobhair go maithibh a
muintire do dol da naimhdeóin uatha go ráinicc gus na Tuathaibh.
Longport do ghabhail do Mac Uilliam i cCill Lomatt i ccomhfochraibh
dUa cConcobhair. Sloigheadh Connacht eitir Ghallaibh agus
Ghaoidhelaibh (don mhéd ro gabh a pairt diobh) do tecclamadh la Mac
Uilliam do gabhail righe Connacht dó bhudhéin iar sin, agus a mbeith
ullamh aicce do chum Uí Choncobhair daithrioghadh. Iar na fhios sin
do Mhac Diarmata iompódh for Mhac Uilliam dó agus páirt Uí Concobhair
do ghabhail ionnus gur cenglattar síth connail chairdemhail ettorra
díbhlionaibh.



Maidhm mór do thabhairt do Choncobhar mac Taidg mic Briain mic Aindriasa
mic Briain Luighnigh for Dhartraighibh, agus Sochaidhe díobh do
marbhadh lais.



Toirrdhealbhach Ua Concobair do dul uathadh deghdhaoine do lathair
Uilliam Burc, .i. an tIarla Donn diarraidh a chonganta in aghaidh
Mheic Uilliam.



Brian mac GiollaCriost Meg Raghnaill do mharbhadh la Tadhg Mag
Raghnaill.


L. 548


Aedh agus Diarmait dá mhac Murchaidh Uí Ferghail do mharbhadh la
hAedh Ó fFerghail.



Pétrus mac Comarba Maedhóige do mharbhadh la Gallaibh Cenannsa.



AOIS CRIOST, 1331.



Aois Criost, mile, trí chéd, triochat, a haon.



Comharba Caillín, .i. Giolla na Naomh Mac Cele do écc i mainistir
Maothla.



MaolRuanaidh Mac Diarmata ticcerna Maighe Luircc dfaccbail a
tighernais, agus aibíd mhanaigh do gabhail dó i Mainistir na Búille, agus
Tomaltach Mac Diarmata (a mac) do ghabháil ticchernais Maighe Luircc
an .7. la Mai.



Ferghal mac Maoileachlainn Carraigh Meic Diarmata do mharbadh la
Tadhg mac Cathail mic Domhnaill Uí Concobhair.



Sloiccheadh la Uater Mac Uilliam Burc i Maigh Luircc. An tír uile
dionnradh dó acht cealla namá, uair tucc comairce agus cadhas doibhsidhe.
Tomaltach Mac Diarmata cona mhuintir dia nionnsaighidh. Goill do
thabairt amais fair as a haithle gur marbhsat foirenn dia mhuintir. Ossadh
do dhenamh doibh re roile agus Uáter dfagbail na tire.



MaoilIr Mhág Eochagáin décc.



Murchadh Mag Mathghamhna do mharbhadh la Seaan Mag Mathghamhna, agus
la Gallaibh Machaire Airghiall.



Tómás mac ConChairrge Uí Fhloinn do écc.


L. 550


AOIS CRIOST, 1332.



Aois Criost, mile, trí céd, triocha, a dó.



Uater mac Sir Uilliam Búrc do gabhail las an Iarla nDonn, agus a
breith lais iaramh co caislén nua Innsi hEoghain, a écc do ghorta as a
haithle hi bpriosún an chaisléin remhraite.



Maidhm Bheirne an Mhíl for Thomaltach Mac nDiarmata, agus for Mhac
Uilliam re mac an Iarla, agus re Tomaltach Mac Donnchaidh, agus sochaidhe
dá mhuintir do marbhadh.



Uilliam Gallda mac Muircertaigh Moir Még Eochagain, ticcerna Ceneoil
Fhiachach do écc.



AOIS CRIOST, 1333.



Aois Criost, mile, trí céd, triocha, atrí.



Florent Mac an Oglaich airchideochain Chille hOiridh do écc.



Uilliam Búrc Iarla Uladh do mharbhadh la Gallaibh Uladh. Na Goill
do roighne an gniomh sin do bhasucchadh go heccsamhail la muintir righ
Saxan. Drong do crochadh, drong do crochadh drong do mharbhadh, agus
drong do tharraing o chéle dibh ina dioghail.


L. 552


Tomaltach Mac Donnchaidh Meic Diarmata tigerna Tire hOilella, fer
ba ferr firinne, cadhus, agus comairce da mbaí in en aimsir ris decc.



Feidhlimidh Ua Domhnaill an tanaisi tigerna fa huaisle, fa haireghdha
agus as mó ris a raibhe súil dEirionnchaibh décc.



Gillibert Mac Goisdelbhaigh do mharbhadh ar lar a tighe fein le Cathal
Mac Diarmata Gall tre mebhail.



Aodh Mac ConSnamha taoiseach Muintire Cionaith décc.



Mac na hOidhce Ócc Mág Flannchadha do marbhadh la Connachtaibh .i.
la Toirrdhealbhach Ua cConcobhair Ri Connacht agus lá Tighernán
Mag Ruairc, agus tighernus na Breifne do tabhairt dUa Raghallaigh.



Donnchadh mac Aodha Uí Cheallaigh do ghabhail do Thoirrdhealbhach Ó
cConcobhair Rí Connacht.



Sith dfoccra do Chloinn Uilliam Burc o Righ Saxan.



Concobhar Mac Branáin taoíseach Corc achlann décc.



Aodh mac Domhnaill Oicc Í Domhnaill tigerna Chenel cConaill, Chenel
Moáin Innsi hEoghain, FherManach, Iochtair Chonnacht, agus na Breifne,
agus adhbar righ Uladh uile beos, aon roba mó grain agus adhuath a
eccratt roimhe baoí do Ghaoidhelaibh a aimsire, aon as mó ler thuit do
Ghallaibh agus do Gaoidelaibh battar ina aghaidh, aon ro bferr smacht,
reacht, agus riaghail bai ina comhfochraibh, feichemh coitcenn iarthair
Eorpa ar eineach agus derlaccadh décc iar mbreith buadha o dhomhan
agus demhan in aibítt manaigh i nInis Saimher, agus a adhnacal co
nonoir, agus co nairmidin móir i mainistir Easa Ruaidh. Concobar Ua
Domhnaill (a mhac) do ghabhail a ionaid. Ro fhás iaramh iomchosnamh
etir Choncobhar agus Art (a dherbhrathair) imon fflaitheass go ro
marbhadh Art a ttraitte la Concobhar.


L. 554


AOIS CRIOST, 1334.



Aois Criost, mile trí chéd, triochatt, a cethair.



Mórshloigheadh la Connachtaibh uile etir Ghallaibh agus Gaoidhealaibh is
in Mumhain do shaighidh Mheic ConMara go ro gabhsat a braighde agus
gur cuirset a nert air. Teampall do losccadh do druing don tsluaigh soin
ina mbattar ochtmoghat ar chéd do dhaoínibh, agus dias Saccart imaille
riú, agus gan aon diobh do thernadh as gan oghlosgadh.



Dechneabhar do mhuintir Donnchaidh mic Maoileachloinn Carraigh Meic
Diarmata do bathadh ar Loch Techet.



Tadcc mac Cathail mic Domhnaill Uí Concobair décc.



Donnchadh Mac ConSnamha taoiseach Muintire Cionaith, agus Seonacc
mac Muircertoigh Móir Meg Eochaccáin tigerna Chenel Fiachach décc.



Uilliam Mhág Eochagán do écc.



Concobar Mac Branáin do écc.



Eóin Mac Giolla Ultain do mharbhadh la Domhnall Mac Aedha.



AOIS CRIOST, 1335.



Aois Criost, mile trí chéd, triochatt, a cúicc.



Fionnghuala inghen Uí Bhriain ben Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair
decc.



Seaan mac Airt Uí Eaghra do ghabhail le mac an Iarla, agus forgla a
muintire do arccain.



Creach le cloinn Domhnaill Uí Choncobhair ar cloinn Muiris Shuccaigh
Meic Gearailt dar marbhadh mac Meic Muiris. Creach oile la Cloinn
Mhuiris ina dioghail sin for cloinn Domhnaill.



Iarthar Chonnacht uile do milleadh la hEmonn A Búrc.



Uilc dhirímhe eidir losccadh agus marbadh do denamh dó beós ar mhac
in Iarla agus ar cloinn Riocaird A Búrc, agus Síth do denamh doibh
re roile iarttain.



Giolla na nAingeal Ó Caiside ollamh leighis FearManach do écc.


L. 556


AOIS CRIOST, 1336.



Aois Criost, mile, trí chéd, triochatt, a sé.



Trinoit Ó Naan ardmhaigistir i nealadhnaibh iomda, i léx agus i
ccanóin décc.



Tomaltach Gerr (na cCrech tTimcil) Mac Diarmata, tighearna Muige
Luircc. Aon bá mó cosccur ar easccairdibh, ba ferr cádhus, agus comairce,
engnamh, agus eineach da mbaoí don chineadh dia raibhe décc oidhche
Dhomhnaigh na Trionóide ina tigh fein i cCaladh na Cairrce, agus a
adhnacul i Mainistir na Buille go honorach. Concobhar a mhac do
ghabail tighernais tar a éis.



Teaboid A Burc Mac Uilliam agus MaoilIr Mac Siurtan dExetra décc.



Maidhm do thabairt dEoghan Ó Madadháin for Cloinn Riocaird A Búrc,
agus sochaidhe da muintir do marbhadh uatha .i. seiser agus tri fichit.



Creach mor la cloinn Diarmata Gall, agus la mac Feidhlimidh Uí
Concobhair for Cloinn Ghoisdelbhaigh, agus Maidiuc Mac Uailldrín
do marbhadh ina tóraigheacht.



Creach la hÉmann Mac Uilliam Burc ar Cloinn Chathail dar haircceadh
Concobhar Ua Flanngain agus daoine iomdha oile. Maoileachlainn Ua
Flannagain do mharbhadh i toraigheacht na ccreach don dul sin, agus
brathair do Mac an Mileadh do ghabhail don toraigh iaromh, agus braighe
do denam de.



Concobhar Mac Diarmata tighearna Maighe Luircc, Aodh mac Feidlimidh
mic Aedha Uí Concobhair go lucht tighi Uí Concobhair imaille ris,
agus Clann nDonnchaidh, agus Corbmac mac Ruaidhri go nglaslaithibh
criche Coirpre do dul ar


L. 558


creich hi Tír Fiachrach go rangattar Mullach Ratha. Ba na tíre do
theicheadh rompo. Mairbhedala mora, iomad capall, beaccan deachaibh,
agus fochrodh ilardha do thabhairt leo, agus daoine diairmhe do mharbhadh
doibh, agus iad fein diompudh slán dia ttighibh.



Diarmaitt Ó Flannagain tighearna Cloinne Cathail décc.



Toirrdhealbach Ua Conchobhair Rí Connacht do thionól imirceadh na
tThuath Cloinne Cathail, Cloinne Conchobhair, agus Moigh Luirg
co hAirteach. Caislén Mor Meic Goisdealbhaigh do gabail dUa
Concobhair don toiscc sin, agus a briseadh, agus ceithern congmhala an
bhaile do tocht amach ar comairce Meic Diarmata.



Domhnall mac Seaain mic Domhnaill Uí Concobhair décc.



Niall mac Concobhair Mic Taidhg do mharbhadh.



Mainestir .S. Franseis hi cCarraic na Siúire in epspocoittecht
Leasa Móir do thógbhail la hIarla Urmhumhan Semas Buitilér.



Mathghamhain Ó Raighilligh do mharbhadh la Gallaibh.



O Mithidhéin, comarba MoLaisi do écc.


L. 560


AOIS CRIOST, 1337.



Aois Criost, mile, trí chéd, triochatt, a Seachtt.



Lughaidh Ó Dálaigh epscop Cluana Mic Nois décc iar ndeighbeathaidh.



Tómás mac Cormaic Uí Dhomhnaill epscop Ratha Both saoi in eccna,
agus i ccrabhadh décc.



An Maigistir Ó Rothlain décc.



Sith do dhénamh dUilliam mac Iarla Uladh, agus do Brian Ó Briain
(.i. Brian Bán) re aroile, agus na fearoinn do fholmaigh re ó
mac an Iarla do leigen dó ara a ccíos fein do tabairt asda.



Foslongport do dénomh do rígh Connacht ag Áth Liag inaghaidh
Emainn A Búrc.



Seaan Ua Follamhain tigherna Cloinne hUadach décc.



Tadhcc Mac Flannchadha tigearna Dartraige do marbhadh la Corbmac
mac Ruaidhri mic Domhnaill Uí Concobhair re socraide oile, agus i
ndioghail Seaain mic Domhnaill. Creacha móra do dhenomh ar Dartraigi
dho as a haithle agus mac Muiris Mecc Flannchaidh do marbhadh ina
ttoraigheacht.



Tadhg, agus Maoileachloinn, da mhac Iomair Meg Rághnaill do gabail
la Cathal Mhág Raghnaill. Cathal do marbhadh iar sin i ttoraigheacht
cloinne hIomhair da combraithribh iar ttionol lán sochraide, dóibh
im Uilliam Mag Mathghamhna, agus im da mac oile Iomhair Még Ragnaill,
Concobhar agus Tomaltach. Magnus Ó Fearghail do mharbhadh dóibh an
lá cedna. Taoiseach do dhénomh do Tadhg mac Iomhair Meg Raghnaill
iarsin.



Domhnall Ruadh Ó Maille agus Corbmac a mac do marbhadh la Cloinn
Mebric, agus do Ghallaibh oile immaille friu oidhche Fhele Stephain.



Matha Ua hUigind saoi re dan, agus re daonnacht décc.



Enrí Mac Mairtin do mharbhadh.


L. 562


Donnchadh mac Muircertaigh Moir Mhég Eochagáin tigherna Chenél
Fhiachach do mharbhadh la hUibh Failghe.



Síth do dénumh dAodh Reamhar Ó Néill re hOirghiallaibh, agus re
Feraibh Manach.



Donnchadh Mór Ó Dubda tanaisi Ua bFiachrach do écc.



AOIS CRIOST, 1338.



Aois Criost, mile, trí chéd, triochatt a hochtt.



Ruaidhri an Einigh Mag Uidhir tigerna FerManach aoinfher as mó do
thoirbhir dairgett agus dédach deachaibh, agus dinnilibh uaidh
déigsibh, agus dollamhnaibh Erionn ina aimsir fein do Shiol Uidhir
décc.



Donnchadh mac Ruaidhri Uí Concobhair do mharbhadh.



Mac Iarla Uladh, .i. Emand do ghabhail dEmann A Búrc, Cloch do cor
fo a braghaitt, agus a badhadh i Loch Mescca lais. Milleadh Gall
Connacht, agus a chineadh féin do thecht trias an ngniomh sin.
Toirdealbhach Ó Concobhair Ri Connacht dionnarbhadh Émainn Mec
Uilliam Burc iar sin a Connachtaibh amach iar milleadh na ttuath agus
na cceall go hadhbal eatorra in Iarthar Connacht, agus nert na tíre co
coitchenn do ghabhail dUa Chonchobhair as a haithle.



Coblach mor do longaibh agus barcaibh do thionol la hEmann A Burc
iarsin agus a beith for oilénaib mara athadh imchian da éis.



Luigni agus an Corann dfolmhughadh agus dfasughadh imma nGallaibh,
agus a ttighearnus do ghabail da nGhaoidhelaibh duthcassa bhudhdhéin
ar ndíochur a nGall esdibh.



Tadhg mac Ruaidhri mic Cathail Uí Chonchobhair (ris a ráiti Bratach
Righin) do ghabhail do Thómás Mac Samradhain, agus moran da muintir
do mharbhadh. Mac Shamradhain (.i. Tómas) do dul go tegh Uí Concobair
iarsin, agus ag teacht tara ais dó, Clann Muircertaigh agus Muintir
Eolais do chomchruinniughadh ara chionn agus a ghabhail iar marbhadh
morain dia mhuintir.


L. 564


Aedh an Chletigh mac Ruaidhri Uí Chonchobhair do lot ar deireadh a
sluaigh fesin agus a écc da bithin.



Derbhail inghen Cathail Meic Murchadha ben Donnchaid meic Aedha
Óig décc.



AOIS CRIOST, 1339.



Aois Criost, mile, trí ched, triochatt, anaé.



Ruaidhri Ua Ceallaigh tigherna Ó Maine do mharbhadh la Cathal mac
Aodha mic Eoghain Uí Conchobair ag dol o thig Uí Conchobair ag dol o
thigh Uí Concobair dochum a thighe fein.



Tomás Mag Shamhradhain do legean amach do Cloind Muircertaigh.



Sloigheadh mór la hAedh Remor Ó Néill go Tír Conaill. Mac Seaain
Uí Néill do mharbhadh agus Goffraidh Ua Domhnaill don tsluaigheadh
sin la muintir Uí Dochartaigh.



Emann Mac Uilliam Burc gona loinges dionnarbadh doilénaibh na fairrge
for a mboí do shoighidh Uladh la Toirrdealbach Ua cConcobhair Ri
Connacht.



Inghen Toirrdhealbhaigh Uí Briain ben meic Iarla Uladh do tabairt
do Toirrdealbach Ua cConcobhair, agus Derbhail inghean Aodha Uí
Domhnaill do leiccen dó.



Coccadh mór ar fhud na Midhe eittir Gallaibh agus Ghaoidhealaibh.



Tempall Cille Ronain do dhenam la Ferghal Muimhneach Ua nDuibhgennáin.


L. 566


AOIS CRIOST, 1340.



Aois Criost, mile, trí chéd, cethrachatt.



Mainestir Oirbhealaigh hi cCarraic an Chiúil ag an ccend thoir
do Loch Léin in epspoccoittecht Arda Ferta is in Mumhain do
thógbhail durd .S. Franseis la Mág Cártaigh Mór prionnsa
Deasmhumhan, Domhnall mac Taidhg, agus do thoghsat iomatt do mhaithibh
an tire a nadhnacal is in mainestir sin. As dibhsidhe Ó Suilleabhan
Mór agus an dá Ua Donnchadha.



Comhthógbail cogaidh eitir Maineachaibh, .i. eittir Tadhg mac Taidhg
Uí Cheallaigh da ttucc Toirrdhealbhach Ua Concobair (Ri Connacht)
urlámhus Ua Maine, agus Uilliam mac Donnchadha Muimhnig Uí
Cheallaigh go ro cuireadh Uilliam a Tír Maine amach agus gé do
fhagaibh an tír, tug Tadhg Ua Ceallaigh gona braithribh agus cona
muintir toraigheacht dó co ndeachsat i náit iombuailte chuige.
Iompaidhis Uilliam agus a muintir friú fochetóir go ro feradh
caithgleó etorra. Acht chena ro marbadh Donnchad mac Aodha Uí Cheallaigh,
agus ro ghabhadh Tadhg Ó Ceallaigh iar na lot co ndeachaidh décc de
iaromh.



MaoilSeachlainn Ua Gairmleadhaigh taoiseach Cenél Moain décc.


L. 568


Clann Ualgairg Uí Ruairc, Domhnall, Aedh, GiollaCriost agus Ruaidhri
do dol for creich dionnsoighidh Cathail mic Aedha Breifnigh co ndernsat
creach air. Conchobhar mac Donnchadha Riabhaigh meic Maghnusa mic
Muircertaigh Mhuimhnigh do marbadh leo an la cedna agus sochaidhe
immaille friss. Conadh í sin cédfola mhuintire Ruairc agus cloinne
Muircertaigh Muimhnigh fria aroile. Cathal mac Aedha Brefnigh do
thoraigheacht a chreche iarsin go rug ar cloinn Ualghaircc Uí Ruairc.
Ro feradh iorghal amhnus etorra. Domhnall Ua Ruairc (aon rogha na
Breifne dadhbhar tighearna) do mharbhadh don chur soin go sochaidhi
moir immaille ris. GiollaCriost Ua Ruairc agus Mac ConShnamha do
ghabhail iar maidhm for a muintir. Tadhg mac Ruaidhri mic Cathail Ui
Concobhair do baoí illaimh ag Ua Ruaircc do leigen amach ar
comfhuaslaccadh GiollaCriost Uí Ruairc.



Aodh mac Fedhlimidh Uí Choncobhair do ghabhail do righ Connacht, agus
a cor i ccaislén Rossa Commain da choimhéd. Coccodh mór agus
combhuaidhreadh deirghe eittir Ua cConcobhair agus Mac Diarmada trés
an ngabháil sin gur ro milleadh morán eatorra da gach taobh. Guasacht
agus gergabhadh dfaghail dUa Concobhair iarsin dionnsoighidh tucc
Mac Diarmatta chuicce don Corann gor cuireadh go haimhdeonach é i
mBaile an Motaigh isteach, agus síth do cengal dóibh re aroile asa
haithle.



Siúrtan Ruadh Mac Goisdealbhaigh do mharbhadh do Cathal Mac Diarmata
Gall.



Cathal Mac Diarmata Gall, aon rogha a chinidh ina aoís fein ar ghoil
ar ghaiscceadh ar treisi ar talchaire do mharbhadh la Donnchadh Riabhach
mac Maoileachloinn Charraigh Mec Diarmada tre cheilg i Lios Sealbaigh
i Cloinn Conchobair.


L. 570


Magnas mac Cathail mic Domhnaill Uí Choncobhair do mharbhadh la Cathal
mac Aedha Breifnigh Uí Concobair.



Brian Occ Macc Shamradháin do mharbhadh le Teallach nDúnchadha.



Eoghan Ua hEdhin tighearna Ua fFiachrach Aidhne do mharbhadh la a
braithrib féin.



Eoghan mac Seffraidh Mecc Raghnaill, agus Aedh Ua MaoílMiadhaigh do
mharbhadh aroile.



Pilib Ó Duibhgendáin ollamh Conmhaicne décc.



Uilliam mac Gillibert Mic Goisdealbaigh do mharbhadh ar ghreiss is in
mBreifne do Tellach Eachdach.



Ruaidhri mac Maghnusa Uí Egra décc.



Mathghamhain mac Andaidh Uí Raghallaigh do marbadh la hAindreas mac
Briain Uí Raighilligh agus creacha móra do dhénomh dhó isin mBolgán
asa haithle.



Teampall Chille Rónain do losccadh.



Niall Ua hUigind saoi firdhána do bháthadh.



Conchobhar Ua Domhnaill tighearna Tire Conaill cona thionol do dhul
i Connachtaibh.



AOIS CRIOST, 1341.



Aois Criost, mile, tri chéd, cethachatt, a hoén.



Muirchertach Mac an Gobhann abb Clochair décc.



Maidhm mór do thabhairt do Mhac Uilliam Burc ar Cloinn Muiris dú
inar marbhadh Tomás Mac Muiris, Muiris Mac Seonaic Ruaidh agus
seachtmoghat fer maraon riú.



Domhnall Mac Dorchaidh taoiseach Cenel Duacháin décc.



Donnchadh mac Meic na hOidhchi Mhég Fhlannchadha do marbhadh lá hAedh
mac Tadhg Még Flannchadha.



O Gairmledaigh taoiseach Cenél Moáin dég.



Cathal Mac Ceithernaigh do marbhadh do esccor.


L. 572


Caislén Rossa Commain do ghabhail la Toirrdealbhach Ua cConcobhair,
agus Aedh mac Felim boí i mbraighdenus ann do legen amach, agus
fuasgladh do thabhairt ass.



Seaan Mhág Mhathghamhna do chur a hAirghiallaibh.



Brian Ua Floinn tigearna Tellaigh Curnain décc.



CuConnacht Ua Cuinn taoisech Muintire Giollgain décc.



Diarmait Ruadh mac Corbmaic Óig Meic Diarmata dég i naibitt
manaigh i Mainistir na Buille.



AOIS CRIOST, 1342.



Aois Criost, míle, trí chéd, cethrachatt, a dó.



Coimheirghe coccaidh eidir Toirrdealbhach Ua cConcobhair agus Concobhar
Mac Diarmada tighearna Moighe Luirg. Emann A Burc deirghe a
ccommbaidh Meic Diarmata in aghaidh Uí Choncobhair.



Aodh mac Fedlimidh Uí Choncobhair agus Donnchadh Ua Birn taoiseach
Tíre Briúin na Sionna do chor Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair i
tteampall Oile Finn iar ndol dó do ghabhail gill creche do ronsat
muintir Birn ar Hoiberd A Burc, agus cuid do Galloglachaibh Uí
Choncobhair do mharbhadh doibh immaille re na consabal, .i. Mac
Ruaidhri.



Coccadh coittchenn deirghe hi cConnachtaibh iar sin. Clann
Mhuircertaigh do dhol i rann Uí Conchobhair ar tús in aghaidh Meic
Diarmata, Iompúdh doibh iaromh la Mac Diarmada agus le Mac Uilliam.
Feall graineamhail do dénomh do Cloinn Muiris iar sin ina noirechtas
fein ar Cloinn Uilliam Burc, agus Tomas


L. 574


Burc do mharbhadh doibh, agus Seoinin A Burc do mharbhadh la Cloinn
Riocaird ar an ccor ccedna tria fhoraileamh Cloinne Muiris agus
Ui Choncobhair. Cathal mac GiollaCriost Meic Diarmada do mharbhadh
dFerghal Ua Thaidhg ar an ccogadh cedna, agus Fearghal mac
GiollaCriost Finn Mic Corbmaic do mharbhadh air bhéos.



Commascc crodha do thabairt do Mac Diarmatta gus na huaislibh
batar ina fharradh dUa cConcobhair i mBél Atha Slisen dar lingead
an táth fair agus Diarmaitt mac Briain Uí Fergail, fer a aoisi do
bfherr do Conmaicnibh, mac Hoiberd A Burc, agus Concobar mac
Donnchadha Duibh Uí Éilighe do mharbhadh don chur sin.



Seaan Mhag Mathghamhna tigherna Oirghiall do dul ar creich go hAedh
mac Rooilbh Mhég Mhathghamhna, agus a mharbhadh ar deredh na creche,
agus a Ghallocclachaibh immaille ris do mharbhadh agus do badhadh.



Corbmac mac Ruaidhri mic Domhnaill Uí Choncobhair do ghabhail la
Conchobhar mac Taidhg, agus le Ruaidhri mac Cathail Uí Concobhair.
Concobar mac Taidhg do ghabhail le Brian mac Ruaidhri iarsin, agus a
tabairt dhó i laimh Concobair Meic Diarmada, agus a cor da coimhéd i
cCarraic Locha Cé.



Domhnall Ua Dochartaigh toiseach Arda Miodhair agus triocha ched
Tíre hÉnda, fear lán deineach, agus dengnamh décc, agus Seaan Ó
Dochartaigh do gabail a ionaid.



Siol Muireadhaigh uile do iompudh ar Toirrdealbach mac Aedha mic
Eoghain immaille ris na maithibh oile batar ga toirneadh. As iad
as oireghdha do eirigh dhó an ionbaidh sin, Emann Mac Uilliam Burc,
Concobhar Mac Diarmada tigherna Maigi Luirg cona braithribh, agus
cona oirecht uile, Aodh mac Aedha Breifnigh mic Cathal Ruaidh Uí
Concobhair, Tadhg mac Ruaidhrí Uí Choncobhair, Cathal mac Aedha
Breifnigh mic Cathail Ruaidh go sochraidi na Breifne agus Chonmaicne
archena, agus Aedh mac Felim mic Aodha mic Eoghain Uí Chonchobhair.
Tionól dóibhsiomh uile ind agaidh Ui Choncobhair, agus a athchor go
haimhdheonach as a thír agus as a thalomh feisin conadh í comhairle
tuccsat a charaid dó iarsin dol do shaighidh Meic Diarmada co
hincleithe gan rathughadh do mhorán dfios a ndiongnadh sith ris. Gidhedh
fuarattar Clann Muircertaigh sgéla na


L. 576


comhairle sin, agus fios na haidche dáiridhe ina ttiocfadh Ua
Concobhair do shoighid Meic Diarmada, ionnus gur inleadar iatt féin
roimhe ar bernadhaibh baoghail na conaire i ngebadh co longport Meic
Diarmata. Acht chena do chuaidh Toirrdealbhach en triar marcach
tarsa no gur heirgedh dhó ar tóchar an longpuirt. Loitter Cathal mac
Aedha Breifnigh lais fo cettóir, agus ger bhuathadh i naghaidh iolair
eisiomh gona thriar oile i mesg na sochaidhe batar ina aghaidh, do chuaidh
uatha da naimhdheóin gan fuiliughadh gan fordhergadh air fein ina
ar aon dia mhuintir. Ciodh tra acht nochar bfeas do Mac Diarmada
Toirrdhealbhach do beith is in móiréccen sin no go ccuala an teighim,
an mairgneach agus an mallachadh mór ga dhénamh seachnon an longpuirt,
agus iar ffaghbháil sgél dó cuiris daoine tairisi ós iseal i coinne
Uí Choncobhair dia breith gus an ccarraic da caomhna go ffesadh
fein an ffédfadh a shídh do dénamh. Baoí Ó Concobhair iar sin
sechtmain, agus maithe na tíre ag tocht ar cuairt chuige, agus uadha ar
furaileamh Mec Diarmada. Gidheadh ó nach bfuair Mac Diarmada ced
na síthe do dhénamh téid fein buidhen marcsloigh les gur ro fagbhatar é
i Ros Commain.



Conchobhar (.i. Concobhar Ruadh) Mag Eochagáin tigerna Cenél
Fhiachach do mharbhadh la Gallaibh.



Tomás Ua Cinga, Muiris Mag Eochagain, Siommon mac Concobair mic
Siommoin Meic Giolla Arraith taoiseach do thaoiseachaibh Luighne décc.



Murchadh mac Tomoltaigh Uí Flannagain an tres fer do bferr da chinedh
do mharbhadh do Gallócclachaibh meic Cathail.



Aodh mhac Aedha Breifnigh mic Cathail Ruaidh Uí Choncobhair do righadh
do Connachtaibh agus do Mhac Uilliam Burc an céd Luan do geimreadh iar
naithrigheadh


L. 578


Toirrdhealbhaigh dóibh, agus tanaisecht Connacht do thabairt dAedh
mac Fedlimidh Ui Concobair. Tir nOilella do thabhairt dFergal Mac
Diarmatta.



Tadhg mac Tomoltaigh mic Muirghiusa Meic Donnchaidh dionnarbadh as
a dhuthaigh fein lá Concobhar Mac Diarmata agus la a braithribh, agus
é do beith i ffarradh Toirrdealbhaigh Uí Concobhair, agus Ferghal
mac Tomaltaigh do ghabhail Thire hOilella dia és.



An Giolla Dubh Mhag Uidhir do bathadh for Loch Éirne.



Matha Mac Magnusa brughaidh coitcind conaigh na ro diúlt fri dreich
nduine do truagh nó do trén dég.



Conchobhar mac Aodha mic Domhnaill Oíg Uí Dhomhnaill tigherna Chenel
cConuill, Íochtair Chonnacht, FherManach Cenel Moáin agus Insi
hEóghain, Soidheach diongmhala dairdrighe Erenn ar chruth, ar chéill,
ar oineach, ar oirrdhercus, ar ghaois, ar ghliocus, ar menmnaighe, ar
móirchetfaidh, ar crodhacht, ar calmatas, ar crabaidh, agus choindercle,
do mharbhadh la a dearbhrathair Niall Ó Domhnaill iar ttabhairt
ammaiss oidhche fair ina longport fein i Murbhach, agus Niall feisin
do ghabháil a ionaidh.



Flann Óg Ó Domhnalláin ollamh Connacht i ndán do écc.



Domhnall Ó Coinleisg saoí shenchaidh do mharbhadh la hUibh Diarmada
gar ria cCaisg.



Tomas Mac GiollaCoisgligh saoi ar eineach agus ar engnamh do écc.



Piarus Albanach do mharbhadh la cloinn MaoilIr Meic Feórais.


L. 580


AOIS CRIOST, 1343.



Aois Criost, mile, trí chéd, ceathrachatt, a trí.



Seaan Mac Eoaigh epscop Conmaicne décc.



Iohannes Ó Laithimh epscop Cille hAlaidh agus Cathal Mac an
Liathanaigh abb na Trinoitte décc.



Donnchadh Clerech Ó MaoilBrénaind canánach coraidh Oile Finn do
mharbhadh durchur soighde le muintir Hoiberd mic Dabid Duinn Meic
Uilliam.



Slaine ingen Uí Bhriain ben Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair righ
Connacht décc.



Cathal Ó Madadháin saoí einigh agus oirrdearcais a chenél féin do
mharbhadh la Cloinn Ricairtt.



Derbháil inghen Aedha Uí Domhnaill do thoidheacht ar cuairt co hInis
Doighre dfechain Meic Diarmada, agus galar a hécca do gabháil annsin
co bfuair bás agus ro hadhnaiceadh go huasal onórach i Mainistir na
Buille, agus nocha ttainicc roimpe dia cineadh aoinbhen rug barr a
maithessa.



Dubhchabhlaigh inghen Meic Diarmada bean Uí Birn décc.



Muirchertach Ua Briain tighearna Tuadhmhumhan decc, agus Diarmaitt
Ua Briain do gabáil an tighearnais, agus a athchor as a flaithes la
Brian Ua mBriain, agus maithe Tuadhmhumhan do umhlughadh do Brian
iarsin.



Tomas Macc Shamhradhain taoiseach Teallaigh Eachdhach décc.



Uilleac mac Riocaird mic Uilliam Léith, macaomh Gall Ereann in
eneach agus in engnomh décc.



Maidhm mór ria cCloinn Feórais agus ria cCloinn Riocaird for Uíbh
Maine dú in ro marbhadh aoínfher décc duaislibh Maineach im
Concobhar Cerrbhach Ó Cheallaigh.


L. 582


Niall Ó Domhnaill do cor as a flaithes la hAenghus Ua nDomhnaill
agus le Domhnall (.i. Domhnall Dubh) Ua mBaoighill, le hUa
nDochartaigh le nert Aodha Reamhair Uí Néill, agus le cloinn
tSuibhne, agus Aengus mac Concobair mic Aedha mic Domhnaill Óig do
chor hi ttighernus Tíre Conaill.



Clann Muirchertaigh do diochur as an mBrefne la hUalgarg Ua Ruairc
le Toirrdhealbhach Ua Concobhair, agus la Tadhg Mhág Raghnaill co
ndeachsat go Tír Aedha dionnsoighidh Uí Domhnaill, agus tug Aenghus
(.i. Ó Domhnaill) Tír Aodha doibh. Tachar do theccmhail iarsin eidir
Aonghus agus Niall (.i. in Achadh Mona) agus Clann Muircertaigh
deirghe la hAonghus in aghaidh Néill, maidhm do thabhairt leo for
Niall gona mhuintir. Aindiles Ua Baoighill taoíseach Thíre
Ainmireach, cona mac, Eoghan mac Airt Uí Dhomhnaill agus sochaidhe
oile do mharbhadh an tan sin, agus Aenghus do bhreith bhuadha.



Dauit Mág Oirechtoigh comhorba Patraicc décc.



Eóin Mhag Dhuibhne airchideochain Droma Leathain do écc.



Conchobhar Mhac Diarmata tigherna Mhuighe Luirg tuile ordain, agus
oireachais cloinne MaolRuanaidh Moir mic Taidg mic Cathail mic
Concobhair do ecc ria tigh féin sechtmhain ria Samhain Dia Sathairn ar
aoi laithe seachtmuine iar mbreith buadha o domhan agus o dhemhan, agus a
adhnacal i Mainistir na Búille, agus Ferghal Mac Diarmata a
dherbhrathair fein do oirdneadh ina ionad.



Ruaidhri Mag Craith ollamh Leithe Mogha le dan do ecc.


L. 584


AOIS CRIOST, 1344.



Aois Criost, mile, tri chéd, ceathrachatt, a ceathair.



Epscob Luigne décc.



Murchadh mac MhaoilMhuáidh Uí Eghra abb na Buille agus adhbhar
epscoip Luighne do écc.



Niocól MaccRaith comhorba Termainn DaBeoucc decc.



Art Mór mac Corbmaic Uí Mhaoileaclainn ri Midhe do mharbhadh la
Corbmac mBallach Ua Maoíleachlainn, agus é fein do ghabail a ionaid.



Aodh mac Rooilbh Meg Mathghamna tighearna Oirghiall décc, agus
Murchadh Óg Mhág Mathgamhna do ghabháil an tighearnais na dheoidh,
agus a écc hi cinn seachtmhaine. Maghnus mac Eocha mic Rooilbh Még
Mhathgamhna do ghabháil an tighearnais iarsin.



Uilliam mac Mathgamna Mhég Raghnaill do mharbhadh la macaibh Cathail
Mheg Raghnaill.



Mathghamain mac GiollaCriost Clerigh Meic Diarmata do mharbhadh la
Muintir nElighe ar an cCoirrshliabh.



Brian mac Ruaidhri Mhég Uidhir décc.



AOIS CRIOST, 1345.



Aois Criost, mile, trí chéd, ceathrachatt, a cúig.



Giolla na Naomh Ó Cianáin abb Leasa Gabhail do écc.



Toirrdhealbach mac Aodha mic Eoghain Uí Choncobhair Rí Connacht do
marbhadh durchar do shoighitt (.i. is in Foghmar) i fFiodh Doradha
hi Muintiri Eolais iar ndol do chongnamh dhó lá Tadhg Mag Raghnaill
i naghaidh chloinne Muircertaigh Muimhnigh Uí Choncobhair co Loch
Airind. Clann Muircertaig


L. 586


agus an chuid oile do Muintir Eolais dia leanmain go Fiodh Doradha,
agus a marbhadh ar Guirtír recte Guirtín na Spideóige, agus nocha
ttorchair do Ghaoidhealaibh re hathaidh roimhe imchein sgel budh mó inas,
agus Aodh mac Toirrdhealbhaigh do rioghadh ina ionatt.



Brian Ua Ferghail deghadhbar tighearna na hAnghaile decc. Fear na
ro thuill imdeargadh im ní da bfuair is in mbith, co rug buaidh o
dhomhan, agus o deman.



Aodh Ó Néill do dul coblach ar Loch Eachach, agus Clann Aedha
Buidhe co na ttionól do breith fair, agus daoine iomdha do lot agus do
mharbhadh etarra. Acht chena tearna Aedh ina longaibh uaidhibh dia
naimdheoin.



Magnus Ó Floinn Line do marbhadh la Domhnall Donn agus la Brian O
Néill.



Corbmac mac Ruaidhri Uí Chonchobhair do écc.



Corpmac mac Muircertaigh Meic Lochlainn do mharbhadh la macaibh
Ualghairg meic Ferghail.



AOIS CRIOST, 1346.



Aois Criost, míle, trí chéd, cethhrachat, a sé.



Coccadh do fhás eitir Ua Ruairc, .i. Ualgarg, agus Ruaidhri mac
Cathail Uí Chonchobhair. Tachar do thegmhail etorra i cCalraighe
Locha Gile, agus Sraineadh


L. 588


for Ua Ruairc agus a Ghallocclacha uile do mharbhadh, .i. Mág Buirrce
agus Mac Neill Caimm co na muintir. O Ruairc do leanmhain do
Ruaidhri Ua cConcobhair agus do Cloinn nDonnchaidh asa haithle,
agus a mharbhadh la MaolRuanaidh Mac Donnchaidh, agus ro budh móirécht
esidhe.



Ceithre meic Cathail mic an Chaoich Még Raghnaill do gabail ar Loch
an Sguir do Chonchobhar Mag Raghnaill, Tomaltach Mág Raghnaill da
mbreith lais co Caisiol Cosccraigh, agus a marbhadh dó ann sin.



CuUladh Mac Cathmaoil toíseach Cenél Feradhaigh do marbhadh la
Domhnall Mac Cathmaoil.



Maidhm la Brian Mág Mathgamna for Ghallaibh go ráinicc trí chétt cenn
in airemh dhibh.



Niall Ó Domhnaill, Clann Muirchertaigh, mac Fedhlimidh Uí Concobhair,
agus Muirghes Mac Diarmata do lenmhain Ruaidhri mic Cathail go Cúil
Maoile go ttugsat maidhm fair, agus for Cloinn nDonnchaidh annsin
gur cuireadh ár orra, agus a ccreachadh asa haithle dhóibh go mbaoí
a lor dhaothain creach lais.



Mac Diarmada Gall do mharbhadh tre feill ina tigh féin la cloinn
Uaildrin Meic Goisdealbhaigh agus Corpmac Caoch Mac Fínghin do
mharbhadh dhóibh imaille fris.



Concobar Ua Birn do mharbhadh.



Iomhar mac Murchadha Uí Fherghail do mharbhadh la Brian Mac
Tighearnain, agus la Cloinn Meic Muircertaigh.



Art Mac Tomáis Uí Ruairc do mharbhadh la Domhnall Mag Tighearnain.


L. 590


AOIS CRIOST, 1347.



Aois Criost, mile, trí chéd, ceathrachatt, a Seacht.



MaolMaedhóg Ó Táichligh oifficél Locha hErne do écc.



Giolla na Naomh mac Seaffraidh mic Giolla na Naomh Uí Fherghail
tighearna na hAngaile cenn cosanta Conmhaicneach ar ghoil ar gaisccidh,
ar eneach, agus ar oirrdearcus do écc i cCluain Lis Béic iar mbeith
athaidh imchian in airdchennus na hAnghoile dhó agus é do breith
buadha ó dhoman agus ó dheman. Cathal mac Murchadha mic Giolla na Naomh
Uí Fherghail do ghabhail tighearnais na hAngaile iaromh.



Muirghius Mac Diarmata do mharbhadh la Seaan Ruadh Mac Dauid A Burc.



Tadhg Mhág Raghnaill taoíseach Mhuintire hEólais do ghabail do Cloinn
Muircertaigh.



Uilliam Mac Dauid do mharbhadh do Thadhg Ruadh Mac Diarmata Gall
i mBaile an Topair.



Tomas Mac Artain tighearna Ua nEachdhach Uladh do chrochadh la
Gallaibh.



Eoghan Ua Madadhain taoíseach Sil nAnmchadha décc agus Murchadh a
mhac do ghabhail cennais Sil nAnmchadha.



Aenghus mac Gadhra Uí Madadhain do écc.



Teampall Chille Rónáin do chor suas dFearghal Ua Duibhgionnáin.



Finnguala inghen Meic Fingin ben Ferghail Uí Duibhgionnain décc.



Enrí mac Aedha Buidhe Uí Neill, Fionnghuala inghean MaoilSeachlainn
Uí Raighilligh, agus an Giolla Dubh Mac Gille MoChua decc.



Donnchad mac Aedha Óig Uí Ferghail décc.



Sídhradh Ó Cuirnín saoí fhileadh agus ollamh na Bréifne esidhe do ecc.


L. 592


AOIS CRIOST, 1348.



Aois Criost, mile, tri chéd, cethrachatt a hocht.



Giolla na Naomh Ua Cianain abb Lesa Gabail do écc.



Niall Garbh Ua Domhnaill tigherna Thire Conaill, iar bfaghbhail mór
nimresna dhó hi ttighernus agus ria ttighernus, do marbhadh la
Maghnuss Meabhlach Ua nDomhnaill tria cheilg agus fhionghail (.i. i
port Insi Saimher). Ba cur crodha comnart cosnamhach an ti Niall
go sin, agus ba liach a aoideadh amhlaidh sin. Aonghus mac Conchobhair
Uí Dhomhnaill baoi in imreasain fri Niall do ghabhail an tighearnais.



Cathal Ó Fergail tighearna na hAnghaile décc.



Maoileachlainn Mhág Oireachtaigh taoiseach Muintire Rodhuibh, agus
Donnchadh Mag Bradaigh taoiseach Cuile Brigde décc.



Coimheirghe choccadh eidir Ferghal Mac Diarmada agus Ruaidhri mac
Cathail mic Domhnaill Uí Choncobair. Longport Meic Diarmada do
losccadh la Ruaidhri. Mac Diarmata do thionol a charad asa haithle
co ndeachsatt i ndiaidh Ruaidhri go a longport go Baile an Mhotaigh
gur ro loiscceadh an baile leó eittir cloich agus crand, agus ni ro
cuireadh na naghaidh gur tillsett dia ttighibh doridhisi. Tugsat mac
Uí Ruairc baoí i mbraigdeanus is in mbaile ass immaille re gach
braghaid oile da ffuairsett ann.



Clann Feorais do ionnarbhadh la hÉmann A Búrc gur bo heigen do Mac
Feorais tocht dia chothughadh go teagh Uí Concobhair.


L. 594


AOIS CRIOST, 1349.



Aois Criost, mile, trí chéd, cethrachatt, anaoí.



Maidhm do thabhairt la hAodh Ua Ruairc ar Flaithbertach Ua Ruairc
ar Donnchadh Ua nDomhnaill, agus ar Dartraighibh. Aodh Macc
Flannchaidh taoiseach Dartraighe GiollaCriost Mag Fhlannchadha,
Lochlainn mac Aindilis Uí Bhaoíghill agus sochaidhe immaille friú do
mharbhadh don commasc hisin.



Eoin Dubh Mac Domhnaill do mharbhadh la Maghnus mac Eochadha Mhég
Mathghamhna.



Giolla na Naomh Ó hUigind Saoí le dán décc.



Coimeirghe do denomh eidir Mac nDiarmada do Ridhisi agus Ruaidhri Ua
Concobhair gur ro thionóil Mac Diarmada an méd fuair do Ghallaibh,
agus Gaoidhealaibh im Cloinn Muircertaigh agus im Cenél cConaill
dho shoighidh mic Cathail. Ruaidhri do ghluasacht rompa, agus a chur
go Cloinn Fermaighe dhóibh. Gidheadh nochar fhédsatt uile eittir
Ghallaibh agus Gaoidhealaibh greim do gabail air. Iompaíd as a haithle
gan nert gan eidiredha. Ruaidhri do thionol sochraide iarsin gur loisg,
gur mill, agus gur airccesttair urmhór Maighe Luirg uile.



Plaigh mór in Erind agus go hairidhe i Muigh Luirg co ttugadh ár
diarmhidhe ar dhaoínibh da bíthin. Matha mac Cathail Uí Ruairc décc
don plaigh hisin.



Donnchadh Riabhach mac Maoileachloinn Carraigh Meic Diarmada do
ghabhail la Corbmac Bodhar Mac Diarmata, agus é da breith lais i
nAirteach, agus a marbhadh i nduinetháidhe do mhuintir Airtigh, do
mac GiollaCriost Mic Taichligh agus dUa Cearnaigh.



Risderd Ua Raghallaigh tighearna na Breifne Thoir, agus mac an Iarla
do écc.



Gillebert Ua Flandagáin taoiseach Tuaithe Ratha do marbhadh do mhacaibh
Briain Uí Fhlannagáin.


L. 596


Muirchertach Riaccánach Mhág Aonghusa do mharbhadh lá a bhráithribh
budhdhéin.



Ruaidhri Ua Cathain tigherna na Craoibhe, agus Airdi Cianachta do
écc.



Aodh Ua Raghallaigh do écc.



An Giolla Caéch Mhág Dorchaidh do écc.



Muirghes Mac Donnchaidh taoíseach an Chorainn fear lán daithne,
agus deneach do écc.



Maidhm mór do thabhairt las an Iustis agus la Gallaibh na Midhe ar
Ua Maoileachloinn agus ar Ghaoidhealaibh na Midhe dú i ndorcratar
sochaidhe dia maithibh.



AOIS CRIOST, 1350.



Aois Criost, mile, trí chéd, caoccatt.



Uilliam Ó Dubhda Epscop Chille hAladh fer tógbhala ceall agus neimhedh,
Saoí dhiadha, dhercach, dhaonnachtach do écc.



Aodh (.i. rí Connacht) mac Aedha Bréifnicch Uí Choncobhair ris a
ráití Ua Concobhair do mharbhadh la hAedh Ua Ruairc i Moigh Angaidhe.



Ferghal Ua Ruairc mac Ualghaircc do mharbhadh do mac Cathail Cleirigh
Meic Donnchadha.



Brian Mac Diarmada adhbar tighearna Mhaighe Luircc do mharbhadh i
Ros Commain la muintir an Epscoip Uí Fhinachta daon urchar soighde
co tegmhaiseach, agus an fear ar ar cuireadh an tsoighead do chaithemh
(Ruaidhri an tSeomra Ó Donnchadha) do chiorrbhadh fo chettóir ina
éraic.


L. 598


Brian mac Domhnaill mic Briain Ruaidh Uí Briain do mharbhadh tre
fheill la macaibh Lorcáin Meic Ceoach. As dó ro raidheadh:




Truagh aon mhac Domhnaill dala,
Truagh oighir Briain Boramha,
Truagh a dhul mar na saoileadh
Truagh Clann Cheoch da chomhmaoidhemh.




Toirdhealbhach Ócc Ó Briain do mharbhadh sé bfear ndécc do Chloinn
Ceoach i ndioghail a migniomha, a bferonn agus a ccrodh do bhein
díobh bheós.



Ruaidhri mac Cathail mic Domhnaill Uí Chonchobhair do mharbhadh i
fell i nGarrdha na Fiongaile ar Brecshliabh la cloinn Ferghail
Meic Donnchaidh ar forcongra Aedha mic Toirrdealbhaigh.



Aodh mac Toirrdealbhaigh daithrioghadh do Mac Uilliam Burc agus do
Thuathaibh Connacht, agus Aédh mac Feidhlimid do ríoghadh dóibh
ina aghaidh.



CúChoiccriche Mór Mhág Eochagáin tigherna Cenél Fhiachach, Aodh
mac Amhlaoibh Meguidhir, agus Muirghes Mac Donnchadha décc.



Aonghus Ruadh Ua Dalaigh saoí Ereann i ndán, agus Aonghoss Ua
hEodhosa deighfhear dana décc.



AOIS CRIOST, 1351.



Aois Criost, míle, trí chéd, caoccatt, a haon.



Mainestir Ruis Oirbealaigh in epscoiboidecht Tuama do dhenomh do
braithribh .S. Franseis.



Eoghan na Lathaighi Mac Suibhne do marbhadh lá Maghnus Ua nDomhnaill.



Pilib Mhág Uidhir taoiseach Muintire Pheodacháin, agus Enna Ó
Flannagáin taoiseach Tuaithe Ratha décc.


L. 600


Aodh mac Toirrdealbhaigh do ghabhail neirt doridhisi, braighdi
Connacht do thabhairt dó agus Aedh Fedlimidh dionnarbhadh as an tír.



Aodh Ua Ruairc do ghabhail do Mac Pilbín Mic Uilliam Burc ag techt ó
Cruaich Patraicc dó, agus Mac Diarmata deirghe i naghaidh Cloinne
Pilbin tríd sin. Creacha agus comhairccne móra do dhenomh etorra
desidhe.



Mathghamhain Mac ConSnámha do mharbhadh la cloinn Donnchaidh Meic
ConSnamha.



Gairm chomhchoitcenn enigh do thabhairt dUilliam mac Donnchadha
Muimhnigh Uí Ceallaigh im Notlaicc do damhscolaibh Ereann da lucht
siubhail da bochtaibh, agus da haidhilgneadhaibh, agus fuairset uile
a noigreir eidir maith agus saith, iseal agus uasal gursat buidhigh uile
desiumh agus dia mhac .i. do Maeleachloinn.



AOIS CRIOST, 1352.



Aois Criost, mile trí chéd, caoccatt, adó.



Aodh mac Toirrdhealbhaigh Uí Chonchobhair do ghabhail na righe doridisi
daimhdheóin a mbaoi ina aghaidh do Ghallaibh agus do Ghaoidhealaibh.



Aodh Ó Ruairc tigherna Breifne do mharbhadh la Cathal mac Aedha
Bréifnigh Uí Concobhair, agus la Cloinn Muircertaigh, agus ár do chur
ar Ghallócclachaibh cloinne Suibni an tan sin.



Aodh Ua MaoilBrénaind, agus a dhá mac do mharbhadh la hAedh mac
Fedhlimidh Uí Choncobhair.


L. 602


Aonghus mac Concobhair mic Aedha mic Domhnaill Óig Uí Dhomhnaill
tighearna Tíre Conaill fer beódha borrfadhach, agus aon ba ferr engnomh
agus uaisle i nUltaib immón amm soin do mharbhadh la Maghnus Ua
nDomhnaill. Felim Ua Domhnaill do ghabháil a ionaid agus Seaan mac
Concobhair Uí Domhnaill do beith acc cogadh fris im an ttighearnas.



Combach Baile an Dúin la hAedh mac Toirrdealbhaigh Uí Choncobair.



Conchobhar mac Muirgesa Meic Donnchaidh feichem coitcind daos gacha
ceirde, Dabhucc Diolmain mac Uillic Umhaill cenn ceithrne agus
Diolmhainech Connacht, Tomás Mhag Raghnaill, agus Tadhg mac Siacasa
Uí Cheallaigh décc.



AOIS CRIOST, 1353.



Aois Criost, mile, trí chéd, caoccatt, a trí.



Eóin Ua Cairbre comarba Tighernaigh Cluana hEóais décc.



Gormlaith inghen Uí Domhnaill ben Uí Neill décc, agus nocha raibhe
in én aimsir fria ben ro budh mó clú agus oirrdearcus iná isi.



Aodh mac Ruaidhri Uí Neill décc.



Mathghamhain mac Giolla na Naomh Uí Fherghail tigherna na hAnghaile
décc.



Tadhg Mhág Raghnaill taoiseach Mhuintire hEólais do mharbhadh la cloinn
tSeffraidh Mheg Raghnaill.



Aodh mac Toirrdhealbhaigh do aithrioghadh agus Mac Branáin do dá
chongmhail is in tír.



Mainestir Chille Conaill in epscopóittecht Chluana Ferta hi
Connachtaibh do thógbháil do braithribh .S. Franseis la hUilliam
Ua cCeallaigh tighearna Ua Maine.


L. 604


AOIS CRIOST, 1354.



Aoís Criost, mile, trí chéd, cáoccat, a ceathair.



An tEpscob Ó Lachtnáin .i. eapscop Connacht, agus Seaan Ua Fínachta
Eapscop Oile Find décc.



Mac Murchadha do bhásughadh la Gallaibh, agus coccadh mór do fhás
desidhe eitir Gallaibh agus Ghaoidhelaibh.



Rudhraidhe Ó Mórdha tigherna Laoighisi do mharbhadh la a bhraithribh
fein agus la a lucht ticche.



Brian Ó Dubda flaithcenn Thíre Fiachrach décc, agus a mac Domhnall
do ghabháil a ionaidh.



Brian mac Aedh Móir Uí Neill, Cathal mac Néill Uí Ruairc Seffraidh
Mhág Raghnaill, Seffraidh Ua Raghallaigh, Sitriucc Macc Sampadain recte
Samradain, agus Ferghall Mhacc Eochagain taoiseach Ceneóil Fhiachach
do écc.



Ruaidhri mac Seaan Mhecc Mathghamhna do mharbhadh i longport Mhég
Mhathgamhna.



Maidhm mór do thabhairt la cloinn Aedha Buidhe Uí Néill, agus la
Gallaibh Dúine Dealgan ar Aodh Ua Néill agus drong mor do mharbhadh
is in maidhm hisin.



Derforgaill inghen Uí Concobhair, Fedlimidh mac Cathail Uí Concobhair
agus Hoiberd A Burc do écc.



Flaithbertach Mac Giolla Fhinnein agus a brathair do mharbhadh la a
muintir féin.



Murchadh mac Cathail Uí Fhearghail agus Tadhg Mac Seanlaich do écc.



Saerbrethach mac MaoilÍosa Dhuinn Meic Aedhagáin ollamh Conmhaicne
do écc i nInis Clothrann.



MaolSeachlainn Mac Rithbeartaigh ollamh FearManach i ndán décc.


L. 606


AOIS CRIOST, 1355.



Aois Criost, míle, trí chéd, caoccatt, a cúicc.



Concobar Mac ConSnámha epscop na Bréifne ó Druim Chlíabh go Cenannus
Mac Gallghaoidhil prioir na Trinoide, agus Mac Cathail abb Sruthra
décc.



Donnchadh mac Felim mic Aedha mic Domhnaill Óig Uí Domhnaill do
mharbhadh ag tabhairt Ghormlatha inghine Aedha Ruaidh Mhég Uidhir
(.i. Mág Uidhir) ar éccin lais, agus Donn Mac Murchadha as é ro
mharbh eisiomh i longport Mhég Uidhir.



Domhnall mac Seaain Uí Fherghail tighearna na hAngaile décc.



Diarmait Ua MaoílMhiadhaigh taoíseach Mhuintire Cerbhallain do
mharbhadh la Muintir Birn agus sochaidhe do Muintir Eolais imaille fris.



Cathal Ó Cuinn taoiseach Muintire Giollgáin do mharbhadh do Cloinn
tSeaain, agus do Chloind Aedha agus coigear da braithribh immaille fris.



Corbmac Mhág Raghnaill taoiseach Muintire hEólais do mharbhadh la
cloinn Iomhair Mhég Raghnaill.



Ferghal mac Fearghail mic Muircertaigh Mhóir mic Conghalaigh Mhég
Eochagáin toiseach Cenel Fiachach dég.



Murchadh mac Cathail Uí Fherghail, Derbforgaill inghen Uí Fherghail,
agus Tadhg Mac Aedhagain saoí i feineachas décc.



Maidhm do thabhairt do Ghallaibh Iarthair Connacht for Mac Uilliam,
agus mórán do mharbhadh dia mhuintir.


L. 608


Emann mac Uilliam mic Riocaird do mharbhadh la Siol nAnmchadha.



Maidhm mór do thabhairt la Riocard Ócc ar lucht tighe Mheic Uilliam
.i. Emann agus ar Shiol nAnmchadha dar marbhadh Stiamhna Mac
Siurtáin Enrí Mac Pilbin agus sé fir dhécc duaislibh Sil nAnmchadha.



Niall Mhág Mathghamhna do mharbhadh la cloinn tSeaain Mhég Mathgamna.



Aduc Mac Uidilín do mharbhadh la hOirtheraibh.



Deich nuain do breith in aoínfhecht daon chaoiridh.



AOIS CRIOST, 1356.



Aois Criost, míle, trí chéd, caoccatt, a Sé.



Ferghal mac Seffraidh Még Raghnaill Priomhaidh ArdaMacha, agus fer
ionaid Patraicc décc.



Nicol Mac Cathasaigh epscop Oirghiall décc.



Solamh Ó Meallán maor Cluig an Edhachta dég. Fechemh coitchenn do
cliaraibh Ereann eshidhe.



Aodh mac Toirrdealbhaigh Uí Concobhair, Ri Connacht do mharbhadh i
mBaile Locha Deacair la Donnchadh Carrach Ua Ceallaigh, agus la
cloinn Meic an Baird ar forailemh Maineach i ccionaidh ingheine
Seóinin A Burc ben Uí Cheallaigh do breith leis ar aitheadh, agus ar
elódh roimhe sin.


L. 610


Aodh mac Fedhlimidh Uí Choncobhair do ghabhail lain righe Connacht
iaromh.



Conchobhar mac Taidhg Uí Cheallaigh do mharbhadh la Tadhg mac
Diarmada Uí Cheallaigh.



Toirrdhealbhach mac Aedha Bréifnigh Uí Concobhair do mharbhadh la
Cloinn nDonnchaidh.



Diarmaid mac Diarmada Mhécc Carthaigh agus Donnchadh a mhac do
mharbhadh la mac Uí Suilleabháin.



Mór inghen Uí Concobhair décc, ben Uí Fherghail isidhe.



Muirchertach mac Seaain Uí Neill do mharbhadh la Pilib Mhág Uidhir.



Dubhghall Mac Suibhne do mharbhadh do Dhomhnall Ua Concobhair.



Ruaidhri mac Aedha Uí Choncobair, agus Domhnall mac Aedha Breifnigh
Uí Chonchobhair décc.



Donnchadh Mac ConMara mac toisigh do bferr ilLeth Modha ina aimsir
fén do mharbhadh la Siol mBriain.



Donnchadh Próisteach do mharbhadh la dis dia mhuintir fein tria cheilg.



Gearoittin Triel do bhásughadh la muintir righ Saxan ar faitche Átha
Cliath.



Murchadh mac Briain Uí Néill do écc.



Felim mac Aedha mic Domhnaill Óicc tigherna Thíre Conaill do
mharbhadh la mac a dearbhbrathar fein Seaan mac Concobair Uí Dhomhnaill,
agus Seaan do gabhail tighearnais Tire Conaill gan imreasain.



AOIS CRIOST, 1357.



Aois Criost, míle, trí chétt, caoccatt, a Seacht.



Clement Ó Duibhgennáin biocaire Cille Ronáin décc. Saccart na
Sionnach atberthí fris.



Maghnus Mhág Mathghamhna tigherna Oirghiall, Lochlainn mac
Muirchertaigh


L. 612


Uí Choncobhair, agus Ferghal Muimhneach Ua Duibhgennán ollamh
Conmhaicne agus Cloinne MaoilRuanaidh Thíss agus Tuas dég.



Seaan mac Briain Uí Raghallaigh do mharbhadh la Gallaibh.



Brian mac GiollaCriost Uí Ruairc agus Maghnus Buidhe Mag
Shamradhain do mharbhadh i Rúta Meic Uidhilin la hAodh Ó Néill.



DonnSlébhe Mac Cerbhaill saormaighistir senma agus airpheteach do
budh ferr ina aimsir fén décc.



Síth coitchenn eitir an dá Chathal, Cathal mac Aodha Bréifnigh agus
Cathal Ócc mac Cathail mic Domhnaill.



AOIS CRIOST, 1358.



Aois Criost, míle, trí ched, caoccatt, a hocht.



Brian Mac Cathmaoil epscop Uirghiall decc.



Maghnus Mhácc Uidhir do mharbhadh la Cloinn Cathmhaoil.



Domhnall Ua hEghra tigherna Luighne décc lá Cásg.



Concobhar Ó hAinlighe taoiseach Chenél Dobtha Mic Aenghusa décc,
iar mbreith bhuadha ó domhan agus ó dheamhan dó.



Maidhm do thabhairt dAodh Ua Néill for Airgiallaibh agus for
Feraibh Manach dú in ro marbhadh Aédh Mac Caba agus mac an Epscoip
Uí Dhubhda (.i. Maoileachloinn) co sochaidhibh imaille friú.



Maidhm mór do thabairt dUa Mordha for Ghallaibh Átha Cliath, agus
dá fhichitt décc do mharbhadh ar én lathair lais dhíobh.


L. 614


Toirrdhealbhach mac Aedha na Fiodhbhaidhe Uí Neill agus mac Aintriu
Meic Feoruis décc.



Cioth mór dferthain i Crich Coirpre is in Samhradh co nar mó fiadhubhall
ina gach cloch de.



Senicin Mac Uidhilin ardconsabla cuigid Uladh do écc.



Mac Giolla Íosa Uí Fhlannagáin do mharbhadh la Magnus mac Cathail mic
Aedha Bréifnigh.



AOIS CRIOST, 1359.



Aois Criost, míle, trí ched, caoccatt, anaoí.



Corbmac Mac Cárthaigh tigherna Deasmhumhan, agus Domhnall mac Taidhg
Uí Mathghamhna décc.



Maidhm mór do thabairt do Chathal Óg mac Cathail Uí Concobhair occ
Áth Senigh ar Sheaan mac Conchobhair Uí Dhomhnaill, agus ar
Chonallchaibh. Seaan Ó Dochartaigh taoiseach Arda Miodhair, Eoghan
Connachtach, Toirrdhealbhach Mac Suibhne do ghabháil do mhac Uí
Concobhair don chur soin, agus daoíne iomdha do marbadh lais.



Matha Macc Shamradhain adbar toisigh Theallaigh Eachdhach do lot an
lá so agus a écc da bithin iar rochtain a thighe fein dó. Cathal Bodhar
mac Cathail Uí Ruairc, agus MaolSeachlainn Ó Gairmleadhaigh do comhthuitim
re aroile ar an ccoccadh ccedna so iar mbreith sloigh do ridhisi do
Chathal Ó


L. 616


Concobhair go Tír Chonaill go rangatar drong da mhuintir dutechidh
Uí Gairmledhaigh im Chathal Bodhar Ua Ruairc.



Muircertach mac Tomais Uí Fhloinn Line adhbhar tighearna Ua Tuirtre
do mharbhadh dAodh mac Briain mic Aodha Buidhe Uí Néill.



Brian Mac Donnchaidh adbar tigherna Ua nAilella do marbadh do Mac
Sencha doireacht Uí Ghadhra.



Enrí mac Uillicc mic Riocaird A Búrc décc.



Murchadh Ócc Mac Mathghamhna adbar tighearna Corco Baiscind do
marbhadh la Síol mBriain.



Maghnas Ua Dubhda mac tighearna Ua Fiachrach agus Aodh mac
Conchobhair Meic Aedhaccáin décc aen rogha bretheaman Ereann.



Domhnall mac Taidhg Uí Mhathghamhna do mharbhadh.



Art mac Amlaoibh Uí Ruairc do mharbhadh la Mág Aenghusa.



AOIS CRIOST, 1360.



Aois Criost, mile, trí chéd, a seasccatt.



MaolRuanaidh mac an Chammuinélaigh Uí Baoighill toiseach na Tri
Tuath, saoi oirrderc ar eineach, ar uaisle, ar chéill ar cosccur, agus ar
comairge décc.



Amhlaoibh mac Seaffraidh Mhég Raghnaill do mharbhadh.



Sir Roiberd Sabhaoís agus Diarmaitt Ó hAinlighe décc.



Ros Commain, Daimhinis, Sliccech, mainistir Lesa Gabhail, Fiodhnach
agus Druim Lias do losccadh.



Seaan mac GiollaCriost Uí Ruairc do marbhadh dAedh Mág Dhorchaidh.



Diarmait Ua Briain daithrioghadh do mhac a brathar budhdhein.


L. 618


Diarmait mac Donnchadha Riabhaigh Meic Diarmata do mharbhadh la
Cathal Óg mac Cathail Uí Choncobhair.



Ingen Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair ben Ferghail Uí Raighilligh do
mharbhadh deasgar.



Droichett clochaelta do dhenamh la Cathal Óg Ó cConcobair ar abainn
Essa Dara.



Ferghal mac Seaffraidh Mheg Raghnaill agus Tuathal Ua Fionachta
décc.



Naomhacc Ó Duibgennan décc.



Cathal mac an Caoich Meg Raghnaill do marbhadh.



Giolla na Naomh Ó Connmaigh ollamh Túadhmumhan le seinm décc.



Mac righ Saxan do tocht in Erind.



Art mac Giolla Riabhaigh Mhég Aengusa do marbhadh la cloinn an
tSábhaoisigh agus la mac Muircertaigh Riagánaigh Mhég Aonghusa i
meabhail.



Sluaighedh la Cathal i Tír nAmhalgadha gur ro mill tighe agus templa
iomdha.



AOIS CRIOST, 1361.



Aois Criost, mile, trí chéd, Seasccat a háon.



Benidhecht Ua Mocháin airchindeach Cille hAtracht décc.



Art Mac Murchadha Rí Laighen agus Domhnall Riabhach rioghdhamhna
Laighean


L. 620


do gabhail la Mac righ Saxan ina tigh fein tre cheilg, agus a nécc
as a haithle ina mbraighdeanas.



Corbmac Ballach Ó Maoileachlainn Ri Midhe, Donnchadh Ua Lochlainn
tighearna CorcoMDruadh, Cathal agus Muirchertach da mhac Aedha mic
Eoghain, Dubhócc ingen Aedha Még Uidhir ben ChonChonnacht mic Pilip
Mhég Mathgamna, Tomas Mag Tighernain taoiseach Teallaigh Dunchadha,
Niocol Ó Fionachta, Tuathal Ó Máille, iadsidhe dég uile.



Sir Émann A Búrc, Remann mac Burcaigh an Muine, Uater Stondún agus
Gillebert Mac MaoilIr décc.



Cluithe an righ i nÉrinn uile co comcoitchionn agus Risderd Sauaois
décc da bithin.



Mac Raith Ua Find ollamh Sil Muiredhaigh i seinm agus i tiompánacht
décc.



Creacha mora do denamh la Mac Uilliam Burc, agus la Mac Feorais, agus
la Gallaibh Connacht uile ar Chathal Óg mac Cathail Uí Concobhair
go ro creachsat, agus go ro airgset Luighne agus Tír Fiachrach.
Sluaigheadh la Cathal ierttain do dhioghail i ndearnsat go ro aircc
oirecht Meic Feorais, agus crioch Emainn Meic Hoiberd gur ro mill agus
gur ro loit an tír go léir.



AOIS CRIOST, 1362.



Aoís Criost, mile, tri chéd, Seasccat, a dó.



O Beollam recte Beollain comharba Droma Cliabh, Giolla an Coimdheadh
Mac Mughroin oircindech Cille an Iomaire Oireachtach Mac Branain
oircindeach Oile Find


L. 622


Aongus Mac an Ócclaoich airchindeach Chille hAiridh, O Ferghasa
biocaire Iomtha, agus Murchadh Manach Mac Taidhg décc.



Eoghan Fionn Ua Concobhair mac righ Connacht MaolRuanaidh Ó Dubhda,
agus a ben inghean Meic Donnchaidh, Niall Macc Shamradhain taoiseach
Teallaigh Eachdhach Diarmaitt mac Seaain Uí Ferghail tighearna na
hAnghaile, Cairpre Ó Cuinn taoíseach Muintire Giollgain, Domnall mac
Ruaidri Uí Ceallaigh, Tomaltach Ua Birn, Muircheartach Donn Macc
Oireachtaigh, Eóghan Ua Máille, Diarmaitt a mhac tighearnadha Umaill
iadsomh do écc.



CúCoigcriche Mag Eochagain, mac Diarmada Meg Eochagain, agus Muiris
mac Muircertaigh Meg Eochagain décc.



Cathal Óg agus mac Fedlimidh Uí Choncobair do gabail caislen Baile
an Topair.



Sluaigheadh adbal mor la righ Connacht Aodh mac Fedhlimidh, agus la
Cathal Óg Ua cConcobhair is in Midhe gur ro loisgset co hathais
Midhe. Cill Caindigh do losccadh leo go cceithribh templaibh décc
ina mbatar foslongport ag Gallaibh, agus uilc iomdha do denomh forra don
chur sin, a niompodh slán dia ttighibh iaramh.



Tadhg mac Conchobhair mic Toirrdhealbhaigh Uí Briain do mharbhadh la
Cloinn Choiléin.



Cathal Óg Ó Concobhair an tén rioghdhamhna ba mó alladh, agus
oirrdearcus neart, agus niadhachus, eneach, agus engnomh in aon aimsir ris
do écc, i Sligeach do phláigh.


L. 624


Muircertach mac Tómáis mic Cathail Riabhaigh Uí Ruairc do écc.



Domhnall mac Uí Cheallaigh do écc.



CúConnacht Ó Duibgennain bicaire Cille Rónain dég.



Amhlaoibh Mac Fhirbisigh adhbar ollamhan Ó fFiachrach, Fearghal mac
Taidhg Meic Aedhagáin saoi breithemhan, Seaan mac Donnchaidh Meic
Firbhisigh adhbhar ollamhan Ó fFiachrach, Diarmaid mac Meg Carthaigh,
Concobhar mac Maoileachlainn Carraigh Uí Dubda agus Muirceartach
a mhac iaidside uile do ég.



AOIS CRIOST, 1363.



Aois Criost, míle, tri chéd, Seasccatt, atrí.



Maghnas Eóghanaeh recte Eóghanach mac Concobhair mic Aedha mic Domnaill
Óig Uí Domnaill, agus Aodh Ruadh Mhág Uidhir tighearna FerManach
décc.



Maghnus Mebhlach mac Aedha Uí Dhomnaill adbar tigerna Tíre Conaill
fer as mó do righne duaisle agus do ghuaisbertaibh ina aimsir do
mharbhadh la Maghnus mac Cathail Sramaigh Uí Choncobhair.



Tadg Mac ConSnamha taoiseach Muintire Cionaeith do lot do Chathal
mac Aedha Breifnigh, agus a ghabhail do iarsin go bfuair bás ina
braighdeanus.



Lasairfhiona inghen Uí Ferghail ben Uí Raghailligh décc.



Muirceartach Ruadh mac Domhnaill Iorrais Uí Choncobhair do
mharbhadh do Mac Maghnusa (.i. Tadhg).



Bebinn ingen Mhég Eochagain ben an tSionnaigh décc.



Cathal Mac Donnchaidh do marbhadh do mhuintir Muighe Luirg.



Gaoth adhbal mhór do briseadh iomad tempall agus cumhtaighthi is in
mbliadain si, agus iolor long, agus laoidheang do bathadh di beós.



Concobhar Ua Dubhda do mharbhadh la Donnchadh Ua nDubhda agus la
Muirceartach mac Donnchaidh Uí Dhubhda.


L. 626


AOIS CRIOST, 1364.



Aois Criost, míle, tri chéd, Seasccat, a ceathair.



Aodh Ua Néill Rí Chinél nEoghain an taon Ghaoidheal do bferr ina
aimsir décc iar mbuaidh niochta, agus nenigh áigh agus oirrdearcais.



Diarmaid Ua Briain tighearna Tuadhmumhan, Maoileachloinn mac Murchaidh
mic Giolla na Naomh mic Aodha mic Amhlaoibh tigherna na hAnghaile,
Derbail ingean Uí Dhomhnaill ben Mhég Uidhir, Mairgreg inghen Uatér
A Burc ben Aodha mic Feidhlimidh Uí Concobhair, Domhnall Mhág Uidhir
taoíseach Cloinne Ferghaile, Giolla na Naomh Ua DuibhDaBhoireann ollamh
CorcoMDruadh le bhrethemhnas, Aiffric inghean Briain Uí Raghallaigh
ben Briain Meic Tighearnáin dég.



Domhnall mac Ruaidhri Uí Cheallaigh adhbar tighearna Ó Maine do ég.



Giolla na Naomh Mac Gobann na Scél saoí shenchadha, Diarmaid Ó Sgingin
ollam Chenel Conaill re senchas, agus Mairghreg inghen Uátéir A Búrc
bean Aedha mic Feidlimidh Uí Concobair ri Connacht dég.



AOIS CRIOST, 1365.



Aois Criost, mile, tri chéd, Seasccat, a cúig.



Paidín Ó Congaile persún agus airchinneach Rossa Airthir décc.



Ruaidhri mac Domhnaill Ui Néill do mharbhadh daon urchar soighde la
Maoileachlainn Mac an Ghirr Meic Cathmaoíl.


L. 628


Fedhlimidh an Einigh mac Domhnaill Uí Concobhair tighearna
CorcoMoDruadh saoí gan aithbe neinigh, agus nengnomha décc.



Tomas mac Murchadha Uí Ferghail dég.



Iondsoighidh do thabairt do Cloinn Goisdealbhaigh ar Luighnibh dia ro
marbhadh Corbmac Ua hEghra agus seisear do maithibh a chineadh imaille
fris.



Aodh Mac Diarmada do dul i Muintir Eolais, Creacha móra do dhénomh
orra, agus nochar creacha gan dioghail iaidsidhe, uair do marbhadh
Corbmac Mac Diarmada Ruaidh biatach coitchionn Connacht, dá mac
Tomaltaigh Uí Birn, .i. Maoileachlainn Dall agus GiollaCriost
(imaille re sochaidhibh oile) la heolasachaibh i ttoraigheacht a
ccreach. Ro gabsat beós Diarmait Mac Diarmatta, agus MaolRuanaidh
mac Donnchaidh Riabhaigh iar maidhm a muintire.



Brian mac Matha Meic Tighearnáin taoiseach Teallaigh Dunchadha, aon
ba mó ágh oirrdhearcus clu agus cennas do taoiseachaibh Breifne do écc.
As do ro raidheadh:




Brian Mac Tighearnáin na ttres,
Re a eineach nir chóir coimmeas,
Ro lean gan fhíoch an fhele
Budh nemh crioch a caithreime.




Brian mac Aedha Meg Mathghamhna do gabail tighearnais Oirgiall.
Cleamhnas dforailemh do ar Somairle mac Eoin Duibh Meic Domhnaill
(adbar tighearna Insi Gall, agus ardconsubal Cuigidh Uladh). Go
ttuc air ingean Uí Raghallaigh do leigen, agus a ingen fein do thabhairt.
Nir bo cian iar sin go ttuc Mag Mathghamhna


L. 630


esiomh ar cuireadh chuige, agus iar mbeith dhóibh athaidh ag ól tarla
imresain etorra. Iadhais Brian a lamha ina thimciollsomh, agus tucc
fodeara a cengal go daingen dosgaoilte, agus a chur is in loch baoi ina
comfhogus gur ro baitheadh é fochetóir. Domhnall mac Aodha Uí Néill
cona braithribh, Brian mac Enrí Uí Néill go maithibh Cloinne Aodha
Buidhe, agus Toirrdhealbhach Mor Mac Domhnaill cona raibhe da
chineadh i nUltaibh do thionól hi cenn aroile iarsin. Dul dóibh dén
láimh agus dén aonta go hAirghiallaibh co rangattar hi comfhocraibh
Rátha Tulach longport Meg Mathghamhna. Rabhadh do rochtain rompa co
Brian gur teichestair, agus go ro fágbadh an baile fás folamh ara
ccionn. Iadsomh do leanmhain Még Mathgamhna, agus éfein agus maithe
an tíre do beith hi ttimcheall a ccruidh, agus a ccethra da ccur fo
daingean an tíre. Maidhm do thabhairt for Airghiallaibh annsin, a
néde agus a ninnile do bhuain díobh. Mag Mathghamhna dathchur as a
dhuthaidh feisin i nucht Muintire MaoilMhórdha iarsin, agus a bhean
agus a inghen do ghabhail.



CúChonnacht Ó Raighilligh tigherna Breifne do dul is na braithribh,
agus a thighearnas do fhagbhail aga derbhrathair Pilib.



Aodh mac Neill Uí Domhnaill (.i. adbar tighearna Thire Conuill) do
mharbhadh la Domhnall mac Muircertaigh Uí Concobhair. Tadhg mac
Maghnusa Uí Concobhair do breith ar Dhomhnall an la cedna, agus
briseadh do thabhairt air, agus drong da mhuintir do mharbhadh im Aodh
mac Concobhair mic Taidhg.



Roiberd Mac Uatin Baired do écc.



Mac rígh Saxan do fhágbáil Erenn.


L. 632


AOIS CRIOST, 1366.



Aoís Críost, míle, trí chéd, Seasccat aSé.



Epscop Rátha Both, .i. Mac Maengail do écc.



Cathal mac Aedha Breifnigh mic Cathail Ruaidh, Maghnus Ócc a mac,
agus Muircertach Mac Dáil Re Docair, Muirghius Ó MaolTuile, Diarmaid
Mac Siomóin, agus Diarmaid Mac Giolla Beraigh do mharbhadh i fell
la Fearaibh Manach ar Srath Fear Luirg, agus creacha aidhble do
denamh dhoibh ar Cloinn Muircertaigh, agus iad do denomh siodha re
muintir Ruairc, agus do maithemh a ffoltanais dhóibh ar ulc re Cloinn
Muircertaigh, agus muintir Ruairc do denamh an cedna friusomh. Mac
Ruaidhri Uí Choncobhair do gabhail ionaid Cathail iaromh. Muintir
Ruairc do dhul for imirce a ccomhdhail Fer Manach. Greiss timchill
do denomh dógbaibh Cloinne Muircheartaigh gur ro marbhsat Cathal Mhág
Flannchaidh, taoiseach Dartraighe.



Muircertach Mac Raghnaill mic Raghnall Móir Mheg Raghnaill adhbhár
toísigh gan freasabra do marbhadh i fell lá Maoileacloinn Mhág Raghnaill
taoiseach Muintire hEolais, agus Maoileachloinn fein décc i ccionn
dá mhís da éis sin.



Corbmac Donn Mag Carthaigh, tighearna ó cCairbre agus ó nEachdhach
Mumhan do marbhadh i fell da brathair mac Domnaill na nDomhnall.



Conchobhar Ua Concobair tighearna Ciarraighe Luachra do mharbhadh do
Branachaibh.



Ruaidhri mac Muirceartaigh Uí Choncobhair do bhathadh for Sionainn.



Maidhm do thabhairt la Tadhg mac Maghnusa Uí Concobhair ar Seaan Ua


L. 634


nDomhnaill gona Ghallócclachaibh du in ro marbhadh sochaidhe. Mac
Suibhne agus drong do mhaithibh Thíre Conaill do ghabhail agus
braighde do denomh dhíobh.



Tionol do denamh do Dhomhnall Ua Neill agus do Cloinn nDomhnaill,
.i. do Thoirrdhealbhach mac Domhnaill agus do Alaxanduir a mhac,
dionnsoighidh Neill Uí Néill. Mac Cathmhaoil do chor as an tír
doibh co ndeachaidh i rann Neill Uí Néill gona édhibh agus indilibh.
Iattsomh do breith ar deireadh muintire Meic Cathmhaoil cona
ccethraibh, agus lamh do thabhairt tarsa gur bensatt a ccrodh dhíobh.
Raghnall mac Alaxandair oighre Cloinne Alaxandair do thecht a
hInsib Gall mun ammsoin i ccommbáidh Néill Uí Néill. An cethern
do gach taoibh do tegmhail i ccomghar dia roile, .i. airechta Cloinne
Domhnaill. Raghnall do chor teachtadh mar araibhe Toirrdhealbhach
agus a mac Alaxandair co na muintir diarraidh an tslighe do leigen dó
i nonóir a shinnsirechta agus do thaobh a mbrathairsi re aroile.
Do ronadh dimbrigh leósomh don aithesg hisin uair do ionnsaighset gus an
áth a bfacadar eisiomh ag triall tairis. Tucsat tachar trén tinnesnach
da chéile hisuidhe gur marbhadh agus gur loitedh drong dirímh diobh da
gach leith. Marbhthar mac do Raghnall, i ccommascc caich la
Toirrdhealbhach, agus gabthar mac Toirrdhealbhaigh (Alaxandair) la
muintir Raghnaill gur bhreathnaighset a mharbhadh fo chettóir. Acht
cena nir comairlécc Raghnall dóibh uair ro ráidh nach biadh a mac agus
a brathair in aoinfheacht an la sin da easbaidh.



Coccadh mór eitir Ghallaib Connacht. Mac Muiris dionnarbadh as an
tír do Mhac Uilliam co ndeachaidh do soighidh Cloinne Riocaird.
Sloigheadh do dhenomh do Mac Uilliam, dAodh Ua cConcobair, rí
Connacht, agus dUilliam Ó Ceallaigh tigearna Ó Maine, in Uachtar
Connacht go Cloinn Riocaird, agus a mbeith forgla Raithe i bforbhaisi
for aroile. Nert do ghabháil do Mac Uilliam fa dheoidh, agus braighde


L. 636


Cloinne Riocaird do thabhairt ar a laimh, agus a thoidhecht fo buaidh
ccosgair dia thir iaromh.



Seaan Mac Goisdealbhaigh tigearna Slebhe Lugha décc.



hUigin Triaal tighearna Fer tTulach do marbhadh la Cloinn Feorais.



AOIS CRIOST, 1367.



Aois Criost, mile, tri ched, Seasccat aSeacht.



An tEpscop (.i. MaolSeachlainn) Ó Ferghail, .i. Epscop ArdAchaidh,
Saoí gan easbaidh i ccrabhadh, i ndeirc, i ndoennacht, agus i neagna,
agus Malachias Mhag Uidhir, Airchideochain Oirgiall do ég.



CúConnacht Ua Raghallaigh tigherna Breifne no gur treicc í ar Dhia
do dul i clerchecht, agus Pilib do gabhail a ionaidh.



Clann Muirchertaigh do techt ar imerce go Mag Nisse. Ionnsoighidh
do thabhairt dhoibh i Muigh Luirg. Ba hiad ba hoireghdha ar an siobhal
sin, Tadhg mac Ruaidhri Uí Concobair. Fearghal Mac Tighernain tighearna
Theallaig Dúnchadha, agus Diarmait Mag Raghnaill, tighearna Mhuintire
hEólais, agus Gallocclacha iomdha ina bfarradh. Longport Aodha Meic
Diarmada do losgadh leó. Ferghal Mac Diarmata tighearna Maighe Luirg
do breith orra, agus Aodh Mac Diarmada immaille fris. Tachar do tabairt
doibh, agus daoine iomdha do marbhadh eatturra leath ar leth. Iompódh do
Thadhg Ó Concobhair agus do Mhág Raghnaill iarsin gan creich gan
chomhaidh.



Maidhm do thabhairt la Domhnall mac Muircertaigh Uí Concobhair, la
muintir Ruairc agus la Cloinn nDonnchaidh cona cceitheirn congbhala,
ar Thadhg mac Maghnusa Uí Conchobhair for Traigh nEóthuile an tSaoír.
Galloglaigh mic Maghnusa


L. 638


do marbhadh ann, dechneabar agus seacht ffichit ro rímheadh dibsidhe do
mudhughadh im Dhomhnall mac Somhairle im Dhomhnall Óg a mac im an dá
Mac Suibhne im mhac an Epscoip Uí Dhubhda agus fa Uilliam Mac Síthigh.



Dearbháil inghean MaolRuanaidh Móir Meic Diarmada ben Ualgaircc Uí
Ruairc do mharbhadh la Cloinn Muircertaigh.



MaoilSeachlainn mac Seafsraidh recte Seaffraidh Meic GiollaPatraicc,
agus drong dia mhuintir do mharbhadh i fell la Gallaibh.



Tadhg Mhág Shamhradhain, agus Aenghuss mac an Degánigh Mhég
Samhradháin décc.



Tadhg agus Lochlainn da mhac Aongusa Ruaidh Uí Dhalaigh, agus
MaolMaire Óg Mag Craith dég.



Mag Muiris na mBrigh, Eoghan mac Ruaidhrí Uí Cheallaigh, Muircertach
mac Muircertaigh Uí Concobhair, agus Bebinn inghen Ualgairg Uí
Ruairc ben Tomaltaigh Meic Donnchadha décc.



Iondsoighidh do thabairt la Cloinn Muircertaigh for Fheraibh Manach
dar airccset Inis Móir, Loch mBerraid agus Seanadh Mac Maghnusa, agus
édála iomdha do thabairt leo, agus tilleadh slán dóibh do Ridhisi.



AOIS CRIOST, 1368.



Aois Criost, míle, trí chéd, Seasccat, a hocht.



Comarba Maodhócc agus airchideocain na Breifne fear lan do rath an
Spioratu Naoimh décc iar mbreith bhuadha ó dhomhan agus ó dheamhon.


L. 640


Aodh mac Fedhlimidh Uí Concobhair Rí Connacht cenn gaile agus
gaisccidh Gaoidheal, Lugh Lamhfhada Leithe Cuinn i naghaidh Gall agus
easccarad do écc iar mbuaidh naithrighe i Ros Chommain. Ruaidhri mac
Toirrdhealbhaigh do ghabháil cennais Connachtt.



Crioch Coirpre do roinn ar dhó eittir mac Maghnusa agus Domhnall
mac Muircertaigh.



Ferghal Mac Diarmada tighearna Mhaighe Luirg, leomhan uaisle agus
engnamha a chinidh, Tomaltach mac Fearghail Meic Diarmada tanaisi
Maighi Luirg, agus Corbmac Mac Diarmada do écc.



Aodh mac Conchobhair Meic Diarmada do ghabhail tighearnais Maighe
Luirg.



Ruaidhri mac Seonuicc Mhég Eochagáin Seabhac uaisle agus engnamha a
chinidh, aon ba fele ó Áth Cliath go hÁth Luain, agus Tighearnán
mac Cathail Uí Ruairc décc.



Diarmaid mac Corbmaic Duinn Még Cárthaigh do ghabhail do Mhág
Carthaigh Cairpreach. A tiodhnacal do Ghallaibh agus a básughadh doibh
iarsin.



Dauith Ua Tuathail do mharbhadh la Gallaibh Átha Cliath.



Uilliam Saxanach mac Sir Emainn A Burc oighre na nUilliamach do écc
don ghalar breac i nInis Cua.



Fiachra Ó Floinn adhbar taoisigh Sil MaoilRuain, aon do bferr da
chineadh fein ina aimsir décc cona mhnaoi.


L. 642


Sloigheadh mór la Niall Ua Néill Rí Chiniuil nEoghain i
nOirghiallaibh, agus maithe an Coigidh uile deirghe lais dforbhaisi
ar Briain Mhag Mathghamna. Longport do ghabhail doibh i medhón an tíre.
Comhtha móra do thaircsin do Mhág Mathghamhna dhó, .i. leath Airghiall
do thabhairt do Niall mac Murchaidh mic Briain na cCoileach nOiffrenn,
.i. an tighearna baoi roimhe ar an tír, agus comtha aidhble oile dUa
Néill budhdhéin in íoc Meic Domhnaill. Ua Néill do aontughadh síothchána
dhó ar na comhthaibh sin. Mac Murchaidh Még Mathghamhna agus Alaxandair
Óg Mac Domhnaill tighearna na nGallocclach do gluassacht dén comairle,
trí coirighthe ceitheirne dionnsoighidh Még Mathghamhna gan ceadughadh
dUa Néill, agus ammus longpuirt do thabhairt dóibh air. Mag
Mhathghamhna go líon a theghlaigh do beith ar a ccoimhéd, agus iad armtha
innilte im a longport ionnus gur eirghedar doibhsiomh gan chairde.
Fearthar gliaidh namhnais naithgeir eatorra. Bristear ria Mág
Mathghamhna orrasomh. Ro marbhadh mac Murchaidh Még Matgamhna tanaisi
Oirghiall, Alaxandair mac Toirrdhealbhaigh Méc Domhnaill consabal na
nGalloglach, agus Eoghan mac Toirrdhealbhaigh mic Maoileachloinn Uí
Domhnaill don chur sin immailli re sochaidhibh ele.



Tomas Ua Floinn tighearna tTuirtre fer lan deineach agus
doirrdearcus deg.



Tadhg mac Maghnusa mic Cathail mic Domhnaill Uí Choncobair do ghabháil
tre cheilg do Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh (dUa Chonchobair) ina
longport fein i nArd an Choillín iar na breth leis do Chorbmac Mac
Donnchaidh go tegh Uí Choncobhair, agus a thairbert do Dhomhnall mac
Muircheartaigh Uí Choncobhair as a haithle, agus a marbhadh fa dheoidh
la Domhnall i ccaislén Sligicch. Acht chena as fris na gniomhaibhsi
do roigneadh ar mac Maghnusa Uí Concobhair do samailtí gach olc, gur bo
seanfhocal suaithnidh lá cach nár mesa gabáil no marbhadh


L. 644


mec Magnusa, ina gibe feilgniomh do cluintí do dhénomh. Cogadh mór
do fhás hi cConnachtaibh eittir Ua cConcobair, Mac Uilliam agus Mac
Diarmata trés an ngabháil sin agus tres an marbhadh.



CúUladh Mac an Ghirr Mic Cathmhaíl cenn a chinidh féin, agus an mac
baoi aige ina maighistir foirccthe derrscaighthe i nealadhnaibh décc
i Saxaibh.



Uilliam mac Donnchaidh Muimhnigh Uí Cheallaigh tighearna Ua Maine
do ghabháil la hUa Madadhain agus la Cloinn Mic nEoghain. Domhnall
mac Concobair Uí Cheallaigh agus Ardghal Óg Ó Concenainn do
mharbhadh la Ua Madadhain an lá sin.



Domhnall Mac ConMara do écc.



Slemhni Mac Uidhlin consabal coigidh Uladh do écc.



Muireadhach Ó Faircheallaigh comharba Maedhóg, agus Airchideochain
na Breifne do écc.



Diarmait Laimhdearg Mac Murchadha rí Laighen do ghabháil la Gallaibh.
Ba heisidhe cóigedach ro ba cródha baoi ina aimsir.



AOIS CRIOST, 1369.



Aois Criost, mile trí chéd, Seasccat anaoi.



Aodh Ua Néill Epscop Clochair, Saoi craibdeach coindercleach, agus
Riocard Ó Raighilligh Epscop Cille Móir décc.



An Deaccanach Ó Bardain décc.


L. 646


CúConnacht Ó Raghallaigh tighearna Bréifne do écc.



Pilib Ua Raighilligh do ghabháil la a braithribh fein, agus a cur
doibh i Cloich Locha hUachtair go ndochar cengail agus cuibrighthe fair.
Maghnus Ua Raghallaigh do ghabháil tighearnais annsin. Coccadh agus
comhbuaidhreadh deirghe isin mBreifne trias an ghabhail sin. Sluagh
mór do thionol dAnnadh mac Risderd Uí Raghallaigh. Mág Mhathghamhna
agus maithe Oirgiall do thocht ina comhbáidh do thabach Pilib Uí
Raighilligh ar Mhaghnus. Maghnus cona braithribh agus go lion a
ttionoil do dul dentaoibh do chosnamh na tire doibh budhdhén.
Caithgleo do chur etorra. Maidhm do thabhairt for Mhaghnus i mBlén
Chupa. Tri meic Corbmaic Uí Fherghail, Seoinín, Maoileachloinn agus
Ferghus, Fedlimidh mac Aodha an Cleitigh Uí Concobair, da mac Flaithim
Móir Mec ConRubha .i. Donn, agus Brian, Sitreacc na Sróna Mac an
Mhaighistir agus sochaidhi oile do marbhadh don tachur sin.



Gearalt Caomhanach rioghdhamhna Laighen do marbhadh don Ridire Dubh.



Tighernán Ua Ruairc do dul for creich i Lurg. Creach mór do thabairt
lais dó, agus Aodh Óg mac Aodha Uí Ruairc do mharbhadh la hUa
MaolDúin Luirg in iarmóracht na creche.



Diarmaitt Laimhdearg Mac Murchadha Rí Laighen do bhasúghadh la
Gallaibh Atha Cliath iar na beith aimsir imchian i mbraighdenus aca.



Mathgamhain Maonmhaighe Ua Briain, tighearna Tuadhmumhan, Gaoidheal
do bfearr agus do baireagdha i Leth Modha décc ina longport fein
iar mbuaidh naithrighe. Brian Ó Briain do ghabáil tighearnais
Tuadhmumhan tar es Mathghamhna.



O MaolDúin (.i. Domhnall) taoíseach tuaithe Luirg do mharbhadh
la cloinn


L. 648


Nell Uí Domhnaill, agus a chreach do breith leo fór oilén doilenaibh
Locha hErne dianad ainm Badhba agus Pilib Mhag Uidhir tighearna
Seacht Tuath do dul loinges lanmhór do dhioghail a óglaoich ar cloinn
Uí Dhomnaill agus Niall Óg mac Neill Gairbh mic Aedha mec Domhnaill
Óig do mharbhadh lais i ttroid loingsi ar Fionnloch la taobh an oiléin.



Brian mac Aedha Buidhe Uí Néill deghadhbhar righ Ereann duaisle,
deineach, agus dengnamh do ég.



Maidhm mór adhbhal do thabhairt la Brian Ua Briain tighearna
Tuadhmhumhan for Ghallaibh Mumhan. Geroid Iarla Deasmhumhan, agus
morán do maithib Gall do ghabail lais agus ar diaisnési do chur for an
ccuid oile dhíobh. Luimneach do losccadh don turus sin la
Tuadhmhuimhneachaib, agus la Cloinn Cuilén. Lucht an baile do gialladh
dUa Briain agus Síoda Cam mac inghine Uí Dhuibhidhir do ghabhail
bhardachta an baile cuige, agus fealladh dona Gallaibh batar is in mbaile
fair gur ro mharbhsat é. Ba mór an techt hisin i leth re mac taoísigh.



Pilib Mhag Uidhir tighearna Fear Manach do bhreith loingis go Loch
Uachtair, agus caislén Cloiche Uachtair do gabail dó. Pilib Ua
Raighilligh (.i. tighearna Breifne) do léccen amach do Mhág Uidhir,
agus a thighearnus fein do ghabhail dó doridhisi.



MaolSeachlainn Mag Mathgamna adbar tigherna Oirghiall, Brian mac
Muircertaigh Uí Choncobair, Seaan mac Emainn Mic Hoiberd, Donnchadh Ó
Birn taoiseach Tíre Briúin, Raghnall Ó hÁinlighe, Corbmac Ó hÁinlighe,
Eoin Mac Aedhagain, agus GiIlebert Ó Bardain da saor macaomh
cruitealadnach Conmaicne dég.



Uilliam Ó Faircheallaigh comharba Maedhóg, agus Airchideochain na
Breifne do écc.


L. 650


AOIS CRIOST, 1370.



Aois Criost, mile, trí chéd, seachtmhoghatt.



Síth daingen deaghthairisi do dhénomh do Chenél Eoghain etorra féin.
Braighde do thabhairt ó Dhomhnall do Niall ré gan cur a naghaidh
imón tighearnus. Roinn forba agus feroinn ó Niall do Domhnall iarsin.



GiollaPatraicc Mac Cathmhaíl taoiseach Chenél Feradhaigh, CúUladh a
mhac agus inghean Maghnusa Mhég Mhathghamhna a bhen, do mharbhadh la
cloinn Aedha Meic Cathmhaoíl tre fheill. Murchadh a derbrathair do
ghabháil a ionaid is in taoisighecht iarsin.



Cathaoir Ua Concobair adhbhor tighearna Ó bFailge, agus Muirceartach
Ua Mordha do thuitim ar creich la Gallaibh Laighen.



Dubcoblaigh inghen Uí Raghallaigh ben Pilip Meg Uidhir do écc.



Maghnus Ó Raghallaigh do ghabhail la cloinn Tomais mic Mathgamna Uí
Raighillig, agus a chur i Cloich Locha hUachtair.



Cathal mac Dabug Uí Choncenainn tighearna Ua nDiarmada, Siobhan Cham
inghen Meg Cartaigh ben Mec ConMara, Síoda Chille Cainnigh mac Seaain
Meic ConMara, Seaan Ó hEghra adbhar tighearna Luighne, agus Diarmaitt
mac Cathail Óig Uí Concobhair do écc.



Breisim madhma do thabhairt la Niall Ua Néill tighearna Cheneil Eóghain
ar Brian Mag Mathgamhna tighearna Oirghiall, agus dronga dearmhara
do muintir Még Mhathgamhna do mharbhadh agus do bhathadh.



Domhnall mac Maeileachloinn agus Tadhg mac Lochlainn Uí Cheallaigh
cona dhias mac do écc.


L. 652


MaelSeachloinn Connachtach Ó Ferghail, agus Cathal Óg Ó Ferghail
do écc.



Tadhg Ó Ruairc do ghabhail tighearnais na Breifne. Clann
Muirceartaigh agus Mág Tighernain da indarbadh, agus Concobar Ruadh
mac Cathail mic Aedha Breifnigh, agus a chur i crich Mic Uilliam.



Uilliam Dond mac Uillec do écc.



AOIS CRIOST, 1371.



Aois Criost, míle, trí chéd, seachtmoghat, a haon.



Airdespucc Tuama .i. Seaan Ó Grada cenn eaccna agus enigh a aimsire
do écc.



Fearghal Mag Cochlain do écc i láimh ag Ua cCinnédigh.



Fearghal Mag Eochaccáin do écc.



Murchadh Ó Madadháin (.i. mac Eoghain) feicheamh coitchionn cliar,
aidhelgneach, agus fhíorbhocht Erenn do marbhadh daon orcor soighde ar
dereadh creiche i nUrmumhain.



Brian Ua Cinnedigh tigherna Urmumhan do marbhadh i bfell lá Gallaibh.



Emann Ó Cinnedigh adbhar tighearna Urmhumhan do écc.



Tadhg Óg mac Maghnusa Uí Concobair do marbhadh i bfell do Domhnall
mac Muircertoigh Uí Concobhair i ccaislén Sliccigh iar na cur do
Righ Connacht (Ruaidhri mac Toirrdealbhaigh) cuicce, do rér mar do
raidheadh romhainn.



Eachmarcach mac Maghnusa mic Ruaidhri mic Maghnusa mic Duinn Móir
Meg Uidhir, brughaidh coitcionn do baoi ar Loch Éirne do écc.


L. 654


MaoilIr Mac Hoiberd do mharbhadh la hUa cConcobhair.



Creacha móra do dhenamh la hUa nDubhda (Domhnall) hi Tír Fhiachrach
Mhuaidhe go ro hairgeadh co leir an tír lais, agus go ro ghabh a caisléin
.i. caislén Áird na Riagh, agus Caislen Mic Conchobhair, agus i mbaoi
inntibh do Ghallaibh do dhíochur eistibh, agus an tír do roinn ar a
braithribh, agus ar a mhuintir féin as a haithle.



AOIS CRIOST, 1372.



Aois Criost, mile, trí chéd, Seachtmhoghat, adó.



Brian Mór Mág Mhathgamna tigherna Oirghiall do triall i ccoinne
Gall do tabhoirt tachoir doibh, agus Gallocclach da muintir fén dá
mharbhadh go hinchleithe i bfell, agus é budhen délúdh as an sluagh
iarsin.



Seaan Mór Ó Dubhaccáin Saoi sheancadha agus ollamh Ó Maine do écc
iar mbuaidh nongtha agus naithrighe, i Rinn Dúin ag muintir Eoin
Baisde.



Muircertach Muimneach mac Muirceartoigh Moir Mécc Eochaccáin,
taoiseach Cenéil Fhiachach do écc iar mbuaidh naithrighe.



Mac Feórais do ghabhail dUa Ceallaigh agus da chloinn, agus Risderd
Mac Feórais a oidhre do marbhadh.


L. 656


Uilliam mac Uillicc, ceann suarcusa agus saoirbhés Búrcach, agus
Uilliam Occ Ó Ceallaigh adbhor tighearna Ó Maine do écc.




AOIS CRIOST, 1373.



Aois Criost, mile, trí chéd, seachtmoghat, a trí.



Uilliam Mac Carmaic epscop Ard Achaidh saoí i neccna, agus
i crabadh do écc.



Adam Ó Cianáin cananach agus saoí Seanchadha do écc i Lios Gabhail.



Iondsoighidh do tabhoirt do Gallaibh Midhe don Anghoile. Ruaidhri
mac Cathoil Uí Ferghoil agus a mac do marbhadh dóibh don cur sin,
agus Sochaidhe dá muintir imailli riú. Donnchadh Ua Ferghoil go
lion a thionóil dia lenmhain, agus marbhadh mór do dénamh lais orra.
Urchor do shoighid do bhuain don áirsidh iarsin, agus an maidhm
roimhe for Gallaibh, go ttorchair dhe, agus gur sraoineadh for a
muintir.



Uilliam Dalatún agus Sirriam na Midhe do marbhadh le Cenél
Fhiachach agus lé hUa Maoíleachloinn.



Mac An Pearsúm Meic Feorais do marbhadh lá Toirrdhealbhach
Ruadh Ua cConcobhair daon bhuilli cloidhimh i cConmaicne Dúna Mhoir
(tarés fell do


L. 658


dénamh doibh air, agus Sé ag teacht a Conmaicne Cúile) agus é fén
dimtheacht daimdheóin alos a láimhe iarsin ó na easccaraid,
agus é beó loitidhe. Andrias Mac Cionaoith do marbhadh doibhsiomh
asa haithle, iar na fágbhail do Toirrdealbhach aca i ngeall re na
rogha fuasgailte dfagháil as an tan ro fheallsad fair fén roimhe.



Barrdubh inghean Uí Ruairc ben Domhnaill Mec Tighernáin do écc.



Seaan Mac ConMara artaoiseach árdtaoiseach Cloinne Cuiléin agus
Tadhg Ócc Ó Durnin do écc.



Sadhbh inghen Cathail Uí Choncobhair ben Flaitbertaigh Ui Ruairc
do ecc.



Raghnall mac Corbmaic Meg Raghnaill do mharbhadh la mac Meg Naiscídh
i fell.



Maoileachloinn Connachtach Ó Néill do écc.



Maighistir Niocól Mag Techeadain oifficel Cluana do écc.



Brian Óg mac Briain Uí Dhubhda do mharbhadh la Bairédachaibh.



AOIS CRIOST, 1374.



Aois Criost, míle, trí chéd, Seachtmhocchat a cethair.



Senicin Sabhaois do mharbhadh la Mag Aonghusa.



Domhnall Ócc Ó Dochortaigh (.i. mac Seaain) do écc.



CuCoiccriche Ócc Mag Eochaccáin taoiseach Cenél Fhiachach
do marbhadh i bhfell ar ndul dó lé hespucc na Midhe go hÁth Luain,
agus An Sionnach Mac Meráin (do muintir Uilliam Dalatún) da
mharbhadh daon bhuile sleighi, agus é fein do tharraing o aroile iar
sin agus boill bheacca do denamh da corp a ccionaidh a mhíghniomha.


L. 660


Teabóid A Búrc oighre Meic Uilliam do marbhadh dUíbh Maine.



Maidhm la Niall Ó Néill for Gallaibh, dar marbhadh an Ridire Roidseach,
Bocsa na Cairrge, An Sándalach, An Burcach, agus Uilliam Baile Dalat
ceann ainbhféle Erionn, agus iliomad nach náirimhther.



Tadcc mac Ruaidhri mic Cathail Ruaidh Uí Choncobhair, deghadhbor
Uí Choncobhair do écc.



Maoileachloinn mac Diarmata Uí Fearghail do dul ar coccadh as an
Angaile go Muintir MaoilMordha do chur i naghaidh Gall. Tachor
trén amhnus do chur eatorra agus Goill iar sin dár marbhadh somh agus
Sochaidhe oile.



Tadhcc Ócc Mag Raghnaill do lot dorchor do shoighid go nerbail de,
acht nír bhfeas a demhin cia do telcc an turchor. Muintir Bhirn
dá chur for Cloinn Muirchertaigh, agus Clann Muircertaigh dá cur
orrasomh mar an ccédna, uair as etorra baoí iorghal an tan sin.
Coccadh derghi tremidsídhe edir Eolaschaibh agus Muintir Bhirn.



Corbmac mac Tomaltaigh Uí Ferghail do mharbhadh.



Fearghal mac Flaithbertaigh Uí Ruairc do marbhadh do Pilib.



Tighernán mac Briain Meg Tighearnáin do écc.



Maoileachloinn Ruadh O Duibhgennan saoi i senchus, agus Mathghamhain
an Chind mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí Ruairc do comhthuitim ré
aroile.



AOIS CRIOST, 1375.



Aois Criost, mile, tri chéd, sechtmogat, acúig.



Donnchadh Caomanach Mac Murchadha righ Laighen do marbhadh la
Gallaibh i bhfell iar ttabhoirt díothlaithrighe dó go menic roimhe
sin orra.


L. 662


Mathgamain mac Maghnasa Ui Concobhair do écc iar mbuaidh neinigh,
agus neangnamha.



Caislén Rosa Comáin do tabhoirt do Ruaidhri Ó Concobhair, agus
Baile an Tobair do tabhoirt do Toirrdhealbhach Ruadh as imaille
re comadhaibh oile.



Mac Artain uirrí Cenel Fhaghartoigh do marbhadh i bhfell da
brathair fén mac Gille Térnoind Mec Artain.



Maidhm mór do tabhoirt lá Niall Ó Néll for Gallaibh Dúin Da Lethglas,
dú i ttorchoir Sir Semus Bhaile Atha Thíd (no Alahid) fer ionaid
Righ Saxan, Burcach Caimlinne, agus iliomad nach náirimthear.



CúUladh Mag Mathgamna tánoisi Oirghiall décc do chuislinn.



Art mac Mecc Uidhir aon bá lán deneach agus dféle do écc.



Diarmaid Mac Raghnaill do dul dionnsaighidh for Corbmac Ua mBirn,
agus Donnchadh mac Concobhair an Copáin do marbhadh don toisc sin,
immaille re hiliomat do daoinibh oile imaille ris, agus édala mora
do denamh doibh do.



Maoileachloinn Ua Domnallan ollamh Síl Muireadhaigh go sainredhach
le dán, agus ard shaoí Erionn beós is in ealadhain cédna, décc
dfiolún.



Cairbre, agus Eoghan, dá mac Mécc Tighearnáin do tabhoirt
ionnsaighte for Ghallaibh go líon a ttionóil. Fer da muintir féin
do dhénamh felle orra, agus dá ccrec le Gallaibh ar iomimhas .
Goill do chruinniughadh ina ttimcheal iar na mbrath dóibh; clann
Mécc Tighearnáin, agus cuiccer ar fhichit do maithibh a muintire do
dhícheannadh ar én láthoir annsin do Gallaibh.



Seaffraidh mac GiollanaNaomh Uí Fherghoil deghadhbhor tigherna na
hAnghoile ar eneach, ar chruth, ar chaoinbhésaibh, do écc iar mbuaidh
nongtha agus naithrighe.



Sir Emann Albanach Mac Uilliam Búrc do écc iar mbuaidh naithrighe.
Tomás a mhac do gabáil tighearnais tar a és.


L. 664


Osccor mac Airt Meg Uidhir do marbhadh do cloinn Donnchaidh Még
Uidhir.



Donnchadh mac Taidhg mic Conchobhair an Chopáin do marbhadh la
Muintir Birn.



Tomás Mac Feorais tighearna Átha na Rígh, agus Seann Mac Lochlainn
cenn a fhine fén dég.



Cathal Óg mac Cathail Oig mic Cathail Móir mic Domhnaill Uí
Chonchobhair do mharbhadh la Cloinn Riocaird, agus Lochlainn mac
Donnchaidh Uí Dhubhda do ghabhail don cur sin.



Brian Ó Briain tighearna Tuadhmumhan do indarbadh la Toirrdhealbach
mac Muirceartaigh Uí Briain, agus le Cloinn Riocaird.



Coccadh eitigh Ruaidhri Ó Choncobair Rí Connacht, agus
MaolSeacloinn Ó Ceallaigh tighearna Ua Maine gur ro ghabh
Ua Concobhair nert for Uibh Maine.



Cathal mac Maghnusa Meic Diarmada dég.



AOIS CRIOST, 1376.



Aoís Criost, mile, tri chéd, Sechtmhocchat, aSé.



Tadhcc Ó Ruairc tigherna Brefne, aon lán deneach dféle, dalladh,
agus doirdearcus, bethir na mBrefneach, agus leómhan Lethe Cuinn
décc. Tighernán a mac do gabháil tighernais Brefne na dheóidh.



Aodh Ó Tuathoil, tigherna Ua Máil do marbhadh do Gallaibh.



Dalbhach mac Maoileachloinn Uí Bhroin, ceann enigh agus eangnamha
Laighion do ghuin da spor fesin, agus a écc fo chedóir.



Aodh mac Seaain Uí Ferghoil do écc, agus bá tiopra go ttobhrúchtadh
a fhéle agus a fhairsnge do cliaroibh Erionn go coitchionn ó aois a
macdhachta go sin.


L. 666


Bébinn inghean Domhnaill Uí Duinn, bean Uí Diomasaigh do écc.



Roibeard Ua Ferghail do écc iar mbuaidh naithrighe.



Cuaifne Ua Concobhair Failgi, deghadbor tighearna Uibh Failge do écc.



Concobhar Ua Becháin saoi Shenchadha, Ceallach Mac Cruitín ollamh
Tuadhmumhan le senchas, Eóin Ua Ruanadha ollamh Mécc Aongusa
lé dán, Maoileachloinn Ó MaoilMhena ollamh Uí Catháin, Donnchadh
Mac Firbhisigh deigsenchaidh, agus Ruarcán Ó hAdhmaill ollamh Uí
Anluain i ndán do écc. Fer tighe aoidheadh coitchionn gan diultadh ré
naon an Ruarcan so.



CuMoighi Ó Catháin tighearna Oireachta Uí Catháin do gabhail do
Gallaibh i bpurt Cúile Rathain, agus a chur dóibh go Carraicc
Feargusa i ngemhlibh.



Coimthionol Gall Midhe, Uladh, agus Laighen dochum na hAnghoile.
Creacha fill do denamh dóibh is in tír. Ua Ferghoil go líon a
thionóil dia saighidhsiomh iarsin foleith, edir Ghallaibh Uladh
agus Laighean etc. gur loiscc a mbruigh agus a mbailte, gur chreach a
ccríocha, agus a iompúdh as a haithle go nédálaibh aidbli fo bhuaidh
agus cosccur.



AOIS CRIOST, 1377.



Aois Criost, mile, trí céd, Seachtmhoghat, aSeacht.



An tespucc Ó Ceallaigh .i. easbacc Cluana Ferta Brénainn, Seaan
Ó Rodacháin comhorba Caillín Saoi coitchionn, agus an Deccánach mór
Mag Muirghiosa do écc. Isin Róimh écc an deccánaighsi.



Mainistir Eassa Ruaidh do losccadh.



Uater mac Sir Dauith Búrc, Domhnall mac Fergail mic An Manaigh
Uí Gallchobair, Seaffraidh Ó Flannaccáin taoiseach Cloinne Cathail,
Donnchadh mac Uilliam Áloinn Uí Cherbhaill tighearna Ele,
Diarmaid Bacach Mac Branáin


L. 668


taoiseach CorcAchland, Fachtna mac Dauith Uí Mórdha, agus Brian Ó
Flaithbertaigh do écc.



Sluaigheadh la Riocard A Búrc i Cloind Cuiléin agus Cuilenaigh
do tionol im Mac ConMara .i. mac inghene Uí Dálaigh. Ionnsaigidh
do tabhoirt dóibh ar Chloinn Riocaird gur cuirsiod maidm orra, dár
marbhadh Teabóid mac Uillicc ceann na cethirne, trí meic Ó nEdin,
agus mórán do maithibh Cloinne Riocaird archeana.



Ruaidhrí Ó Concobhair do tabhart madhma i RosCommain for Mac
Uilliam Búrc agus for Maoileachloinn Ó Ceallaigh tighearna Ó Maine,
dú inar marbhadh Risderd A Búrc .i. dearbhrathair Meic Uilliam,
Domnall mac Cathail Óicc Uí Concobhair, Tadhg Óg mac Taidhg Uí
Cheallaigh, Ua Maindin .i. taoiseach Sodain, Mac Dubhgaill Galloclaigh,
agus iomad oile nach náirimhthior.



Caislén Leasa Aird Abla do dénamh la Seaan Ó fFerghail tighearna na
hAnghoile.



Coccadh edir Mac Diarmata agus Ruaidhrí Ó Concobair, go ttainicc
desídhe Magh Luirg do milleadh agus do losccadh edir gortaibh agus
foirgneamha. Sochaidhe do marbhadh eatorra leath for leith. Síth
do dénamh dóibh fó dheóidh, agus comhtha


L. 670


dfaghail do Mac Diarmata do chionn na síodha do dénamh, agus i
nionad a díoghbhála ó Ruaidhrí Ó Concobair.



Mathghamhain mac Seaain Meic ConMara do écc.



An dana Risderd do ghabhail rioghaichte Saxan. .21. Iun.



Gofraidh mac Andaidh Uí Raghallaigh do mharbhadh la cloinn An
Chaoich Uí Raghallaigh.



AOIS CRIOST, 1378.



Aois Criost, mile, tri ced, Seachmhoghatt, a hocht.



Cairbre Ua Feargoil Espucc Ard Achaidh, ealcuing congbhala an
crábhaidh, Glún oileamhna na heccno, Soithech désherce agus daonnachta
esidhe, a écc isin Róimh iar mbreith bhuadha do deaman agus domhan.



Mór inghean Uí Feargail ben Mécc Raghnaill .i. Diarmaid, do écc,
agus a hadnacul i cCluain Conmaicne go honórach.



Uater Mac Uilliam Búrc do marbhadh la Muintir Mháille.



Fearghal Mag Raghnaill do marbhadh la Conn mac Muircertaigh Meg
Raghnaill.



GiollaCriost Ua Ruairc mac tighearna Breifne do éc.



Toirrdealbhach Mac Suibne ardconsubal Connacht, Tadcc mac Lochlainn
Meg ConMara taoiseach Cloinne Cuilén do marbhadh la mac inghine
Uí Dhálaigh.



Domhnall Mhág Brádaigh taoiseach Cúile Brighdin, agus Teallaigh
cCerbhaill, Saoí coitchionn, Seaan Ó Fialáin deghfer dána, agus
DubhCoblaigh ingen Mecc Raghnaill ben Uí MaoilMiadhaigh do écc.



Iondsoighidh do tabhairt do Mag Raghnaill (gona bráithribh agus
gona oireach-


L. 672


taibh, do dá Cloinn Aodha, agus dFerghal Ó Ruairc) ar Cathal
Ruadh Mag Raghnaill. Cathal do tionol a commbraithreach, agus a
clemhnadh (im Diarmait Mac Diarmata) go hén ionadh ar a ccionnsomh.
Maidhm do tabhairt doibh for Macc Raghnaill. Ferghal Mág Raghnaill
deighfear sona saidbir, agus Mac Senlaoich, Mac Giolla Duibh, agus
Sochaidhe nach náirimhthear do mharbadh don imsearccain sin.



GiollaCriost Ó Sgingín ollamh Cenél cConaill i senchus do écc do
fhiolún.



Brian Mag Uidhir .i. adbar tighearna FherManach, do marbhadh la
cloinn Airt Meg Uidhir.



Ferghal Ua MaoílMiadhaigh taoiseach Muintire Cerbhallain dég.



Tadhg Mac Aedhagáin ollamh breitemhan Iochtar Connacht saoí gan
imresain gan oirbernaigh, agus fer thige naoidheadh coitchind da gach
aen do ég.



AOIS CRIOST, 1379.



Aois Criost, mile, trí chéd, Seachtmhoccat, anaoí.



Eapscob na Midhe, .i. An Faltach do écc i Saxaibh.



Sémus Ó Conghalaigh prióir Daimhinsi, Flaithbertach Ó Mongáin
Airchindeach Ruis Airthir décc.



Pilib mac Niocoil, .i. An Dalatúnach tigherna Iarthair Mhidhe
décc.



FerBisigh Mac FirBisigh saoi senchadha décc.



Dauidh Ua Duinn taoiseach Ua Riagáin do mharbhadh la mac Cearbaill
Uí Dhuinn.



Riocard Mac Cathmhaoil do marbhadh la Pilib Mhag Uidhir, tighearna
Fear Manach, agus la Domhnall Ua Néill.



Maidhm na Dreche do thabhairt dUa Déill recte Néill, .i. do Niall
Mhór ar Pilib Mhág


L. 674


Uidhir, dú i ttorchair Tadhg Mhág Uídhir, dá mac Meic Maghnusa,
Toirrdealbhach mac Donnchaidha Még Uidhir, Brian mac Meic Raith, agus
Muirchertach mac Míolchon.



Mac An Chaoích Uí Raighilligh do mharbhadh la mac Andaidh Uí
Raghailligh.



CúMara Gerr, .i. Mac ConMara do mharbhadh la a braithribh fein tre
fhéill.



CúChonnacht mac Pilib Mhég Uidhir adhbhar tigherna Fer Manach
ar eineach agus ar uaisle, do mharbhadh la Cloinn Domhnaill Cloinne
Ceallaigh.



MaolMordha Óg mac MaoilMordha Ruaidh Uí Concobair .i. (Failghe)
do mharbhadh la Gallaibh.



Fionnghuala inghen Uí Cheallaigh ben Meic Uilliam Búrc do écc.



Risderd Ua Dubhagain décc adbar ollamhan Ó Maine eisidhe.



Uilliam mac An Ghiolla Caoich Meic Cerbaill dearscaightheach
Gaoidheal i seinm do écc.



AOIS CRIOST, 1380.



Aoís Criost, mile, trí chéd, ochtmhocchat.



An tabb Mac Diarmata Ruaidh, .i. abb na Trionoide for Loch Cé,
agus Domhnall Ua Lennáin Prióir Leassa Gobhail do écc.



Seaan mac Conchobhair mic Aedha mic Domhnaill Oicc tighearna
Tire Conaill, agus na nimeal ccomhfogus dhi, agus ríoghdhamna Uladh
uile, agus a mhac Maoileachlainn Dubh do mharbhadh i mainistir
Eassa Ruaidh, la Toirrdhealbhach mac Néill Uí Domhnaill, la
cloinn Cathail Oícc Uí Chonchobhair, agus la Muintir Dhuirnín
ar ammas aidche ina fhoslongport féin.



Bresmhaidhm la Mac Uilliam Búrc for Mac Uilliam Uachtarach
(Riocard


L. 676


Óg) hi mbaile Atha Leatrain. Mac Siúrtáin dExetra tighearna
Atha Lethain, agus Seon dExetra do mharbhadh ann.



Tadhg mac Muirceartaigh Uí Briain do mharbhadh la Brian Sremach
Ua Briain.



Ruaidhri mac Cathail mic Aodha Breifnicch Uí Choncobhair do theacht
ar greis ar mhuintir Ruairc, agus a marbhadh la Maghnus Ua Ruairc.



Maidhm móradhbhal do thabhairt la Mág Aengusa, Art, ar Ghallaibh,
agus ar Oirtheraibh. O hAnluain tighearna Oirthear, agus
sochaidhe mór do Ghallaibh do mharbhadh don chur sin.



An Moirtimérach do thecht i nErinn immaille re mor chumachtaibh
(.i. ina Iustis). Uaisle Gaoidheal do dul ina cend im rioghdhamhna Ereann,
.i. Niall Ó Néill, Ó hAnluain, Ó Fearghail, Ó Raghallaigh, Ó
MaoilMuaidh, Mag Eochagain, An Siondach, agus aroile saorchlanna.



Art Mhág Aonghusa tighearna Ua nEachdhach Uladh do gabhail tré
fheill hi ttigh An Moirtimeraigh. Gaoidhil Ereann agus moran do
Gallaibh fein do ghabail eccla roime iarsin fa beith ara iocht, ionnus
gur chuirset rompa gan tataighe do dhenam air.



Art mac Gerailt Caomhanaigh do mharbhadh la Gallaibh.



Maidhm mór do thabairt la hUa nDomhnaill Toirrdhealbhach ar Choncobhar
Óg mac Seaain mic Concobhair mic Aedha mic Domnaill Óig, ar Ua
nDochartaigh, ar Chloinn tShuibhne du in ro marbhadh morán dá maithibh.
Dias dearbrathar Meic Suibhne do ghabhail ann, .i. Eoin agus Murchadh.
Edala aidhble do bhuain díobh deachaibh, darm, agus déidedh.


L. 678


Art mac Gearailt mic Tomáis Finn (.i. do Cloind Murchadha) do mharbhadh
la Mac Murchadha rí Laighen.



Sloighead la Cloinn Muircertaigh agus la Pilib Ua Raighilligh i
mBrefne Uí Ruairc, agus Tomás Macc Dhorchaidh do mharbhadh dóibh.
Ua Ruairc do breith orra, agus a ccur dhó as an tír go haimhdheonach
iar bfágbáil coda dá ndaoinibh agus da neachaibh dóibh.



Cian mac Ruaidhri Uí Cherbhaill adbhar deghthoísigh críche Éle
do mharbhadh dAodh mac Muirceartaigh Uí MaoílMhuaidh durchur soighde.



Sloigheadh las an Moirtemerach go hUltoibh gur milleadh dúinte agus
bailte iomdha don toiscc sin lais eitir ecclais, agus túaith, an
Urnaidhe, Domhnach Mór, Aireaccal, agus Clochar, etcetera.



Corbmac Óg Mag Carthaigh, Enrí mac Domhnaill Uí Fherghail, Aodh
mac Muircertaigh Mhuimhnigh Meg Eochagáin, agus Domhnall mac
Dauidh Meg Eochagáin dég.



Domhnall mac Briain Uí Dhubhda tighearna Ua fFiachrach, agus
Ó nAmhalgaidh fear cosanta a criche daimhdheoin Ghall agus Ghaoidheal
batar ina aghaidh do ég ina baile budhdhéin an .3. Mai, agus a mhac
Ruaidhri do ghabhail a ionaid.


L. 680


AOIS CRIOST, 1381.



Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchatt, a haon.



Dealb Muire Chille Móire i nUibh Briúin do labhairt co hiongnath.



Uilliam mac Donnchaidh Muimhnigh Uí Cheallaigh tighearna Ó Maine
aon dhuine ro ba mó clú, aireamh, agus oirrdearcus don chineadh da mbaoi,
agus an fear tug gairm coitchionn einigh do chliaraibh Ereann, agus
do dhíol iad do reir a noigréire uile, do écc ina Shenoir chianaosda
iar mbuaidh naithrighe, agus MaolSechlainn a mhac do ghabhail a ionaidh.



Tadhg Ruadh mac Diarmada Gall ga mbaoi urlamhus Airtigh do mharbhadh
la Cloinn Goisdealbhaigh.



Diarmaitt Mhág Carthaigh adbar tighearna Deasmhumhan do mharbhadh
dUa Mathgamna.



Ceindeidigh mac Briain Ó cCuanach do mharbhadh la Gallaibh.



Clann mic Fedlimidh Uí Concobhair dionnradh do Ruaidhri Ó Choncobhair
agus Baile an Tobair do buain díobh.



Cathal mac Ruaidhri Uí Choncobhair do ghabhail la Brian mBallach
iarsin co crodha cosccrach i mBeól an Tachair, agus daoíne maithe
immaille ris im Brian Ua mBirn, agus im Lochlainn Ua nAinlighe dia
mbatar occ filleadh o Chonmhaicne Dúin Móir, Brian da congbail aige
i mbraighdenus co bfuair a breth fein ó Ua cConcobhair agus go
ndernsat síth as a haithle.


L. 682


Caislen Atha Luain do gabhail don Iarla (an Moirtemerach) agus mac
Riocaird an tSonnaigh do marbhadh ann.



Caislen Atha Leathain do legadh do cloinn nDonnchaidh agus a chomhla
do thabhairt doibh go Baile an Mhotaigh.



Ua Duinn do mharbhadh dFeraibh Ceall dia mbaoi ag denomh creichi
orra.



Pilib Ua Cinneidigh tighearna Urmhumhan, agus a bean Aine ingean
Meic ConMara do écc.



Slóigheadh la Niall Ó Néill i nOirghiallaibh, creacha móra
do dhenomh dóibh, agus Airghialla dia lenmhain gur briseadar ar
deireadh sluaigh Uí Neill, agus gur bensat cuid da ccreachaibh dhíobh.
Donnchadh mac Maghnusa Mheg Mathgamhna do mharbhadh don tachar sin.



Sir Émann Mortemer tighearna Gall Ereann décc.



DubCablaigh inghean Aedha meic Diarmata ben Chathail Ruaidh
Mhég Raghnaill, Lasairfhíona ingen Toirrdealbhaigh Uí Concobair
bean Mheg Raghnaill, Fionnghuala inghen ConMaighe Ui Chatháin
bean Toirrdhealbhaigh Meic Suibhne, Sadhbh inghen Uillic A Búrc
ben Uí Choncobair, DubhCoblaigh inghen Uí Choncobhair Fhailgigh
ben Domnaill mic Teaboid Uí MaoílMhuaidh, agus Laisairfhiona
inghen Ferghail Uí Duibhgennáin bean Uí Mithidhéin an Bhealaigh
décc.



Eoghan Sionnach tanaisi Muintire Tadhgain do mharbhadh do
Dalatúnachaibh.



Aodh mac Muircertaigh Mhuimhnigh Mhécc Eochagáin do mharbhadh
do Maoilir mac Teaboitt Uí MhaoilMhuaidh ar iomruagadh do buille
ga.


L. 684


Ua Murchadha do mharbhadh la hUibh cCeinnsealaigh.



Dunghalach Ua Madadhain do mharbhadh i niommruaccadh la Cloinn
Riocaird.



Raghnailt inghen Mhecc Bradaigh bean Meg Dorchaidh décc.



Eoghan Ó Cuinn taoiseach Mhuintire Giollgán do écc.



Domhnall Ó Murchudha tighearna Ó fFélimedha do marbhadh la hUibh
cCeinnsealaigh.



Pilib mac meic Pilib Uí Ceinnéidigh tighearna Urmhumhan, agus
Aini inghean Meic ConMara a bhean do écc ina ndís.



AOIS CRIOST, 1382.



Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchat, adó.



Tomás Ua Carmacain epscop Tuadhmuman, Matha Mag Muireadhaigh prioir
Cille Moire décc.


L. 686


Diarmaid Ó Domhnaill, Mac sidhe Eoghain (.i. mac na hInghine
Ruaidhe an tEogan hisin) mic Aodha mic Domhnaill Óig adhbhar
tigherna Tire Conaill dég.



Labrás Diúid do mharbhadh la cloinn tSeaain Uí Fearghail, Murchadh,
Corbmac, agus Domhnall.



Fearghal Ruadh mac Donnchaidh mic Muircertaigh Mhóir Meg Eochagáin
toiseach Chenel Fhiachach do mharbhadh la Fearaibh Ceall tre
fheill i cCill Mona ó Raith Aodha Meic Bric soir. Ferghal Ó
MaoílMuaidh, agus mac Teabóid do rinne an ionnsoighidh, agus
Maoilir Maintin ro buail é.



Cuid do thaoiseachaibh Connacht do ghabhail le Ruaidhri O
cConcobair ina oirechtus fén, .i. Ó hAinlighe, Ó Birn, agus Mac
Ceithernaigh tre mar fuair a fios orra co mbádar ag dénomh caradra
ina aghaidh le cloinn meic Fedlimidh.



Rudhraighe mac Seaain Uí Fearghail dég.



Clann Muiris dionnsoighidh CorcoModha, agus creach do denamh
dhoibh orra, agus Ua Concenainn do dol i ttoraighecht na creiche,
agus a mharbhadh fo cetoir. Concobar Óg Mac Diarmata cona
braithribh dionnsoighidh Cloinne Muiris iarsin, agus


L. 688


robadh do rochtain rompa, Clann Muiris cona ttionól do beith
suidighthe ar a ccionn. Iadsomh do dhul da naimhdheóin gus an
mbaile, a losccadh doibh eidir foirgneamh agus arbar, agus daoine
dho mharbhadh ina timcheal agus imthecht do Chonchobhar gona
mhuintir as a haithle tre neart a nengnamha gan dioghbhail do dhenamh
daon chuid diobh.



Creachsluaigheadh la Murchadh Ua mBriain go Desmumhain gur
ros leraircc í.



Domhnall mac Mathgamhna Duinn Ui Cheinneittigh, agus Emann Ócc
mac Emainn Buitiler do écc.



Muircertach mac Mathgamhna MaonMaighe Uí Briain décc hi bpriosún
Bhaile Atha Truim.



Domhnall Ó Briain, Toirrdhealbhach mac Diarmata Uí Briain, agus Brian
mac Diarmata Uí Briain do cloinn Briain Ruaidh do écc.



GiollaBrighde Ó Sgingin adbar ollamhan Chinél cConaill do écc.



Muircertach Ócc mac Meic Maghnusa Tiré Tuathail do écc.



AOIS CRIOST, 1383.



Aoís Críost, míle, trí chéd, ochtmhoccat a trí.



An tabb Mac Dauit, .i. abb na Búille Saoi ar dérc agus ar
daonachtt do écc.



Tadhg Mac Donnchaidh (.i. mac Tomaltaigh mic Donnchaidh o raiter
Clann nDonnchaidh) tighearna Tíre hOilealla fear lán dféle agus
deineach do écc Aine an Chésda agus a mhac Tomaltach do gabail a
ionaidh.



Sloigheadh mór le Niall Ó Néill cona cloinn, agus go maithibh
Cenél Eoghain i tTrian Conghail dionnsoighidh for Ghallaibh,
gur loisgeadh agus gur lomairgeadh iomat da mbailtibh. Goill na
criche do chruinniughadh ar a ccionn. Aodh Ó Néill,


L. 690


agus Raibilin Sauaois do thegmhail re aroile i niomruagadh
marcshluaigh, da forgomh fornertmara da ccraoíseachaibh do tabairt hi
ccurpaib aroile doibh. Raibilin do dul beoghonta dia thigh agus
Mac Eoin Biséd da athmarbhadh ann, agus Aodh Ua Néill do écc an
treas lá iar na lot tria bithin a ghona. Agus Mac Eoin Bisett
do marbhadh la Muintir Raibhilín an tres lá iar marbhadh Raibhilín
feisin.



Muircertach Ua Flannagain taoiseach Thuaithe Ratha, agus Corbmac
mac Airt Mhecc Uidhir décc.



Seaan Mac Gaffraidh agus Maghnus Mac Dauith do mharbhadh in enló.



Art mac Tomais Fhinn do Chloinn Murchadha ríoghdhamhna Laighen
do mharbhadh do Ghallaibh condaoí Locha Garman.



Pláigh aidhbhseach anbhfóill go comchoitchinn Seachnon Érionn.



Art Mag Aonghusa tighearna Ó nEachdhach Uladh én phost einigh
Ereann ina aimsir, décc don plaigh i mBaile Átha Truim, agus é
i láimh occ Gallaibh.



Murchadh na Raitnighi Ó Briain, Mor inghen Murchadha Uí Madadhain
bean Meic Uilliam Cloinne Riocaird (.i. Riocard), Siobhan inghen
Iarla Urmhumhan ben Taidhg Uí Cherbaill tighearna Éle, dég di.



Murchadh mac Briain Uí Chinneidigh, Donnchadh an Chúil Mac Mathghamhna
tighearna Corca Bhaiscind, Eoghan mac Donnchaidh mec Ruaidhri Uí
Cheallaigh, agus Lundrasach Bhaile Átha Buidhe décc.



Fonntach Tighe Munna, agus Inghen Uí Briain ben Uí Chinneidigh
do écc.



Onara inghen Uilliam Burc ben Uí Mhechair. Mac GiollaPatraicc
tighearna Osraighe, agus mac Ceallaigh Meic Giolla Patraicc
tanaisi Osraighe décc uile don pláigh cédna.



Diarmait Ó Diomusaigh tighearna Cenel MaoilUghra do mharbhadh la
Gallaibh.


L. 692


Donnchadh O Concobhair tighearna Ciarraighe Luachra, agus
Maoileachlainn Mhag Shamhradain tanaisi Theallaigh Eachdach
décc.



Seaan mac Domhnaill Uí Fherghail tighearna na hAngaile décc
ilLios Aird Abla agus a adhnacal imainistir Leath Rátha.



Cathán mac Ruaidhri Uí Chatháin, Seaan Gallda mac an Iarla,
Uilliam Baróid, agus Ruaidhri mac Aedha Óig Uí MaoilMhuaidh
tigherna FercCeall do écc.



Ruaidhri mac Airt Meg Uídhir do mharbhadh la mac Donnchaidh Meg
Uidhir.



Diarmait Mac Diarmata tanaisi Maighe Luircc do écc.



Ferghal mac Tomais Mec Tighearnain, taoíseach Tellaigh Dunchadha
do écc.



Murchadh mac Cathaoir Uí Choncobhair Fhailghe do écc.



Milig Mac Oisdelb do marbhadh la cloinn Fhiachra Uí Fhloinn.



Iomhar Ó hÁinlighe adhbar taoísigh Chenél Dobhtha do mharbhadh
la a chineadh fein.



Cathal mac Sefraidh Uí Fherghail do écc.



Diarmaitt Mag Raghnaill taoiseach Muintire hEolais do dhénamh
creiche ar Ua Ruairc.



AOIS CRIOST, 1384.



Aois Criost, mile, tri chéd, ochtmhocchatt, a cethair.



Seon Mac Giolla Coisccli, maighistir, airchindeach, agus pearsun
Airigh Broscca décc.



Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair Rí Connacht décc
don pláigh chedna aidhche fhéli Catairiona iar ccaithemh sé mbliadhan
dég agus ráithe i láinríghe Connacht amail dearbhus an file Maoilin
Ua MaoílConaire i nduain an réme riograidhe.


L. 694



Fuair Ruaidhri Rioghdha an snaithe,
A sé décc as deghráithe
Do Chruachain Aoí gan iorghail,
Mac tacharborb Toirrdhealbhaigh.




Dá thigherna do dhenomh hi Conachtaibh iarsin, i. Toirrdhealbhach
Ócc mac Aodha mic Toirrdhealbhaigh do oirdneadh hi ttighernus
dUa Cheallaigh, do Chloinn Riocaird, do Domhnall mac
Muirchertaigh Uí Concobair, agus do Chloinn nDonnchadha archena,
agus Toirrdhealbhach Ruadh mac Aedha mic Félim mic Aodha mic
Eóghain do oirdnedh hi ttighernus mar an ccedna do Mhac Diarmata,
do Cloinn Muircertaigh Muimnigh, agus do thaoiseachaibh Sil Muireadhaigh
archena, gur ro fhás coccadh hi cConnachtaibh uile hi coitcinne
iarsin co mbatar ar na ccommbuaidhreadh tremhid.



Mag Raghnaill (.i. Mág Raghnaill Dubh) .i. Diarmait mac
Maoileachlainn sárthaoiseach einigh agus engnamha Muintire hEólais
do mharbhadh tre fheill la cloind Raghnaill Meg Raghnaill indorus
tighe Risdet Mecc Raghnaill.



Muircheartach Ó Conchobhair tigherna Ó bhFailghe décc iar ccianaois.



Tomaltach Mag Dorchaidh taoiseach Cenél Duachain do mharbhadh la
a scín fén, agus é ag cur chru.



Comhdhal oirechtais eidir Ua bFlaithbeartaigh agus Ua Máille.
Imresain do eirghe etorra da ttorchair Eoghan Ó Máille, Corbmac Ó
Máille (.i. Corbmac Cruinn), agus sochaidhe immaille friu la Muintir
Fhlaithbeartaigh.



Carrac Fherghusa do losccadh la Niall Ó Neill, agus nert mór do
chor ar Ghallaibh dó.


L. 696


CuConnacht Ua Ferghail (.i. mac Aodha) tigherna Mhoighe Treagha,
agus Seffraidh Ó Ferghail décc.



Uilliam mac Sir Émann A Burc, agus Riocard mac Maidiucc mic Tomin
Baired feichem coitchionn na ccliar do écc.



Uigistin Ua Duibhgennáin ollamh Chonmhaicne re senchus décc.



Ualgharcc Ua Ruairc deghadhbhar tighearna Breifne do bathadh ar
Loch Gamhna.



Pilip Ua Raghailligh tigherna Muintire MaoílMordha do écc.



Maoilir mac Sir Uilliam Burc do mharbhadh do easccar, Seaan,
agus Dauit da mhac ele Meic Uilliam Burc do écc don plaigh.



Maghnas mac Maoilechlainn Uí Fherghail, Tomaltach mac Cairpre
Uí Fherghail, agus Ferghal mac Cathail Uí Fherghail do écc.



Sluaiccheadh la Domhnall mac Muircertaigh gona oirechtaibh i
Maigh Luircc go ro loiscc longport Meic Diarmata.



Donnchadh Ó Dubhda do écc, a mhac Muirceartach do ghabháil a ionaidh.



Domhnall mac Flaithbertaigh Uí Ruairc do écc.



AOIS CRIOST, 1385.



Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchatt, acúig.



Dauith mac Emainn mic Hoiberd do ghabhail la hUa cConchobhair, agus
a écc iarsin ina braighdenus i mBaile an Topair.


L. 698


Sluaigheadh la hUa Ruairc agus la Mac Donnchaidh gona
saorclannaibh leth ar leth go Magh Luirg, gur loisccset longport
Meic Diarmata, agus an tír uile i coitchinne, mac Seaain Uí Eaghra
do mharbhadh i ttoraigheacht an tsluaigh sin, agus a brathair oile
do ghabháil.



Feidhlimidh Clereach Ó Conchobhair agus Conchobhar Óg Mhac
Diarmada do dhul ar sluaigheadh co Tír nOilella. Raibhthe
do rochtain rómpa, oirchill do dénomh fa ccomhair. Iadsomh do dhul
fon tír iaram, daoine, agus indile do mharbhadh doibh innti, lucht
iomchoimheda na criche do breith orra iarsin, tachor dhóibh fri aroile.
Cathal Cairpreach Mac Donnchaidh do marbhadh, Concobhar Mac
Diarmada do ghabhail agus Feidlimidh Ó Concobhair do lot.



Ionnsoighidh do thabhairt do Muirchercach recte Muircertach mac Cathail,
do Corbmac mac Ruaidhri, do Tadhg Mac Diarmata, agus do Chathal
Mac Diarmata for Mág Raghnaill Ruaidh, agus for Aodh Ua cConcobhair.
A ngabháil diblinibh doibh, agus a mbreith go Carraic Locha Cé da
ccoimhéd.



Cathal Ua Ferghail deghadhbhar tigherna na hAnghaile, agus CúMaighe
Ó Cathain tighearna Oirectha Uí Chatháin do écc fo rinn airmhe agus
oirrdearcais.



Ua Concobhair Ruadh, Mac Diarmata, clann Muircertaigh, agus
taoisigh Connacht do dhul sluagh lanmór go hUíbh Maine. Baile
mic Emainn Uí Cheallaigh do losccadh doibh. Uilliam Buidhe
Ó Neachtain do marbhadh don chur sin.



Fir Bréifne, agus Muintir Thíre hOilella do theacht a ccomhdhail
Uí Choncobair


L. 700


Duinn. Ionnsoighidh do thabhairt doibh go CorcAchlann gur loisccedh
moran da mbailtib leo, agus gur gerradh iomad da ngortaibh.



Tír Fiachrach do losccadh do Mhac Uilliam Burc. A dhul go
Slicceach asa haithle agus a losccadh lais mar an ccedna imaille re
Cairpre abus, tachar do thabhairt dó annsin. Máidecc Maol do
mhaithibh a muintire do mharbhadh, agus braigde do buain de as a haithle.



Tir Amhalgadha do losccadh la Domhnall mac Muircertaigh Uí
Choncobhair, Sochaidhe do dhaoínibh do marbhadh, édála móra do dhenamh
do innte, agus braighde dá maithibh do thabhairt dó lais iarsin.



Maidhm do thabhairt la Murchadh Ua cConcobhair tighearna Ua bFailghe
agus la Cenél Fhiachach for Ghallaibh na Midhe i tTóchar
Cruacháin Brí Éle in ro marbhadh Uinnsionnach na Midhe, An Seomrach,
agus a mhac, agus líon dírímhe immaille friú do mhaithibh Gall, agus
dá ndaoscursluagh.



Tanaidhe Ua MaolConaire ardollamh Connacht i senchus, agus i
ffilidhecht décc (.i. im Lughnasadh) ina tigh féin iar mbuaidh
nongtha, agus naithrighe, agus a adhnacal i Cluain Choirpthi co
honorach.



Sith do dhenomh do Connachtaibh re roile, agus Síol Muireadhaigh
do roinn ar dhó etir an dá Ua Conchobhair.


L. 702


Art mac Airt Mhoir Uí Mhaoileachloinn. Dearbforgaill inghean
Chathail Óig bean Uí Chonchobhair Ruaidh, agus Bean Mhidhe
inghen Mécc Mhathgamhna ben Uí Neill décc.



GiollaCriost mac GilleFinnéin taoiseach Mhuintire Pheodachain
décc.



Creacha mora la Cloinn nDonnchaidh i cCera. Clann Cathail
Óig Uí Concobair do breith orra, Sdondunaigh, agus mor sochaidhe
oile immaille friú, Maidhm do thabhairt for Chloinn nDonnchaidh,
Moran da ndaoínibh do marbhadh, agus iad féin do chor isteach i
cCill Chonduib asa haithle.


L. 704


AOIS CRIOST, 1386.



Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchatt, asé.



Aine inghen Taidhg Meic Donnchaidh ben Tighernáin Uí Ruairc
(tighearna Breifne) aon rogha ban Leithe Cuinn décc i tTuaim
Seancha acc Loch Fionnmaighe, agus a hadnacal i Slicceach.



Cairbre mac Briain mic Murchadha Uí Fearghail tigherna Calaidh
na hAnghaile, fear tiodhlaictheach tabhartach crodha cosantach décc
ier mbuaidh nanma agus noirrdearcais, ongtha agus aithrighe.



Niall mac ConChoiccriche Óig Mhéicc Eochagain adhbhar tigherna
a chinidh do mharbhadh la hUilliam nDalatún, agus la a mhac.



Maghnus mac Aedha Meic Diarmada do mharbhadh do Dhalatúnachaibh
bheos.



Sloigheadh mór la Domhnall mac Muircertaigh Uí Chonchobhair, la
Cloinn nDonnchaidh, la hUa nDubhda, agus la Muintir Eaghra
i cCrich Meic Uaittin. A hionnradh, agus a harguin uile don chur sin,
agus morán do daoínibh do mharbhadh im Roiberd Dúin Domhnainn, agus
im Mac Maoilir an Chorrainn, agus im Maigeocc Gallda, agus caislen
Lionoid do gabhail, aballghort Caertannain, agus aballgort Insi
Cua do gearradh leó.



Ereamhon Ua Maoileachloinn do marbhadh do Mhag Amhalgaidh agus do
Dalatunachaibh.



Ua Concobair Ruadh cona bfuair lais do Chonnachtaibh do dhul
do chongnamh le Mac Uilliam Búrc i naghaidh Domhnaill mic
Muircheartaigh agus Cloinne


L. 706


Donnchaidh. Creacha mora do thabairt a Tír Fiachrach Mhuaidhe dhóibh.
A ndul iarsin for creachruathar i Cloinn Riocaird. O Briain
do breith orra go mórsluagh imaille ris, agus Mac Uilliam Cloinne
Riocaird mar an ccedna. O Conchobair Ruadh diompúdh friú. Maidhm
do tabhairt dho forro, agus Conchobhar mac Taidhg mic Conchobhair
Uí Briain do mharbhadh leo do ruathar sin.



Sochaidhi do Ghallaibh Osraighe do thuitim la Mac Murchadha rí
Laighen.



Domhnall Mhág Cochláin tighearna Delbhna décc.



Finghin mac Ruaidhri Mag Eochagain do mharbhadh.



Sith do denumh do Connachtaib re aroile a haithle a ccogaidh, agus
Mac Uilliam Burc do dhul i teach Meic Uilliam Cloinne Riocaird, agus
tighearnas do thabhairt dó. Mac Feorais do dul ina theach on mudh
ccetna.



Donnchadh Mac Caba do mharbhadh la cloinn Maghnusa Uí Raghallaigh.



Cathal Ó Nechtain do mharbhadh la hÓ cConcobhair Ruadh.



AOIS CRIOST, 1387.



Aoís Criost, míle, trí chéd, ochtmocchatt a Seacht.



Teach do dhenom in Eamhain Macha do Niall Ó Néill (do rígh
Uladh) do díol dámh Éreann.


L. 708


Sadhb inghen Aodha Uí Néill aon rogha ban slechta Néill
Naoíghiallaigh re na linn bean mic Eóin Bised do écc iar mbuaidh
naithrighe.



Riocard Ócc, .i. Mac Uilliam Cloinne Riocaird décc.



Goffraidh Fionn Ó Dalaigh ardollamh Ereann le dán agus Ruaidhri
Ó Cianáin saoi seanchadha, agus ollamh Oirghiall eisidhe do écc.



Domhnall mac Donnchadha Docair Mhég Uidhir, agus Matha Mac
Conlegha do mharbhadh i Cill Naile.



Concobhar mac Briain Carraigh Uí Néill do marbhadh la Gallaibh
an tSrattbaile.



Uilliam mac Diarmada Meg Raghnaill adbar taoisigh Muintire hEolais
do marbadh la Muintir Bhirn.



Eoin mac Aenghusa Meic Domhnaill tighearna Insi Gall do écc.



Diarmaitt Ruadh Ó Duirnín do écc.



Teach do denamh i nEamhain Mhacha la Niall Ó Neill, ar ni bhuí
tegh intisidhe fri réimchein go sin.


L. 710


AOIS CRIOST, 1388.



Aoís Criost, míle, trí chéd, ochtmocchatt a hochtt.



Corbmac Mac Donnchaidh rioghghaiscceadhach Thíre hOilella, agus a
tanaisi do dhol ar creich oidhche i Muigh Luirg. Creacha mora
do dhénomh lais. O Concobhair Ruadh, clann meic Fedhlimidh,
Clann Chathail Óicc Uí Chonchobhair, agus clann Aedha Meic
Diarmada .i. Cathal, agus Corbmac gona sochraidibh da leanmhain
i ttoraighecht na ccreach. Corbmac Mac Donnchaidh do gabáil deireadh
for a muintir fein. Cuid do muintir Uí Choncobhair da ionnsoighidh
cédus, agus a mbeith ga ammus gan choigill, Ua Conchobhair fein
do breith orra, agus do smachtadh ara muintir gan eisiomh do mharbhadh
da ndamhadh a ghabháil. Gidhedh nochar fhaomhsomh anacal gur beccen
a marbadh fodheoidh agus ní raibhe da chineadh cobéis dó ar eineach,
agus engnomh go sin. Concobhar Mac Donnchaidh, Murchadh mac
Corbmaic Meic Donnchaidh, agus Mac Diarmada Ruadh do ghabháil
iarsin, agus braigde do dhénomh dhíobh. O Concobair Ruadh da leanmain
tar sliabh síos iaramh agus Clann nDonnchaidh do thecheadh roimhe
fo Chúil Maile agus fó íochtar Tire hOilella.



Muircertach mac Domhnaill mic Muirchertaigh Uí Chonchobhair do dhul
fo fhoslongphort Uí Domhnaill i ccomfhogus Essa Ruaidh agus daoíne
iomdha do mharbhadh lais don ionnsoighidh sin im cloinn Uí Bhaoighill,
agus im Ua nGallcobair cona mbraithribh. Mac Suibne agus a mac
do ghabail dó, agus a ttabhairt lais iaram immaille re hédáil each arm
agus eideadh, agus clann Muirchertaigh do iompúdh for Ua nDomhnaill
don chur sin.



Seaan Ruadh Ua Tuathail tigherna Ó Muireadhaigh cleithe einigh
agus engnomha


L. 712


a chinidh do mharbhadh do mhoghaidh da mhuintir féin ar lár a longpuirt
feisin, agus an bodach do mharbhadh inn fo chéttóir.



Clann Uí Chuirrnín Siodhraidh, Cairpre, agus GiollaPatraicc
do mharbhadh la Gallaibh Laighen.



Creacha móra do denomh Ua Conchobhair Ruadh agus da Mac
Diarmada ar Ua cConcobhair nDonn agus coccadh coitchionn deirghe
hi cConnachtaibh as a loss. Mac Donnchaidh do losgadh Muighe
Luirg trias na creachaibh remraite.



CúCoiccriche Ó MaoílMhuaidh tigherna Fer cCeall do écc.



Commbuaidhreadh coccaidh eidir Ua Ruairc agus Clann nDonnchaidh.



Domhnall Ua Concobhair do dul ar Machaire Connacht. Ard an Choillín,
agus Inis Locha Cairrgín do losccadh lais agus Domhnall Óg Mac
Domhnaill (.i. consabal gallocclach) do mharbhadh don toiscc sin.



Sluaigheadh la hUa nDomnaill .i. Toirrdhealbhach an Fhiona, ar Cloinn
Muirchertaigh go rainic co Sligeach co ro hindreadh agus co
ro hoirgeadh Cairpre Droma Cliabh uile lais agus iar marbhadh sochaidhe
agus iar nindradh na criche don chur sin do thaet Domhnall Mac
Muircertaigh i teagh Uí Dhomhnaill co nderna sidh fris, agus do bert
a oighriar ndó la taobh na ngiall Ro gabhadh ó Chenél cConaill
riasan tan sin.



Coccadh eittir Ua Ruairc agus Clann nDonnchaidh, agus Domhnall
(.i. Mac Muirceartaigh) do eirghe le Cloinn nDonnchaidh.



Maghnas mac Maoileachlainn Meic Maghnusa do mharbhadh la cloinn
Meic Donnchaidh, agus la MaolRuanaidh Mac Donnchaidh.


L. 714


AOIS CRIOST, 1389.



Aois Criost, mile, trí chéd, ochtmoghat, anáoi.



Biocaire Innsi Caín décc.



Niall Ócc Ó Neill do ghabhail do Ghalloibh.



Muiris Maol Ua Concobair Failge do marbhadh daon urchor soighde
ag tempall Cluana Da Thorc la fer dUíbh cCeallaigh Legi.



Maoilechlainn Cam Ua Lochlainn tighearna CorcModruadh do marbhadh
la a derbrathair fein i bfeill.



Eoghan Ó Ruairc agus clann Cathoil Óicc do dhul go Caislén an
Uabhair. Marcsluagh Muintire hÉilighi deirghe dóibh. Ruaig
do thabhairt orra. Maghnus Ó hÉlighi do marbhadh annsin, agus daoine
oile. Creacha Muintire hÉlighi do denamh doibh iaramh, agus
Muircertach Ó hÉlighi do mharbhadh. Sith do dhenamh dUa


L. 716


Ruairc, do Dhomhnall Mac Muircertaigh, agus do Cloinn nDonnchaidh
iarsin re roile. Sith do denamh do Mhac Diarmata agus do Cloinn
nDonnchaidh beos, agus na braighde do benadh do Cloinn nDonnchaidh
roimhe do tabhairt doibh, agus Cathal Mac Diarmata baí i mbraighdenus
ag Cloinn nDonnchaidh do leiccen amach iar snadmadh na síodha rémraitte.



Creacha Tíre Conaill do denamh do Domhnall Mac Muircertaigh.



Raghnall Mag Ruairc flaith Teallaigh Conmasa décc.



Brian mac Domhnaill Oícc Uí Raighilligh do marbhadh do Cloinn
Muirceartaigh.



Maghnus Ua Ruairc do gabhail do Corbhmac Ua Ferghail tre tangnacht.



Aiffric inghen Aodha Uí Néill, bein Henri Aimhreidh Í Néill
do écc.



AOIS CRIOST, 1390.



Aois Criost, míle, trí chéd, nochat.



Niall Ó Taichlich canánach coradh Clochair, agus comharba Daimhinnsi
décc.



Petrus Ua hEoghain deccánach Locha hErne, agus Parthalón Ó Conghaile
canánach, agus Sacrista Lesa Gabhail décc.



Coccadh mór etir Ua Ruairc agus Ó Raighilligh. Anghailigh, agus
Eolasaigh, agus


L. 718


Clann Muircertaigh do thocht fo toghairm ar coccaidh isin tré sheoladh
Domhnaill Mic Muircertaigh, agus Tomaltaigh Meic Donnchaidh. Maghnus
Ó Ruairc baí i mbraighdenus ag Ua Raighilligh i cCloich Locha
hUachtair delodh esde, agus tarraing dó go caislén Locha an Sccuir.
Clann Muircertaigh dfaghbail bratha air, agus a marbhadh doibh ag
teacht as coite amach do.



Sith do denam dÓ Ruairc, agus dUa Raighilligh, agus comtha móra
dfaghail dUa Raighilligh ar son easccarat Uí Ruairc dathcur, agus
dionnarbadh uaidh. Eogan Ua Ruairc agus mac Cathail Riabhaigh
do tabairt do i ngioll ris na comhtaibh sin.



Clann Muircertaigh agus Teallach Dunchadha do denamh imerce neirt
ar Muintir Ruairc im Fhiodh Ua Fionnoicce, agus im Sliabh cCorrain,
agus im Cenél Luachain. Iar na fhios sin dUa Ruairc (agus é i
nGlionn Gaibhle an tan sin) rucc a imirgedha lais fo bharr Chenél
Luachain. Ionnsaighidh do thabhairt dó forrosomh, maidhm forra roimhe,
agus marbhadh do beith ar a nellaigibh agus ar a ndaoínibh o Bheal
Atha Doire Dubain go mullach na ttulach mBrefnech.



O Raighilligh, .i. Tomás mac Mathgamhna décc, agus Seaan mac
Pilip Í Raighilligh do gabhail tighearnais.


L. 720


Caislén Chille Barrainne do briseadh la Domhnall Mac Muircertaigh.



Brian Mac Aodhaccain ollamh na Brefne i mbreithemhnas decc, agus
Seaan (.i. oifficel Mac Aodhacain) fear ionaid Briain do marbhadh
ceitheora hoidche ria Nodlaic.



Duibhgionn Ua Duibhgionnáin ollamh Conmaicne i Senchus décc.



Ferghal Ua hEghra tigherna Luighne decc.



AOIS CRIOST, 1391.



Aois Criost, míle, trí chéd, nochat, a haon.



Ua Ruairc, .i. Tigernan do dhul i ccoinne Uí Raighilligh, Sheaain,
go Druim Lethain uathadh sochraide. Od chualatar Clann Muirceartaigh
Uí Choncobhair sin tiaghoid foirlion roimhe ar Bealach an Chrionaigh.
Brisis Ó Ruairc co na beccán buidhne orra, agus Marbhais Seaan
mac Mathgamhna Uí Choncobhair, agus Donnchad mac Aodha an Cleitigh
da laim budein gen mo thá ar marbsat a muintir don cuid ele díb.



Domnall Ócc Mág Cárthaigh tigerna Desmumhan décc, agus a mhac
Tadg do ghabhail tigernais na dheoidh.



O hAnluain taoiseach na nOirther do mharbhadh da bhraithribh fein
tre fheill.


L. 722


Mac GilliMuire (.i. CuUladh Ua Morna) taoiseach Ua nErca Cein
agus Leithe Cathail do mharbhadh da brathair budhein.



Tadg mac GilleColuim Uí Uiginn, agus BeBhinn inghean Uí MaoilConaire
ollamh dersccaighte i ndán, agus i ndaonnacht décc iar naithrighe.



Corbmac Maol Ua Ferghail do mharbhadh hi ffiull la Gallaibh.



AOIS CRIOST, 1392.



Aois Criost, míle, tri céd, nochat, adó.



Grigoir Ua Mochain airdeaspucc Tuama saoí cráibdheach deshercach
do écc.



Enrí Aimhreidh mac Neill Móir Uí Néill rioghdamhna Cenél nEoghain,
agus deghadhbhar airdrigh Erenn do chert, duaisle, agus deinech
décc, fo fhel Brénoinn iar mbuaidh nongtha, agus naithrighe.



Domhnall mac Enrí Uí Néill do gabhail la Toirrdhealbhach an Fhíona
Ua nDomhnaill tigerna Tire Conaill. Creacha, agus urtha aidble
do dhenamh dó ar mac Enrí cona muintir an la cedna.



Morsluaigheadh la Niall Ua Neill Rí Chenel nEoghain go maithibh
in chuiccidh ime do shoighidh Gall Tragha Baile agus Duini Dealgain,
nert do chur orra dó don dul sin, agus Seffín Faoít do thuitim lais
iar ttabhairt tachair doibh du roile.


L. 724


Sloiccheadh mór do breith dUa cConcobhair Donn go nurmhór maithe
Connacht ina fharradh go hUibh Maine. An tír do losccadh agus
do lomarccain doibh. O Concobhair Ruadh dia lenmain. Cathal
mac Aodha Uí Ruairc do bheith ar deiredh slóigh Uí Choncobhair
Dhuinn, agus a ghabhail la hUa cConcobair Ruadh, agus sochaidhe
da muintir do marbadh.



Condaois Desmumhan inghen Iarla Urmumhan, ben derlaictheach
deigheinigh décc iar mbuaidh naithrighe.



Toirdhealbhac mac Briain Ó cCuanach Ruaidhri mac Donnchaidh Uí
Cherbhaill tánaisi Eile, agus Fionnghuala inghen Maghnusa mic
Cathail Uí Concobhair décc.



Diarmaitt Mag Eochagain taoiseach Cenel Fiachach do ecc.



Sloiccheadh mór la hUa Neill, Niall, agus la cloinn Enrí Í Néill
co nUlltoibh uile hi cCenél cConuill for Ua nDomhnaill,
Toirrdhealbach. Sloigheadh ele la Domhnall Mac Muirchertaigh cona
braitribh for Ua nDomhnaill beós. Creacha an tire do teicheadh fo
diamraibh, agus fo dhroibhélaibh, agus Ó Domhnaill cona shochraitte
do beith for cúl a mhuintire. Ni ro hanadh las an sluagh cConnachtach
go rangatar go Cenn Maghair. Fo gabhaitt édala an dú sin. Ticc
Ua Domhnaill cona sochraitti ina lenmain go raímheadh forra go
ro marbaitt sochaidhe diobh im mac Donnchaidh Még Cába. Dála
Í Níill recte Néill agus cloinne Henri cona slogh ro haircceadh
leosidhe críoch Uí Dochartoigh eittir cill agus tuaith, agus ní
ro hanadh leósidhe go rangatar go Fearsaitt Mhoir i naireas catha
dUa Domhnaill. Battar athaidh aghaidh i naghaidh amhlaidh sin.
Cona eadh do ronsat sídh do denamh fo deoidh.


L. 726


Crecha la hUa nDomhnaill ar cloinn tSeain Uí Domhnaill, uair báttar
iadsidhe baí ag tarraing Cloinne Muircertaigh, agus deolus rempa
ar an sluaigheadh remhraite.



AOIS CRIOST, 1393.



Aois Criost, míle, trí céd, nochat, atrí.



Seaan mac Seaffraidh Uí Raighilligh espucc na Breifne decc.



Matha Ua hEoghain caibellán Innsi Caín décc.



An sacart Ó Clérigh do écc.



Aodh mac Concobair (.i. mic Tomaltaigh) meic Diarmada tigerna
Moighe Luirg décc iar mbuaidh neinigh agus naithricche, agus Cathal
a mhac do bhathadh iaramh.



MaolRuanaidh mac Ferghail Meic Diarmada do ghabhail tigearnais
Moighe Luircc tre nert agus tre cuidiuccadh Thomaltaigh Meic Donnchaidh.



Ionnsaighidh do thabhairt do chloinn Aodha Meic Diarmada go Cluain
Ó cCoindén (i ccaladh Locha Techet) ar Mhac nDiarmatta. Iombualadh
do thabhairt doibh dia roile. Briseadh for chloinn Aodha.
Concobhar agus Ruaidhri dá mhac Aodha Meic Diarmata do ghabhail.
Ferghal mac Donnchaidh Riabhaigh do ghabail imaille riú, agus a éludh
as a haithle. Domhnall Dubh Mac Diarmata agus sochaidhe oile
do mharbadh don toiscc sin ina ttimcell.


L. 728


Brian mac Maoileachlainn Uí Cheallaigh tanaisi Ua Maine, Ferghal
Mag Samhradhain taoíseach Teallaigh Eachdhach, fer go núire
neinig do cliaraibh, agus Maghnus Ó hEaghra tanaisi Luighne décc.



Sith do dhénamh duaislibh Moighe Luircc re roile im roinn a
ndomhgnasa, agus im chomfuasluccadh a ngiall a geimhlibh.



Raghnailt inghean Aodha mic Feidhlimidh Uí Choncobhair ben
deighdealbhdha daonnachtach, Muiris Cam mac Ruaidhri Még Eochagain,
agus Brian mac Uilliam Óicc Mécc Eochaccáin deg.



Edaoin inghen Cathail Oícc Uí Concobhair ben Brian mic
Maoilechlainn Uí Cheallaigh, Domhnall agus Emann da mhac
Maoileachlainn Uí Cheallaigh, agus Diarmait Ua Flannaccain adhbar
taoisigh Tuaithe Ratha do écc.



Mainistir Chille hAchaidh i nespuccóidecht Chille Dara do dhenomh
do braithribh S. Franseis la hUa cConcobhair fFailge.



AOIS CRIOST, 1394.



Aois Criost, mile, trí chéd, nochatt, a cethair.



Richard Ri Saxan do thecht i nErinn fo fheil Michil, agus a
thecht i ttír hi PortLairge agus a dhol asidhe go hAth Cliath.


L. 730


Giolla Domhnaigh Ua hEoghain oifficel Locha hErne, pearsún agus
airchinnech Insi Caoín, Matha Mac GiollaCoisccle biocaire Claoininsi,
agus Lucás Mág Scoloicce biocaire Achaidh Urchair do écc.



Iarla o Mars do thect i nErinn.



Tadg mac GiollaIosa Uí Flannaccáin taoíseach Tuaithe Ratha
do mharbhadh la cloinn Dauéd Uí Flannaccain, agus la cloinn
Muircertaigh Uí Flannaccáin.



Aodh Ó Díomusaig do marbhadh la Gallaibh i lurg creiche.



Tomás Ua Díomusaigh adbhar tigerna Chloinne MaoilIghra do marbhadh
la Saxanchaibh.



Mac Siurtain Sean mac Maoilir tigherna Bhaile Atha Lethain
do mharbhadh da braithribh i ffell .i. clann tSeain dExetra.



Sluaicceadh la hArt Mac Murchadha la Rígh Laighen do shaighidh
Gall go ro loiscc Ros Mic Triúin cona thighibh agus cona
chaislenaibh, agus do rad ór agus airgett agus braighde laiss.


L. 732


Iarla Urmumhan do tionol go Laighnibh dá milleadh gur loiscc,
agus gur mhill Gailine agus críoch Uí Cheallaigh Mhaighe Drúchtain
i Laoighis, agus sóadh do dia thigh iaromh.



Ruaidhri mac Ruaidhri Uí Neill do marbhadh la cloinn Enrí Í Néill.



Mac Murchadha .i. Art mac Airt do dhenamh coccaidh re Righ Saxan
cona muintir go ro marbhadh sochaidhe lais, agus a thocht fo dheóidh
do thigh an Righ la haslach Gall agus Gaoidheal Laighen, agus
ro gabhadh eisidhe tria ionnlach an Iustís .i. Iarla Urmumhan.
Ro leicceadh iaramh, agus ro congbadh Ó Brain, Ó Mórdha, agus
Sean Ó Nualláin illáimh dia éis.



Mac Uilliam Burc .i. Tomás, do dhul co tech an Righ, agus onóir
mór dfaghbáil dó, agus tigearnus agus cennus ar Ghallaibh Connacht.



Toirrdhealbhach mac Murchaidh na Raithnighe Uí Bhriain do cloinn
Briain Ruaidh do dhenamh coccaidh ar mhuintir an Righ i Mumhain
agus ilLaighnibh agus condae Luimnigh do losccadh agus do arccain
dó.



CamCluana Ó Dubhaccáin do mharbhadh la muintir Righ Saxan i nÁth
Cliath.


L. 734


Brian mac MaoilRuanaidh mic Fearghail meic Diarmada adbar tigearna
Maighi Luircc do mharbhadh la Maelsechlainn Clérech Mac Diarmata
.i. dearbrathair a athar.



Tadhg Ua hEachaidhéin saoí fhirdhána do mharbhadh la cloinn
ConChonnacht Uí Dálaigh im ollamhnacht Uí Néill.



AOIS CRIOST, 1395.



Aoís Criost, mile, tri ced, nochat, acúicc.



An tepscop ócc Ó Mocháin décc ar slighidh na Romha.



An biocáire Ó Flannghaile, .i. biocáire Sccríne Adamnain do écc.



An toifficel Ó Tuathail, agus ro ba biocáire in Iomdhaidh Feichin,
fer tighe naoídedh oirrdeirc do écc.



O Neill Buidhe do écc, agus adhnacal in Ard Macha.



Pilip mac Aedha Mhég Uidhir tighearna Fher Manach, fer caithme
agus chosanta a chriche, fer dar lán Ére dá chlú, agus da oirdearcus
do écc iar mbuaidh naithrighe. Tomás Mág Uidhir .i. An Giolla Dubh mac
Pilip do ghabhail tigernais FherManach.



Domhnall .i. Ua Maoile Dúin Luircc do ghabhail la cloinn Airt
Mhég Uidhir i


L. 736


ffell i tTermonn Dábheócc, agus a chur i mbraighdenus go hUa
nDomhnaill, agus a écc da és i ngeimhiol.



Concobhar mac Aedha Ruaidh Még Uidhir do ghabhail leis An
nGiolla nDubh .i. Tomás, agus le na dearbrathair Aodh Mág Uidhir
agus a éludh iaramh .i. a bhreith lais dia mhac fein.



Drem do mhuintir Righ Saxan do dul ar creich i nUíbh Failghe, agus
Ua Concobhair dia lenmain go tóchar Cruacháin, agus drong mor
diobh do marbhadh, agus tri fichit each do bhein díobh. Drem ele do
mhuintir Righ Saxan im Iarla Maruscal do dhul ar creich in Éilibh,
agus Ó Cerbaill cona mhuintir do bhreith forra, agus sochaidhe do
Ghallaibh do mharbhadh leó, agus eich iomdha do bein díobh.



Niall Ócc mac Neill mic Aedha Í Neill, agus O Briain, .i.
Brian mac Mathgamhna do dhol i tech Righ Saxan.



Coblaigh Mór inghen Chathail mic Domhnaill Uí Concobair inghen
Righ Connacht, ben thoictheach tromconaich go ffeabhus neinigh
do écc iar mbuaidh naithrighe, agus


L. 738


a hadhnacal i mainistir na Buille. As disidhe do gairthí Port na
ttrí Namat, uair as í ba ben dUa Domhnaill .i. Niall tigerna
Tire Conuill, dAodh Ua Ruairc tighearna Breifne, agus do Chathal
mac Aodha Breifnigh Uí Concobhair rioghdamhna Connacht.



Una inghean Taidhg mic Maghnusa Uí Choncobhair ben Még Uidhir
do écc.



Sean mac Airt Mhég Uidhir do ghabháil lé Mág Uidhir, agus a
thiodhnacal dUíbh MaoileDúin Luircc, agus a marbhadh dóibh ar
Fionntracht Droma Bairr amhail ro thuill uatha roimhe sin.



Rí Saxan do fháccbáil Ereann im Beltaine iar ndol druinge moire
do Ghallaibh agus do Ghaoidhealaibh Erenn ina thech, agus An
Moirtimérach do fhaccbáil don Rígh ina ionadh i nErinn, agus ge
do chuaidh Mac Murchadha i tigh in Righ ní ro chreid dó iarttain.



ArdSratha agus Clochar Mhac nDaimhin do losccadh cona nuilibh
iolmhaoinibh.



Ruaidhrí Ó Ceallaigh adhbar tighearna Ua Maine do écc.



Mac Siúrtain dExter do gabhail la cloinn Meic Siúrtain, agus
a thabhairt


L. 740


illaimh Mheic Uilliam Burc. Sloiccheadh la Domhnall mac Muircertaigh
agus la Gaoidhealaibh Iochtair Connacht i ccrích Meic Uilliam
fo dháigh gabhála Meic Siurtáin, agus Mac Siurtáin do leigen, agus
sidh do shnadhmadh eittir Gallaibh, agus Gaoidhelaibh an choiccidh
don chur sin.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill, Toirrdhealbhach, i tTír nEóghain
ar cloinn Enrí Uí Néill, agus crecha agus oirccne aidhble do dhenamh
leó is in crích. Clann Enri cona sochraitte do thocht ina lenmain.
Do rala iomairecc eittir na slóghaibh cechtardha go ro sraoineadh fo
dheoidh for Chenél nEoghain gur ro ládh a nár. Ro gabhadh dana,
Brian mac Enrí Í Néill, agus tri braighde décc do mhaithibh a
shlóigh amaille fris.



Sloiccheadh naile la hUa nDomhnaill ccedna co ráinicc co Slicceach
tria Chairpre Dromha Cliabh gur ro hindradh an tír ina nuirthimcell
leo gur ro millset gach ní gus a rangattar, agus do bearsat creacha
agus édala iomdha leo dia ttír, acht namá ro gonaitt uaite do dheiredh
an tslóigh.



Iondsoighidh do dhenamh la Domhnall mac Enrí Uí Neill ar Bhrian
mac Uí Neill, agus a ghabháil, agus crecha aidhble do denamh air.
Indsaighidh oile do denamh la Domhnall mac Enri go baile Uí Néill,
agus ben Uí Neill do breith lais, agus braighde oile immaille fria,
agus a mbreith lais i nuct Gall.



Ro triallsat Goill Laighen feall do dhenamh ar Mac Murchadha, ar
Art, agus a ghabhail. Acht chena nír bó torbha doibh ar
do chóidhsiumh uaidhibh dia naimhdeóin a los a lámh agus a ghaisccidh
cona ro cumhaingset ní dó.



Domhnall mac Muircertaigh Uí Concobhair tigerna Cairpre agus
Sliccigh agus beós tigherna ó Shliabh sios uile do écc i ccaislén
Shliccigh seachtmain ria Nodlaicc.


L. 742


Aodh mac Cathail Óicc Uí Concobhair mac inghine Toirrdhealbhaigh
Uí Concobhair, agus Muiris mac Póil Ulltaigh ollamh leighis Chenél
cConuill do écc.



AOIS CRIOST, 1396.



Aois Criost, mile, trí ched, nochatt, aSé.



An tepscop Ó hEghra do écc.



Matha Ua Luinín airchinneach na hArda, fer ilcerdach, i Seanchus,
i ndán, i seinm, agus i leighionn do écc.



O Concobhair Ciarraighe do mharbhadh i ffiul dia fhine fein.



O Ceinneittigh ticcerna Urmumhan do écc.



Irial Ua Lochlainn tighearna ChorcModruadh do mharbhadh do Mhac
Ghirr an Adhastair dá oirecht fein, i ndíoghail a dherbhcomhalta,
.i. Maoilechlainn Ua Lochlainn ro mharbhsomh roimhe sin.



Concobar mac Eoghain Uí Maille do dhol ar ionnsaighidh i nIarthar
Connacht


L. 744


lucht luinge. An long do líonadh do mhaoinibh agus dédálaibh na
heachtra sin, agus a mbathadh uile, acht madh aon duine eittir Eirinn
agus Árainn.



Maidhm na Crecca le hUa cConcobhair Ruadh cona braithribh, for
Ua cConcobhair nDonn, agus for Aodh Ua cConcobhair, for Chonn
Mhac Branáin, agus for Aodh Ua nÁinlighi taoiseach Cheneoil Dobhtha;
dú inar marbhadh Conn Mac Branáin taoiseach ChorcAchlann, Sean Ó
Taidhg, mac Seain Uí Áinlighi, agus sochaidhe ammaille riú.



O Domhnaill do thecht slógh i cCairpre, agus drong don tslógh
do breith ar cloinn Maoilechlainn Chaoich Mic Muirceartaigh baí
acc foraire, agus acc forchoimhétt do Chonnachtaibh go ndírim móir
marcsluaigh amaille friú. Ro sraoineadh forra la hUa nDomhnaill go
ró faccaibhsiot urmhór a nech, agus ro gonadh araill diobh, agus
térnaiset aroile alloss eissiumail. Ro creachadh iaramh Cairpre
lás an slogh, agus sóaid for cculaibh cona ccrechaibh.



Maoilechlainn Caoch mac Muircertaigh mic Domhnaill Uí Concobhair
do écc.



Maidhm la hUa tTuathail ar Ghallaibh Laighen agus ar Shaxanchaibh,
airm i ttuccadh ár adhbal ar Ghallaibh, agus do radadh se fichit cenn
i ttaiselbadh go hUa tTuathail la taobh iliomaitt do braighdibh,
agus dedálaibh airm, agus each, agus éittigh.



CúUladh Mág Aenghusa adhbar tigerna Ua nEachdach do mharbhadh la
Gallaibh.



O hAnnluain tigearna Oirthir do mharbhadh i ffriul la dreim
dia fhine fein.



Maire inghen Uí Chatháin ben Uí Dhochartaigh do écc.


L. 746


Brian mac Enri Uí Neill do fhuaslaccadh la hUa Neill ó Ua
nDomhnaill, agus do rad eich, eitteadha, agus ionnmhus iorlardha as,
agus do rad Ua Néill eisidhe do mhac eile Enri, .i. do Domhnall
a ffuaslaccadh a mheic fein, .i. Brian mac Neill maille comhthaibh
oile.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill Toirrdhealbhach mac Neill Ghairbh,
agus la Tadhg mac Cathail Uí Concobhair go rangattur go Sliccech
go ro loisccseat an baile uile eittir chloich agus chrann, agus
ro marbhadh mac Concobhair Maonmaighe go sochaidhibh ele leó don
chur sin. Ba doiligh an baile ishin do losccadh, ar ba dersccaighte
a chumhdaighthe eittir cloich agus chrunn.


L. 748


AOIS CRIOST, 1397.



Aois Criost, mile, tri ced, nochat, aSeacht.



Sluaiccheadh mor do thionol la Niall Ó Neíll recte Néill la Rígh
Cenél nEoghain do dhul for Ua nDomhnaill, Toirrdhealbhach, agus
for chloinn Enri Uí Neíll recte Néill. O Domhnaill, agus clann Enri
do chruinniucchadh shloigh oile ina aghaidh. Báttar athaidh amhlaidh
sin aghaidh i naghaidh na ro chumhaingsiot ní dia roile. O
Ro scithigedh Ua Neill cona shlogh, Ro triallsat for ccúlaibh dia
ttighibh gan airiuccadh don tslogh oile. O Ro ráthaighset an slógh oile
indsin ro leiccsiot sceimhealta ina lenmain go ro marbhadh araill do
mhuintir Uí Néill, agus co ffarccaibhsiot eich agus edala iomdha ag
Cenél cConuill, agus acc cloinn Enrí don chur sin.



Sluaiccheadh la Toirrdhealbhach Ua nDomhnaill la tigerna Cheineoil
cConuill i fFeraibh Manach, agus do bert ethra iolardha lais for
Loch Eirne, for oilenaib, agus for innsedhaibh an locha gur
ro hoircceadh, agus gur ro hiondradh lais iaidsidhe uile cen mothát
eccailsi, no neimhedha, agus do bhert édala iomdha anffoille lais,
agus iompaidhis gan nach ffriothorgain.



Sluaiccheadh naile la hUa nDomhnaill i cCairpre do dhíochur
chloinne Domhnaill mic Muirceartaigh eiste go ro loiscceadh an tír
go leir lais go Cluain Derg Rátha.


L. 750


A Shúile do fhaghbháil doridhisi do Aodh Mag Mathgamhna tria
trosccadh do dhenamh ind onóir na croiche naoimh Rátha Both, agus
in onóir dheilbhe Muire Atha Truim.



Niall Mor mac Aodha Uí Neill Rí Chenél Eoghain, agus
iomchosnamhaigh Erenn, inneoin órdain, agus oirechais an fhlaithemhnais,
tuir iomfhulaing gach anfforlainn, diosgaoiltigh Gall, táthaightheóir
Gaoidheal, móradh eccailsi agus ealadhan na hErenn do écc iar
mbuaidh nongtha agus naithrighe, agus Niall Óg a mhac do ghabháil
a ionaid.



Mac Donnchaidh Tire hOilella do dhul go Machaire Chonnacht (go
lion a thionóil, a mhaoine, agus a innile) do chongnamh dUa
Choncobhair Dhonn, gur ghabhsat foslongport ag Cuirreach Chinn
Eitigh eittir daoinibh agus airneis mar a mbaoi Ó Concobair.
Iar na clos sin dUa Concobair Ruadh cruinnighis da gach taoibh go
hén ionad Mac Uilliam Burc Tómas mac Sir Emainn Albanaigh, Clann
Chathail Óicc Uí Choncobair, Clann Aodha meic Diarmata, Mainigh,
agus clann mhac Feidhlimidh feisin go lión sochraitte gach aoín
diobh, agus go ccoimhtionol gallócclach ina ffarradh. Triallaitt
iarsin do shaighidh an mhachaire, Acht cena ni raibe Ua Concobhair
Donn i ffarradh Mheic Donnchaidh annsin agus nochar airigh Mac
Donnchaidh an sluagh no go ttáinicc Ua Concobhair Ruadh sonn
mór marshluaigh ina thimcel. Ferthar iomairecc ettorra go
díochra duthrachtach cechtar da líona iarsin gur maidhedh for
Mac Donnchaidh cona muintir. Lenaid na beithre ler briseadh orra
iad gur cuirsiot a nár, Marbhthar Mac Donnchaidh annsin, agus Aodh
Caoch mac Aodha mic Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair, Mac Suibhne
ardchonsapal Connacht o shliabh síos cona dhias derbhrathar
Donnchadh agus DonnSlebhe, Cúaifne mac Conaifne Uí Concobhair,
agus Diarmait Mac Donnchaidh tanaisi


L. 752


Ua nOilealla ammaille le hiomatt duaislibh agus dárdmhaithibh a
mbraithreach agus a muintire. Ba dirímh do aisneidh a ffríth dédalaibh
agus maoinibh la hUa cConcobhair Ruadh don turus sin gan airemh
ar eachaibh ar arm, na ar édeadh. Oidhche chéid fhéile Muire Foghmair
tuccadh an maidhm sin Chinn Eitigh. Iar cclos na sccel sin dUa
Concobhair Dhonn (an tres lá iar ttabhairt an mhadhma) tainicc fo
bhótháintibh Uí Concobhair Ruaidh, agus Cloinne Feidhlimidh,
agus a mbuailte ar na suidhiucchadh i ttimcheall Liattroma go
ttucc maidhm imirgedh orra da ngoirthi an gealmaidhm go rucc creacha,
agus édala aidble uatha don dul sin.



Feidhlimidh mac Cathail Óicc agus Dubhghall mac Domhnaill Gallócclach
do dhul i ccenn Í Dhomhnaill diarraidh a chonganta i naghaidh
a nesccaratt. Ua Domhnaill go maithibh Thíre Conuill do thocht
go Cairpre don chur sin do chuidiucchadh le cloinn Chathail Óicc.
Cairbrigh agus Oileallaigh do theicheadh fo dhaingnibh, agus
fo droibhelaibh an duithche roimhe. O Domhnaill do rochtain go
haonach Thíre hOilealla, tighe iomdha agus arbhanna do losccadh da
mhuintir, agus crecha do denamh doibh ar mhac Corbmaic mic Ruaidhri.
MaolRuanaidh Mac Donnchaidh tighearna Tire hOilealla, Ua Dubhda,
agus Ua hEghra do thabhairt chor, agus eidiredh dUa Domhnaill
agus do cloinn Chathail Óicc iarsin le gan cur na naghaidh go brath.
Sith do chengal etorra dUa Domhnaill ar an ccoingeall sin, agus e
fein diompúdh go Tír Conaill fo chédoir. Clann Cathail Óicc,
Muintir Duirnin, agus Mac Domhnaill Ghallócclach cona cloinn
do theacht i cCairpre annsin. Suidhe doibh ilLios an Doill, agus
a mbeith ag roinn na críche etorra an oidhche sin, agus roptar
imresnaigh impe. Ua Domhnaill do thocht uathadh marcsluagh ina
ccomhdháil arabhárach do reidhiucchadh etorra.



Muircertach Bacach mac Domhnaill mic Muircertaigh Uí Concobhar,
agus Clann


L. 754


tSuibhne do beith hi ffassa choilleadh an tan sin. Ua hEghra
iartharach, agus sliocht Flaithbertaigh Uí Ruairc do bheith imaille
riú. Iondsaighidh do thabhairt doibh a mucha na maidne ar cloinn
Chathail Óicc agus ar Ua nDomhnaill go Bun Brénóicce ar belaibh
Lesa an Doill, Siorthae marcsluaigh chloinne Cathail Óicc do dhol
tharsa go Slicceach. Bun Brénóige do beith do thaobh díobhsomh
agus an fhairrge do líonadh don taobh araill diobh go sona sodhánach
doibhsiumh conár fédadh a ttacmang na a ttimcealladh samhlaidh.
Do beiritt tachar tinnesnach dia roile as a haithle. Maidter for Ua
nDomhnaill, agus for cloinn Chathail Óicc, agus Marbhtar Marcus Mac
Domnaill agus Dubhgall a mhac, Eóin Mac Síthigh agus sochaidhe
mhór oile da ngallócclachaibh. Crecha agus airccne do dhenamh ar
chloinn Chathail iaramh, agus a ndiochur tar Eirne anonn doridhisi
go dubha, agus dhoimenmain im fheil Muire mór do shonnradh.


L. 756


Diarmait mac Iomhair Ui Bheirn do beith i ffiabhras, agus a breith
i ccoite for loch ona thigh fein dionnsaighidh tighe Mhurchaidh mic
Tomáis, agus leim do breith dó gan fhios do chách amach as an ccoite
isin loch go ro baidhedh a ccedóir.



AOIS CRIOST, 1398.



Aois Criost, mile, tri céd, a hocht.



Tomás mac Muirghesa Meic Donnchaidh epscop Achaidh Conaire do ég.



Cogadh mor do eirghe eitir Ua Néll, Niall Óg, agus Ó Domhnaill
Toirrdhealbhach, agus a thaoisigh agus a oirecht do thregeadh Uí
Dhomhnaill go mbuí i ccumhga mhoir occ cloinn Enrí Uí Neill ag
cloinn tSeaain Ui Dhomhnaill, ag Ua nDochartaigh, agus ag Cloinn
tSuibhne. Do choidh mac Uí Domhnaill Niall Garb, agus clann
Domhnaill mic Néll Uí Domhnaill for indsoighidh i Fanait gur
ro gabhadh leó Eóin mac MaoilMuire Meic Suibne, agus co ndernsat
orgain. Goill agus Gaoidhil coigedh Uladh do dhul i teach Uí Neill,
agus braighde, agus umla do thabhairt dó cénmothá Ó Domhnaill a aenar.



Sloicceadh mor la Niall Ócc Ó Neill Ri Chenel Eoghain, agus la
cloinn Enrí I Neill do shaighidh Uí Domhnaill go rainicc Ess
Ruaidh gur airccsiott an mhainistir fo na huile ionnmhasaibh, agus
Tír Aodha go huilidhi. Drem do muintir Uí Dhomhnaill do thabhairt
tachair doibh. Aodh mac Ferghail Uí Ruairc do ghabháil don turus
sin. Ua Neill diompúdh go Tír Eoghain doridhise.


L. 758


Sloigheadh la Tomás A Búrc tigearna Gall Connacht, la hUa
cConcobhair Ruadh, la cloinn Chathail Óicc, agus la cloinn Meic
Diarmata go rangatar Tír Oilealla gur leir airccsiot í. Concobhar
Ócc mac Aodha Meic Diarmatta, agus a bhraithre do thilleadh ón slogh
iarsin do cuartughadh Moighi Luircc. Ferghal Mac Diarmata tighearna
Moighe Luircc do dhol in oidhche sin go mainistir na Búille, agus
a bfuair do biadh, agus do cosdus innte do chur ar in mbaile dar ab
ainm an Charrag dó. Lorcc na fedhna do theccmail do cloinn Meic
Diarmata, agus a lenmain dóibh. O Ró rathaighsiot somh an toraighecht
forra, gluaisitt tré san tír go rangattar Eachdruim mic nAodha i
tTir Baiúin recte Briúin na Sionna. Clann Meic Diarmata do losccadh
tempail Eachdroma orra. Concobhar Mac Diarmada, .i. mac Ferghail
do mharbhadh doibh, agus sochaidhe da muintir imaille ris, agus
MaolRuanaidh mac Diarmata do ghabail, edail do denamh da neachaibh,
da narm, agus da neidedh.



Murchadh Bán mac Seaáin mic Domhnaill Uí Fhergail deghadbar tighearna
na hAnghaile fécce enigh, agus oirdearcais, gaile, agus gaisccidh
slechta Ferghusa dfior a aoisi, do écc iar mbuaidh naithrighe mí
ria Notlaic, agus a adhnacul i mainistir Leathratha i ttomba a athar,
agus a shenathor.



Muiris mac Piarais Dalatún do mharbhadh la Muircertach Ócc Mag
Eochagáin, agus la Brian mac Ui Choncobhair Fhailghe.



Gleann Da Locha do losccadh do Gallaibh.


L. 760


Muircertach Ua Concobhair do dhul i tTír Aodha, a ionntúdh go
hEss Ruaidh gan morán édala dfagail don cuairt sin. Aodh Ua
Duirnín do breith orra annsin. Iomruaccadh do tabairt doibh fa Bhel
Atha Senaigh, each Aodha do lot, efein do leaccadh, agus a marbhadh
iaramh.



Gearoitt Iarla Desmumhan, fer suairc soibhésach, do dearsccnaigh
do Gallaibh Ereann, agus do moran da Gaoidealaibh i naithne, agus
i neolus Gaoidhelcce, i ndán, agus i Senchus amaille re gach foghlaim
ele da raibe aicce, agus a écc iar mbuaidh naithrighe.



Iarla Chille Dara do ghabhail don Chalbhach Ua Concobhair, agus do
marcsluaigh dhuithche Ó bFailge, agus a chur ar laimh Murchaidh Uí
Concobhair.



Sir Seon Iarla Deasmumhan do báthadh isin Siuir gar becc iar
ngabhail na hiarlachta dó. (Vide 1399).



Cath do tabhairt for Ghallaibh dUa Bhrain, agus dUa Tuathail.
Iarla óMars do mharbhadh is in ccath sin, agus ár Gall imaille ris.



Fionnghuala ingen Ualghaircc Móir Uí Ruairc ben tSeaáin Mhóir
Uí Eaghra dég.



Dauith Ua Duibhgionnain ollamh cloinne MaoilRuanaidh i Senchus,
biatach coitchenn comroghnach, agus saoí duine ealadhna do écc.


L. 762


Ua Concobhair Ruadh agus Mac Diarmata do dhul sluagh lánmhór ar
Cloinn nDonnchaidh Tire hOilealla go rangattar Magh Tuireadh.
Creacha móra do denamh doibh. Clann nDonnchaidh do breath orra,
agus Muircertach mac Domhnaill Uí Concobhair cona leirtionol.
Iomairecc do chur ettorra. Maidhm for Ua cConcobhair agus Somhairle
Buidhe Mac Domnaill cona muintir do mharbhadh ann.



Tomas mac Cathail mic Murchaidh Uí Ferghail tighearna na hAnghaile
ealchuing enigh agus oirdercois Cloinne Rosa do marbhadh ina bhaile
fein isin cCoillín cCrubach la Gallaib na Midhe agus la Barún
Delbhna, iar na thogha i ttigernus roimhesin ar bélaibh a shinsior
bhrathar, .i. Seaan Ó Ferghail, agus Seaan do oirdneadh iarsin i
ttighearnus na hAngaile.



Maidhm mór adhbal la Mág Carthaigh cCairpreach for Ua Suilleabhain,
agus da mhac Uí Shuillebhain, Eoghan agus Concobhar do marbhadh is in
ccaithgliaidh sin, agus sochaidhe imaille riú.



O Briain Maol do écc don teidhm is in nGalldacht.



Mac Muiris Buidhe Uí Mhórdha tigherna Slebhe Mairgi fer
cothaighthe dámh agus deoradh Ereann do ecc.



Mac Uilliam Búrc do losccadh Slicigh.


L. 764


Cathal mac Ruaidhri Meg Uidhir do marbhadh la hEoghan mac Néill
Óicc Uí Néill.



Art Cúile mac Pilip Mhég Uidhir do marbadh la Teallach Eachdhach.



Clann Enri Uí Neill, agus clann tSeaain Uí Domhnaill, agus Fir
Manach do thionol sloigh ind aighid Uí Domhnaill. Ua Domhnaill
do cruinmucchadh a shochraitte ina naghaidh don leith eile,
agus a mbeith i ndíbh fhoslonportaibh for aghaidh a chele go ro sccarsat
fo deoidh gan nach ngniomh noirdeirc.



AOIS CRIOST, 1399.



Aois Criost, mile, trí céd, nochat, anaoí.



Sluaigeadh la hUa Neill (Niall Og) for Gallaibh go ro creachoirgedh,
agus go ro hionnarbadh lais a nermhor.



Concobar Mag Carmaic espucc Ratha Both dUíbh Domnaill Corca
Baiscind do écc.



CuUladh (.i. CuUladh Ruadh) mac Neill Móir mic Aodha Uí Neill
décc don teidhm.



Brian Ua Briain (.i. mac Matgamhna) tigerna Tuadhmumhan do écc.



Toirrdhealbhach mac Murchaidh (.i. Murchadh na Raithnighe) Uí Briain
do écc.



Feidhlimidh mac Cataoír Uí Concobhair tanaisi Ua fFailge decc
(.i. don teidhm) i ttigh Uí Raighilligh.



Clann Enri Í Neill do dol ar ionnsaighidh for Ghallaibh TraghaBaile.
Ro tionoilsiot Goill ina naghaidh go ro rainsiot forra, agus go
ro gabhadh Domhnall


L. 766


mac Enri, agus drong mór dia muintir do mharbadh. Domhnall do chor go
Saxaibh is in mbliadhain ar ccinn iar ffeimdhedh a fhuaslaicthe.



Seaan Ua Ferghail tigerna na hAngaile, fer eargnaidh, inntleachtach,
fesach foghlamta go noirdercus neinigh agus nengnamha do écc.



Aodh Ua Donnchadha tigearna Eoganachta Locha Len, O Broin, (.i.)
Geralt mac Taidhg, agus Toirrdhealbhach mac MaolMuire Meic Suibhne
Fánatt, agus Amhlaoibh mac Pilip mic Amhlaoibh mic Duinn Charraigh
Még Uidhir, toisech Muintire Feodachain do écc.



Aodh Mag Mathgamhna do écc iar ndol a súl uadha.



Domhnall mac GiollaÍosa Ruaidh Uí Raighilligh do écc.



Mag Aonghusa Muircertach Ócc mac Muircertaigh Moir, tigearna
Ua nEchdhach do mharbhadh dia fhine budhdein.



An cetramadh Henrii do rioghadh os Saxaibh, 29. September.



Baothgalach Mac Aedhagain saoi choitchionn i ffeineachus agus i
seinm, agus fear tighe naidheadh nairdeirc, agus GiollanaNaomh mac
Concobhair Meic Aedagain ardollamh i ffeineachus do écc.



Iarla Deasmumhan Sean mac Gearoitt do bádhadh i nÁth Arda Fionain
for Siuir. (Vide 1398).



AOIS CRIOST, 1400.



Aois Criost, mile, cethre chéd.



Aodh Ua MaolMuaidh ticcerna bFer cCell, Laighneach mac Ferghail
Ruaidh mic Donnchaidh Még Eochagain Donnchadh Sionnach tigerna
Muintire Tadhgain, agus


L. 768


taoiseach Tethba, Diarmait agus Brian dá mac Catharnaig Mic an
tSionnaigh do écc.



Caislén Dúin Iomdhain do ghabháil do Mhac An abaidh Uí Concobhair,
agus Hoiberd mac Emainn mic Hoiberd A Burc do marbhadh inn, agus Mac
mic Emainn Uí Cheallaigh do bí illaimh ann do leccen amach.



Grigoir mac Tanaidhe Uí MaoilConaire, saoi foirbthe ina ealadain
duthcois, deaghadbar ollaim Sil Muiredhaigh esidhe do marbhadh go
tegmaiseach daon buille ga do láimh Uilliam Gairbh for tochar
Dúin Iomdhain i naimhriocht. Sé ba agus sé fichitt do thabhairt ina
eraic iarsin.



Ruaidhri mac Airt Mhég Aonghusa tighearna Ua nEachdhach Uladh
do marbhadh la cloinn ConUladh Uí Néill, agus la Cathbarr Mhág
Aonghusa a dearbrathair fen.



Sluagh mór la Niall Óg Ua Néill hi Tír Conaill gur mhill moran
do ghortaibh agus darbannaibh innti. Tangatar Cenél cConaill ina
aghaidh gur ro ficceadh iomairecc etorra go ro mheabhaidh for Chenél
Eoghain, agus go ro marbhadh sochaidhe dhíobh, agus go ro beanadh
ech iomdha dhíobh don chur sin.


L. 770


Mac Maghnasa Mhég Uidhir, .i. GiollaPatraicc da ngoirthi An Giolla
Buidhe décc ina thigh fein fo bithin cuislinne do legeadh dhó.



Seaan mac Pilib mic GiollaÍosa Ruaidh Uí Raighilligh tighearna
Breifne, aon do bfearr enech, agus uaisli da chineadh dég do biodhg
ina iomdhaidh i tTulaigh Mhongáin.



Mac righ Saxan do theacht i nErinn.



Maghnus mac ConConnacht Uí Raighilligh adbar tighearna Mhuintire
MaoilMordha.



Conchobhar mac Domhnaill mic Néill Ghairbh, mic Aodha, mic Domhnaill
Óicc Uí Dhomhnaill do dhol ar creich tar sliabh soir i tTír Chonaill,
agus é fein, agus Eoccan Ruadh Mac Suibhne do comhtuitim ré aroile.



Clann Flaithbhertaigh Uí Ruairc do ionnarbhadh as an mBreifne, agus
a ndol go Tír Conuill, agus araill do Chenél cConaill do breith leo
isin mBreifne co ndernsat creacha mora for Ua Ruairc agus
do radsatt leo i tTír Conuill iaidsidhe.



AOIS CRIOST, 1401.



Aóis Criost, míle, ceithre chéd, a haon.



Maoíleachlainn Ua Ceallaigh tighearna Ua Maine, fear deig einigh
daonnachtach, agus Tomás mac Sir Émainn (.i. Emann Albanach)
A Burc Mic Uilliam tighearna Gall Connacht do écc iar mbuaidh
naithrighe. Da Mac Uilliam do denom tar éis Tomais A Búrc, .i.
Mac Uilliam do denamh dUilleacc mac Riocaird Óicc, agus Mac
Uilliam oile do Uater mac Tomais A Burc, agus umhla uaidh do
Mac Uilliam Cloinne Riocaird ar sinnsireacht.



Domnall Ua Maille tighearna Umhaill décc iar fforbadh a aoisi.



Cathal Ruadh Mag Ragnaill taoiseach Muintire hEolais do marbhadh
i nDruim Chubra la Seafraidh mac Maoileachloinn Még Raghnaill.


L. 772


MaolRuanaidh mac Cathail Ruaidh Meg Ragnaill do mharbhadh la cloinn
an Maoileachlainn cettna a ttoraighecht a ccreiche.



Concobhar Anabaidh Ua Ceallaigh do ghabháil tighernais Uíbh Maine
déis a athar.



Carrac Locha Cé do gabhail la cloinn Ferghail Meic Diarmata.
Daoine iomdha do mharbhadh, agus do bathadh na timcheal, agus lucht
a coimheda da tabhairt uatha dar cenn comhadh.



Fedlimidh mac Cathail Óig Uí Concobhair do ghabhail la mac
Uí Choncobhar Dhuinn.



Coinne do dhenamh eidir Ó Néill, .i. Niall Óg agus Ó Domhnaill
Toirrdhealbhach ag Caol Uisge agus síth do dhenomh doibh re aroile
don chur sin.



Coccadh deirghe eittir Ua nDomhnaill iaromh agus Brian mac Enrí
Uí Néill, uair tug Brian slógh lais go Tír Conaill, gur
ro ionnsoigh longport Uí Dhomhnaill, agus ro marbhadh mac Néill Óig
mic Neill Ghairbh mic Aedha mic Domhnaill Óig, agus Maoileachloinn
mac Flaithbertaigh Uí Ruairc agus sochaidhe oile leo. Do deachaidh
Ó Domhnaill co na cloinn, agus Muintir Duirnín is in ló cedna
illeanmhain Briain go ruccsat fair, agus creac Uí Gairmleadhaigh
(.i. Enrí) roimhe iar marbhadh Enrí lais. Ro figheadh iomaireg
amhnus eidir Ua nDomhnaill agus Brian Ua Néill, agus ro marbhadh
Brian lais, agus ro sraoineadh for a mhuintir iar bfágbhail creach
Cenél Moain. Ro marbhadh bheos sochaidhe oile imailli fri Brian ar
an lathair sin. Soais Ua Domhnaill slán cona muintir co nedalaibh
aidhblibh iar mbuaidh agus cosccor.



Corbmac Mac Branain taoísech Corco Achland do marbhadh la a
braithribh i fell, .i. Concobhar mac Seaain Meic Branain, etc.



Domhnall mac Enrí Í Néill dfuasccladh ó Ghallaibh.



AOIS CRIOST, 1402.



Aois Criost, mile, ceithre ched, adó.



Coccadh mor eittir Ua Néill, agus clann Enrí Í Néill, agus an tír
dho milleadh ar gach taebh etorra.



Muirchertach Ua Flannagain airchideochain Oile Finn décc.


L. 774


Coccadh eidir Iarla Urmhumhan agus Iarla Deasmhumhan, agus an da
Mhac Uilliam do dhul do chongnamh la hIarla Urmhumhan.



Carrac Locha Cé do ghabail la Conchobhar Ócc macc Aedha ar cloinn
Ferghail Meic Diarmata.



Ferghal Ua Ruairc adbar tighearna Breifne, fer bruthmor beodha
dealbdha deigheinigh, do mharbhadh ina thigh fén la Cloinn Cába agus
(a) adhnacul i mainistir Sligigh.



Niall Óg mac Néill Moir mic Aedha Uí Néill (Ri Cenel nEoghain)
décc iar mbuaidh einigh agus oirrdhercais ongtha agus aithrighe. Brian
mac Néill Óig décc iarttain (.i. don galar bhrec).



Muirchertach mac Donnchaidh Uí Dhubhda saoí coitchinn i nuaisle, agus
i neineach décc, agus a adhnacul i nArd na Riagh.



Matha O Scingín do écc don fhiolún.



Pilib mac Briain Mhóir Meg Mathghamhna tigherna Oirgiall décc,
agus Ardgal mac Briain do gabhail tighernais na dhéoidh.



CúConnacht mac Magnusa mic ConConnacht Uí Raighilligh tanaisi Brefne
do écc. Una inghen Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair a mathair sidhe.



Brian mac Domhnaill Uí Fhlaithbhertaigh adhbar tighearna Cairn
Geccaigh décc.



Fedlimidh mac Cathail Óig do legeadh as a braighdenus.



Mainistir Chuinche i tTuadhmumhain i neaspuccoideacht Cille Da Lua
do toccbail do braithribh .S. Fronses la Sioda cCam Mac ConMara
tigerna Cloinne Cuilein fo dhaigh go madh í badh Roimh adhnaicthe dó
fein, agus dia Chenel.



Aodh Seanchaidh Ó Domhnaill saoi shenchadha do écc.



Coccadh mór eittir Ua nDomnaill (Toirrdhealbhach mac Neill) agus Ua
Cathain (.i. Maghnas) go ro hindreadh, agus go ro creachoirgedh
oireacht Uí Chathain la hUa nDomhnaill, agus gur ro leirmilleadh
an tír uile lais.


L. 776


AOIS CRIOST, 1403.



Aois Criost, mile, ceithre ched, atrí.



Domhnall mac Enrí Uí Néill do gabail tighearnais Tíre hEóghain.



Tadhg mac Cathail Óicc Uí Choncobhair do mharbhadh la cloinn
Toirrdhealbhaigh Óig Uí Chonchobhair, agus dEoghan mac An Abadh
Uí Concobair for Machaire na nAileach, agus a adhnacol hi ttomba
Domhnaill mic Cathail a shenathar.



Conchobhar An abaidh mac Maoileachlainn Uí Cheallaigh tighearna
Ó Maine, Nathair neimhe a chinidh agus na nGaoidheal ar chena do écc
iar nonccadh agus iar naithrighe, agus a adhnacal i mainistir Eoin
Baisde hi tTir Maine.



Fionnghuala inghen Toirrdhealbhaigh mic Aedha mic Eoghain Uí
Conchobhair ben Maoileachlainn Uí Ceallaigh (tighearna Ua Maine)
do écc iar ndeighbeathaidh.



Sluaigheadh la hUa cConcochair nDonn, agus la Muircertach Bacach
mac Domnaill (tighearna Sligigh) i nUachtar Connacht dar ghabhsat
neart ar Shiol nAnmchadha. Tiaghaitt i cCloinn Riocaird as a
haithle do chongnamh le hUilleac mac Riocaird i naghaidh Mhaineach
gur chuirsett a ttrén orra dibhlinibh.


L. 778


Muirchertach Bacach mac Domhnaill mic Muircheartaigh tighearna
Iochtair Connacht do écc (is in ffoghmar) i ccaislén Sliccigh.



Coccadh deirghe eidir Breifneachaibh agus Clann nDonnchaidh dar
marbhadh Tomaltach Ócc mac Tomaltaigh Mhég Dorchaidh deodhfhlaith
Cheneóil Duachain don aicme sin, agus Muirchertach Óg Ó hÉlighe
brughaidh cedach conáich, etc.



MaolMordha mac ConCondacht mic GiollaÍosa Ruaidh Uí Raighilligh
do ghabhail tighernais Mhuintire Raigilligh.



Maghnus mac ConMaighe Uí Catháin tighearna Ciannachta do écc.



Felim mac Domhnaill mic Muirceartaigh Uí Choncobhair do écc.



CúUladh mac GiollaPatraicc Meic Cathmaoil do marbhadh (.i. i ffiull)
ina oirechtus dá dhaoínibh fein.



Corbmac mac Donnchaidh Meg Cartaigh do écc.



O Ceinneittigh Donn do marbhadh la cloinn Philip Uí Cheinneitigh.



AOIS CRIOST, 1404.



Aois Criost, mile, cethre ched, a cethair.



Tomás Baired epscop Oile Find saoí Ereann i neaccna agus i
naird eolus diadha, do écc, agus a adnacal in Airigh Locha Con.



Concobar Ócc mac Aedha meic Diarmada tighearna Mhuighe Luirg,
beithir ar beodhacht do ecc (.i. is in ffoghmhar), agus Tadhg mac Aedha
meic Diarmada do gabail tighearnais.


L. 780


Corbmac Mac Diarmada do marbhadh ar sluaigheadh i Cloinn Riocaird
in iomruaccadh lá marcshluagh Cloinne Riocaird agus Tuadhmhumhan.



Inghean Uí Choncobhair Fhailghigh ben GiollaPatraicc Uí Mhordha
do écc.



Maidhm Atha Duibh la GiollaPatraicc Ua Mórdha tighearna Laoighisi
for Ghallaibh, i ttorcratar daoíne iomdha. Edáil each, arm agus édeadh
do denomh orra.



Iarla Urmhumhan ceann crodhachta Gall Ereann do écc.



Donnchadh Bán Ua MaolChonaire allamh Síl Muireadhaigh i Senchas
do écc.



GiollaDuibin Mac Cruitin ollamh Tuadhmhumhan le senchas, agus le
Seinm décc.



Cearball Ó Dálaigh ollamh CorcoModruadh, Domhnall mac Donnchadha
Uí Dhalaigh da ngoirthi Bolg an Dana, Flann mac Seaain Uí
Domhnallain ollamh Sil Muireadhaigh i ndán, Uilliam Ua Deoradháin
ollamh Laighen i mbreithemhnas, Nualadh inghen Domhnaill mic
Muircertaigh Uí Choncobhair bean Fearghail mic Corbmaic Meic Donnchaidh,
agus Donncathaigh mac Muireadhaigh Mhég Senlaoich brughaidh cédach
conáigh do Corco Achlainn, agus lainfhear gradha do Ruaidhri Ó
Choncobhair do righ Connacht dég.



Eoghan mac Murchadha mic Cathaoir Uí Choncobhair do mharbhadh la hIarla
Chille Dara.



Antriu Baroid do mharbhadh la hUibh Murchadha.



Cogadh deirghe eidir Mag Cárthaigh agus Ua Suillebhan Buidhe.
Toirrdhealbhach Meith Mac Mathgamhna do beith ina loingseoir ag Mag
Carthaigh an tan sin. Breith dó ar Ua Súilleabhain ar fairrge,
agus ar cloind Diarmada Mhég Carthaigh badar ag cuidiugadh les i
naghaidh Mhég Cárthaigh. Ua Suilleabháin do bathadh don dul sin dó,
agus Domhnall mac Diarmada Mhég Carthaigh do ghabhail.



Mathgamhain Mac ConMara do écc for Slighidh na Romha.


L. 782


Maoileachlainn Mhág Oirechtaigh taoiseach Muintire Rodhuibh do ecc.



Donnchadh Mac Cathmaoil taoiseach an da Cenel Fearadhaigh
do marbhadh la Mág Uidhir.



Fedhlimidh mac Aedha Uí Tuathail tighearna Ua Muiredhaigh do écc.



Cathal mac Taidhg Meic Donnchaidh adhbar tighearna Ua nAilealla do écc.



Taichlech mac Donnchaidh Uí Dubhda, agus Tuathal mac Maoilechlainn
Uí Domhnalláin adbhar ollamhan Shil Muireadhaigh i ndán, agus Tadhg
mac Baethgalaigh Meic Aedhagain adhbar ollamhan Iochtair Chonnacht
i ffenechus, Iaidsidhe ina ttriur do écc.



AOIS CRIOST, 1405.



Aoís Criost, mile, ceithre ched, acúicc.



Slóigheadh la Tadhg mac Aodha Meic Diarmada tigearna Maige Luirg
diarraidh a tigearnais ar sliocht Concobhair mic Taichligh, agus
for lucht Airtigh archena, amhail ro budh dual dfior a ionaid do
ghrés. Muintir Airtigh do tharraing Uí Concobair Dhuinn, cloinne
Muirchertaigh Muimhnigh, agus cloinne Ferghail Meic Diarmada cuca
i naghaidh Meic Diarmada. Cruinnighid i ccoinne aroile go Loch
Labain i ccrich Airtigh. Ferthar deabhaidh etorra. Brisis Mac
Diarmada agus Donnchadh mac Meg Domnaill (a Consabal) cona muintir
diblinibh i tús an laoí for an ccumuscsluagh ccethardha batar ina
aghaidh gur ro marbadh morán da ffodhaoinibh don ruathor sin. Gidhedh
tuc fer eigin dfianlach an mhadhma agaidh ar an ionadh in ar dhócha
lais Mac Diarmata do bheith co ttug urchor do shoighitt nduaibhsigh
ndoeadrána da ionnsoighidh, gur bheanastair go cert coimhdhíreach ina
braghaid dhó go ttorchair (no gur ecc) Mac Diarmata Tadhg disidhe a
ccionn tsechtmuine ina thigh fein. Ruaidhri mac Aodha Meic Diarmada
do ghabhail tighearnais Maighe Luirg iarsin.



Maghnus mac Aedha Uí Uiginn do écc.



Aodh Ua hAinlíghi, Taoiseach Chenél Dobhtha do écc, agus a adhnacal
i cCluain Coirpthe.


L. 784


Risderd Buitiler da ngoirthi Cos Cruaidh do mharbhadh la mac
Fachtna Uí Mhórdha.



Cogadh ag Mac Murchadha re Gallaib, go ttainic desidhe an Chontae
Riabhach do creachlosgadh lais im Ceithiorlach, agus im Diseart
Diarmada.



Risdet Mag Raghnaill adhbhar taoisigh na nEolasach do écc tre
ainmesair óil.



Ua Concobhair Ciarraighe Diarmait mac Donnchadha do mharbhadh la
Mac Muiris Ciarroighe.



Inghen Domhnaill Uí Briain, ben Pilib mic Mathghamhna Duinn Uí
Chinneidig do écc.



GiollanaNaomh mac Ruaidhri Uí Chianáin ollamh Seanchais Fear Manach


L. 786


do écc go hobbann i ttigh mic Neidhe Uí MaoilConaire, i cCairpre Gabra,
agus a adhnacal imainistir LethRatha.



Fearghal mac Corbmaic Meic Donnchaidh adhbar taoisigh Ua nAilealla
do écc.



AOIS CRIOST, 1406.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, aSé.



Comarba Caindigh do écc.



Ua Concobair Donn, .i. Toirrdhealbhach Óg mac Aedha mic
Toirrdhealbhaigh, etcetera, tuir cothaighthe agus cosanta enigh
agus oirrdearcais Connacht do mharbhadh la Cathal Dubh mac Uí
Choncobhair Ruaidh, agus la Seaan mac Hoibert mic Emainn mic
Hoibert mic Sir Dauith A Burc (dar mathair BeanMumhan inghean mic
Fedhlimidh) i ttigh Riocaird mic Seaain Buidhe mic Emaind mic Hoiberd
is in Creaccan la taobh Fidhici i Cloinn Connmhaigh, agus Sean
mac Hoberd do thuitim lá hUa cConcobhair ar an lathair sin.



MaolRuanaidh mac Taidhg Meic Donnchaidh tigherna Tire hOilealla
do écc ina thigh fein, iar mbuaidh naithrighe, agus a adhnacal i
mainistir na Búille.



Maidhm dermair la Murchadh Ua cConcobhair tighearna Ua bFailge
(cona mac An Calbach imaille ris, agus go ccloinn Uí Choncobhair
Ruaidh, .i. Cathal Dubh, agus Tadhg go mbuidhin marcsluaigh immaraon
riú iar ndol ar cuairt dóibh co hUibh


L. 788


Failghi) for Ghallaibh na Midhe, agus for Eoghan mac An Abaidh
Uí Choncobhair cocceithirn chongbala Connacht immaille fris. Co
ndeachadar na sluaigh sin díbhlinibh i nUachtar Geisille agus co
ndeachaidh mac An Abaidh cona corugadh ceithirne budhdéin go Cluain
Immurrois go baile An Giolla Bhuidhe Mic MaoilCorra go rucc orra
annsin An Calbach mac Murchadha Uí Choncobhair agus Cathal mac Uí
Concobhair Ruaidh sessear marcac, agus Eoghan gona muintir ag
denomh édála an bhaile. Baoí oighen ón cCalbach Ua cConcobhair ar
iasacht ag fer an baile sin ag denomh lenna, agus ar bfaicsin An
Chalbhaigh chuige dhó aseadh do ráidh. Ag sin thoighen acc an
cceithirn a Calbaigh, agus fuagraim duit é. Gabhaim lais isin ionad
ina bfuil sé ol An Calbhach. Baoí in toighen annsin for muin
óglaoích do lucht saraighthe an bhaile, agus tug An Calbhach Ó
Concobhair urchor aitheasach do cloich tarla ina láimh docum an
óglaoigh gur ro ammais an toighen, gur ben fuaimm agus fothrom an
oighin (iar mbéim na cloice dho) bloisg bedhgadh omnaightheach a croidhe
gach aoin daos na foghla gur gabsat briseadh cuca fo chétoir. Leantar
go lánathlamh iad go ttugadh oirleach agus athcumma orra.


L. 790


Marbhtar mac An Abbaidh Uí Chonchobhair for an mónaigh alla thuaidh
don baile annsin, agus nochar lúgha ina trí ched i neasbhadha eidir
Ghallaib, agus Gaoidhealaibh, óthá sin go Cluain Aíne i cCrich na
cCédach. As don toisc sin do benadh airdmhionn Connacht, .i. An
Buacach Patraig do biodh i nOile Find do Ghallaibh.



Tadhg mac Donnchaidh Ui Birn taoiseach Tire Briuin na Sionna
décc.



Niall O Gairmleadhaigh adhbar taoisigh Cenél Moein do écc.



Mairgreg inghen Toirrdhelbhaigh mic Eoghain Meic Suibhne ben
tSeain mic Domhnaill mic Neill Uí Domhnaill do écc.



Aodh mac Donnchaidh mic Muircertaigh Uí Concobhair do mharbhadh la
a bhraithribh fein lá Maghnas mac Donnchaidh, agus la hAodh mBuidhe
Mac Donnchaidh.



Mac ConMara taoiseach Chloinne Cuiléin do écc.



AOIS CRIOST, 1407.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, aSeachtt.



Muirchertach (.i. mac mic Maine) Ua Ceallaigh Airdepscop Connacht,
saoí i neccna, i neineach, agus i crabaidh dég.



Seaan mac Taidhg Ui Ruairc adbar tigearna Breifne deg i Muigh
Luirg, agus a adhnacal i nDruimm Leathain.



Mac Taidhg mic Mathgamna Duinn Uí Chinnedigh tighearna Urmhumhan
Uachtaraighe do marbhadh la hUa cCearbhaill.



Maidhm la Gallaibh for Gaoidhealaibh na Mumhan dú inar marbhadh Tadhg
Ua Cerbhaill tighearna Éle, feicheamh coitcenn do cliaraibh Erenn
eisidhe.


L. 792


Maidhm Chille hAchaidh la hUa cConcobhair Ruadh la cloinn
Maoileachlainn Uí Chellaigh agus la Mac Diarmata for Mac Uilliam
Cloinne Riocaird, agus for Cathal mac Ruaidhri Uí Choncobhair (dia
ro goireadh ainm righ Connacht deis Uí Chonchobhair Duinn
do mharbhadh) gur briseadh forra diblinibh gur gabhadh Cathal Ó
Conchobhair, agus Uilliam A Búrc, agus Remann Mac Hoiberd, agus
Ó hEidhin iar marbhadh moráin da muintir leth for leth. Ro marbhadh
ann Raghnall mac Domhnaill Óicc Mec Domhnaill, agus Seaan
Ballach mac mec Henri. Ro fhaccaibhsiot eich agus éitteadh iomdha
is in maidhm sin.



Brian mac Domhnaill mic Muirceartaigh Uí Conchobhair, agus Clann
nDonnchaidh ro ghoirset an ghairm righ si do Chathal mac Ruaidhri
for Carn Fraoích dia ttúdcaidhsett co Machaire Connacht gur
ro brissett caislen Tobair Tuillsce.



Eoghan mac Cathail mic Aedha Bréifnigh mic Cathail Ruaidh Uí
Concobhair do écc, agus a adhnacal imainistir na Búille.



Conmac recte Cormac Ua Ferghail do écc.



Cathal mac Uí Concobhair Fhailgigh do mharbhadh la Cloinn Fheorais.



Aodh Mag Aengusa tighearna Ua nEchdhach do mharbhadh da braithribh
fein, agus dá airect.



Sluaigheadh la hUa nDomhnaill Toirrdealbhach mac Neill i cCairpre
go ro creachadh crioch Cairpre lais.



Aodh Mág Uidhir do ghabhail la Niall Ua nDomhnaill, agus la Cathal
Ua Ruairc, agus Maghnus Eoghanach Mhág Uidhir, agus a mbreith
dionnsaighidh Uí Domhnaill, agus O Domhnaill do légadh Aodha
ar slánaibh Eoghain Uí Neill agus Meg Uidhir.


L. 794


Aodh mac Airt Mheg Aenghusa tighearna Ua nEachdhach do iondarbhadh
la cloinn ConUladh Í Néill, agus la a brathair fein, .i. Mac
Muirchertaigh Óicc Meg Aonghusa as a thír budhdein i crích Mhec an
tSabaoísigh, agus iatt dia lenmain is in tir sin go ro sraoíneadh
laissiumh forra, agus go ro mharbh Mac GiollaMuire.



Aodh Ua Flaithbertaigh tighearna Iarthair Connacht do écc iar
ccian aois.



Eoghan Ó Dochartaigh adhbar taoisigh Arda Miodhair do écc.



AOIS CRIOST, 1408.



Aoís Críost, míle, cethre chéd, a hocht.



Iarla Chille Dara do ghabhail do mac Righ Saxan.



Sluaigheadh la Gallaibh Atha Cliath im mac Righ Saxan go Laignibh.
Hitsin Diúid do mharbhadh for an sluaigheadh sin, agus ba móireasbaidh
eisidhe.



Tomás mac Hoiberd mic Emainn mic Hoiberd do mharbhadh daon urchor
fogha la GiollanaNaomh mac Uilliam Gallda Uí Taidhg.



Maghnus Mag Samradháin do marbhadh don Baothán mac GiollaRuaidh
durchar do chuaille.



Milis Dalatún do mharbadh lá a bráithribh budhdéin. A mhac do mharbhadh
iar sin la Sliocht Chathail Uí Ferghail, agus a chaislen do briseadh.



Fearghal mac ConConnacht Uí Fherghail do écc.


L. 796


Conchobhar mac Iomhair Uí Ainlighe do marbhadh la Corcaibh
Achlann agus la Cenél Dobhtha budhdhéin for monaigh Cluana na
cCailleach lá na mbruach ndubh (agus ba cruaidh an la sin do cloinn
Iomhair Uí Áinlighe, agus do Chathal Dubh Ua Chonchobhair), agus
a adhnacal i Ros Commáin.



Eóghan Ó Ruairc, agus cland Duinn Mhég Samradháin do dul i Tir
Conaill do chogadh for Bréifneachaibh.



Mac Briain Ó cCuanach do marbhadh i meabhail la Gallaib, agus las an
mBreicLeighech.



Tadhg Ua Gráda taoiseach Chenél Dúnghaile do écc.



Sean Cam Ó Sechnasaigh do marbhadh la Mac Uí Lochlainn ar sugradh
ar faithche Cluana Ramfhotta.



O hEcheidhein do marbhadh do Uibh Dalaigh i machaire Maonmaighi.



Mac GiollaMuire do marbhadh i meabhail i cCarraic Ferghusa la
cloinn Mec a tSabhaoísigh.



Coccadh ag Mac Murchadha re Gallaibh, agus asé Mac Murchadha ba
cosccrach.



Coccadh mor acc Ua cConcobair Failghe re Gallaibh go ro aircc, agus
go ro mhill ile uaidhibh.



Mac an Bhaird Chúile an Urtain ollamh Ua Maine do écc.



Caislen Baile an Dúin do denamh la Concobhar mac Taidhg Mec Donnchaidh.



Caislen Cuile Maoile do dhenamh la Murchadh mac Corbmaic Mec Donnchaidh.


L. 798


AOIS CRIOST, 1409.



Aoís Criost, míle, cethre ched, anaoí.



Brian mac Seain Ui Eghra epscop Achaidh Conaire do ecc iar mbuaidh
ongtha agus aithrighe.



Mac rígh Saxan do fhágbhail Ereann, agus Iarla Cille Dara do
leigean dó ria na imtecht.



Athtaoiseach do dhénomh do Maoileachlainn Mor Mhag Eochagain, agus
Fearghal Ruadh mac Fearghail Ruaidh mic Donnchaidh do óirdneadh
ina ionad.



Cos Risdeird A Búrc do briseadh la coin baoí ina rioth do bhuain dó,
agus a écc treimhidsidhe.



Creach Beoil Lece la Tighearnan Ua Ruairc ar Ua nDomhnaill, agus
for Chathal Ua Ruairc, agus for Eoghan Ua Ruairc. Ua Domhnaill
agus Cenel Conaill do bheith i foslongport alla tall don eass, Cathal,
agus Eoghan don taobh abhus don eass cettna go ttuccsomh an creach
uatha diblinibh.



Foslongport do denamh dUa cConcobhair Ruadh agus dUa cCeallaigh
i ttimcell Rossa Comaín dia ro mhillsiot arbhanna an bhaile agus na
mainistire, agus ro cuirseat na braithre as in mainistir deccla sccel
do rochtain anonn don caislén.



Sluagh mor la Brian mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí Concobhair,
agus la Mac Donnchaidh Thíre hOilealla, agus la cloinn Tighernáin
Uí Ruairc gur ro chuirset costus agus lón i ccaislen Rosa Commain
daimhdheoin fer cConnacht ó shliabh suas, agus iatt in aoin tionól
ara ccionn do cois agus deach. Agus tangadar tar a nais an oidhce
sin isin Airm, agus arnamarach dia ttighibh.



Muintir Chuirnín do denamh marbhtha for aroile, .i. Seaan agus
Connla do mharbhadh la Diarmaitt mac Muircheartaigh Uí Chuirnín
i ttigh Uí Duibhgionnain Baile Coillte Foghair. Diarmaitt do dul
iarsin go teach Chonchobhair Chruimm


L. 800


mic Taidhg Uí Ruairc a thigherna agus a chomhalta budhdhéin. Conchobhar
dá ghabhail fo chettóir i ccionnaidh a mhighníomha, agus a thairbert
uaidh do Muintir Ruairc agus do Muintir Chuirrnín, agus a beith
i mbraighdenus asa haithle go cenn coícthidhisi agus mac Seaain
Ui Chuirnín dá marbhadh iaramh.



Muircheartach mac Aedhagáin ollamh breitheamhan fear tTeathba
saoí fhoirccthi erghna ina ealadhain feisin do écc.



MaelSeclainn mac MaelRuanaidh Mec Donnchaidh, agus Sean Buidhe a
brathair do ionnsaighidh Thaidhg mic MaoilRuanaidh mhic GilliCrist
Mhec Donnchaidh i Maigh Luirg, agus Tadg do gabáil doibh. Tionól
an tíre do breith forra, agus deabhaidh do chor etorra, agus saighet
do chur i Maoilechlainn mac Mhec Donnchaidh, agus a écc as a los.



Coccadh mor eittir Ua mBriain cona cloinn agus clann Bhriain Ui
Briain. Do rala etorra gur ro sraoínedh for Ua mBriain, agus
ro gabadh mac Iarla Chille Dara do rala ina fharradh agus Diarmait,
agus ro hiondarbadh Ó Briain asin Mumain móir amach la cloinn
Uí Briain.



Mag Cárthaigh Cluasach, .i. Domhnall mac Fíngin mic Donnchaidh mic
Diarmata Remhair do écc.



Fínghin mac MecCon mic Fínghin Uí Eidersceoil do ecc.



O hEidisscceóil recte hEidirscceóil Ócc do écc.



Muircheartach mac GiollaUlltain saoi shenchadha do ecc.



Eiccneach Ó Duinnín adbar ollaimh Desmumhan do écc don plaigh.



AOIS CRIOST, 1410.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, a dech.



Domhnall Ua Néill tighearna Thíre hEoghain fear go ngairin
rígh a cheinóil do ghabháil la Brian Mag Mathghamhna mar nar chubaidh,
agus a thabhairt ar chomhtaibh dEoghan Ó Néill, agus Eoghan dia
chor dia iomchoimhett go Mag Uidhir.



Raghnall Mag Raghnaill taoiseach Muintire hEolais do ecc iar
nongadh agus


L. 802


iar naithrighe, agus Cumhscrach Mhág Raghnaill do chur i ttaoisighecht
ina dheoidh, agus a écc sidhe hi ccionn coictighisi iar sin.



Fedhlimidh Cleireach mac Aedha mic Fedhlimidh Uí Choncobhair do écc.



Tadhg Carrach mac Toirrdhealbhaigh Duinn Uí Concobhair do écc.



Maoileachlainn mac Eoghain Uí Ruairc do mharbhadh la Conallchaibh.



Caislén Dhuin cCremtannain do blodhadh dferaibh Cairpre agus do
Breifneachaibh.



Tomás mac MaolMhuire MecCraith ollamh Tuadhmhumhan le dán do écc.



Sadhb inghen Conchobhair Uí Briain ben Uater A Búrc do écc.



Corbmac Óg Mhág Cárthaigh dég i ngeimeal Mhég Cártaigh Mhóir
ag á brathair.



Tadhg mac Maoileachlainn mic Uilliam mic Donnchaidh Muimhnigh Uí
Cheallaigh tighearna Ó Maine, flaithfhear dearcach daonnachtach
do écc iar mbuaidh naithrighe.



Tadhg mac Uilliam mic Concobair Mec Branáin taoiseach Corco Achlann
do écc lá Samna ina thigh féin i cCoillidh Móir Cluana Sencha iar
nongadh agus iar naithrighe ndiongmhala, agus a adhnacal i mainistir
na mbrathar i Ross Commain i niomdhaidh a athar agus a shenathar.



Donnchadh mac Maoileachlainn Uí Cheallaigh do ghabhail tighearnais
for Uibh Maine i ndeóidh Taidhg.



Cuig céd bó do breith do cloinn Uí Concobhair Duinn o mhuintir Uí
Choncobair Ruaidh (i ttimcheal na Samhna) o Ráith Brenainn.



Toirrdhealbhach agus Tadhg da mhac Uí MhaoilMhuaidh, agus Domnall
mac mic Hoibicín Uí MaoilMhuaidh do mharbhadh la Cloinn MhaoilUghra.



Maoileachlainn Mór mac Ferghail mic Ferghail mic Muirchertaigh Móir
Mhég Eochagain tighearna Chenél Fiachach do écc iar mbuaidh nongtha
agus naithrighe.



Domhnall mac Corbmaic Ui Eaghra adbar tighearna Luighne décc.



O Briain do thecht i tTuadmumhain iar ndenamh siodha fria a
bhraithribh, .i. le cloinn Briain Ui Briain.



Caislen Maighe Brecraighe do ghabhail la Gallaibh Midhe agus las
in Iustís ar Ua fFerghail.


L. 804


Domhnall mac Aedha Ui Flaithbertaigh tighearna Iarthair Connacht do
mharbhadh la cloinn Briain Uí Fhlaithbertaigh ina oireachtus fein.



Sluaigheadh la hUa nDomhnaill Toirrdhealbhach i mBreifne Uí Ruairc
go ro creachloiscceadh an tir lais. Ruccsat fir Breifne i
ttoraigheacht fair. Ro fighedh erghal etorra go ro sraoíneadh for an
tóir dú in ro marbhadh Sean mac Eoghain Uí Ruairc go sochaidhibh ele
imaille fris, agus ruccsat Cenél cConaill an ccreich.



AOIS CRIOST, 1411.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, a dech, a haon.



Croch naomh Ratha Both do tepirsin fola tar a créchtaibh galra. Agus
tedhmanna iomdha do fhóiridhin las an bfuil hishin.



Domhnall mac Concobhair Uí Briain tanaisi Tuadmhumhan do mharbhadh
lás an mBarrach Mór.



Eoghan mac Murchadha Uí Madadháin tighearna Shíl nAnmchadha décc.



MaolMórdha mac ConConnacht mic GiollaÍosa Ruaidh Uí Raghallaigh
tighearna Breifne do écc.



Cobhthach Ua Madadháin adhbhar tighearna esidhe ar a dhuthaidh fein
décc.



Muirchertach mac ConUladh Uí Néill riogdamhna Chenel Eoghain décc.



O Suilleabhán Mor do ghabhail agus do dhalladh, agus a mhac do
mharbhadh la Domhnall .i. (Domhnall Dubh) Ua Suillebháin i fell.



Tomás mac Seain Iarla Desmhumhan dindarbadh a hErind lá Semus
mac Gearóid.



MaolSeachlainn mac Briain Mheg Tighernáin tanaisi Teallaigh Dúnchadha
décc.


L. 806


Conchobhar Ua Cathasaigh airchindeach fearainn Muintire Cathasaigh
i nDaimhinis, agus Iohanes Mac Sgoloige aircindeach a fhearainn
fein i Ros Airtir décc.



Muirceartach Midheach mac Briain Uí Fhearghail tighearna an Chaladh
is an Anghaile fear nach ar himdeargadh riamh décc.



Concobhar mac GiollaMoChuda Uí Shuillebain do marbhadh da braithribh
fein i ffiull.



Mainistir Eanaigh Dúin do losccadh.



Domnall Doidhiola O Bechain saoí shenchadha do ecc.



Diarmait mac GiollaIosa Meg Craith ollamh Tuadhmumhan le dán do écc.



Domhnall mac Cathail Ui Ruairc do ecc.



Taichleach Buidhe Ó hEghra do ecc.



Sirriam na Midhe do gabail la hUa cConcobair fFailge, agus fuaslaccadh
mór do bein as.



Mág Cárthaigh Mór do iondarbhadh la hUíbh Suilleabhain.



MaolMuire mac Suibhne do ghabhail la hUa nDomhnaill tre ionnlach
agus edarchosaoítt aroile dia mhuintir.



Tadg (.i. Caoch na Moicheirghe) mac Diarmata Meg Carthaigh adhbar
tighearna Desmumhan do mharbhadh i ffiull la Feidhlimidh mac Diarmata
Még Cárthaigh.



Mac Maghnasa Tire Tuathail agus a mhac do mharbhadh la cloinn Ruaidhri
Mec Maghnasa.


L. 808


AOIS CRIOST, 1412.



Aoís Criost, mile, cetre ched, a dech, a dó.



Dealbh Muire Atha Truim do denamh miorbhal niomdha.



Domhnall mac Néill Uí Dhomhnaill décc.



Aodh mac Enrí Uí Neill do éludh a hAth Cliath iar mbeith dho dech
mbliadhna illaimh agus tucc fós móran do braighdibh oile lais ar an
elúdh sin fa mhac Még Uidhir, agus fa mhac Uí Néill .i. mac a
derbhrathar fein, agus ba ar son Í Neill do coidh siumh i mbraighdenas,
agus iar nélúdh dó ro measccbuaidhreadh an coicceadh uile ag tobach
Í Néill ar Eoghan Ua Neill, agus ar Ua nDomhnaill, agus ar Mag
Uidhir, agus ar Oirghiallaibh.



Tighearnan Ócc mac Tighearnain Mhóir adhbhar tighearna Breifne
decc iar san seiseadh bliadhain triocat a aoisi a mí April do shonradh.



CúChondacht mac Tighearnáin taoiseach Teallaigh Dúnchadha do mharbhadh
la Feraibh Manach ina thigh fein hi cCruachain Mec Tighernáin ar
greis oidhche, agus tucatar ár fer, ban, agus lenamh, agus ro loisccset
an baile uile, agus tiaghaitt iaramh tar a nais.



Donnchadh mac Domhnaill Mec Gille Findéin décc.



Riocard Bairéd do theacht ar crech go Cúil Chernadha, agus daoíne
uaisle an tíre do breith fair, agus a chur gus an Muaidh, agus a
bathadh fuirre go sochaidhibh dia mhuintir immaille friss do báthadh
agus do ghabháil.



Eda Léis agus mac Iarla Cille Dara do comhthuitim ré aroile i
cCill MoCheallóg.


L. 810


Coccadh eitir Ua nDomhnaill agus Ua cCatháin agus clann tSeaain
Uí Dhomhnaill, táinicc trá Ua Catháin agus clann tSeaain cona
shochraide hi tTír Chonaill, agus ro marbhadh cethri fir dég do
mhuintir Uí Dhomhnaill leó im mac Fedlimidh Uí Dhomhnaill agus im
Cathal mac Raghnaill Uí Bhuighill.



Mór shluagh lá Brian mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí Choncobhair
im Lughnasadh i nGailengaibh artús. Assidhe i Cloinn Cuain, hi
Cera hi Conmaicne Chúile Tóladh, agus ruc leis clann Muiris na
mBrígh cona ccaoraigheacht is in crich sin. Ro thionóilset Clann
Uilliam Búrc, Uí Flaithbertaigh, Muintir Mháille, Bairédaigh,
Gailenga, agus Goisdealbhaigh ara cind, agus ní thuccsat sin uile
troid ná tachar dhó, agus do loiscc Brian a ccriocha da naimhdheóin,
Cia do mhill a nguirt, agus cia do loisc a longporta, .i. Caislén an
Barraigh, Leth Insi, Baile Locha Mescca, agus fágbhais Cland Muiris
cona ccaoraigheacht ina ttír fein, agus fuair síth o na Gallaibh agus
ó na Gaoidhelaibh sin don chur sin, agus tainic féin slán dia thigh
iarsin.



Sluaigheadh oile lá hEoghan mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí
Chonchobhair co Machaire Connacht fo toghairm cloinne
Toirrdhealbhaigh Uí Conchobhair gur mhillset cuid cloinne mic
Fedhlimidh don mhachaire agus ruccsat bú, agus braighde leó iar sin.



Sadhbh inghen Tighearnáin Uí Ruairc ben Emainn mic Tomáis mic
Cathail Uí Ferghail décc.


L. 812


Ruaidhri mac Cathail Uí Fergail do mharbhadh i Machairi Chuircne
durchur soighde.



An cuicceadh Henrii do rioghadh os Saxaibh .20. Marta.



Sluaigheadh la Brian Ua cConcobhair i tTír nAedha, go ro loiscc
go Murbhach, agus go ro marbh Coilín mac Coilín i mBel Átha
Senaigh.



Mág Bradaigh taoiseach Chúile Brighdín, Maghnus Mág Raghnaill, Mac
Lochlainn Uí Ruairc, agus Cuabha Mág Gormáin do écc.



AOIS CRIOST, 1413.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, a dech, atri.



Henrí Baired do gabháil la Mac Baitin (.i. Roiberd) hi tteampall
Airigh Locha Con, agus a breith ar eccin iar sáruccadh an bhaile.
Ní raibhe Mac Baitín én oidhche nach tticceadh naomh an bhaile
(Tighearnan Airigh) i naislinge chuicce ag iarraidh na braghadh go
bfuair a haiseacc fo dhéoidh, agus tuc Mac Baitín cethraimhe
fearainn do Thighearnán Airigh go brath i néraic a sháraighthe.



Conchobhar Ua Dochartaigh taoiseach Arda Miodhair, agus tighearna
Insi hEoghain fer lán dfhéle agus deineach coitcenn fri truaghaibh
agus bochtaibh do écc.


L. 814


Tuathal Ó Máille do dhul ar congmháil hi ccúicceadh Uladh, agus a
beith bliadhain innte agus ag soadh dia thigh lucht secht long im fhél
Cholaim Chille, ro éirigh anfadh na mara thiar dhóibh, agus
ro fuadaigheadh iad lamh dheas ré hAlbain gur ro báidheadh sé longa
cona ffóirnib díbhsidhe im dhá mhac Tuathail Uí Mháille, im
Dhonnchadh mac Eoghain Connachtaigh Mec Suibhne, im Dhomhnall
Bhallach mac Mec Suibhne Girr, agus dá fichit ar dhá chéd immaille
friú, agus Tuathal féin do thecht i ttir ar eigin i nAlbain.



Cathal mac Eoghain Uí Madadháin tighearna Sil nAnmchadha dég.



Tomás Óg Ua Raghallaigh agus Clann Chába do dhol ar ionnsoigidh
isin Midhe, agus loisgthi agus airgne do denamh dóibh innte. Goill
do breith orra. Mathghamhain Mac Cába, Lochlainn Mac Cába, agus
drong mhór dia muintir do marbhadh. Ga do bhein hi ccois Thomáis Óicc,
agus a bheith bacach ó sin amach.



Corbmac mac Taidhg mic Ruaidhri Uí Choncobhair décc an .ui. Kl. maii.



Toirrdhealbhach mac Uí Chonchobhair Failghigh do ég do easgar.



Bebind inghen Ruaidhri, mic Tomaltaigh, Mec Donnchaidh bean Eoghain,
mic Domhnaill Uí Concobhair décc.



Luimneach uile eitir chloich agus crann do losccadh lá haon mhnaoí.



Maidhm la Mac Murchadha .i. Art mac Airt Chaomhanaigh tighearna
Laigen ar Ghallaibh na Contae Riabhca, agus sochaidhe mór do mharbhadh,
agus do ghabhail diobh.



Maidm mor la hUa mBrain ar Ghallaibh Atha Cliath mar an ccédna eittir
mharbhadh agus gabhail.



Colla mac Taidhg Uí Cheallaigh adhbar tighearna Ua Maine, Maoileachlainn
mac Maghnasa mec Domhnaill O Meachair taoiseach Ó cCairín, agus
Mac Aedhagain Urmumhan saoí i ffeinechus, iattsidhe uile do écc.



O Floinn taoiseach Shil MaoíleRuain do mharbhadh la mac Muircertaigh
Ui Floinn.


L. 816


AOIS CRIOST, 1414.



Aoís Criost, mile, ceithri chéd, a dech, a cethair.



Domhnall Ua hEóghain deganach Locha hErne deg an .3. non. October.



Mainistir Sliccigh do losccadh lé coindill i nEarrach na bliadhna so.



Clann Enrí Uí Néill do ionnsoighidh Eoghain mic Neill Óig Uí
Néill, agus Eoghan do ghabháil dóibh hi ngeall ris Ua Néill do bhaoí
illaimh an tan sin ag Eoghan agus a léigean amach díbhlínibh i naghaidh
aroile, agus a thighearnus fein do ghabháil dUa Néill .i. Domhnall.



Maidhm mór lá Murchadh Ua cConcobhair tighearna Ua fFailghe agus lá
Feargal Ruadh Mhag Eochagan tighearna Cenél Fiachach Mic Nell
for Ghallaibh Midhe hi cCill Écháin in ro marbhadh Barún na Scríne
agus drong mhór do shaorchlandaibh agus daorchlannaib immaille fris, agus
in ro gabhadh mac barúin Sláine as a bfríth ceithre chéd décc marg,
in ro gabhadh dona Dardissech GanDlighe agus an líon oile as a ffríth
dá céd décc marcc cén mo thá luach lessa agus impidhe.



Aodh mac Cathail Uí Conchobhair décc.



Mág Cárthaigh Cairbreach .i. Domhnall mac Domhnaill do écc.



Iarla Deasmhumhan do theacht i nErinn, agus Saxanaigh iomdha do
thabhairt lais do milleadh Mumhan.



Iarla Urmumhan do tocht i nErinn o Rígh Saxan.


L. 818


Iohn Zanlae .i. fer ionaid righ Saxan do theacht i nErinn fear
na tucc cadhus nó termann do thuaith, ná deacclais, ná dealadhain
an mhéd gus a ráinicc acht a ccur fri fuacht, faighdhe, agus gorta.
A sé ro airg Niall mac Aodha Uí Uigind i nUisneach Midhe, agus
ro hairgeadh Semus Diúit agus muintir an rígh la Hanrí Dalatún,
agus tucc bó sa mboin dona hoirgnibh sin do mhuintir Uiginn, agus
ro iodhlaic i cConnachtaibh iad iarsin. Ro aorsat iaramh Muintir
Uiginn im Niall Iohn Zanlae, agus ní raibhe beó iar san aoír sin
acht cúicc seachtmhaine namá an tan fuair bás do neimh na naor, agus
asé sin an dara fiort filidh do ronadh for Niall Ua nUiginn, .i.
Clann Condmaigh do lethadh aidhche creiche Néill hí Cladaind,
agus Iohn Zanlae do écc.



Concobhar mac Seffraidh Uí Fhlannagáin adhbhar taoisigh Cloinne
Cathail décc an seiseadh lá ria Samhain.



Eochaidh Mhág Mathghamhna tanaisi Oirghiall do ghabháil lá Brian
Mag Mathgamhna agus la Gallaibh.



Murchadh Na hAongusa tighearna Cloinne Colgan décc.



Art Caomhánach adhbar ríogh Laighen do écc.


L. 820


MaolRuanaidh mac Ferghail Mec Diarmata tighearna Maighe Luircc
do ecc.



O hEidirscceoil Mór do marbhadh la lucht luinge cendaighe i ffiull.



AOIS CRIOST, 1415.



Aois Críost, míle, cethre chéd, a dech a cúicc.



Emann Mag Findbairr prióir Insi Móire Locha Gamhna do ég an 27. April.



Lord Furnumail do thecht ina Iustis i nErinn. Laoighis Uí Mhordha
do mhilleadh lais, agus caislén mic Fachtna Uí Mhórdha do ghabhail
lais bheos. Airgne móra do bhuaibh deachaibh agus dinnilib do bhreith
dhó a hAirghiallaibh, agus Meic na mBrethnach do mhilleadh agus
do orgain, agus Gearóid mac Tomáis Chaoích don fhuil Gearaltaich
do crochadh leis. Ro airg bheós drong mhór daos dána Ereann, .i.
Ua Dálaigh Midhe (Diarmait), Aodh Óg Mag Craith, Dubhthach mac
Eochadha Eolaigh, agus Muirgheas Ua Dálaigh. Is an samhradh ar
ccind dna ro aircc Ua Dalaigh


L. 822


ChorcaModruadh .i. Ferghal mac Taidhg mic Aonghusa Ruaidh. Ro aircc
Bruicchean Dá Cocca imMachaire Chuircne, ní hedh amháin acht
ní thucc termann do naomh iná do neimeadh in fad do baoí in Érinn.



Creach mhór do dhenamh dUa Mhaille .i. Aedh for Dhiarmaid Ua
Mhaille, agus Diarmaid do ghabháil Oilén Uí Mhaille, agus Aodh
do dhul i niarmhóracht Diarmada, ferthar iomaireg etorra, agus
ro marbhadh Aodh Ua Máille tighearna Umhaill annsin lá Diarmaid
agus a mac Concobhar, agus mac Tomáis Uí Mhaille. Ro marbhadh ann
dna Domhnall mac Diarmada Uí Mhaille. Ro scar oireachass Umhaill
ré sliocht Aodha ó sin amach, agus gabaidh Diarmaid tighearnas.



Tomaltach Ruadh mac Conchobhair mic Muirghesa décc.



An Clasach Ua Cobhthaigh saoí ré dán, agus re daonnacht décc.



Diarmaid mac Diarmada mic Concobhair mic Tomaltaigh Mec Diarmada do
mharbhadh la cloind Uí Chonchobhair Duinn, agus a adhnacal i mainistir
Atha Da Laarg.



Cathaoír mac Donnchadha Uí Fearghail do écc.



Aedh mac Donnchadha Uí Cheallaigh décc.



Tomaltach mac Taidhg Uí Bhirn do mharbhadh i ngreis oidhche la Feargal
mac Diarmata Mécc Raghnaill hi Cluain Síthe i mBaile Elli hi tigh
Mec an Donnánaigh, agus inghen Lochlainn Uí Áinlighi do losccadh ann
bheós an .ui. idus Ianuari.



Conchobhar mac Briain mic Uilliam Mhég Eochagáin do mharbhadh i cCill
Cuairsighe.


L. 824


Coccadh eittir Luighneachaibh fein, agus tochar doibh fri aroile, agus
briseadh for an lucht soir agus daoine do mharbhadh diobh, agus Art
mac Í Eghra do ghabháil go ro crochadh leó hé aga ttigh.



Clann Diarmata Duibh Uí Fhlaithbertaigh do mharbhadh agus do gabháil
da mbraithribh fein, agus las in nGiolla nDubh Ua fFlaithbertaigh.



AOIS CRIOST, 1416.



Aoís Criost, mile, ceithre chéd, a dech, asé.



Adam Lexid epscop ArdAchaidh, brathair Gallda esidhe do losccadh
i Ráith Espuicc, agus Conchobhar mac Feargail mic ConChonnacht Uí
Ferghail do togha lá coraidh ArdAchaidh ina ionadh.



Deaccanach Cille hAladh (.i. Ó hAinmche) do écc.



Muirghes Ua Coireóil comarba Droma Cliabh do losccadh na tigh fén
lá foghladhaibh.



Tomás Mac ind Ócclaich aircindeach Cille hOiridh, agus ard maighistir
Condacht i ndlighidh do écc iar mbuaidh naithrighe.



Lucás Ua Treabhair airchindeach Chille Fearcca décc iar
ndeighbethaidh.



Mainistir Sliccigh do cumhdach (iar na losccadh feacht riamh) lá
Brian brathair mac Diarmada Mec Donnchaidh.



Gormlaidh inghen Néill Mhóir Uí Néill ben Seain Uí Dhomhnaill
do ég.



Ardghal mac Briain Mhóir Meg Mathghamna tighearna Airghiall
do écc.



Art Caomhánach (Ri Laighen) mac Airt Chaomhánaigh mic Muircheartaigh
Caomhanaigh mic Muiris Chaomhánaigh, etc, aon Rogha Gaoidheal Ereann
ind eneach agus ind engnomh do écc iar mbuaidh nathrighe ina longport
budhdhéin.


L. 826


CúMeadha mac Seain Mec ConMara adhbhar taoisig Cloinne Cuiléin
do écc.



Ionnsoighidh lá Mac Siúrtain DExetra cona braithribh for cloinn
Seaain Uí Eghra, Ua hEghra fein, agus Toirrdhealbhach Carrach mac
Domhnaill mic Muircheartaigh Uí Conchobhair, agus marcshluagh Cairpre
do theaccmháil ré toisseach na fedhna sin Mhec Siurtáin, agus Ua
hEghra do mharbhadh, agus Maghnas mac Donnchaidh mic Muircheartaigh
Uí Concobhair, agus mac Aodha Mec Donnchaidh, agus Toirrdhelbhach
Carrach mac Domhnaill do lot. Mac Siurtáin do dhenamh creach na
criche iarsin, agus an tír uile do thionól, agus do dhul na
ttoraigheacht. Sraointear leo for Mac Siurtáin, agus ro marbhadh é,
agus Aédh Ua Ruadháin, agus Ua Ruadháin feisin, da mac Tomais
Mec Maoilir, agus Mac Duarcain (.i. tighearna Chúla nEiridh)
do mharbhadh ann bheós co sochaidhibh oile cen mo thátt.



Coccadh eittir Fearaib Manach agus fir Breifne fá chios Cathail
mic Aodha Uí Ruairc, agus Cathal alleith Manchach an tan sin.
Tuccadh sraoineadh for mhuintir Aodha Mhég Uidhir agus Cathail Uí
Ruairc lá Tadhg agus lá Domhnall Ua Ruairc in ro marbhadh Tadhg
mac Fearghail Uí Ruairc agus naonbhar imaille fris, agus ro benadh
aoín each décc diobh don chur sin.



Ionnsoighidh oile do thabhairt lá hAodh mBuidhe agus lá Tadhg Ua
Ruairc agus la Mág Caba for Mhuintir Pheodacháin, agus Fir Manach
o Loch Erne siar do breith forra. Rucc orra din Cathal Ua Ruairc
agus Eoghan Ua Ruairc, agus ro fuilngedor clann Uí Ruairc an
tanbforlann sin nó go rangattar a cceann a ngallocclach ro fhágaibset
a cceilcc ina ercomhair. Ro iompaídhset díbhlínibh iaromh fris an
tóraigh, agus ro marbhadh leó Donnchadh agus Sean Ua Ruairc, agus
dá mhac Maoíleachloinn mic Flaithbeartaigh Uí Ruairc, agus ro marbhadh
ochtar agus da fichit imaille friú do Fearaibh Manach.



Domhnall mac Tighearnain Mhóir Uí Ruairc do ecc do ghalar breac,
agus ba hesbaidh mhór do Gairbtrian Connacht oidheadh an fhir hisin.



Gráinne inghen Flaithbertaigh Uí Ruairc décc.


L. 828


Tadhg Ócc mac Taidhg Ruaidh Mec Diarmada Gall tighearna Airtigh
do ég i ndiaid fele Michil i ttigh na mbrathar i Ros Chomáin, agus
a adnacal is in mainistir.



Tempall Insi Moir Loch Gile do losccadh, agus Screptra Uí Chuirnin
imon Leabhar nGearr Muintire Cuirnín go seódaibh iomdha oile
ar cheana.



Semus mac Risdeird Mec Feorais do ecc.



Sean mac Goisdelb do dhol ar creich for Émann an Mhachaire, creach
mór do, agus e fein do marbhadh daen urchor saighde iar ccur na creiche
for daingen.



Sean Ó Cendubhain pearsún Tíre Fiachrach Muaidhe do ecc.



Feidhlimidh mac Aodha Uí Concobhair do mharbhadh la cloinn Uí
Concobhair Dhuinn.



Creacha mora do denamh la hÉmann A Burc ar Mac Feórais, agus Mac
Feorais do ghabháil la hEmann, agus a chur go Baile Locha Mescca.



Sith do dhénamh dUa Domhnaill agus do Bhrian Ó Choncobhair fri
aroile.



Maidhm mor do thabhairt la hUa cConcobair fFailge for Ghallaibh na
Midhe, agus édala mora do bhein diobh do braighdibh, deachaibh,
agus deidedh.



Saxain iomdha do techt i nErind.



Maidhm do thabhairt do Mhac Murchadha ar Ghallaibh na Condae
Riabhca, agus secht fichit décc do mharbhadh agus do ghabhail diobh,
agus síth do dhenamh fris arabharach, agus braighde do tabhairt dó.


L. 830


AOIS CRIOST, 1417.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, a dech, a Seacht.



Art mac Airt mic Muirceartaigh mic Muiris tighearna Laighen, fer
do chosain a chuicceadh daimhdheoin Gall agus Gaoídheal ó aoís a sé
mbliadhan décc go cenn a thrí fichit bliadhan. Fer lán deineach,
deolas, agus deangnamh. Fer lán do rath, agus do rioghacht, fer
médaighthe ceall agus mainistreach la a almsanaibh, agus edhbartaibh
do écc (iar na beith da bliadhain cethrachat i ttighearnus Laighen)
sechtmain iar Nottlaicc atbath. Atberat araile gur bo do digh nimhe
tucc ben hi Ross Mic Briuin dósamh agus dUa Dheórán breithemh
Laighen dia ro eccsat ina ndísi. Donnchadh a mac do ghabhail a
ionaidh dia éis.



Maigistir Seon Persún Daimhinsi décc.



Diarmaid Laimhdhearg mac Airt Chaomhanaigh, mac Righ Laighen,
décc.



Ruaidhri (.i. Ó Dubhda) mac Domhnaill mic Briain mic Taichligh Uí
Dubhda tobar sonusa agus saidbriosa Ua fFiachrach dég ina bhaile
fein iar ffél Bríghde i cind miosa dhErrach, agus Tadhg Riabhach
a dearbhrathair do gabail a ionaidh.



Ruaidhri mac Murchadha Uí Fhlaithbertaigh, Ruaidhri mac Diarmada
Duibh


L. 832


Uí Flaithbertaigh, agus sé fir dhécc dÍbh Flaithbhertaigh imaille
friú do bháthadh for chuan Umhaill.



Tomas mac Mec Muiris Ciarraighe do mharbhadh lá Sémus mac Iarla
Deasmhuman.



Matha mac ConConnacht Uí Fhergail tighearna Maighe Treagha do écc.



Cormac Ballach mac Ferghail mic ConConnacht Uí Fherghail
do mharbhadh lá Gallaibh.



Coccadh mór eitir Ua Neill agus Cenel cConaill, agus indsoighidh
do thabhairt dUa Néill ar Neachtain Ua Domhnaill dia fhoslongport
is in oidche i Carn Glas eitir Ráth Both agus Domhnach Mór agus
breith forra ina ccodladh, agus da fhichit each do bein díobh, agus
edala móra déidedh darm, agus dedach dfaghbháil dóibh, Einfher décc
eitir mharbhadh agus ghabhail do bhuain diobh, agus Neachtain
budhdhein do thérnudh do thoradh a calmatais a engnamha agus a eisiomail.



Una inghen Domhnaill Uí Néill bean Néill Óig Uí Néill do écc.



Coccadh mór i Laighnibh eitir Ghallaibh agus Ghaoidhealaibh.



AOIS CRIOST, 1418.



Aoís Criost, míle, cetre chéd, adech, a hochtt.



An tepscob Ua hEidirsceóil, agus MacCon Ua hEidirsceoil (a
dearbhrathair) tighearna Corca Laíghe, agus Diarmaid mac Mhég
Cárthaigh Cluassaigh tanaisi Ua Cairpri décc.


L. 834


Creacha móra agus airgne do dhénamh lá Niall Ua nDomhnaill ar Ua
Néill, agus a dhiochur tar Banna sair hi ccenn Mhec Uidhilín.



Airgne móra do dhenamh lá Lord Furnumail for Aedh mac Airt Mhég
Aonghusa tighearna Ua nEachdhach Uladh. Mag Aongusa .i. Aedh,
agus mac Uí Nell Bhuidhe do dhol i ttoraigheacht Ghall agus a ccreach,
ro sraoínsead forra iar bfágbáil na ccreach. Ro marbhadh agus
ro gabhadh líon dírimh dona Gallaibh don chur sin lá Mag Aonghusa.



Brian Ballach mac Aodha mic Fedhlimidh Uí Chonchobhair fer ná
ro ér neach riamh im nach ní nó bhiadh ina chumhang décc, agus a
adnacal i Ros Commáin.



Eóghan mac Tighearnáin Mhóir Uí Ruairc tanaisi Breifne do bhathadh
iar Notlaicc acc teacht a hInnsi na tTorc for Loch Fionnmaigh,
agus é ag dol for cuairt do com a athar baoí i ngalar a écca an tan sin.



Tighearnán Mór mac Ualgairg Uí Ruairc tighearna Bréifne fear
is crodha agus as calma tainicc do chath Ua mBriúin, fear ro bhen
a dhúthaidh ar éccin dá esccairdibh tria nert a laimhe décc iar
ccian aois im fhéil Brighde, agus a adhnacal hi mainistir Sligigh.
Aodh Buidhe Ua Ruairc do gabhail ionaid a athar.



Tadhg .i. Mag Flannchadha, mac Cathail mic Taidhg taoíseach
Dartraighe décc iar ndul is na manchaibh dhó coíctidhis riasan
tan sin, agus a mhac Cathal do ghabhail a ionaidh.



Risderd mac Tomais Uí Raghallaigh tighearna na Breifne Thair
do bhathadh for Loch Sílenn, agus Eoghan Ua Raghallaigh a mac,
Pilib mac GiollaIosa mhec Gafraidh


L. 836


deccanach Droma Letain agus biocáire Eanaigh Ghairbh, agus sochaidhe
oile do deghdhaoinibh do bhathadh immaille friú. Tearna trá
Fionnghuala inghean Mheg Raghnaill ben Uí Raighilligh ón
mbadhadh sin do thoradh a snamha.



An Caislén Becc do dhenamh la hUilliam Ua cCeallaigh fri ré chóig
lá ndég hi Ross Commain ar aghaidh an Chaislein Mhóir daimdheóin
Gall agus Gaoidheal Connacht (doneoch bátar ina aghaidh ag congnamh
lé cloinn Toirrdhealbaigh Uí Conchobhair) i Samhradh na bliadhna so.



Morshluaigheadh la cloinn Domhnaill mic Muirceartaigh Uí Concobhair,
agus lá Cloinn nDonnchaidh do thoghail an Chaisléin Bicc, agus ní
ro aireseadar gur ro ghabhsat longport ina timcheall dá gach leith
gidheadh nir bó tarbha dóibh itir uair ro cosnadh an caislén co
fearrda friú, agus o nár fhédsat ní dhó, Ro cuirset lón is in Caislén
Mhór, agus ro loiscset ceall Chúile Sílinne don cur sin.



Lasairfiona ingean Cathail mic Aodha Breifnigh bean Maoileachlainn
mic Flaithbhertaigh Uí Ruairc do écc.



Síth do denamh la Cloinn Donnchaidh fri aroile an ccein nó mhairfeadh
Mac Donnchaidh, Conchobhar, ina thigherna aca.



Domhnall mac Maoileachlainn mic Muirghiusa Mec Donnchaidh do écc
ina thigh féin.



Coccadh mor eitir mhac Uí Neill Bhuidhe agus Albanaigh agus Goill
Uladh agus an Rúta.



AOIS CRIOST, 1419.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, a dech, a naoí.



Eoin Mac Carmaic epscop Ratha Both do écc.



Aodh Ua Flannagáin prióir Lessa Gabhail décc.


L. 838


Coccadh mór do eirghe eitir Ua Neill, Domhnall mac Enrí Aimhreidh,
agus Eoghan mac Néill Óicc rioghdhamhna Chenél Eoghain. Tainicc
Eoghan i mbáidh Uí Domhnaill, Toirrdhealbhaigh, agus do róine a
charadradh durnaidhm fris. Tionoilit sluagh lánmór do dhul i
tTir Eoghain. Tainicc is in sochraide sin, Brian Mag Mhathghamhna
tighearna Oirghiall, agus Tomás MhágUidhir tighearna Fear Manach,
agus iar ná ttorrachtain go haon mhaighin co Toirrdhealbhach
do deachatar uile i tTír Eoghain, agus ro hoirgheadh an tír co léir
leo, agus ro ionnarbsat Ó Néill fo dhimiadh a Tír Eóghain uile
gur ros cuirset i mesg Gall tar Banna anonn, agus Mac I Neill
Buidhe do dhenamh crech fair is na Glindibh.



Mórsluaiccheadh lá Brian Ua Concobhair agus lá hIochtar Connacht
uile co nGallaibh iomdhaibh leó tria forcongra agus toghairm Uí Neill
gor ro mhillset Tír Aodha uile otha Ath na nGall co hAth Seanaigh
eitir fhér, arbhar, agus foirccnemh, agus ro loisccset Murbhach
longport Uí Dhomhnaill an ccéin baoí Ó Domhnaill cona shloghaibh
i tTír Eoghain. Soais Brian mac Domhnaill mic Muirceartaigh gona
sochraide dia ttighibh iarttain.



Aodh Buidhe Ua Ruairc tighearna Breifne fri ré bliadhna co leith
do écc, agus Tadhg Ua Ruairc do thogha ina ionadh lá Muintir Ruairc
ó Sliabh an Iairn siar agus Art mac Taidhg mic Ualgairg do thogha
ina aghaidh o Shliabh an Iairn sair la Muintir Raghallaigh, agus
lá Teallach nDunchadha, agus la sliocht Maoileachlainn Mhég Raghnaill
gur ro buaidhreadh Gairbhtrian Condacht uile etorra.



Cathal mac Aodha Mhég Uidhir deghadhbhar tighearna dFeraibh Manach,
fear a aoisi ro ba mó ainm agus oirbeart dha raibhe ina thir ina aimsir
décc.


L. 840


CuCoiccriche mac Néill Uí MaoilMhuaidh do écc.



Feircheirtne mac Uiginn mic GiollanaNaomh Uí Uigind ceann fine
sleachta GiollanaNaemh Uí Uigind décc.



Dauidh mac Tanaidhe Uí MhaoilConaire do ecc do plaigh ina thigh
fein i cCoill Mhoir na mBrethnach iar naithrighe agus iar nongadh,
agus a adhnacal i mainistir Eoin Baiste i mBaile Atha Truim. Mac
ollaman Síl Muireadhaigh an Dauidh hísin.



Diarmaid Ruadh mac Toirrdhealbhaigh Óicc Uí Concobhair décc.



Murchadh mac Briain Uí Fhlaithbeartaigh tighearna Iarthair Connacht
dég.



O Neill do dhol do thigh Eoghain Uí Neill, agus síth charthanach
cairdemhail do denamh doibh re roile agus a thigernas fein do thabhairt
dUa Neill.



Tadhg mac Domhnaill Uí Ceallaigh tigherna Cloinne Mic nEoghain
do écc.



O hEidirscceoil Mór, agus An Ridire Fionn cona mhac do écc.



An Calbhach O Concobair Failge do ghabháil i ffiull la mac Sir
Libiner Prene, agus a reic re Lord Furnaual re fer ionaid righ
Saxan i nÉrinn, agus an oidhche iar na ghabhail an fer do baí ina
chomglas do elúdh leis dia thigh fein.



Mac Murchadha tigherna Laighen, .i. Donnchadh mac Airt Chaomhanaigh
do ghabháil le Lord Furnaual agus fá lén mor do Ghaoidhelaibh eisidhe.



Tomas Bacach mac Iarla Urmumhan do dhol do congnamh la Righ Saxan
hi ccoccadh na Frainci, agus a écc thoir i ffarradh Righ Saxan,
agus urmhor a ndeachaidh lais a hErinn do écc isin fFraingc agus
hi Saxoibh on mudh ccédna.



Feradhach mac Taidg mic Domhnaill Uí Cheallaigh do mharbhadh la mac
mic Uilliam Óicc Uí Ceallaigh.



Donnchadh mac Muircertaigh Uí Concobhair do écc do easccar i ndorus
chaisléin Sligigh.



Murchadh Ua Concobair adhbar tigerna Ua fFailge, Cathal mac Aodha
Még


L. 842


Uidhir, Diarmait Ruadh mac Uí Concobair Dhuinn, agus Mac Muiris
na mBrigh saoí i neaccna agus i neolas do écc.



O Duibhdhíorma agus Muircertach mac Cathail mic Aodha Breifnigh
do écc.



GiollanaNaomh O Mithidhéin comarba an Bhealaigh do écc.



Tomaltach Mag Flannchaidh do écc.



An Barrach Mor agus O Suillebain do écc.



AOIS CRIOST, 1420.



Aoís Criost, míle, cethri ched, fiche.



Mainestir .S. Franseis i nEss Gephtine isin Mumhain ar brú
na Sionna i nepscopóitteacht Luimnigh do denamh do braithribh
.S. Franseis la hIarla Deasmhumhan, agus do chumhdaigh tumba dhó
fein, agus dia siol ina deadhaidh innte.



Matha Ua Branáin, maighistir, Persún, agus aircindeach Doire Mhaoláin
decc an .ui. idus Sept.



Caislén Bona Drobhaoisi do thionnsgnadh lá Brian mac Domhnaill mic
Muircheartaigh Uí Concobhair. Cenel Conaill do theacht do thoirmesg
na hoibre cona sochraide imaille friú. Brian do cruinnuccadh
slóicch oile ina naghaidh, .i. a braithri budhéin, Ua Ruairc,
.i. Tadhg, agus Mac Donnchaidh cona sochraidibh conár lamhsat
Cenel cConaill dul tar an Ursccátha siar don cur sin. Bator
Conallaigh i foslongport fá chuan Eassa Ruaidh. Tangattar clann
Uí Domhnaill, Niall Garbh, Domhnall agus Neachtain díorma
marcsluagh ar an magh. Tangattar


L. 844


clann Briain Uí Concobhair marcshluagh ele do dol dféghain Atha
Senaigh conus tarla dóibh aghaidh i naghaidh amhlaidh sin. Tuccsat
Conallaigh ruaig do Cairbreachaibh dia ro marbhadh Seaan mac
Briain Uí Concobhair Aodh Buidhe mac Donnchaidh, Cathal mac Diarmada
mic Corbmaic mic Ruaidhri, agus Eoghan Ó Dubhda, Brian Ua Concobhair
iaromh (iar ccloisteacht na ndroichsgél sin do) do thocht cona
sochraide for Maigh Eni, Eoghan Ua Concobhair agus Toirrdhealbhach
Carrach clann Domhnaill mic Muirceartaigh do dol hi cceann cóicc
noidhche iar sin go marsshluagh mór tar Ess Ruaidh anonn ar
ionnsoighidh oidhche, agus clann Uí Domhnaill do bheith buidhean
marcsluagh ag Port na Long don taobh thall don eas iar nól fhíona,
agus iar bfaghail a fheasa sin dEoghan ro ionnsoigh iatt, agus
ro marbhadh Domhnall mac Toirrdhealbhaigh Uí Dhomhnaill adhbar
tighearna Tíre Conaill don chur sin leó agus daoine ele nách airemhter.
Do chóidh din Niall Ua Domhnaill gus an ccuan, agus do dheachaidh for
snamh i luing dona longaibh cendaigh baoí is in ccuan. Soais Brian Ua
Conchobhair dia tigh iarsan ccosgar sin.



Eoghan mac Ruaidhri Uí Concobhair décc an treas calainn do Marta,
agus a adhnacal i Cluain Mic Nois.



Tadhg mac Feargail Uí Egra tanaisi Luighne decc.



Cathal mac Taidhg Mhég Flannchadha taoiseach Dartraighe do mharbhadh
lá a braithribh ina thigh féin im fél Brighde, agus Aedh Buidhe
mac Flandchadha do mharbhadh imaille fris. Atiatt na braithre
Tadhg, Muiris, agus Énrí.



Iarla Urmhumhan Iustis na hÉirenn do beith i ccogadh fri hUltaibh
ag gabháil neirt dUa Néill gur chuir Mág Aenghusa fo umhla dhó,
agus co ttard a bhraighde dUa Néill.



Uilliam mac Maoileachlainn mic Uilliam Uí Cheallaigh adhbhar tigherna
Ó Maine fer lán do Rath agus dengnamh do écc iar mbuaidh ongtha agus
aithrighe.


L. 846


O Neill do indarbhadh a coigeadh Uladh la hEóghan Ua Néill agus
la Mac Ui Neill Buidhe agus la Niall nGarbh Ua nDomhnaill go
maithibh an chuigidh ar cena agus tocht dó co Sligeach co teach
Bhriain mic Domhnaill mic Muircertaigh tighearna Iochtair Chonnacht.



Cogadh i bFeraibh Manach eitir Aodh Mhág Uidhir agus Mag Uidhir
féin, agus Mac Aedha, .i. Dómhnall do mharbhadh ar an ccogadh sin.



An Barrach Mor, .i. Seaan do écc.



O Follamhain, .i. A edh Buidhe do ég.



Giolla na Naomh Ó hUidhrin saí shenchadha, agus Ruaidhri mac Dauidh
Ui Duibhgennáin saoí senchadha oile, agus Fergal Ó Dálaigh ollamh
CorcoModruadh i ndán do écc.



Epscopoitte Rátha Both do ghnóughadh do chum Uí Ghallchobhair.



Eachmarcach Ruadh Mac ConMidhe saoí fhir dhána do écc.



AOIS CRIOST, 1421.



Aois Criost, míle, cethre ched, fiche, a haén.



Nicolás Mag Bradaidh epscop na Breifne saoí i neccna agus a
ccrábhaidh i nóighe agus i nindracas décc.



Tomas Óg Ó Raghallaigh adhbhar tighearna ba ferr oineach agus
engnamh tainicc do cath Aedha Finn ina aimsir do écc ina tigh féin.



Ruaidhri mac Aodha Mec Diarmada tighearna Maighe Luirg, féchemh
coitcenn gan diúltadh ria ndreich duine do écc is in cCarraic an
.xi. callainn Maii, agus


L. 848


a adhnacal hi mainistir na Buille, agus Tomaltach Óc mac Concobhair
do gabháil a ionaid.



Murchadh Ua Conchobhair tighearna Ua fFailghe fear ro bris iolchatha
for Gallaibh agus Gaoidhelaibh nó bhíodh ina agaidh iar mbreith bhuadha
ó dhomhan agus o dhemhan do écc ina dhúnarus féin, agus a adhnacal i
mainistir Cille hAchaidh.



Coccadh do eirghe eidir Muintir Ruairc agus Clann nDonnchaidh. Ua
Ruairc do theglamadh agus do thionól slóigh mhóir go haoínionadh, agus
Ua Domhnaill (Toirrdhealbach) cona shochraide do toidheacht dia
ffurtacht agus neartadh, agus Aodh Mhág Uidhir cona thionól, agus
Ua Ruairc feisin cona mhuintir agus iadsídhe uile do dhol hi
tTir nOilealla, agus an tír do losccadh leo, agus Cathal mac Mec
Donnchaidh do mharbhadh don cur sin, agus sochaidhe ele bheos.



Niall Ua Domhnaill agus a sluagh, agus Ua Ruairc cona
chaoraighecht lais do thocht go cuan Essa Ruaidh. Clann nDonnchaidh
agus Cathal mac Ruaidhri Uí Concobhair do dol co longport Uí Ruairc
tar a nési, agus an baile do losccadh agus an caislén do legadh agus
do briseadh leó, agus cenntur na tíre do mhilleadh uile. An sluagh
Conallach do beith i foslongport i nArd Ferna, agus Cairprigh
do beith fó chaislén Bhona Drobhaoísi, agus daoíne iomdha agus ech
do beith occa marbhadh agus ogá lot etorra gach laoí. Muirceartach
Buidhe mac An Chosnamhaigh Uí Dhubhda, Ua Maonaigh, agus mac
Donnchaidh Chaomhanaigh do mharbhadh lá Cenel Conaill don chur sin,
Aedh mac Muiredhaigh Ruaidh Mec Lochlainn do bhathadh for Ath
Senaigh. Sith do dhénamh doibh iarsin.



Ionnsoighidh oidhche do thabhairt lá Cathal Ua Ruairc agus lá a
chloinn for Mág Flannchaidh co hInis Caoin for Loch Melghe,
agus lucht coimheda an Locha, .i. Meg


L. 850


Gollaigh do thabhairt ethar an locha do Chathal cona chloinn,
agus Mag Flannchaidh Óg do ghabhail dóibh, agus Loch Melghe cona
chaislén. Cóccear do mhacaibh Még Flannchaidh, agus drong mhor
dfearaibh Dartraighe do mharbhadh doíbh, agus clann Még Flannchaidh
do dhul hi cCairpri iarsin.



Mór inghen Briain Uí Bhriain bean Aater A Búrc, agus Búrc sic
agus do baoí ina mhnaoí ag Nadhg recte Tadhg Ua Chearbhaill én ben
do bfearr aithne agus oineach, ciall agus crabhadh do bhaoi in
aon aimsir ria ilLeth Mogha décc. Mór Mumhan na Muimneach
atberthí fria.



Cormac na Coille mac Még Cartaigh (Cairbrigh) mac tigherna ro ba
ferr do Mhuimhneachaibh ina ré do mharbhadh lá cloinn Eoghain Még
Cárthaigh.



An Giolla Riabhach Ua Clerigh saoi seanchadha décc iar ndeighbheathaidh.



Eoghan Ua Néill do erghabhail lá mac Uí Nell Buidhe ag dol i
coinde an Iarla co Dún Dealgan.



Mac GiollaPhatraicc agus mac Libnéd A Frene do Ghallaibh do thocht
maille re da fichit décc do amhsaibh leó ar creich ilLaoighis, agus
ní ro ansat go rangatar go Mainistir Laoíghisi. Tarla Ua
Conchobhair Failghe ar a ccind is in tír agus ro indsaigh Mac
GiollaPatraicc agus na Gaill gur ro sraoineadh lais forra, agus gur
ro chuir a nár, agus fuairset a muintir edála móra deidedh, darm,
agus dfaidhbh na nGall. O Concobhair (.i. Murchadh) do thecht dia
thigh iarsin, agus galar anbhail dia ghabhail, agus a dhul is na
bráithribh i cCill Achaidh, agus aibitt brathar do ghabhail dó uimme,
agus a brathair fein do fhágbhail iona ionadh ria mbás .i. Diarmaitt
Ó Concobhair, agus Ua Conchobhair do beith mí is na braithribh
ria na écc, agus atbath fo deóidh iar ndeghbhethaidh.



O Ruairc do dhenamh do Art mac Taidhg Uí Ruairc i naghaidh
Thaidhg mic Tighearnain.


L. 852


AOIS CRIOST, 1422.



Aoís Criost, mile, cethri chéd, fiche, adó.



Toirrdhealbhach mac Neill Ghairbh Uí Domhnaill tighearna Thíre
Conaill do dhol i naibitt mhanaigh i mainistir Eassa Ruaidh iar
mbreith bháire an bhetha freacnairc, agus a mac fein, Niall Garbh
do oirdneadh ina ionadh.



Rudhraidhe Ua Conchobhair (.i. mac Concobair) tighearna
CorcaModhruadh do mharbhadh la a bhraithribh fein la cloinn
Fhedhlimidh Uí Conchobhair ina bhaile fein hi cCaislén na Dumhcha.



Eoghan Ua Néill do fhuaslaccadh lá a mhnaoí agus lá a chloinn fein
ó mhac Uí Neill Bhuidhe.



Diarmaid mac Taidhg Mec Diarmada do mharbhadh.



Domhnall Find Ua Flaithbheartaigh do mharbhadh la cloinn Domhnaill
Uí Fhlaithbhertaigh.



Slóighedh lá hUa nDomhnaill .i. Niall, agus la hUa Nell, la
hEoghan Ua Néill, agus la mac Ui Néill Bhuidhe go maithibh an
chóigidh ar chena, Ro loisccset agus ro airccset Cairpre uile co
Slicceach, tionoilidh Eoghan Ua Conchobhair agus Toirrdhealbhach
Carrach, agus Ua Ruairc a sochraide ar a ccind i Slicceach, agus
tugsat deabhaidh don tsluagh anair, agus ro marbhadh móirsheisear
dhíbh lá Connachtaibh. Do chotar aissidhe hi dTír nOilealla,
agus ro mhillset an tír co léir.



An Cosnamhaigh Óg mac Aedhagain ollamh Chenel Fhiachach, agus
Uí Chonchobhair


L. 854


Fhailghi lé brethemhnas do mharbhadh lá cloinn Uí Maoíleachlainn
daon urchar do shoighit i naimhriocht.



Niall Garbh mac Toirrdhealbhaigh mic Neill Ghairbh Uí Domhnaill
do dhol i fFearoibh Manach agus nert do gabháil dó for Mág Uidhir,
agus for Mag Mathgamhna, agus for Mag Aenghusa, agus a mbreith lais
i cceann Uí Chathain gur bo riarach dó, agus a ndol as sin i cceand
mhec Í Neill Bhuidhe, agus Clann Chathain leó, agus na Glinne, agus
Mac Eóin Bisétt do argain go lom, agus an tír do losccadh, agus a
ndol i cCloinn Aodha Bhuidhe, agus i Maigh Line, agus a ccreacha
do breith doibh go Carraicc Fergusa agus a tteacht iarttain dia
ttighibh.



Eoghan Ó Neill do fhuaslaccadh dá mhnaoi agus da cloinn ó Ua Neill
mBuidhe deallach, do eachaibh, agus do comhtaibh ele.



An Seiseadh Henri do rioghadh ós Saxaibh, 31. August.



Sluaigheadh la Niall Ua nDomhnaill, agus la hUa Neill, agus le
maithibh an chuiccidh uile i cceand I Neill Bhuidhe. A dhaingnecha
agus a choillte do imtecht dóibh go ro gabhsat nert fair, agus go
ttartt a braighde dUa Neill, agus ro benadh dhe an uile comha
ro bhensomh a hEoghan Ua Neill maille re comhtoibh oile.



An Niall cettna do thiomsachadh maithe an chuiccidh in én ionadh,
.i. O Néill, agus clann Enrí Í Nell, agus Eoghan O Neill cona
chloinn, agus cona braithribh, agus clann ChonUladh Ruaidh Ui
Neill, Fir Mhanach agus Oirghiall fa Mag Mathgamhna agus fa Mág
Uidhir, Mag Aenghusa, Ó hAnnluain, agus Mac Ui Neill Buidhe cona
ttionol, Clann Catháin, agus Conallaigh budhdhein cona
ngallocclachaibh, agus co nGallaibh an chuiccidh do theacht ar sluaigheadh
i cConnachtaibh. Clann Corbmaic Mec Donnchaidh agus clann
MaolRuanaidh Mec Donnchaidh do beith aga ttarraing ar an
sluaigheadh sin iar na ccur as a nduthaigh lá Mac Donnchaidh lá
dearbhrathair a nathar, .i. la Concobar Mac Donnchaidh agus la
a chloinn, agus la Tomaltach Occ mhac Dhonnchaidh,


L. 856


óir do rónadh caislen la Mac Donnchaidh i fferann cloinne MaolRuanaidh
Mec Donnchaidh, .i. i cCaiseal Locha Derccáin, a mbairr agus a
nguirt do mhilleadh go lom, agus a nionnarbadh iarttain i nucht
Mheic Uilliam Burc, agus a mbeith ag tarraing an tsloigh sin do
mhilleadh Iochtair Connacht.



An sluagh mór sin do theacht i cCoirpre, agus daoíne do lot agus do
mharbhadh doibh ag caislen Bhona Drobhaoisi, An tír do losccadh
agus do mhilleadh dhoibh, agus a tteacht go Slicceach. Eoghan mac
Domhnaill agus Toirrdhealbhach Carrach do breith forra, agus
ruaicc do thabhairt doibh do dheireadh an tsluaigh sin, agus
moirseisear do mharbhadh diobh, eich, agus daoine do lot. An sluagh
do beith i cCuil Irrae an oidhce sin, agus a ndol arabharach go
Tír Fiachrach do milleadh an tíre. O Dubhda do theacht ina
cceann, agus sith do denamh dó re Niall, agus braighde do tabhairt
tar cenn a tire do Niall, agus a ndol as sin i tTír Oilealla
agus is in Corann, agus an tír do losccadh, agus do milleadh doibh.
Clann Corbmaic agus Clann MaolRuanaidh do beith ag losccadh
uachtair an tíre. Tomaltach Ócc agus clann Mhec Donnchaidh
do breith orra laimh le Cluain Gad, agus breisim do thabhairt doibh
da chéle. Muirghes mac Corbmaic, Diarmait mac MaolRuanaidh Mec
Donnchaidh, agus Mac Domhnaill mic Aodha na Gaobhcha do marbhadh
ann. An Sluagh Ulltach do beith an oidhche sin i cCaisiol Locha
Deargáin ar milleadh an tíre, agus a ndol as sin i ccenn Uí Ruairc
agus O Ruairc do gabáil leó, agus a ndol asidhe tar Eirne tar a
nais.



AOIS CRIOST, 1423.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, fiche, atrí.



Concobhar O Coineoil epscop do écc.



O Beolláin comarba Droma Cliabh do écc.


L. 858


Muiris mhac Matha mec Osgair Mhég Uidhir airchideochain Clochair,
agus pearsún Achaidh Urchair, tighearna Claoín Insi agus Rossa
Airthir deg an .6. Callainn maii.



Toirrdhealbhach mac Nell Ghairbh Uí Dhomhnaill tighearna Tire
Conaill Cenél Moáin agus Insi hEoghain, fear síothchanta sochonaigh,
soineamhail décc i naibit manaigh i mainistir Eassa Ruaidh iar
mbuaidh ongtha agus aithrighe.



Sloighedh lá hUa Nell .i. Domhnall, agus la hUa nDomhnaill, .i.
Niall, agus lá hEoghan mac Néill co nGaoidhealaibh Uladh archena
do shoighidh Gall. Aseadh lotar cetus co Traigh Bhaile co machaire
Oirghiall go Lughmagh, agus assidhe gus an Midhe. Tucsat
deabhaidh dfior ionait rígh Saxan, agus ro marbadh (.i. la MaolMuire
Mac Suibhne Connachtach consapal Ui Domhnaill agus as laisidhe
ro briseadh for Ghallaibh) an ridire ba tuairgnidh catha do Ghallaibh
co ndruing mhoir (ced ba seadh lion torcair) imaille fris dia mhuintir,
agus fuairset édala aidhble don turus sin. Do ghniad iaramh sith re
Gallaibh, agus fagbhaid Traigh Bhaile agus a mbaoí ina ccomhfhochraibh
do Ghallaibh fó chíos doibh as a haithle.



Caislén Atha Seanaigh do dhénamh lá Niall mac Toirrdhealbhaigh
Uí Dhomhnaill.



O Ceinnéittigh Find tighearna Urmumhan do ecc.



Faolán Mac an Gobhann saoí senchadha do écc.


L. 860


AOIS CRIOST, 1424.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, fiche, a cethair.



Concobhar O Ferghail easpucc Conmaicne fer co nairmittin, agus
co nonoir, go naithne, go neolas go ndeserc, agus go ndonnacht
do écc.



GiollaIosa mac Briain Még Tighearnáin adhbhar taoisigh Teallaigh
Eachdhach fear thighe naoidheadh coitceinn décc iar mbuaidh naithrighe.



Donnchadh mac Maoíleachlainn Uí Cheallaigh tighearna Ua Maine
do mharbhadh durchor do soighit occ ettráin a mhuintire fein for aroile.



Coccadh mór eitir Muintir Ruairc i ndiaidh Aodha Buidhe Uí
Ruairc. Tadhg mac Tighearnáin Uí Ruairc do dhenamh síodha le Muintir
Raghallaigh agus re hEoghan mac Seaain Uí Raighailligh, agus
tighearnus na Breifne do thabhairt co hiomlan do Tadhg iar
ttabhairt ionnsoighidh dhó ar Art co Magh Angaidhe gur ro loisgeadh
an baile lais, agus Art do thabhairt úmhla dhó iar mbeith i frithbheart
fri aroile fri ré ceithre mbliadhan gó sin.



Maoileachlainn Mac Caba consabal an da Breifne agus Fer Manach,
agus Oirghiall décc don phláigh.



Saxanaigh iomdha do thecht i nErinn la hIarla Urmumhan, agus nert
mor do techt i nGallaibh desidhe. Crecha mora do denamh las in
Iarla, la a Saxanchoibh, agus la Gallaibh na Midhe ar mhachaire
Arda Macha, agus ar mhachaire Mucnamha. Ind-


L. 862


saigidh ele do denamh leó ar Mág Aenghusa. Caislén Locha Bricrenn,
Caislén Még Aengusa do briseadh les an Iarla, agus las na Gallaibh
remráite agus consabal gallóglach Mhég Aenghusa do mharbhadh leó,
agus lucht iomchoimheda an chaisléin uile durmhór. Cogadh agus
combuaidhreadh mór do beith i ccoigeadh Uladh ó Ghallaibh don chur
sin. Maithe an choigidh im Ua Néill, agus im Ua nDomhnaill Niall,
agus im Eoghan Ua Néill eitir tigearna agus urrigh agus taoiseach
do thionól re haghaidh Gall. Sochaidhe do maithibh an choiccidh
do dhol i ccléith Gall ar an ccoccadh sin, .i. Mac Í Neill Bhuidhe,
Ó hAnnluain, agus Maghnus Mág Mathgamhna. Mag Aenghusa do indarbadh
as a thír la mac Í Neill Bhuidhe agus la Gallaibh, agus a theacht
i ccend Ghaoidhel an choiccidh.



Mag Aenghusa .i. Aodh do ecc don teidhm, agus a mhac Ruaidhri
doirdneadh ina ionadh.



Mac Uilliam Cloinne Riocaird, Uillecc A Búrc, do écc ina tigh fein
iar mbuaidh o dhemhan agus domhan.



O Ceallaigh tighearna Ua Maine, .i. Donnchadh mac Maoilechlainn,
mic Uilliam, mic Donnchaidh Mhuimhnigh do marbhadh la cloinn Uilliam
Ui Cheallaigh le cloinn a dherbhrathar fein ag tabhach a tighearnais
forra.



MaolMuire Mac Suibhne consapal Tire Conaill, rinn chosanta agus
chalmachta an chóiccidh do écc.



GiollaIosa mac Briain Mec Tighearnain taoiseach Theallaigh Dunchadha
do écc.



Iarla of Mars .i. fer ionaid an Righ do theacht ind Erinn fo fhéil
Michil, agus Goill Ereann ag freccra dó.



Ruaidhri Mhac Suibhne mac Meic Suibhne Connachtaigh do marbhadh le
Cathal


L. 864


nDubh Ó cConcobhair agus Gallocclaigh eile genmothásomh. Concobhar
mac Muirceartaigh mic Cathail mic Aodha Breifnigh Í Choncobhair
do marbhadh don chur sin.



AOIS CRIOST, 1425.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, fiche, a cúicc.



An tepscop Toimíneach, .i. Tomas mac Uilliam Duibh mic Maigeog
do écc seachtmain ria ffeil Brighde fer lan deccna agus deolas
agus daithne isidhe.



Iarla of Mars, fer ionaidh Righ Saxan i nErinn do écc don plaigh
im fheil Brighde.



O Neill agus Eoghan O Neill, Neachtain O Domhnaill, agus mac Í
Neill Buidhe, Mac Uidhilin, Mac Domhnaill Gallocclach, agus O
Meallán maor Cluicc an Udhachta Phatraicc do rala i ttigh an Iarla
do gabhail la Lord Furnaual .i. Iarla Saxanach iar necc Iarla of
Mars, agus na maithe sin do breith lais illaimh go hAth Cliath.



O MaoílMuaidh .i. Niall mac Ruaidhri, tighearna Fer cCeall
do ecc.



Ri Alban .i. Muiredhach Stiuard, agus a mhac .i. Ualtar Stiuard,
agus Murmóir


L. 866


Lemhna do mharbhadh le Righ Alban .i. mac An Righ Bhacaigh, agus
mac ele an Righ .i. Sémus Stiuard agus Clann Murmoir Lemhna da
ionnarbadhsomh ind Erinn.



Eoghan O Neill do fhuaslaccadh o Ghallaibh.



Brian Ballach mac Uí Nell Bhuidhe, aeinfhear ro ba fearr eineach
agus tiodhlacadh, aithne agus eolus i nealadhnaibh examhlaibh dá
raibhe a ccomhaimsir fris do mharbhadh la bachlachaibh na Cairrcce,
agus Seaan mac Enrí Uí Nell do mharbhadh imaille fris.



Gormlaidh ingen Domhnaill Uí Concobhair ben Tighearnáin Uí Ruairc
dég iar naithrighe.



Tadhg Ua Fallamhain taoíseach Cloinne hUadach do mharbhadh i fell
ina caislén fein dia bhraithribh.



Ruaidhri Ruadh Ua hUiginn saoí fhir dhana esidhe décc.



Mag Craith, .i. mac Floinn Meg Craith ollam Tuadmumhan le dan
saoí shona shaidhbir do écc.



Mac A Ghobhann na Sccél ollamh Uí Lochlainn ChorcuMruadh le seanchus,
.i. Tomas mac Giolla na Naomh Mic A Gobhann do écc.



Brian Garbh agus Maghnas da mhac Mhec Dhonnchaidh Thíre hOilella
.i. MaolRuanaidh mac Taidcc Mec Donnchaidh do marbhadh la cloinn
Cathail Mec Donnchaidh .i. clann derbrathar a nathar.



AOIS CRIOST, 1426.
Aoís Criost, míle, ceithre chéd, fiche, a Sé.



Neachtain O Domhnaill bai illáimh ag Gallaibh dfuaslaccadh dUa
Domhnaill dia dhearbhrathair .i. Niall. Nír bó hurusa a riomh no
a áiremh a ttuccadh dionnmus as la taobh braghat ele do fagbhail dia
éis.


L. 868


Toirrdhealbhach O Domhnaill do faccbadh in ionad Neachtain
do éludh o Ghallaibh, agus cethrar do braigdibh ele amaille friss.



O Conchobair Ruadh, Toirrdhealbhach mac Aodha mic Felim, fear
millte agus cosanta Connacht saoí ar aithne agus ar eolus gacha
healadhan do écc iar mbuaidh naithrighe iar mbreith buadha o doman
agus ó dheamhan.



Fedhlimidh mac Muirceartaigh mic Domhnaill mic Muircertaigh Uí
Concobhair do écc. Adbar tighearna Iochtair Connacht eisidhe.



Conchobhar O Briain tighearna Tuadhmuman décc iar sendataidh
Satharn Casg, agus Tadhg mac Briain Uí Bhriain do oirdneadh ina ionad.



Toirrdhealbhach mac Mathghamhna Buidhir tighearna Corca Baisscinn
do mharbhadh agus do losccadh lá a braithribh fein ar greis aidhche,
agus é cian aosda.



Conchobhar Crom mac Taidhg Uí Ruairc décc.



Ruaidhri (.i. Mag Aengusa) mac Aodha Meg Aongusa do mharbhadh ina
tigh fén lá Brian Mag Aonghusa.



Enri .i. Caoch, mac Uí Néill Bhuidhe do dhalladh la a bhraithribh
.i. clann Briain Bhallaigh mic Í Neill Buidhe.



Tadhg Mac Gille Finnén agus a mhac do mharbhadh, .i. Aodh lá hArt
mac Eoghain Uí Nell.



Ua Duibhgennáin Cille Ronain, .i. Pilib mac Dauidh décc, ollamh
Cloinne MaolRuanaidh le senchas eisidhe.



O hEilidhe Mór, .i. Concobhar Caoch O hEilidhe do écc.



Sith do denamh do Clandaibh Neill re roile, .i. dEoghan agus
dUa Neill, agus Eoghan do dhol i ttegh Í Neill, agus gach
ferann da mbaoi ina neccmais re fedh a naimhreitigh do beith aga
tabach aca.



Cian mac Giolla Oilbhe Mhicc A Gabhann saoí shenchadha, agus fear
tighe naoídheadh coitcinn do marbadh do preip eich.



Bebhinn inghen Tigernain Ui Ruairc ticcerna Breifne do ecc.



Risdeard Mac Siurtain na Coille do gabháil la hEoghan mac Uí
Fhlaithbeartaigh, agus a thiodhlacadh do Mhac Siurtáin Duibh go
ro milleadh lais.


L. 870


Feradhach mac Briain Uí Ceallaigh do écc don plaigh.



Seaan mac Mec Feorais do marbhadh le Tomas mac a dherbrathar fein.



AOIS CRIOST, 1427.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, fiche, a Seacht.



O MaoilMuaidh, Ferghal, tighearna Fher cCeall do écc, agus Ruaidhri
mac Neill Uí MaoílMuaidh do oirdnedh ina ionadh.



Ruaidhri Ua Duinn taoiseach Ua Riaccain do ecc.



Domhnall mac Airt mic GiollaCrist Ui Ruairc do ecc.



Murchadh mac Toirrdhealbhaigh mic Murchaidh na Raithnighe Uí Bhriain
do mharbhadh lá a dhearbhrathair fen.



Diarmait Ua Mathghamhna tighearna an Fhuinn Iartharaigh saoí
dheigheinigh nar ér neach im ní décc iar mbuaidh naithrighe.



Corbmac Ócc Mac Diarmada décc.



Catairíona ingen Ardghail Mhég Mhathghamhna ben Uí Neill .i.
Eoghain mic Néill Óicc décc.



Una inghen Aedha Meg Uidhir ben Uí Ruairc, .i. Taidhg ben
bá fearr oineach derc agus crabhaidh do baoí i nIochtar Connacht ina
haimsir décc i ndeireadh an Chorguis.



Ferghal mac Tighearnáin adhbar taoisigh Teallaigh Dúnchadha
décc.



Brian mac Ferghail Mec Samhradhain mac taoisigh Teallaigh
Eachdhach décc.



Brian Ua Daimhin taoiseach Tire Ceannfhoda décc.



Aine inghen Uí Bhirn bean Meg Raghnaill (.i. Sefraidh) décc.



Mac Domnaill mic Mathgamhna Duinn Í Ceinneittigh tighearna Urmumhan
Uachtaraighe do mharbhadh do Ualtar Topín daon urchor gae.



Sluaigheadh la Niall O nDomnaill .i. Ó Domhnaill tighearna Tíre
Conuill i tTrian Conghail i naghaidh Í Néill do congnamh la
cloinn Mheic Í Neill Bhuidhe. Maidhm do thabhairt la hUa nDomnaill
ar Mac Uidhilin don dul sin, agus sochaidhe


L. 872


mor dia mhuintir do mharbhadh ann, agus da mhac Donnchaidh Mec Suibhne
baoi ag congnamh la Mac Uídilin do gabhail la hUa nDomnaill. Crecha
mora agus edala aidble do beith ag muintir Ui Domhnaill agus ag
muintir cloinne mheic Í Neill Bhuidhe is in ló sin.



Sluaigheadh la hIarla Urmumhan i Muintir MaoilMordha, baile Uí
Raghailligh do losccadh lais, agus an caislén do brissedh.



Aodh O Maille .i. mac Diarmata, adhbar tighearna Umhaill do dhol
ar loinges i tTír Conuill, agus a marbhadh daon urchor saighde ar
deireadh a mhuintire ag teacht do chum a luinge.



AOIS CRIOST, 1428.



Aois Criost, míle, ceithre ched, fiche a hocht.



Mac Murchadha .i. tighearna Laighen .i. Donnchadh mac Airt
Chaomhanaigh baoi illáimh i Saxoibh fri ré naoí mbliadhan
do fhuaslaccadh dia chúiccedh fein, agus ba sccél sochair do
Ghaoidhealaibh indsin.



Diarmait Ua Cathain tighearna Ciannachta agus na Craoibhe fer
lán do rath agus do onoir do écc.



Roibeard comhorba Caillin décc.



Aodh an Einigh mac Pilib Meg Uidhir fer ro badh mó clú agus
oirdearcus einigh dá mbaoí hi comhaimsir fris decc hi cCind Sáile
an chéd oidche táinic i nErinn iar ndenamh turais S. Sem an
treas Idus Augusti iar naithrighe diocra ina pheacthaibh. Tomás
Ócc Mag Uidhir baoí ina fharradh do thabhairt a chuirp lais co
Corcaigh, agus a adhnacal innte.



Ma ConMara taoíseach Cloinne Cuiléin saoí dercach deigheinigh
fear ro choisc merle agus goid, agus tucc sidh agus sáimhe ina dhuthaidh
décc.



Corbmac Ua Birn taoíseach Tíre Briúin décc.



Aodh Og Mhag Uidhir .i. mac Aodha do mharbhadh lá Mac
GilleFinnéin agus lá cloinn Donnchaidh Bhallaigh Mhég Samhradháin.



Caislen cloinne Aodha Mhég Uidhir do gabháil la Mág Uidhir agus la
a chloinn, agus clann Aodha do chur as in tír amach, agus a muintir
do argain go lom.


L. 874


Seaan mac Tomáis Uí Raighilligh do mharbhadh i meabhail la a
chlannmaicne fein.



Gillibeart Ua Flannagain adbhar taoisigh Tuaithe Rátha do écc.



Indsaighidh do denamh la Mac Siurtain dExtra, agus la Seaan Mac
Oisdelbh i tTir nAmhalgaidh ar Thomás Barett, agus ar chloinn
Meic Baitin, agus creacha do denamh doibh, Risderd Barett
do marbhadh i ttóraighecht na creiche sin, agus Sean Fionn Mac
Oisdelbh do mharbhadh don chur cedna.



Henri Barett Mac Baitin do écc.



Iomhar mac Emainn Meg Raghnaill adhbar taoisigh Muintire hEolais
do marbhadh la Cathal mac Meg Raghnaill.



AOIS CRIOST, 1429.



Aóis Criost, míle, ceithre chéd, fiche a naoí.



Semus Stiuard mac Rígh Alban, agus rioghdhamhna Alban beos
iar na indarbadh a hAlbain i nErinn do écc, iar ttecht loingis ó
fheraibh Alban for a chend dia Ríoghadh.



Niall O Dochartaigh taoíseach Arda Miodhair do écc.



Grainne inghen Neill Mhóir Í Neill ben Í Dhomhnaill .i.
Toirrdhealbhach an Fhiona, do écc.



Ua Flannagan Tuaithe Ratha .i. GiollaIosa do mharbhadh la cloinn
Aodha Még Uidhir ina thigh fein ar greis oidhche.



Coccadh eitir Ua Ruairc, Tadhg, agus Ua Raighilligh .i. Eoghan.
Clann Mathghamhna Uí Raighilligh agus Gaill na Midhe do eirghe
i naghaidh Uí Raighilligh la hUa Ruairc, agus baile Uí Raighilligh
do losccadh leó. Ua Raighilligh do thabhairt Uí Neill chuicce dia
chomhfhurtacht. Airghialla agus Fir Mhanach agus a chaoraighecht
do chor dhó la hUa Neill agus lás na maithibh sin co hAchadh Cille
Móire. Ua Ruairc, agus Mág Mathghamhna, agus Barún Dealbna, agus
Mac Caba do tocht sluagh mór


L. 876


ina lenmain co hAchadh Cille Móire. Ua Néill, a chlann, a
ghallocclacha, Fir Mhanach, Ua Raighilligh, agus a brathair da
nionnsoighidh annsin agus maidhm Achaidh Cille Móire do briseadh forra.
Barún Dealbhna, Mac Caba, Enrí Mac Caba, Diarmaitt Ua Ruairc, agus
sochaidhe oile do ghabhail agus do marbhadh don chur sin lá hUa Néill.



Donnchadh Mac Gille Finnein décc.



Aodh Direach O Domhnaill .i. mac Toirrdhealbhaigh an Fhíona agus
a mhac do mharbhadh la Toirrdhealbhach mac Neill Ghairbh Í
Domhnaill .8. Febru.



Rudraighe Ua Dochartaigh decc an raithe cedna hi fFathain Mura Othna.



Díth mhór daoine do thabhairt ar feraibh Breifne uile eitir lethadh
agus mharbhadh la Muintir Feódachán ar Tulaigh Odra ar Sliabh
da Chon conar lugha ina dá fhichit i neasbaidh im Concobhar mac
Domhnaill Mec Suibhne ar ndul dó tria bhaoís agus óige for an
siobhal sin, Cuid do Dartraighibh agus cuid oile do muintir cloinne
Aedha Mhég Uidhir do mharbhadh ann.



Murchadh mac Ui Brain do écc.



MaoilSeachloinn mac Concobhair Anabaidh Uí Cheallaigh mac tighearna
Ó Maine do mharbhadh daon urchor do gha la Seaan Cam Ó tTaidhg
do muintir Uí Choncobhair.



Maoileaclainn Ó Máille adhbhar tighearna Umaill do marbhadh la
cloinn Uí Mháille.



Matha mac Tomais Uí Chuirrnín ollamh na Breifne, saoi coitchenn
i sencus agus hi seinm do écc ina tigh féin.



O Cobhthaigh .i. Maoileachlainn mac An Chlassaigh Uí Chobhthaigh
do mharbhadh la hÉmann mac Hoiberd Dalatún.


L. 878


AOIS CRIOST, 1430.



Aoís Criost, míle, cethri chéd triocat.



Giolla na Naomh Ua Lennáin canánach agus Sacrita Lesa Gabhail décc.



Slóigeadh mhor la hEóghan mac Neill Óicc Ui Neill go Gallaibh
Machaire Oirghiall. Ro haircceadh imorro agus ro lomradh agus
ro loiscceadh Galldacht Machaire Airghiall uile leis. Ro loiscc
bheos dúnadh Tragha Baile, agus ro chuir aitreabha an bhaile fó
chíos agus fó umhla dhó, agus tainicc dia tigh co mbuaidh agus cosgar.



Sloigheadh mór oile lá hEoghan co maithibh an chuiccidh uime isin
Anghaile, agus a dhul dna gus an senlongphort do chóidh iaromh
aisidhe co Caill Salaigh, agus ro bhaoí sealat ann na chomhnaidhe,
do chuaidh iar sin co Frémhainn Mhidhe. Tangattar din Gaoidhil an
deisceirt Ua Concobhair Failgigh, .i. An Calbhach, Ua MaolMhuaidh,
agus Ua Madadháin, Mag Eochagán agus Ua Maoíleachlainn i ccoinne
Eóghain do ghabhail a thuarusdail. Ro loiscceadh Iarthar Midhe
uile lás na sluacchaibh sin im Chill Biccsighi. Táinicc Barún
Dealbna, Ploingcédaigh, Oirebertaigh, agus Goill Iarthair Mhidhe
co coitcheann i ccoinne Eoghain Ui Neill do thabhairt a riara dhó
dar cend a ttíre. Do bertsatt iaromh agus do rónsat sidh. Soais
Eoghan dia thigh iar mbuaidh agus cosgar, agus rug mac Uí Fherghail
.i. mac Domhnaill Bhuidhe lais go Dún nGenainn mar braghaid tar
cenn tighearnais Uí Fherghail.



Mág Uidhir Tomas (.i. An Giolla Dubh) tighearna Fer Manach fri ré
sé mbliadhan dég ar fichit fear einigh coitchinn fri truaghaibh agus
trénaibh, fer cumhdaighthe mainistreach, ceall, agus reglés, agus
dealbh niomdha, fer siodhaighthe tuath agus taoiseach, agus cosanta
a criche ar a chomharsain, fer ro charsat tuath agus ecclais


L. 880


ar fheabus a fhollamhnaighthi décc iar mbuaidh nongtha agus naithrighe.
Ro hoirdneadh a mhac Tomás Óg ina ionadh do réir togha tuaithe agus
eccailsi.



Niall mac Enrí Uí Neill décc.



Coccadh mor eitir Mág Cárthaigh Riabhach agus an tIarla, .i. Sémus,
agus caislen Cille Britain do ghabhail las an Iarla ar Mag Cártaigh,
agus a thabhairt do Donnchadh Mhág Cartaigh dearbrathair esidhe do
Mac Carthaigh do bhaoí ina fharradh ag toghail an caislein.



Slóiccheadh lá Mac Uilliam Cloinne Riocaird, agus lá Mac Donnchaidh
Tíre Oilealla, agus lá Mac Domhnaill .i. Brian mic Muirche rtaigh
Ui Conchobhair hi Conmaicne Chúile, loiscthe móra do dhenamh leó,
agus Aedh mac Uí Concobhair Ruaidh, agus Cairpre mac Briain Ui Birn
do mharbhadh leó, agus a tteacht dia ttighibh iar ccosgar.



Caislén Tuillsgi go ghabháil la Cathal mac Ui Concobhair
Ruaidh ar cloinn Toirrdhealbhaigh Óig mic Aedha mic Toirrdhealbhaigh
Ui Concobair.



Brian mac Tighernáin Óicc Ui Ruairc do mharbhadh lá chloinn
Mhaoíleachlainn Még Ragnaill hi Maothail Mancháin agus Donnchadh
Mac Tighearnáin do cur don ruaig sin i mainistir Maotla. Donnchadh
fein do thecht amach tar cenn a muintire, ar ionnchaibh Mhég Raghnaill,
agus Síth do dhénomh eatorra, agus éraic Briain do dhíol iarsin la
hUa Ruairc.



Art Ua Ruairc adbar tighearna na Breifne do mharbhadh ina thigh
fein i meabhail la mac a dherbrathar, .i. Maghnas mac Concobhair
Ui Ruairc seachtmhain ria cCáiscc do shonradh.



Tadhg mac Donnchaidh mic Muirceartaigh do écc.



Mac Lochlainn Ui Ruairc, .i. Uilliam Ruadh do écc.



Donnchadh Ócc mac Mec Lochlainn do écc.



Ferghal mac Baothgalaigh mic Taidhg Mec Aedhaccain ollamh Iochtair
Connacht


L. 882


i ffeinechas saoi coitchend in gach ceirtt, agus fear tighe naoidheadh
da gach aen no thigedh dia shaighidh do ecc iar ndeighbethaidh.



AOIS CRIOST, 1431.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, triochatt, a haon.



An tepscop O Martain, .i. epscop Clochair do ecc.



An tepscop O MaolAccain, .i. epscop Leithglinne do ecc.



Tadhg Ua hEoghain oifficel Locha hErne saoí leigind décc.



Siomón Mhág Garacháin cananach do mhuintir Leasa Gabhail décc.



Ua Concobhair Corca Modruadh, .i. Muirchertach do mharbhadh lá
cloinn a dearbhrathar féin.



Conn Ua Maoíleachlainn rioghdamhna Midhe do mharbhadh lá muintir
na hAngaile agus lá Gallaibh Iarthair Mhidhe, agus a brathair
Corc do ghabhail.



Gearalt Caomhanach rioghdamhna Laighen saoí einigh agus engnamha
eisidhe décc.



Mag Raghnaill, .i. Sefraidh, fer dearscaighthe, agus cenn a
cheneoil feisin decc.



Seaan mac ConConnacht mic Pilib Mhég Uidhir do mharbhadh lá Teallach
Eachdhach, iar ndul dia soicchidh ar a niocht fein dia ttir, Brian
Caoch mac Mhecc Samhradháin asé ro fheall fair, agus nír bhó torbha
do Brian sin uair torcairsídhe agus drong dia mhuintir imaille fris.
Ni raibhe Seaan cenmotha móirsheiser agus ro bháttar an lucht oile
cethrachat ina aghaidh, agus ro fortamhlaigh an tanfhorlann fair gur
ro marbhadh samhlaidh.



Mag Uidhir, .i. Tomás do dhul sluagh mór i tTeallach Eachdhach
do dhioghail a brathar forra. Ro hindreadh, ro creachadh, agus
ro haircceadh an tír leis gur ro mharbh sochaidhe dia maithibh. Ro loisg
dno baile Mhég Samhradháin, agus táinicc dia thigh iar ccosgar.



Crecha móra do dhénamh, agus daoíne iomdha do mharbhadh la Maghnus Mag
Mathghamhna ar Ghallaibh.


L. 884


Sloigheadh mór la hEoghan Ua Neill, lá Mag Uidhir, agus lá hUa
Raghallaigh go Mac Uidhilín, agus a thír do creachadh agus
do mhilleadh leó. Eoghan cona shlogh agus cona caoraigheacht
do beith leth ráithe is in tír ag milleadh arbhann, agus ag losccadh
foirgneamh, agus iompudh dhó hi tTír Eoghain iarttain.



Enrí mac Eoghain mic Neill Óicc Ui Néill do ghabháil lá Neachtain
Ua nDomhnaill. Coinne do dhénamh dEoghan Ua Neill agus do Neachtain
fri aroile, agus sidh do dénamh dhóibh ina nimreasain fri aroile, agus
Enrí do leigean amach.



Neachtain Ó Domhnaill do dhol for ionnsoighidh co caislén Locha
Laoghaire, agus a ghabháil dó for Toirrdhealbhach Ua nDomhnaill,
agus a bfuair ann dedáil do breith lais.



Marcsluagh mór Gall do thocht for creich hi cCloinn An Chaoich Uí
Raigilligh. Magnus mac Ardghail Meg Mathghamhna do dhol an lá cédna
ar creich i nGallaibh, agus iar bfios sgel na nGall dó do chóidh ina
ndeadhaidh co tinneasnach, agus fuair iatt ag forchoimhéd a ccreche.
Ro ionnsoigh fothaibh, Ro ben a ccreacha dhíobh, do gabhadh lais a
maithe, agus do marbhadh drong oile bheós, agus tainicc dia thigh iar
mbreith bhuadha.



Domhnall Mac Giolla Pattraicc mac tighearna Osraighe décc.



Barrdubh ingen Uí Ruairc bean craibhdeach deigeinigh décc.



Aine inghen Uí Ruairc ben Ui Fherghail décc.



Mag Carmaic FearManach .i. GiollaPatraic agus Muirceartach
mac Pilib do mharbhadh lá Donnchadh Mac Carmaic cona muintir.



Moein mac Enri Í Gairmleadhaigh do marbhadh la Domhnall mac Taidhg
mic Cathail Óicc, agus la hÓ nDuirnín.



Gillebert Ua Duibgennáin agus Eoghan Ua Fialáin saoí le dan
décc.



Domhnall mac Dauid Ui Thuathail décc.



Conall mac Neachtain Uí Domhnaill do thocht for creich i tTír Aodha
for Mhac an Ulltaigh, agus Muintir Gallcubhair agus clann Mhec
an Ulltaigh do breith fair, agus Conall do mharbhadh daon urchor
do shaighit.


L. 886


Mac Murchadha tighearna Laighen .i. Donnchadh mac Airt Chaomhánaigh
do dhol ar ionnsaighidh i ccondae Bhaile Atha Cliath, agus na Goill
do eirghe amach, agus maidhm do thabhairt la Mac Murchadha ar Ghallaibh
i ttús laí, agus sochaidhe díobh do mharbhadh, agus édail iomdha
do bhein diobh. Goill do aithtionol sa ló cédna iar sin, agus breit
doibh ar mhuintir Mec Murchadha deireadh laí, agus édala mora aca,
brisseadh forra la Gallaibh, agus drong da namhsaibh do marbhadh fa
Mhac an Mhidhigh mic Taidg do Siol mBriain, agus fa dá mhac Uí
Concobhair Ciarraighe, agus Ó Tuathail do gabhail ann.



AOIS CRIOST, 1432.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, triochat, a dó.



Art mac Cathmhaoíl epscop Clochair saoí craibhdheach, fear thighe
aoidheadh coitchind do bochtaibh agus daidelgneachaibh an Choimdheadh
décc iar naithrighe.



Ua Néill, .i. Domnall Bocc mac Enri Aimhreidh do mharbhadh i
noirecht Ui Cathain lá da mac Diarmada Ui Cathain .i. Domhnall
agus Aibhne, agus la Cathanchaibh archena iar ngabhail tighe fair.
Ro marbadh dna, Domhnall mac Í Neill, agus Patraicc Ó MaoilCallainn,
agus mac Í Meallain. Eoghan mac Néill Óigh Ui Néill do oirdneadh
ina ionadh ar Leic na Riogh i tTulaigh Occ.



Coinne do dhenamh lá hUa Néill (Eoghan) ar Caol Uiscce ré cloinn
Domhnaill mic Muirchertaig .i. Eoghan agus Toirrdhealbhach Carrach,
do chengal dóibh ré aroile


L. 888


i naghaidh Uí Dhomhnaill. Ceithre fichit marcach aseadh lion
do chottarsidhe agus clann Mec Donnchaidh is in ccoinne sin. Ua
Domhnaill, .i. Niall do chor a mhuintire do choimhéd an chaoil
do thoirrmeascc na coinne. O Neill agus Mag Uidhir do tocht ar an
ccaol, agus muintir Ui Dhomhnaill do thegmháil friú iar ttocht do
sochraide Mhég Uidhir hi ttír. Sraointear forra ar fhud Mhiodhbuilg.
Ro marbhadh, agus ro loiteadh daoíne iomdha la Cenel cConaill don cur
sin. Ar a aoi tangattar clann Domhnaill mic Muircheartaigh airm i
raibhe Ua Neill, agus do bertsat a lamha diaroile fri comall a
ccataidh agus a ccaradraidh.



Coccadh mór do eirghe eidir Ua Neill agus Ua Domhnaill, agus Énrí
mac Ui Néill do dol go Slicceach ar cenn cloinne Domhnaill mic
Muircertaigh. O Domhnaill, agus O Ruairc .i. Tadhg, agus clann
Aodha Mheg Uidhir do beith i foraire rempa an ccein baoi Énrí
thiar, Enri agus Cairprigh do thocht ar Maigh Ene. Mag Uidhir,
.i. Tomas Ócc do thabhairt choblaigh lais for Caol Uiscce i ccoinne
Énri agus Cairbreach, agus a mbreith slán lais dia tigh.



Slóiccheadh mór lá hUa Néill, lá Mag Uidhir, agus lá mac Ui Néill
Bhuidhe hi cCenél Moain fri hucht Ui Dhomhnaill co mbatar ó fhél
Cross go Lughnasadh hisuidhe aghaidh i naghaidh. Ro gonadh agus
ro marbhadh daoíne iomdha etorra an airet sin. Ro loiscceadh baile
Uí Dhomhnaill agus baile Neachtain don chur sin, agus tiaghaid dia
ttighibh dibhlinibh gan sídh gan ossadh.



Creacha mora minci ar Ghallaibh, agus daoíne iomdha do mharbhadh lá
Maghnas Mhág Mathghamhna dona Gallaibh cédna, agus ro tógbait a
ccionna for cuaillibh gharrdha Baile na Lurgan, .i. dún arus Magnusa
budhéin combó gráin agus adhuath lá lucht a bfairccsena a silleadh.


L. 890


Eoghan mac Mhég Cárthaigh Riabhaigh do dol ar creich go Cind Saile,
agus a marbhadh daon urchor.



Mág Mathghamhna Brian mac Ardghail do dhol i naghaidh Ui Neill,
agus i naghaidh a braithreach fein, Rúdhraighe agus Maghnus, agus
a chaoraigheacht do breith lais i ccleith Gall.



Sluagh Gall do thionol, agus a techt lá Mág Mathghamhna i
nAirghiallaibh, Dartraighi Coininsi do losccadh leo. Lotar aissíde
co machaire Arda Macha, agus tucsat araibhe do bhiadh is na
teamplaibh estibh agus ro loiscset é ar faithche an bhaile. Do bhensat
comhadha móra do sruithibh agus do mhacaibh eccalsa an bhaile dar cenn
a necclas danacal ar losccadh. Tiagaid Gaill agus Mag Matgamhna
dia ttigibh iaramh.



Maoileachlainn Maineach Mac ConMara taoiseach Cloinne Cuilén décc.



Tadhg Ua Mathghamhna adhbhar tighearna Corca Baiscind, agus
MaolMórdha Ua Raghallaigh decc.



Toirrdhealbhach mac Seaain Ui Raghallaigh décc.



Cathal mac Tomáis Ui Fherghail décc.



Ua Duibhgeannáin Cille Rónáin .i. Matha Glas saoí ollamhan lé
Senchus décc.



Gregoir mac Seaain Ui MhaoilConaire adhbhar suadh lé senchus décc.



Tadhg mac Domhnaill mic Briain Ui Dubhda tighearna Ua fFiachrach
fear tucc a duthcus da gach nduine ina thír eittir cill agus tuaith,
fear congmála cadhais déiccsibh agus dfiledhaibh do écc 16. Ianuarii.



Niall Ruadh mac Enri Uí Neill do écc.



Uatér A Búrc mac meic Iarla Uladh fer dercach daonnachtach do écc.


L. 892


Creacha mora do denamh dUa Domhnaill ar Ua Neill.



Creach ele bheós do dhenamh la Brian Occ Ó Neill ar Ua Néill an
lá cédna.



Coccadh mor eitir Ó cCerbaill tighearna Éle agus Iarla Urmumhan.
An tIarla do thecht i nÉlibh go sluagh mór imaille fris. An tír
do mhilleadh, agus da chaislén Ui Cearbaill do briseadh lais.



Mac Murchadha tighearna Laighen do milleadh na Galldachta co mór.
Indsaighidh do dhenamh do Ghallaibh ar Mac Murchadha, agus ruaig
do thabhairt do Ghallaibh, agus Ualtar Toibin do gabhail ar an ruaig
sin, agus daoine iomdha do lot do marbhadh, agus do gabail diobh.



AOIS CRIOST, 1433.



Aoís Críost, míle, cethre chéd triochatt atri.



Coccadh mór eitir Chenél cConaill agus Eoghain. Ua Domhnaill, Niall
Garbh mac Toirrdhealbhaigh an Fhíona cona shochraide do dhul isin
Duibhtrian do chongnamh lá Mac Uidhilín. Ua Néill .i. Eoghan do dhul
sluagh mor illenmain Ui Domnaill, agus Mic Uidhlín. Tainic dna
Mac Domhnaill na hAlban co ccobhlach mór hi ccomhdail Uí Neill
do chongnamh lais. Do choidhset na hAlbanaigh fo chaoruighecht Mic
Uidhilín agus Roiberd Sabhaoís go rabhsat for a ccomas, agus
tuacadar ár dearmhair agus díth daoine for Mac Uidhilín agus
for Roiberd, agus a ttearna dia muintir as an Duibhtrian torchrattar
uile durmhór ag Fersait an Chaisléin Nui.



Do chuaidh O Neill as a haithle, Enrí a mhac, agus Mac Domhnaill
cona slocchaibh go hAird Glais, agus ro loiscceadh í leó.
Do dheachaidh iaromh Mac Domnaill cona Albanchaibh ina longaibh
ó Áird Glais go hInis Eoghain, agus Ó Neill cona shlocchaibh
for tír ina ccoinne do iondradh Tíre Conaill. Neachtain Ua Domnaill
dna, agus inghen Uí Concobhair Fhailghigh ben Uí Dhomhnaill, agus
meic tighearnadh Conallach do thocht ina ccomdail go hInis Eoghain,
agus do righensat síth lá hUa Néill gan ched dUa nDomhnaill.


L. 894


Ua Domhnaill imorro agus Mac Uidhilín do chóttar sidhe go Gallaibh
Mide do dhénamh cengail agus caradraidh riú agus ré fer ionaid an rígh,
agus tuccsat sluagh mor leó go machaire Arda Macha, agus do chóidhset
na Goill fón mainistir. Ro iompaidhsed iaromh gan neart do ghabháil
don turus sin. O Domhnaill do dhul timcheall na Midhe siar go
hÁth Luain aissidhe i nUíbh Maine iar sin tarsna machaire Connacht
i Muigh Luircc go Mac Diarmada agus go hUa Ruairc .i. Tadhg
mac Tighearnain, agus Ua Ruairc do dol lais tar Eirne, Ua Neill,
agus Mág Uidhir do thocht co CaolUisce hi ccoinne Uí Dhomhnaill,
agus síth carthanach do dhénamh dóibh fri aroile. Mac Uidhilín
do choinnmhedh etorra do Ghallaibh machaire Airghiall ar ná indarbadh
dUa Nell.



Eccneachán Ua Domhnaill .i. mac Toirrdhealbhaigh, do dhol ar crech
ar a dearbhrathair ar Donnchadh .i. Donnchadh na Coilleadh, Ua
nDomhnaill agus Donnchadh do lenmain a chreche agus Éccnechan
do mharbhadh lais a mBel Átha Caoláin.



Coimheirge choccadh do beith eitir Mhág Raghnaill an Magha agus clann
Mhaoíleachlainn Mhég Raghnaill. Cland Maoíleachloinn do tabhairt
cloinne Mathghamhna Mhéc Caba ar buannacht cuca do chongnamh leó.
Do choidhsiod ar ionnsoighidh is in Magh, agus ro loisgset baile
Cathail Meg Raghnaill. Rug tóir mhór orra ag fágbháil an baile dhóibh.
Airisit an clann sin Mathghamhna ar deireadh, Ro marbhadh triur do
chloinn Mathghamhna ar an lathair sin, Ross Donnchadh agus Brian
co sochaidhibh oile immaille friú. Ro gabhadh beós Ruaidhrí a sinnsear
osé lethmharbh. Teárna an cúicceadh mac, Toirrdhealbhach Ballach.
Una inghean Seaain Ui Raghailligh ammathairsidhe.



Mac Maghnusa Mhég Uidhir, .i. Cathal fear tighe aoidheadh coitchinn
décc, agus a mhac, .i. Cathal do oirdneadh ina ionadh lá hUa Neill
agus lá Mag Uidhir.



Cathal Dubh mac Ui Conchobair Ruaidh décc.


L. 896


Da ghairm choitchenna einigh do thabhairt do Mairghréicc inghen Uí
Cerbhaill ben Ui Conchobhair Fhailghigh (an Calbhach) do dhamhaibh
agus do chliaraibh.



Samhradh gortach is in mbliadhain si dá ngoirthí (aimsir imchian iaromh)
Samhradh na MearAithne uair ní aithnigheadh neach caomh ná caradh la
méd na gorta.



Ua Cathain, .i. Goffraidh mac ConMuighe Uí Chathain do écc.



Mac ConMara, .i. Mac Con Cendmhór taoiseach Cloinne Cuiléin do écc.



Mac Uidhilín do indarbadh as a thír féin la cloinn mec Ui Neill
Bhuidhe, agus a chur i nAird Uladh i ccend Meic an tSábhaísigh.



AOIS CRIOST, 1434.



Aoís Criost, mile, ceithre ched, triochat a cethair.



Feilim mac Mathghamhna Uí Lochlainn easpucc Cille Fionnabhrach
do écc.



Coccadh ar neirghe eittir Ua nDomnaill .i. Niall, agus a dherbhrathair
Neachtain fodaigh marbhta Eiccnechain Uí Domhnaill. Crecha agus
marbtha iomdha do denamh etorra. Neachtain do thocht i ccléth
cloinne Domhnaill mic Muircertaigh. Crech do denamh la hUa nDomnaill
ar an Magh agus i cCairpre ar cloinn Domnaill mic Muircertaigh
agus ar Neachtain. Nechtain agus Brian mac Domhnaill agus clann
Domhnaill arcena do dhol ar in Magh agus i tTír Aedha do dhioghail
na ccrech sin. Foirgnéamha do losccadh leó, mairbhédala agus fo chrodh
do foghbháil doibh. Neachtain do dhol i tTír Conuill doridhisi,
agus crecha do denamh dó ar Choncobhar mac Í Dhomhnaill. Concobhar
do dhol i cCairpre go ro creachadh lais crioch Chairpre uile.



An coccadh cédna bheos eittir Ua nDomhnaill agus Nechtain agus
Neachtain do dhol i ccend Meic Uidhilín agus Briain Óicc Í Neill
do choccadh ar Ua nDomhnaill.


L. 898


Ua Domhnaill agus Ó Neill do shuidhi a ttimceall chaisléin Neachtain,
.i. Caislen na Finne. Battar cian is in iomshuidhe, ar aoi nir fhéadsat
an baile do ghabhail.



Lucas Ua Leannáin prióir Leasa Gabhail, agus Matha Ua Congaile
aircindeach Rossa Airthir décc.



Ua Neill .i. Eoghain, agus Ua Domhnaill .i. Niall, do léirthionol
an chuíccidh immaille friú do dhul do mhilleadh agus do orccain Gall
Midhe. Tangadar Goill Tragha Baile hi ccoinne Uí Neill, agus
tucsat a chios dó, agus seóid iomdha archena. Do chóidhsed iaromh gur
ro loisccset Machaire Oirghiall.



Tiad dona clann Uí Neill do losccadh na ndaingen badar lá druing dona
Gallaibh. An tan badar occ an fforlosccadh hísin ní ro ráthaighset ní
go riacht fear ionait an righ cona shochraide ina ndócum. Do radsat
clann Ui Neill Enrí, agus Aodh a muintir rempa, agus do bertsat
sciath tar lorcc dia neis go tternáttar as gan mharbhadh gan mudhughadh
nech uaidhibh. Luidh doni Ua Domhnaill agus a mhac Toirrdhealbhach
adhbhar tighearna Thíri Conaill agus mac Cathmhaoil an lá cédna
do chuingeadh oirgne agus édala hi conair naile. Aseadh dus fucc
a nainshén i cceann marcshluaigh adhbhail do Ghallaibh. Ro iadhsat
ina ttimcheall. Battarsomh occ iomchosnamh friú frí ré fada gur
ro marbhadh Toirrdhealbhac Ua Domhnaill .i. an lá iar ffeil Michil,
agus Mac Cathmhaoil, agus Aodh mac An Epscoip Meic Cathmaoil, agus
sochaidhe ele. Ro gabhadh Ua Domhnaill iar marbhadh a mhuintire, agus
tuccadh dfior ionaid an Rígh ar tteacht i nErinn, .i. mac Seon


L. 900


Stanlaii, agus ro cuireadh é iar sin i láimh go hAth Cliath.
Ro gabhadh dona mac Maghnasa Caoich Ui Domhnail araon la hUa
nDomhnaill don chur sin.



O Ruairc .i. Tadhg mac Tighearnáin décc.



Donn Cathanach Mág Uidhir décc.



O Broin .i. Donnchadh do écc.



Mac ConMidhe (MaoilIosa) ollamh Uí Néill le dán, agus Mac Cruitín
.i. Sencha Mac Cruitín ollamh Tuadhmumhan i senchus saoi choitcenn
in gach ceird do écc.



Diarmait mac Muirceartaigh Gairbh Uí Sechnasaigh do mharbhadh dia
eoch fein ag cor crú fuirre.



O Ceallaigh, agus Mac Diarmata, agus Tadhg mac Ui Choncobhair
Ruaidh do dhol ar ionnsaighidh go Baile an Topair. Deabhaidh
do beith etorra, agus lucht an baile, sochaidhe do lot i muigh agus
istigh uadhaibh agus fer don muintir amuigh do bhein chasnaighe do
bhun bonnsaighe boí ina laimh, agus teine do chor is in ccasnaigh i
mbun na bonnsaighi cédna, agus an bhonnsach do theilgionn isteach isin
mbadhbdún, agus a buain i ttaobh tighe baoi ann, an tech sin do losccadh,
agus an tech eile ba coimhnesa dó agus urmhor an bhaile, agus an
badhbdhún do losccadh, agus iliomat da gach maith baoí is in mbaile
do mhilleadh agus do losccadh don chur sin.



AOIS CRIOST, 1435.



Aoís Criost, mile, ceithre ched, triochatt a cúicc.



An tepscop Ruadh Ó hEghra, epscop Achaidh Conaire do ecc.



O Domhnaill .i. Niall Garbh do bhreith i Saxoibh.



Reodh agus aigh anacnata is in mbliadhain si go nimtiaghdais cach
locha agus aibhne Ereann ar na lecaibh eaghha.


L. 902


O Ferghail Domhnall mac Seaain taoiseach Muintire hAnghaile do écc.



Bran O Broin adbar tighearna Criche Branach do ecc.



O Néll do dhul sluagh i bFearaibh Manach, agus longport do ghabháil
dó ag Craoibh ua fFuadachain, agus baoi ainnsidhe co cenn theora
noidhche cona láibh. Fir Mhanach do chor a ccethra agus a
nimirgedh uile tar Loch Eirne siar, agus nochar bhó i nethraibh
itir oct bá for leic oighreadh baoí fór an loch ar nó imthighdís eich
agus capaill fo a neiredhaibh an loch lá méd an reóidh. Iar ttionol
a shlóigh do Mag Uidhir ré hacchaidh Ui Néill do rinne sith ris,
agus do choidh ina chend iarttain. Asedh luidh O Néill cona
shochraide hi tTir Chonaill gur ro loiscc agus gur ro indir blaidh
móir dhi, agus ro marbhadh lais Sean mac Domhnaill Ui Domhnaill
durchur do soighid. Soais dia thigh iar ccosgar.



Domhnall mac Eoghain Meg Carthaigh féchemh coitcent do bochtaibh,
agus daidhilgneachaibh do mharbhadh lá Tadhg mac Corbmaic mic
Diarmada Még Cárthaigh.



Donn mac ConConnacht Még Uidhir décc i nurd cananach i cCluain
Eoais iar mbuaidh naithrighe agus iar ccor an tsaogail de ar ghradh
an Choimdheadh rias an tan sin.



Comhaonta choccaidh do dhénamh lá Brian Ócc Ó Néill agus lá
Neachtain Ua nDomhnaill i naghaidh Ui Neill (Eoghan), agus a
chloinne (Enrí, agus Eoghan). Ua Néill agus a chlann do breith
a ccaoraigheacht leó do dul i cCenel Moáin hi ccoinne Neachtain
agus Bhriain. Ní ro airis Ua Neill gur ro ghabh longport is na
Rasaibh. Od chuala Neachtain agus Brian Óg indsin tionóilit
a slógha co tinnesnach i nenionadh ar dhaigh amais longpairt
do thabhairt for Ua Neill, agus ní ro ansat dia rémim go riachtattar
an longport i mbaoi Ua Néill. Do gniad deabhaidh gur ro ionnarbsat
Ua Néill as a longport, agus airisit fein airm i mbaoi Ua Neill.



Bá hadhnair agus bá hathais lá hUa Neill cona chloinn, agus lá
Mac Domhnaill Galloglach a ndíochur as in maighin i raghbhaiset
conidh í comairle do righénsat ammas longpairt do thabhairt for an
sluagh tria forailemh Enrí Ui Neill baoi oga forcongra forra. Acht
chena ro gabh greim an greassadh laoidheadh sin


L. 904


dona hógaibh ar ro ionnsoighsead co neimhlesc, agus go taoi toitenach
an longport, agus Enri hi remhthus rempa go rangador lár medhon a
namhad. Do rala eitir Mac Domhnaill Gallocclach agus Mac Suibne
Fanat co mbátar laoích agá ledradh agus agá luathairleach eatorra
adiú agus anall. Ní aithnigheadh cara ná namha aroile annsin lá
dorchacht na haidhche agus lá dlús na laochraidhe for aroile. Nó
sgeindís dna aoibhle teneadh do cheinnbhertaibh na ccuradh agus do
lúireachaibh na laochraidhe. Imá ccomhráinic dAodh Ua Néill agus
do Brian Ua Neill fri aroile go ttarat Aodh forgamh do shleigh for
Brian gur ro crechtnaigh é go mor. At laoi iaromh Brian agus
Neachtain as in iomaireacc, agus fágbhait a ngalloglaigh dia neis.
Oro airigh Mac Suibhne Neachtain agus Brian Ócc dia fhagbáil
aseadh do róine sciath tar lorg do thabhairt i ndeóidh a mhuintire,
agus an lathair sin dfágbháil gan ráthuccadh dUa Néill. O ro fhidir
Enrí cona braithribh indsin, Ro lensat Mac Suibhne co Sliabh
Truim, agus ro sraoineadh fair. Ro gabhadh é dna go sochaidhibh dia
mhuintir imaille fris. Ro ba cosgrach Ua Neill don turus sin.



Neachtain Ua Domhnaill do thabhairt chaisléin Atha Seanaigh do
Brian Ócc Ua Néill ar chomhaontadh choccadh fris i naghaidh Ui
Néill. Ro fheall Brian iarttain for Neachtain agus do chóidh
do soighidh Ui Neill gan cead do Neachtain, agus ro fagaibh a
bhardadha hi ccaislén Atha Senaigh. Iar ndul hi ccenn Ui Neill
do Brian ro gabadh é lais, agus ro scaitheadh cos agus lamh de, agus
ro ciorrbadh a dhias mac fon ccumma cetna, agus atbath fear diobh fo
cédóir.



O Gadhra do mharbhadh la a bhraithribh fein i nInis Bolcc ar
Loch Techett.



Domhnall mac Ferghail Chaoich Uí Eghra do mharbhadh la Mac
Maghnusa mic Diarmata Meic Donnchaidh.



Caislén Ui Ruairc do ghabháil la Donnchadh mBacach Ua Ruairc
for cloinn


L. 906


Taidhg Ui Ruairc. Crecha do denam iarsin la cloinn Ticcernain Ui
Ruairc ar Dhonnchadh mBacach i cCoill an Anma.



O Ruairc do gairm do Lochlainn Ua Ruairc .i. mac Taidhg Ui Ruairc.



Creacha mora do denamh la Neachtain Ua nDomhnaill ar Ua Neill.



Mac Briain Óicc mic Enri Í Neill do dhol ar creich i tTír Aedha,
agus cuid do lucht tighe Í Domhnaill (Neill) do breith fair. A chrech
do bhein de agus é fein do ghabhail agus drong mór da mhuintir do mharbadh.



O Domhnalláin, Corbmac mac Maoilechlainn, O hUiccinn Domhnall Bacach,
agus Cairpri O Cuirnín do écc.



Mac Baitin, .i. Roibertt Bairéd tighearna Thíre hAmalgadha, fer
dércach daonachtach deigheinigh agus fear do chosain a chrioch duithche
daimdeóin Gall Connacht do écc.



AOIS CRIOST, 1436.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, triochat, a Sé.



Coccadh mór do loisccthibh, do chreachaibh, agus do mharbhthaibh ag
Ua cConcobair fFailghe fri Gallaibh i ndioghail Ui Dhomhnaill a
clemhna baoí illáimh aca.



Niall mac Eoghain Ui Néill do mharbhadh ar greis ina thigh féin lá
Cloinn Cionaíth an Triúcha, la cloinn Enri Uí Neill, agus la
hOirghiallaibh, agus sochaidhe dia mhuintir imaille fris.



Concobhar mac Seaain Ui Raghailligh mac tighearna na Breifne saoí
deageinigh dég.



Crannócc Locha Laoghaire do ghabháil lá cloinn Briain Óicc Ui
Néill. Ua Neill agus Enrí do thocht gus an loch, agus teachta
do chor uatha ar cenn MhégUidhir Tomás Óg, agus iar na rochtain
ro triallsat arthraighe do denamh do dhul forsan ccrannóicc a mbattar
clann Briain Óig, as í comairle do ronsad clann Briain an crannocc
do thabairt dUa Neill, agus sith do dhenamh fris. O Néill agus
Mag Uidhir


L. 908


iarsin do dhol ar ionnsoighidh hi tTír Aodha creacha iomdha, edala,
agus echta do dhenamh leó, agus a ttecht iarsin dia ttighibh.



Murchadh mac Corbmaic Mec Donnchaidh adhbhar tighearna Thire hOilealla
do ég.



Indsoighidh do dhenamh la cloinn Meic Dhonnchaidh agus la cloinn
Tomaltaigh Óig Mec Dhonnchaidh hi cCúil Ó fFind ar Ó nGadhra,
agus ar Tadhg Mac Donnchaidh. Ruaig do thabhairt ar cloinn Meic
Donnchaidh, agus móirsheiser do mharbhadh dhíobh im Conchobhar Camm
Ó nGadhra, agus ba heisidhe ro mharbh Ó Gadhra a dearbhrathair féin
i ffiull riasan tan sin.



Maghnus Ruadh mac Maoileachlainn mic Flaithbertaigh Ui Ruairc do écc.



Giolla Íosa mac Aedhagáin ollamh Meic Baitin i féineachus fear
diadha déarcach daonachtach, agus oide scol i féineachus agus filidheacht
do écc.



Geanann Mhac Cruitín adhbar ollamhan Tuadhmhumhan hi senchus
do bhathadh, ni bhaoí i Leith Mogha ina ré adhbhar senchadha ro ba
ferr inás.



AOIS CRIOST, 1437.



Aoís Criost, míle, ceithre ched, triochat, a Seacht.



Airdespucc Connacht do écc. Do Chloinn Feorais eisidhe.



Sith do dhénamh dUa Neill, agus do Nechtain Ua nDomnaill.



Indsaicchidh do dhenamh la Concobhar Ua nDomnaill ar mhac Nechtain Ui
Domhnaill, agus dá mhac Eoghain Ruaidh Mec Suibhne go sochaidhibh
ele do marbhadh don chur sin.



Coccadh etir Cathaoir Ua cConchobhair Failge bráthair Ui Chonchobhair
agus Ua Concobhair budhein, agus Cathaoir do dhol i ccléth Gall,
agus a dhol iarsin co nGallaibh lais i nUibh Failge, agus baile
Diarmata Uí Concobhair do losccadh lais co mbailtibh eile genmotha,
daoini iomdha do lot agus do mharbhadh lais.


L. 910


Coccadh mór bheos ag Ua cConcobhair fFailge re Gallaibh na Midhe do
creachaibh agus do mharbhthaibh daoine.



Hanraoi O Riain tigerna Ua nDróna do ecc.



Mac Oisdelb .i. Emann an Mhachaire do ecc.



Coccadh mór ag Mag Mathgamhna agus ag Maghnus Mag Mathgamhna re
aroile. Maghnus do dhol i ccend Í Neill agus a chloinne, agus Mág
Mathgamhna do dhol hi ccleith Gall.



Coccadh mor eittir Ua Neill agus Brian Ócc O Neill.



Maoíleachlainn Ua MaolChonaire décc.



Giolla Padraicc mac Conchobhair Uí Charmaic décc.



AOIS CRIOST, 1438.



Aoís Criost, míle ceithre chéd, triochatt, a hocht.



An teapscob Ó Gallchobair .i. Lochlainn décc. Epscop Ratha Both
esidhe.



Prioir Chille Maighneann décc. Mac meic dIarla Chille Dara
eisidhe.



Abb Chille na Manach, agus Niocól Ó Maonaigh biocaire Chaislein
mic Concobhair do écc ina ndis don plaigh.



Dondchadh na Coilleadh O Domhnaill do mharbhadh la Concobar nDonn
Ó nDomhnaill hi tTír Enda iar na creachadh don chur chéttna.



Cathaoir O Dochartaigh décc.



Pilip MágUidhir do ghabhail la MagUidhir.


L. 912


Concobhar mac Muirceartaigh Ui Dubhda tighearna cloinne Donnchaidh
Ui Dubhda do marbhadh la a braithribh fein i ffiull .i. la Taicleach
mac Corbmaic mic Donnchaidh Ui Dhubhda, agus la Ruaidhri mac Taichligh,
la Lochlainn mac mic Lochlainn Ui Dubhda, agus la Hanrai Bairett,
agus triur mac do chloinn Concobhair do marbhadh in oidhche sin
amaille friss.



Uilliam mac Ruaidhri Uí Dhubhda do écc.



Coccadh ag Ua cConcobhair fFailghe re Gallaibh na Midhe i ndioghail
Ui Dhomhnaill bheos.



Mac Meg Flannchaidh .i. Enri Ballach do mharbhadh la dreim do
Feraibh Manach i mbaile Briain Ui Uiginn ar Magh Ene.



Seaan mac Emainn A Burc do ecc don galar bhrec.



Uilliam Bairéd, .i. mac Mhec Baidin do ecc.



Uilliam mac Seain A Burc do ecc ina thigh fein.



Sith do dhenamh dUa Concobhair Failghe agus do Chathaoir Ó
Choncobair dia derbrathair fri aroile.



O Briain .i. Tadhg mac Briain Ui Briain do aithriocchadh la a
dhearbratair .i. la Mathgamain, agus Ó Briain do ghairm do
Mhathghamain.



Mac Mhec Feorais, .i. Risderd do écc.



Siurtan mac Seain Mec Oirdeilbh recte Oisdeilbh do écc.



O Clumháin ollamh Uí Eghra i ndán do écc.



Donnchadh mac Siodhraidh Ui Chuirnín saoí le Seanchus, O Dálaigh
Bréifne, .i. Aédh ollamh Ui Raighilligh le dán, Conchobhar mac
Aedhagáin ollamh Cloinne Riocaird le breithemhnus décc.



AOIS CRIOST, 1439.



Aoís Criost, mile, ceithre chéd, triochatt, a Naoí.



Iustis .i. fear ionaid Rig Saxan do thecht i nErinn, agus a gabhail
iarsin la Cathaoir mac Ui Concobhair Fhailghe, agus iar mbeith
athaidh occa ro fhuaslaicsiot Goill Atha Cliath an Iustis, agus
tucsat mac An Phloingcedaigh do Cathaoir dar a éisi.


L. 914


O Domhnaill Niall do breith go Manainn da fhuaslaccadh o Ghallaibh,
agus céd marcc do thabairt a fios a fhuaslaicthe.



O Domhnaill Niall Garbh décc i mbraighdenas hi Manaind, ba hesidhe
aon bhrágha gill Chenel cConuill agus Eoghain agus an tuaisceirt
ar chena, agus aon lán beoil Leithe Cuinn ina aimsir, fer millte
agus miimbeartha Gall go ro dhioghailsiot fair fo deóidh ina ndeirgéne
forra, fer chaomhanta agus cosanta cheirt a cheneoil i naghaidh Gall
agus Gaoidheal bátar ina aghaidh ria ttighearnas agus iar ttigernus
do gabháil do. Neachtain Ua Domnaill a dherbhrathair do oirdneadh
ina ionadh.



Mág Uidhir do ghabhail la Domhnall Ballach Mhág Uidhir i mbaile
MhégUidhir fén, agus Pilib MhágUidhir do léigen amach an lá cedna
lá Domhnall, agus an geimheal baoi for Pilip do chor la Domhnall
for Mág Uidhir i ttigh MégUidhir fadhéin. An tan at clos la Hénrí
Ua Néill MágUidhir do ghabháil ro tionoil sidhe a shluagha agus
do riacht co Port Abla Faoláin i ccoinne Pilib agus Domhnaill,
agus Mag Uidhir illáimh aca. Léccther MagUidhir amach, agus
ro gabhadh braighde oile ass .i. Emann MhágUidhir a mac féin, agus
inghen Még Eochagáin ben MégUidhir agus braighde oile
cenmótháttsomh, agus do radadh caislén Insi Ceithlenn do Dhomhnall
Ballach MhágUidhir an tan sin.



Tadhg Caoch mac Aedha mic Pilib na Tuaighe Meg Uidir décc.



Feradhach mac Duinn mic ConCondacht MegUidir do mharbhadh lá
hOirghiallaibh.



Enrí Ruadh mac Briain mec Gille Finnén, taoiseach Muintire
Peódachain décc.



Mór inghen Aedha mec Samradain ben mic Briain Mec Maghnusa
décc.



O Concobair Connacht, .i. Ri Connacht Cathal mac Ruaidhri dó écc,
19. do Mhárta, agus coccadh ar neirghe i Macaire Connacht trid
sin, .i. eittir chloinn Meic Feilimidh, agus clann Toirrdhealbhaigh
oir do goireadh Ua Concobhair do Thadhg mac Ui Choncobair Ruaidh
lá cloinn meic Feidhlimidh, agus ro goireadh Ó Concobhair


L. 916


do Aodh mac Uí Concobair Duinn la Brian mac Domhnaill mic
Muircertaigh cona bhraithribh, agus la Cloinn nDonnchaidh.



O Dochartaigh taoíseach Arda Miodhair .i. Sean Balbh mac
Concobhair do écc, agus a dearbrathair .i. Domhnall do ghabháil a
ionaid.



Diarmait O Dubhda (.i. Mac Ui Dhubhda Domhnall) adhbar tighearna
Ua fFiachrach do écc.



O hEghra Dubh Donnchadh mac Seain Ui Eghra do dhul is na braithribh
i mainistir an Bheannfhoda, agus a thighearnus do thabhairt da
dherbhrathair .i. do Chorbmac mac Seain, agus O hEghra do ghairm
dhe, agus ionad Chorbmaic do thabhairt do Shean mac An Espuicc Uí
Eghra.



Mac Ui Eaghra an Mhachaire .i. Corbmac mac Taidhg do écc.



Aodh mac Diarmata Mec Donnchaidh do écc.



Mac Neill Riabhaigh Ui Choncobhair do mharbhadh la Domhnall mac
Muircertaigh mic Domhnaill.



An Plaigh go hanffoill i nAthCliath go ro éccsat teora mile ann eittir
fhior agus mnaoi eittir biug agus mór o thossach Earraigh go deireadh
mís Mái. Donnchadh mac Ui Dhubhda .i. mac Taidhg, Concobhar mac
Domhnaill mic Corbmaic Mhec Donnchaidh, agus a bhen .i. inghen Taidhg
Mec Donnchaidh, agus biocaire Imligh Isill Donnchadh mac Tomaltaigh
Uí Beolláin, Emann A Búrc mac Mec Uilliam Cloinne Riocaird adbar
tighearna Cloinne Riocaird, iaidsidhe uile do écc don pláigh.



Eoghan O Flaithbertaigh do mharbhadh ar a leabaidh is in oidhche i
ffiull la sgoloicc dia mhuintir fein.



Domhnall mac Ruaidhri mic Taichligh Í Dhubhda do dhalladh, agus
do crochadh la Donnchad mac Muirceartaigh Ui Dhubhda.



Cathal mac Corbmaic Ui Dhubda agus a mhac do mharbhadh la Tadhg
Ruadh mac Muircertaigh Ui Dubhda is in ló cédna tre comhairle an
Donnchaidh remraite.



Crech do dhenamh dUa Chonchobhair .i. dAodh mac Ui Concobhair
Duinn ar Mhac Oisdelb Ruaidh.



O Mithidhein an Bhealaigh comhorba MoLaisi do écc.


L. 918


AOIS CRIOST, 1440.



Aoís Criost, mile, ceithre chéd, cethrachatt.



Mac Uilliam Burc .i. Uatér mac Tomais mic Sir Emainn Albanaigh
tigearna Gall Connacht, agus móráin do Ghaoidhealaibh do écc donn
plaigh sechtmain ria ffeil na Croiche is in fFogmhar, agus Mac Uilliam
do ghairm dÉmann A Búrc i nionadh a dherbhrathar.



Sith do dhenamh dUa Domhnaill Neachtain, agus dUa Neill Eoghan re
aroile.



O Dochartaigh Domhnall mac Concobhair taoiseach Arda Miodhair
do écc, agus dá Ua nDochartaigh do gairm ina ionad .i. Emann mac
Concobhair, agus Aodh mac Seain.



Mag Craith, Matha mac Marcais comarba Termainn DaBeócc décc agus
Seaan Buidhe do oirdnedh ina ionadh.



Brian mac Domhnaill mic Muirchertaigh Ui Concobhair tigherna Iochtair
Connacht, rédla ghaile agus ghaisccidh Gaoidheal a aimsire décc an
dara la ria ffeil Eoin iar mbeith 37 mbliadhna i ttighernas.



Maghnus Eóghanach Mhág Uidhir, mac sidhe Pilip, agus Catairiona
ingen Duinn mic ConConnacht MhégUidhir bean Mec Maghnusa Mhég Uidhir
décc.



Ross mac Seaain MhégUidhir, agus Fedhlimidh Ruadh mac Donnchaidh
Ruaidh Mhég Uidhir do mharbhadh.



Domhnall Ua Breislén saoí breithemhan, agus adhbhar ollamhan Fear
Manach dég.



Duibhgenn Gruamdha Ó Duibgendáin saoí senchadha décc.



Maghnas Ó Domhnaill (.i. mac Domhnaill) do mharbhadh i mBun Lecaigh
la cloinn Mec Suibhne Connachtaigh, agus Concobhar mhac Eoin Epscoip
.i. mac an Epscoip Conallaigh, agus Diarmait mac Donnchaidha mec Aedha
senchadha Uí Dhomhnaill


L. 920


do mharbhadh is in ló cettna. Mac aile Domhnaill Ui Domhnaill agus
drong do Conallchaibh do mharbhadh mic Meic Suibhni Concobhar Mac
Suibhne i ndioghail a bhrathar.



Graine inghen Ui Cheallaigh bean Taidhg Ui Bhriain do écc.



Caislén Baile Ui Baoighill do ghabhail la Mac Domnaill mic Ui
Domhnoill iar bfaghbhail bhaoghail fair agus édala mora do fagbhail
ann dairgett agus dedach agus deideadh, agus an caislen cedna
do ghabail doridhisi la hUa nDomhnoill, agus a thabhairt dUa
Baoighill, agus clann Domhnaill Ui Domhnaill do ghabháil ann, agus
a mbeith illaimh ag Ua nDomhnaill ina mighníomhaibh.



O Ruairc .i. Lochlainn mac Taidhg do ghabhail la cloinn Airt Ui
Ruairc, agus clann Airt dia thabhairt do Donnchadh Ballach Mhág
Samhradhain agus da chloinn, agus Donnchadh Ballach da tabhairt do
cloinn Tighearnain Uí Ruairc, Coccadh ar neirghe is in mBreifne
iaromh eitir cloinn Tighearnáin Uí Ruairc agus clann Taidhg Uí Ruairc
gur ro buaidirseat an tír eatarra.



Finnghuala inghean Ui Dochartaigh bean Ui Dhomhnaill do écc.



O Concobhair Failghe cona chloinn, agus a brathair Cathaoir do dhul
ar creich i Laoighis Ui Mhórdha. Iarla Deasmhumhan agus Mac
Giolla Patraicc do breith orra ier ccor creach rempa, agus sraoineadh
for Ua cConchobhair gur ro marbadh a mac, .i. Conn co ttribh
fichtibh dia amsaibh imaille fris.



Caislen Ui Dhochartaigh .i. caislen Cuile Mic an Treóin do ghabhail
la hUa nDomhnaill.



Mac Baitín .i. Tomas mac hEnrí Bairéd tighearna Thire hAmhalgadha
do écc an .15. do mí Iul, agus Mac Baitin do ghairm do mac Magiu
Baired.


L. 922


Mac Ui Ruairc, Aodh mac Aedha Buidhe Uí Ruairc adbar tighearna
Breifne do mharbhadh lá mac Diarmada na nGamhnach Ui Ruairc i feill
i nDruim Da Ethiar i mbaile Donnchaidh Bacaigh Uí Ruairc.



Domhnall mac Corbmaic Mhég Donnchaidh adbar tighearna Ua nAilealla,
O Dubhagain Senchaidh, .i. Seaan mac Corbmaic, agus Duibhgenn
Gruamdha O Duibhgennain ollamh Meic Donnchaidh i senchus do écc.



AOIS CRIOST, 1441.



Aoís Criost, míle, cethre ched, cethrachatt, a haon.



Airdepscop Connacht .i. Tomas Ó Ceallaicch do écc.



GiollaPatraicc Ua MaolUidhir abb Clochair décc.



Muirchertach mac Cathail Moir Mec Magnusa airchideochainn Clochair,
agus Persún Airigh Maolain, clereach toghaidhe décc.



Domhnall Ua Mocháin abb manach na Búille, cenn eccna, eolais, agus
proicepta coigidh Connacht décc.



Conchobhar mac Taidhg mec Donnchaidh tighearna Thire hOilealla feichem
coitcheann do chliaraibh Ereann ina aimsir décc iar mbreith buadha
ó dhomhan, agus ó dheamhan.



Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh do mharbhadh la cloinn Doinn mic
ConConnacht Mhég Uidhir.



Creacha móra do dénomh lá Máguidhir, Tomás for cloinn Annaidh Mec
Domhnaill, agus mac mic Emainn Mec Domhnaill do marbhadh leis don
turus sin.



Concobhar Óg Mág Uidhir décc iar ccor an tsaoghail de.



Ua MaoilConaire, Maoilín mac Tanaidhe mic Paidín ollamh Sil
Muireadhaigh cenn cadhusa agus onóra Ereann ina aimsir décc an
.13. Febru, agus a adnacal co honorach i tempall Cluana Coirpthi.
Diarmaid Ruadh mac Donnchaidh Bain Ui MaoílConaire décc hi cind
mhís iarttain.


L. 924


Piarus Camm Ua Luinín saoi senchadha agus fhir dana airchindeach
na hÁrda, agus trin Airig Maelain, fer occa mbaoí cadhus agus
onoir mór décc.



O Cinneidigh Ruadh .i. Ruaidhri mhac Pilip leithtighearna Urmumhan
do écc.



Tómás mac Ui Chinneidigh Duinn do écc.



Caislen Ui Mhadadháin .i. caislen Phuirt an Tulchain for Sionainn
do ghabháil lá Mac Uilliamm Uachtarach, agus la Cloinn Riocaird ar
Ua Madadhain, agus mac Uí Madadhain do ghabhail ann agus ceithre
braighde décc oile batar is in mbaile, agus édáil mor déideadh agus
darm do faghbhail ann fos.



Creach mhor la Corbmac Mag Samradhain ar cloinn Donnchaidh Ballaigh
Mhég Samhradháin.



O hUiginn Mathghamhain Ruadh saoi fir dhána do écc.



AOIS CRIOST, 1442.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, cethrachatt, a dó.



Mag Carthaigh Riabhach tighearna Ua nEachdhach Mumhan do écc.



An tabb Ua Carthaigh do écc.



An degánach mac Uilliam Bairéd .i. deagánach Chille hAladh do écc.



An degánach mac MaoilRuanaidh mic GiollaCriost Meg Donnchaidh do écc.



Brian mac Ardghail Meg Mhathghamhna tigherna Oirghiall do écc iar
ndeghbhethaidh.



Seaan MhágUidhir agus Domhnall clann Pilib MhegUidhir décc.



O Flaithbheartaigh .i. An Giolla Dub mac Briain tighearna Iarthair
Connacht do écc.


L. 926


Mág Uidhir Tomás Óg do thabhairt caislén Insi Ceithleann do Philib
Mhag Uidhir iar leigen Emainn agus Tómáis Óig amach.



Enrí mac Eoghain Ui Néill do dul do shoighidh Ghall, agus sloigheadh
lánmhor do thabairt lais do Ghallaibh co Caislén na Finne agus Ua Néll
a athair do thocht co líonmhar leirthionoilte hi ccomdháil Enrí agus
Gall gus an maighin ccettna. O Domhnaill .i. Neachtain do thocht
ina naghaidh, agus sídh do denomh dhó don chur sin la hUa Néll ó na
baoi coimhlíon sochraide fris, agus an caislén do thabhairt dó dUa
Néill, agus Cenél Moáin, agus cíos Insi hEoghain. Ro fhágaibh
Enrí barda is in caislén agus do chóidh féin la hUa Néill dia
ttighibh iar chcosgar don turus sin.



Domhnall Glass Mag Carthaigh tigherna Ua cCairpre décc.



Ua hEidirsgeóil Mór (Mac Con) tighearna Corco Laoighe décc.



Tadhg mac Tomaltaigh Mec Diarmada do mharbhadh la muintir Chathail
Mhég Raghnaill for achadh Chille Tathchomarc do urchar ga.



Coccadh do eirghe eitir Ua cCatháin agus Mác Uidhilin, Ruaig
do thabairt la Mac Uidhilin, agus la cloinn Briain Óig Ui Neill
ar Ua cCatháin, agus da fer dheg ar fhichit do mhuintir Uí Chathain
do marbhadh don Ruaig sin.



An cogadh cedna eitir Ua cCathain agus Mac Uidhilin. Creacha iomdha
agus marbtha do dénomh etorra, agus mac Mheg Uidhilín do mharbhadh la
hUa cCatháin. Creacha do dhénamh do Mac Uidhilín ar Aibne Ua
cCatháin.



Goill Atha Cliath agus na Midhe do dhul i ccrich Branach, agus
creacha móra do dénomh dhóibh. Branaigh agus Tuathalaigh do breith
ar na Gallaibh, agus maidhm do thabhairt forra, agus ceithre fichit
do marbhadh do Ghallaibh, agus edala diaisneisi do bhéin díobh.


L. 928


Mac Mec Murchadha (tighearna Laighen) .i. Muirceartach Caomhanach
adbhar tighearna Laighen do mharbadh la Gallaibh na Contae Riabhcha.
Cogadh do dénom do Mac Murchadha ris an cContae Riabhaigh agus re
Gallaibh Laighen iar marbhadh a meic .i. Muirceartach Caomhánach
gur bo heigean dóibh an Moirseisear braghat do gabadh an la do marbhadh
Muircertach do legean amach, agus ocht ccéd marg do thabhairt do
Mac Murchadha i neruic a mheic.



Cogadh eitir Aedh Buidhe Ó Néill agus Mac Uidhilín. O Néill
do éirghe le Mac Uidhilin i naghaidh Aedha Buidhe.



AOIS CRIOST, 1443.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, cethrachatt, a trí.



Aonghus Mhac Gille Fhindéin abb Leassa Gabhail décc.



Maghnus Mhág Mathghamhna adhbhar tighearna Oirghiall ar eineach
agus ar engnamh décc.



Eimher Mhág Mathghamhna do mharbhadh la hUa Néill .i. Eoghan mac
Neill Óig.



Finghin Mac GiollaPatraicc agus Diarmait dá mac Mec GiollaPhatraicc
tighearna Osraighe do mharbhadh hi fill hi cCill Chaindigh ar forgall
mhec Risderd Buitilér.



Brian mac Emainn mic Tómáis mic Cathail Ui Ferghail do mharbhadh agus
do bhadhadh agus é acc tairccsin elaídh ar eccin dInis Puirt an Goirtin
iar na beith da bliadhain go leith illáimh ag Domhnall Buidhe Ua
Fherghail.



MaolRuanaidh mac Taidhg Ui Cherbhaill tigherna Éle décc.


L. 930


Tadhg Ua Dubhda Mac tigherna Ua fFiachrach do mharbhadh la a
bhraithribh féin.



Creacha móra la hAedh Buidhe Ua Néill for a sinnsear brathar,
.i. for Muirchertach Ruadh Ua Néill co ttucc a riar dhó tar cenn
a chreach, agus co ndearnsat óighsidh fri aroile.



O Floinn Sil MaoileRuain agus cuid da braithribh do mharbhadh la
Cloinn Goisdelbhaigh i tigh Ui Chillín.



MaolRuanaidh mhac MaolRuanaidh Uí Dhubhda do marbhadh la a
dearbhrathair féin i fiull.



Mac Aedhagáin Urmhumhan, .i. Giolla na Naomh mac Giolla na Naomh mic
Aedha ollamh Mumhan i feineachus saoí coitcind in gach ceird, agus
fear tighe naoidheadh da gach aon do ég.



Aodh mac Aodhagáin mac Feargail mic Baothghalaigh do ecc hi Tuile a
Ratha, fer ro bfearr tenga agus erlabra baoi do Ghaoidhealaibh ina aimsir,
ollamh Iochtair Chonnacht i fénechus eiside.


L. 932


AOIS CRIOST, 1444.



Aoís Criost, míle, ceithri chéd, cethrachatt, a cethair.



Risderd mac An Deaganaigh Mhoir mic Domhnaill mic Seaain Gallda
Ui Fearghail, epscop ArdAchaidh décc.



Uilliam Ua hEtigen epscop Oile Find do dhul do Roimh, agus drong
mór do clerchibh Connacht agus a nécc durmhór .i. Tadhg mac Taidhg
Mic Diarmada iar ngnoughadh abdhaine na Búille, agus Uilliam mac
An Deccanaigh Ui Fhlannagain prioir Commain, Mac Maoilechloinn mic
Corbmaic Mec Donnchaidh abb Baile Eassa Dara, agus sochaidh oile
do clerchib Uladh.



Aodh Buidhe mac Briain Ballaigh Ui Néill rioghdamna Ereann, neach
ro ba mo clu, agus do bfir ferr eneach, agus engnam do rioghdhamhnaibh
a aimsire fer as mó ro áitigh dferonn Gall da naimhdeoin da raibhe ina
ré do lot durchar ga i nUibh Eachdhach, agus a bheith hi cróilighe
bhais cuig la fhichet .i. o Chetaoine an Bhraith gus an dara lá do
Shamradh, agus a écc iarsin iar mbreith bhuadha ó dhomhan agus ó
dhemhan Dia Sathairn do sunnradh.



Sluaigheadh adbhal la hEogan .i. Ua Neill, mac Néill Óig, agus la
hurmhor


L. 934


Gaoidheal Uladh uile cenmothá Ua Domhnaill do indreadh agus do argain
Cloinne Aedha Buidhe iar nécc Aedha. Ro thionóil Muircertach
Ruadh Ua Néill, agus Énrí Ua Néill, agus Mac Uidhilín cona lucht
comhaenta uile for cind an tsluaigh mhóir sin is in Duibhthrian.
Ro gherrsat bealach coilleadh for an cconair in ro ba dóigh leo a
rochtain chucu. Tainicc Ua Néill cona sloghaibh do shoighidh an
bealaigh iomcumaing. Ro ionnsoighset an lucht oile iad gur ro mharbhsatt
Mac Domhnaill Gallocclach baoi for deireadh an tsluagh hi ccommasg an
lóitt. Do chuaidh an slógh hi mímheisneigh mhoir desidhein, go tugsat
roighne na ngiall ro thoghsat fein do cloinn mec Ui Néll Bhuidhe, .i.
Aedh mac Uí Neill, mac Énrí Uí Néll, mac Mhég Mhathghamhna, Mac
Ui Mealláin agus cúig braighde décc immaille friú do chind na slighedh
do légean dhoibh ina ffritheing gur ro imhtighset iarsin fo mhéla agus
cuitbhedh.



Eoghan mac Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Concobhair tighearna Sliccigh
agus criche Cairpre do mharbhadh durchur do shoighitt la cloinn
Corbmaic Mec Donnchaidh, uair ro marbhadh mac Maoileachloinn mic
Corbmaic Mec Donnchaidh riasan tan sin hi ttrodan la mac mic Eóin
Ui Airt, conadh trid sidhe ro marbhadh Eoghan mac Domhnaill.



Sluaigheadh la hUa Néill .i. Eoghan i nGalldacht Oirghiall gur
ro chreachloiscc mórán díobh, agus ro aircc Srádbhaile Dhúine Dealgan,
agus fuair trí fichitt marg agus da thonna fhíona do chind gan an baile
fein do losgadh.


L. 936


Miorbhail mor do denamh do dhelbh Mairi Atha Truim, .i. a shúile
do thabhairt do dall, agus a thenga do amhlabhar, agus a chosa do
cláiríneach agus a lámh do síniudh do neoch aga raibhe si cengailte
dia thaobh agus cait do breith do mhnaoi thorraigh.



Forbhais la hUa Neill for Ghallaibh, gur ro mhill mórán iompu, agus
co bfuair comtha móra ó Ghallaibh do cind sidh leith bliadhna do dhenomh
friú. Creach sluaigheadh riasan sídh sin do dhénomh la mac Ui Néill
Brian mac Domhnaill mic Eoghain Ui Néill i ngalldacht gur ro marbhadh
Brian fein dóen urchur cloiche agus ro gabhadh Eimear Mhag Mathghamna,
agus ro marbhadh aroile dia muintir.



Toirrdhealbhach mac Eoghain mic Ruaidhri Uí Chonchobhair do mharbhadh
la Cloinn Connmhaigh durchur do shoighitt.



Seaan mac Briain mic Emainn Ui Fherghail do mharbhadh agus ochtor
immaille fris la Seaan Ua Fergail, agus la cloinn Domhnaill Buidhe
Ui Fergail for Sliabh Callraighe Bri Leth.



Emann mac Tómáis mic Cathail Ui Ferghail do écc.


L. 938


Magnus Mhág Mhathgamhna adhbhar tighearna Oirghiall décc, agus a
adhnacal i Cluian recte Cluain Eoais.



Eber mac Briain Még Mathghamhna adhbhar tighearna Oirgiall do mharbhadh.



Tadhg Ua Briain tighearna Tuadhmhumhan do écc.



Síoda Camm Mac ConMara taoiseach Cloinne Cuiléin feichemh coitchenn
fear nEreann décc eittir da Nottlaig.



Dubhchoblaigh inghean Tomáis MhegUidhir (tighearna Fear Manach)
bean Eoghain Mhég Cathmhaoíl bean dhaonnachtach dheshearcach
deigheinigh do écc.


L. 940


AOIS CRIOST, 1445.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, cethrachatt, a cúicc.



Tomas Ua Lennain cananach agus Sacrista Leassa Gabail décc.



Sloigheadh mór do dhenomh la hUa nDomhnaill go Sligeach, agus la
PilibMhág Uidhir la cloinn Aedha Mhég Uidhir agus la cloinn Eoghain
Ui Choncobhair. Ro loiscceadh leo Sligeach for Toirrdhealbhach
Carrach mac Domhnaill mic Muircertaigh Ui Choncobhair, agus ro marbhadh
Mac Donnchaidh tighearna Tíre hOilealla, .i. Tomaltach mac Donnchaid
leo co sochaidhibh oile.



Uilliam mac Seaain mic Domhnaill Ui Fherghail tighearna na hAngaile
dég iar ndeighbethaidh cianaosda agus da taoiseach do ghairm iarsin
isin Angaile, .i. do Rossa mac Muirchertaigh Midhigh mic Briain
Ui Fherghail, agus sliocht Murchaidh Ui Ferghail uile do gairm anma
dhe. Da Cloind Aedha agus Cland Seaain


L. 942


Uí Fherghail agus a chairde for gach leth do gairm taoisigh do Domhnall
Buidhe mac Domhnaill mic Seaain Ui Fherghail, agus an tír do mhilleadh
etorra co ndearnsat sidh, .i. leth na hAngaile ag cechtar de.



Ruaidhri mac Tómáis MhégUidhir mac tigherna Fear Manach décc.



Mac GilleFinnéin, .i. Brian taoíseach Muintire Peodachain saoí
einigh agus fer cosnamha a chirt fri a comarsain décc.



Donnchadh Ballach mac Samhradhain adbar taoisigh Teallaigh
Eachdach décc.



Diarmait Ua Tuathail tighearna Cloinne Tuathail do mharbhadh for
lorcc creiche la cloind mhic Tomaltaigh Uí Dhiomasaigh, iar mbeith
ceithre fichitt bliadhain dhaoís.



Conchobhar mac Uí Chonchobhair Ciarraighe do mharbhadh la
Mathghamhain Ua cConcobhair, la a brathair, agus siat araon i mbád ag
dol go hInis Cathaigh.



Risderd Mac Uidilin do marbhadh.



Tomas Diolmain agus Risderd Óg Diolmain do écc.



Laighneach mac Aedha Buidhe Meg Eochagain do mharbhadh for Coill
na Connaidh la cloinn Muircertaigh Óig Mheg Eochagain.



Donnchadh Bacach Ua Ruairc décc, agus an Brefne thiar do gairm
Ui Ruairc do Donnchadh mac Tighearnain Óig i naghaidh Lochlainn
mic Taidhg Uí Ruairc.


L. 944


AOIS CRIOST, 1446.



Aoís Críost, míle, ceithri chéd, cethrachatt, a Sé.



Eóin Ua Lennain prióir mainistreach Leassa Gabhail do ecc.



Rudhraighe mac Ardghail Moir Mheg Mathgamhna tighearna Oirghiall
do écc, agus a mhac Aedh Ruadh mac Rudhraighe do oirdneadh ina ionad
la hUa Néill.



Ua Domhnaill do thocht slógh mor hi Connachtaibh do chongnamh la
a chairdibh, do shoighidh Ui Ruairc ar tús, agus do chóidh aissidhe tria
Maigh Nisse, agus tar Sionaind, agus hi Maigh Luirg, tre Machaire
Chonnacht tre Cloinn Connmaigh agus


L. 946


tainicc Mac Uilliám Búrc ina choinne co Dún Iomdháin, agus rug
leis é iarsin hi Conmhaicne Chuile Toladh.



CúChoiccriche mac Maine mic Neill Shionnaigh tigherna fer tTeathbha
do écc.



Emann Ua Brain tighearna Ua fFaoláin do écc, agus Dunlaing Ua
Brain doirdneadh ina ionad.



Donnchadh mac Airt mic Diarmata tigherna Ua cCeindsealaigh
do marbhadh la Branachaibh.



Coccadh mór eitir Ua cConchobhair Failge agus Gaill na Mide gur
ro creachloisgeadh mórán don Mide agus gur ro marbhadh sochaidhe
mor dia ndaoinibh, agus no teighdis a sirthe co Temraigh bhudh thuaidh,
agus co Cul Maige Claraigh soir, agus ro gabhadh Brian mac An
Calbhaigh Uí Choncobhair ar an ccoccadh sin la Gallaibh.



Cogadh eitir an da Ua Concobhair i Machaire Chonnacht, dia ro marbhadh


L. 948


Diarmaid Ruadh mac Taidhg Ui Chonchobhair la hUa cConchobhair
nDonn, agus la Cloinn Muiris na mBrigh, agus la cuid do cloinn
Fhedhlimidh hi Cuil Ua fFionntain.



Cogadh mór hi tTuadhmhumhain dia ro milleadh Tuadhmumha uile, agus
dar gabhadh Ua Briain budhdhéin co ndeachaidh Mac Uilliam Cloinne
Riocaird hi tTuadhmhumhain, agus tucc Ua Briain amach ar éccin,
agus ro fhagaibh hi ccóra iatt.



Clann Donnchaidh, agus Toirrdhealbhach Carrach Ua Concobhair,
agus Ua Concobhair Donn do dhol diblinibh hi ccenn Meic Uilliam
Cloinne Riocaird do dhenamh aoin Mhec Donnchaidh, agus a
ttaoidheacht na ndá Mac Donnchaidh fo dheóidh, agus roinn leithe
etorra .i. Seaan mac Concobhair Mec Donnchaidh, agus Tadhg mac
Tomaltaigh Moir Mec Donnchaidh.



Fedlimidh mac Seaain Ui Ruairc do mharbhadh for lar Fiodhnacha
la a derbhfine .i. clann Lochlainn Uí Ruairc.



Mac Domhnaill Ui Ruairc do mharbhadh la cloinn Donnchaidh mic
Tighearnain Uí Ruairc.



Tómás mac Tomais Óig Ui Raghallaigh do mharbhadh lá Notlag mór
la cloinn Rémaind mic Giolla Iosa Uí Raghallaigh.



Domhnall Ua Cobthaigh, cenn fedna maith agus saoí le dán do mharbhadh
cona dhias mac for Croinis Locha hAinnind Mic Neimid la cloinn mheic
Airt Ui MaoílSheachlainn, agus la cloinn mheic Fhiachach Mhég Eochagáin.



Tanaidhe mac Maoilín mic Tanaidhe Uí MhaoilConaire décc hi Cloinn
Fheorais eitir da Chaisg agus a adhnacal i mainistir Baile Uí Bhoccáin.


L. 950


Tadhg Mhág Fhlannchaidh do mharbhadh la Corbmac mhac Uí Fhlanngáin.



Emann mac Mec Muiris Ciarraighe do mharbhadh la Corbmac mac Eoghain
Mheg Cárthaigh.



Brian Ua Dubhda do mharbhadh la Tír nAmhalgadha.



Diarmaitt mac Ir mic Cathail Ruaidh Mheg Raghnaill do mharbhadh.



AOIS CRIOST, 1447.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, cethrachad a Seacht.



Comorba Fiodnacha fer tighe aoidheadh coitcinn da gach aon do écc.



Plaigh mhór hi samhradh agus hi foghmar na bliadhna so, dia ro écc
prioir Baile Ui Bogáin, prióir Connala, barún Calatroma, Geróitt
mac Mec Ualronta, agus


L. 952


sochaidhe mhór hi Midhe, hi Mumhain, agus ilLaighnibh, agus
atberat aroile gur ro éccsat secht céd sacart di.



Cenn do chur ar tempall Achaidh Urchair, agus an bend airtherach de
do thóccbháil le Tomás Óg MagUidhir tighearna Fear Manach i
nonóir Dhé, Tighearnaigh, agus Rónáin do ráith a amna feisin.



Domhnall Ballach mac Tomais mic Pilib MegUidhir, do mharbhadh la
Donn mac Pilib Mhég Uidhir, le macaibh Airt MhégUidhir, le macaibh
Mec Oirghiallaigh, agus le macaibh Ua nDaimhín, uair baoí an
Domhnall hísin i nesaonta re MágUidhir agus re Pilib tanaisi
an tíre, agus ag tionntúdh dhó o Breifne Uí Raighilligh agus é ag
dul go baile Énrí Ui Néill as ann tárrthus é gur ro mharbhadh.
Ro hadhnaiceadh iaromh i mainistir Leasa Gabhail.



Aedh mac Tómáis Óig MégUidhir mac tighearna FerManach décc.



Fedhlimidh mac Seaain mic Pilib Uí Raighilligh adhbhar tighearna
Breifne ar oirbeart agus oineach do dul go hAth Truim dionnsoighidh
fir ionaid rígh Saxan Lord Furnumáil agus Fedlimidh do ghabhail
lais, agus a écc don plaigh, iar mbuaidh ongtha agus aithrighe, agus
a adhnacal i mainistir Atha Truim.



Fionnghuala (inghean An Chalbhaigh Ui Chonchobhair Failgigh agus
Mairgrege inghene Uí Cerbhaill) ben Uí Domhnaill cettus, agus
Aedha Buidhe Uí Neill iaromh an aoin bhen do bferr dealbh agus
denam, agus do ba mó clú, agus oirrdearcus baoí i nErinn uile i
naon aimsir fria génmóthá a mathair budhdhein, do tregadh an tsaoghail


L. 954


ercradhaigh ar an mbeathaidh shuthain gan fhoircend, agus a dul fo
chuing riaghla agus crabhaidh i mainistir Chille hAchaidh.



Aodh mac Muirchertaigh Óig Meg Eochagain luamh gaisccidh Ua Néill
an Deisceirt agus adhbhar toísigh Cheneoil Fiachach uile décc do ghalar
aithghearr.



Emann mac Emainn A Burc do écc.



Fedhlimidh mac Murchadha Mhég Raghnaill décc.



Giolla na Naomh mac Airechtaigh mic Solaimh Mec Aedhagain saoí Ereann
le breithemnus agus le féneachas décc.



Uilliam Ua Deoráin ollamh Laighen le breithemhnus, agus a bean do écc
don pláigh.



Eoghan mac Pedrais mic Saordhalaigh Ui Breislén ollamh brethemhan
Fer Manach agus ard airchindeach Airigh Mhaoláin do écc.



Concobhar mac Seaain Mec Branain do trégudh a tighearnais agus Tomaltach
Carrach mac Cuind mic Aedha do oirdneadh ina ionadh.



Mainistir Laoighisi ilLaighnibh, i neaspuccóideacht Leithglinne
do thóccbhail la hUa Mordha i nonoir .S. Fronseis, agus togha
adhnacail Ui Mhórdha agus a shleachta na dhiaidh inntesidhe.


L. 956


AOIS CRIOST, 1448.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, cethrachatt, a hochtt.



Plágh mhór isin Midhe, Concobhar mac Aodha Ui Fherghail, Diarmaitt Mág
ConMaighe, agus Hainri Dubh Mac Techedain triur brathar do
bhraithribh Longpuirt Ui Ferghail dég don pláigh sin.



Conchobhar Mac Faolchadha epscop Ruis Ailithir décc.



Abb na Trinoide for Loch Cé décc.



Semus Óg mac Semais Gallda mac Iarla Urmumhan décc.



Cathal mac Ui Concobhair Failghe do mharbhadh lá Gallaibh Laighen.



CúChonnacht mac Pilib MhégUidhir décc fá bhuaidh naithrighe, agus
a adhnacal i tempall Achaidh Urcair.



Ua hEghra Riabhach do mharbhadh.



Ua Lochlainn tighearna Bóirne dég.



Niall Ó MaolMhuaidh do mharbhadh lá hUibh Riaccain.


L. 958


Conchobhar mac Seaain mic Eachmharcaigh Mec Branáin tighearna Corca
Achland fri ré secht mbliadhan tríochat do écc i nDumha Sealga for
Maigh Ae iar ttregadh a thighearnais is in mbliadhain roimhe, agus
a adnacal i Ross Commain.


L. 960


Cathal mac Fedhlimidh mic Ruaidhri Ui Conchobhair do mharbhadh la
cloinn Ruaidhri meic Cathail Ui Concobhair Toirrdelbhach agus
Diarmaitt.



Tadhg Ócc mac Taidhg mac GiollaColaim Uí Uiginn priomhoide aosa
dána Ereann agus Alban do écc iar naithrighe i cCill Connla,
agus a adhnacal i mainistir Atha Lethain.



Diarmait mac Eoghain mic Mathgamhna Uí Dalaigh ollamh fear Midhe
uile saoí fhoghlainntigh agus fhir dhana décc, agus a adhnacal
i nDurmaigh Colaimm Chille.


L. 962


AOIS CRIOST, 1449.



Aoís Criost, míle, cetre chéd, cethrachatt, a naoí.



Donnchadh mac Tighearnáin Óig tighearna Breifne thiar do écc
iar ná beith hi seirccghalair ochta re bliadhain láin, agus Tighearnán
mac Taidhg Uí Ruairc do thogha ina ionadh lásan mBreifne thiar.



Eoghan mac Seain tighearna Muintire MaoilMhordha do écc, agus Sean
Ua Raghailligh a mac fein do thogha ina ionadh lá hUa Neill, agus la
sliocht Seain Ui Raighilligh, agus Fearghal Ua Raghailligh, .i.
mac Tomais Mhóir, do thogha lá sliocht Mathgamhna Ui Raghilligh,
agus lá Gallaibh gur ro fhas coccadh agus comhbuaidhreadh eatorra.
Tainicc an Iustís agus Iarla Urmumhan do chongnamh lá Fearghal Ua
Raghallaigh, agus tuc Sean Ua Raghailligh cona sochraide ammus
for thossach an tsluaigh gur ro marbhadh agus gur ro gabhadh tri fichit
díobh im mac Toirrdhealbhaigh agus im mac Domhnaill Bhain Ui
Raighilligh.



Brian Ócc O Néill décc.



Mór inghen Aodha mic Pilib na Tuaighe MégUidhir ben Airt mic
Eoghain Uí Néill décc.



Maghnus Buidhe mac Cairpre meic Duinn MhegUidhir décc.



Bressmhaidhm lá Mac Uidhilín for Muircheartach Ruadh Ua Neill dú
in


L. 964


ro marbhadh mac MaoilMuire Mec Suibhne consubal meic Ui Néill, agus
Aonghus mac Mec Domhnaill na hAlban, agus sochaidhe oile immaille friú.



Coccadh mór eittir Conallcaibh budhdhein, agus moran do mhilleadh.



Ua Fialáin agus GiollaCriost Mac an Baird décc.



Aodh mac Lochlainn mic Seaffraidh tighearna cloinne Cathail mic
Muireadhaigh Muillethain ré hedh imchian iar ttréccadh a tighearnais
ar gradh Dé, agus iar naontughadh Diarmatta mic Sefraidh Ui Fhlannagáin
do chor ina ionadh decc.



Diuice de Iorc do thecht i nErinn co nonóir mhóir, agus iarladha
Ereann do thecht ina theach, agus Gaoidhil leithimil Midhe, agus a
breith fein do mhartaibh do thabhairt dó do chum a chistinighe.


L. 966


AOIS CRIOST, 1450.



Aoís Criost, míle, cethre ched caoccatt.



Airdepsop Condacht, .i. Mac an Persúin mic Mic Seóinín Búrc do écc
i nGaillimh.



Piarrus MhagUidhir epscop Clochair décc i cClaoíninis, agus a
adhnacal ilLios Gabhail.



An tepscop Ua Gallcobhair décc.



Abb Essa Ruaidh, .i. Émann, décc.



Conchobhar Ua Domhnaill tanaisi Tire Conaill décc.



Niocolas Ua Flannagáin pearsún DaimhInsi décc iRóimh iar ndol
do dénamh turais.



Mág Uidhir Tomás mac Tomáis mic Pilib na Tuaighe do dhul dia oilithre
don Róimh, hi cind sechtmaine iarttain tainicc Donnchadh Dúnchadhach
Mac athar do MagUidhir, .i. Tomas Occ, do soighidh Cathail mic
MegUidhir gur ro ghabh é ina ionad (no ina thigh) féin hi cCnuc Nindidh.
Rucc leis é cona chrech go Gort an Fhedáin, agus ro mharbh ann sin é.
Do chuaidh iaromh co Teallach nDúncadha hi ccoccadh ar Emann agus
ar Dhonnchadh MagUidhir. Tainicc tra hi cind ree iar sin, Donnchadh
Dúncadhach i ccoinne do soighidh Emainn agus Donnchaidh, agus
do rónsat sith re aroile, ar a aoí ro gabh Emann fá dheóidh Donnchadh
Dúnchadhach hi nGabhal Liúin, agus do rad lais é go hAchadh Urchair,
agus ro ben cos agus lamh dhe i ndioghail marbhtha Cathail.


L. 968


Muirchertach Ua Flannagáin taoíseach Tuaithe Ratha do dhul dia
oilithri don Róimh, agus a écc iar mbuaidh naithrighe, agus a
dearbrathair Corbmac do gabail a ionaidh.



Slóigheadh do dhenomh lá Hénrí O Néill lá hArt Ua Neill, agus lá
mac Eoghain Uí Neill hi tTrian Congail do congnamh lé Mac Uidhilín.
Niall mac Enrí mic Eoghain do dul ar creich ar Muirceartach mac Ui
Neill Buidhe, agus ro ghabhsat gabhala. Mac Uí Néill Bhuidhe agus
Eoghan mac Briain Óig Ui Néill do breith ar Niall, agus sraoíneadh
for a mhuintir. Do rad Eoghan mac Briain Óig mic Briain Mhóir mic
Enri Aimréidh da forgamh dia shleigh for Niall gur bhó marbh de,
agus ro hadhnaiceadh i nArd Mhacha co nonóir mhóir.



Síth do dhenamh do Sheaan mac Eoghain Ui Raghailligh agus do Domnall
Bhán Ua Raghailligh re aroile, agus Ferghal mac Tomais Mhoir do chor
a tighearnas, agus an Breifne uile do beith ag Seaan mac Eoghain,
agus Fearghal do ghabhail tuarustail uadha.



Tadhg mac Pilib mic Tomais MhégUidhir do mharbhadh la cloinn Corbmaic
Mec Samradhain, agus a adhnacal ilLios Gabhail.



Andreas mac GiollaCriost Uí Droma saoí eagnaidh craibhdheach decc iar
dtionntúdh ó Roimh.



O Caiside Cúile, Tadhg mac Ióseph ollamh FearManach le leighes
décc.



O hUigind, .i. Tuathal priomhoide aosa dána Ereann do ég do
ghalar obann.



Oirgne móra do dhenomh lá mac MegEochagáin for Ghallaibh uair
ro creachloisc


L. 970


Raith Guaire, Cill Lucain, Baile Portel, Baile na nGall Oirghiallach,
agus Cill Bicsighe. Ro gabhadh Cairpre mac Laoighsigh mic Rossa,
agus ro marbadh dá mac mic Teabóid Mec Hoibert lais ar an ccogadh
sin. Ro marbhadh beós Brian mac Laoighsigh mic Rossa lais i mBaile
Mhór Locha Semhdighe. Acht chena bá dírímh in ro milleadh lais don
coccadh sin. Tangadar Goill Midhe agus Diúice deIorc, agus
bratach an rígh conige an Muilenn Cearr, agus tainicc mac Mhég
Eochagáin marcsluagh mór edighthe co Bél Atha Glas Arnárach hi
ccoinne Gall conidh í comairle do rónsat Gaill aindsidhe sídh
do dhenamh fris, agus ro maithset dó uile a ndearna forra do chionn
síodha dfaghail uaidh.



Dondchadh O Gallcubhair comorba Adhamnáin decc.



AOIS CRIOST, 1451.



Aois Criost, mile, cethre ched, cáoccatt, a háon.



Remann mac Uilliam Mec Fheórais do écc for sligeadh na Romha iar
ngnoucchadh epscopoide Tuama.



Mainistir an Cabháin do losccadh.


L. 972


Mairgrécc inghen Ui Cherbhaill (Tadhg) ben Ui Conchobhair Fhailgigh
(An Calbhach) ben as ferr baoí ina haimsir i nErinn uair as í tucc
gairm enigh fá dhó i naoín bliadhain do lucht iarrata neth décc iar
mbuaidh ongtha agus aithrighe iar mbreith bhuadha ó domhan agus o deaman.



Fedhlimidh Ua Concobhair mac An Chalbhaigh, agus na Mairgrege
cédna ádhbhar tighearna Ua fFailghe fer bá mór ainm agus oirdearcus
décc iar mbeith hi serggalair fri ré fhoda roimhe sin, agus ní bhaoí
acht aon oidhche eitir a négsidhe.



Murchadh Ua Madadhain tighearna Síl nAnmchadha fer bá coimsighe
ara duthaigh fein, agus do ba crodha lamh, agus bá fearr smacht do écc.



Ruaidhri mac MaoilMordha Riabhaigh Ui Concobhair do écc.



Eoghan mac Concobhair Mec GilleFhinnén mac toisigh Muintire
Peódachain agus GiollaPatraicc Buidhe Mac Gille Fhinnéin
do mharbhadh la ConConnacht mac Seaain mic ConConnacht Mhég Uidhir
an .6. id Febru.


L. 974


Coccadh mór ag Maineachaibh, agus Ó Conchobhair Donn do dhul
do chosnamh Uí Cheallaigh, agus tuc a mhac agus dias braghad oile
dó i ngeall ré fiche marg do greass, .i. ceithre marg dhécc fearainn
na Síthe fuarattar Mainigh hi cceannach o Thoirrdhealbhach Ócc
rias an tan sin, agus tuc Aodh Ua Concobhair sin isteach, agus sé
mharcc oile for Mag Eocagáin <recte Mac Eochadha> don cogadh sin, agus
do cosain sé Ua Ceallaigh don cur sin.



Caislén Coradh Finne do denomh lá Mac Uilliam Cloinni Ricaird.



Cathal Dubh mac Tomaltaigh Óig Mec Donnchaidh do marbhadh.



Cathal mac Briain Mec Donnchaidh do mharbhaidh lá Brian fein do
urchur do scín, agus sé occa shárucchadh fó a comairge.



Trí meic Maoileachlainn Ui Bhirn Tadhg, Uilliam, agus Donnchadh
do marbhad hi cCluain Creamha i naon uair lá sliocht Maoíleachlainn
Még Raghnaill, agus lá Domhnall mac Briain Ui Bhirn.



Creach lá Fedhlimidh Ua Concobhair for Ua nGadhra, agus creach lá
hUa nGadhra for lucht Baile Mhóir hÍ Fhloinn.



Diarmaid mac Taidhg mic Corbmaic Meg Carrtaigh do mharbhadh.



Diarmaid mac Uí Suilleabháin Mhóir do mharbhadh ina dhioghail sidhe.



Cathal Ruadh mac Cathail Duibh Ui Conchobhair do écc.



GiollaPadraicc Óg Ó Fialan saoí fhir dhána décc.


L. 976


AOIS CRIOST, 1452.



Aoís Criost, mile, cere ched, caogatt, a dó.



Neachtain Ua Domhnaill (.i. mac Toirrdhealbhaigh an Fhíona)
tighearna Tíre Conaill, Cenel Moáin, Innsi hEoghain agus na
ccoiccrioch ccomhfogus, fer crodha cosantach, ceinnlitir siodha agus
coccaidh an Tuaisceirt do mharbhadh le cloinn Neill Uí Domhnaill
a dherbráthair i ndubhrur oidhce féile Brenainn do sonnradh uair
ro iondarbsomh an chlann sin Néill a Tír Conaill riasan tan
sin .i. Domhnall agus Aodh Ruadh. Seascca bliadan ba slan do
Nechtain an tan do cher.



Ro éirigh comhfhuachadh coccaidh agus esaonta anbfoill eitir Domhnall
mac Neill Gairbh agus Rudhraighe mac Neachtain Uí Domhnaill im
thighernus Thíre Conaill, gur ro mesccbuaidhreadh an tír etorra, go
mbatar cairde, agus comhaentaidh cechtar nae aca ag foghail, agus acc
díbearg for aroile. Do ronadh marbhadh agus mudhadhadh daeine, airgthe
agus creacha iolarda etorra adiú agus anall.



Slóigheadh lá hUa Néill (Eoghan) is na Feadhaibh do choccadh ar
Gallaibh Machaire Oirghiall, agus MagUidhir do dol for an
slóiccheadh sin. Mac Uí Néill, .i. Eoghan Óg Ó Néill, agus
muintir Mhég Uidhir do dhul for creich ar Gallaibh co Cloich an
Bodaigh agus an creach do tabairt leó dia longport. Goill agus muintir
Mhég Mhathgamna agus a bhraithri dia lenmain hi toraigheacht go
rangattar an longport. Ua Néill agus MagUidhir cona muintir
do eirghe ina naghaidh. Ro figheadh ergal etorra agus ro marbhadh
Mac Domhnaill Gallocclach, .i. Somairle Mor co sochaidhibh
iomdhaibh immaille fris, agus ro gabhadh araill don tslógh. O Neill
do shódhadh


L. 978


dia longport an oidhche sin co bfeircc mhóir. Enrí a mac (iar na
cluinsin sin) do thocht ina dháil. Tainicc Mág Mathghamhna iaromh
hi ccenn Ui Néill, agus a cloinne, do ronsat síth re aroile, agus
do radadh éraic a easonora dUa Neill lá taobh érca Mec Domhnaill.



Iarla Urmumhan agus Iustis ná hÉreann do briseadh Caisléin Uaithne
for Concobhar Ua MaoilRiaain, agus do gabhail caisléin Leige for
Uibh Diomusaigh co ttuccsat ced slighe dhó co hAirem, do bhuain
mic Mec Fheórais amach do bhaoí illaimh ann. Ro loisc Airem
iarsin. Do chóidh aissidhe i nUibh Failghe, agus tainicc Ua
Concobhair ina theagh chuige i ngeall ré mac Mec Fheórais do légheadh
amach. Aissidhe isin Anghaile co ttainig Ua Feargail ina teach,
agus gur ro gheall naoi ffichit mart do cionn a síodha. Do dheachadar
dibhlinibh go Magh mBregmhaine, agus ro briseadh caislén Barrcha
leó, agus ro mhillset urmhór a narbhann. Luidh aissidhe go Fabhar,
agus aisidhe co Magh Maine. Tangatar Muintir Ragallaigh ina theagh
agus tucsat a riar dhó. Aissidhe go Machaire Airghiall co ttucsat
Még Mathgamhna


L. 980


a riar dhó. Do chóidh iaromh hi ccoinne Cloinne Néill, agus tuc ar
Énrí Ua Neill ingean Mec Uilliam Búrc do bhaoí ina mnaoí aige iar
nég Ui Domhnaill a fir fein do cor uadha, agus a bhen phósda fein
do thabhairt chuige do ridhisi, .i.inghean Mec Murchadha, agus
derbhsethar an Iarla budh dhéin. Do chóidh aissidhe co Baile Atha
Fhirdhiadh Mic Damháin agus atbath annsin eitir da fhéil Muire iar
ndénamh na siubhal sin uile in aon lethráithi amháin.



Inghen Iarla Cille Dara Condaois Urmumhan do écc tri sechtmaine
ria nécc a fir an Iarla remhráite.



Síth Gall agus Gaoidheal do dhul ar cculaibh iar nécc an Iarla, agus
Iustis do denamh do Sir Edbard Iusdás.



Mór inghean Ui Concobhair Failge ben Mec Uilliam Cloinne Ricaird
do ecc do easgar.



Dearbairdhi iongnadh do thecht in bliadhain so seal rias an Iarla do écc,
.i. fedh dá mhíle do traghadh dabhainn Life.



Sean Mac Donnchaidh lethtoiseach Ua nOilealla décc.



Tadhg mac Diarmada Ruaidh Ui Concobhair Duinn décc.



Toirrdhealbhach Ruadh mac Briain Bhallaigh Ui Concobhair, agus
Toirrdhealbhac mac Taidhg mic Toirrdhealbhaigh Ruaidh Uí Concobhair,
agus Hainri Crumthaind mac Uilliam mec Dauid do mharbhadh for
Coirrsliabh na Segsa lá sluagh Cloinne Donnchaidh hi samradh na
bliadhna so.



Dauidh Ua Mórdha mac tighearna Laoighisi do mharbhadh lá heasgur.


L. 982


Cathal mac Uilliam mic Seain mic Domhnaill Ui Fheargail do marbhadh
durchar ga iar loscadh Fobhair leó.



Giolla na Naomh mac Aodha Uí Ainlidhe tighearna Cenel Dobhta do ég
hi cCluain Coirpthi iar ná beith edh cian dall innte iar ttregeadh a
tighearnais dó.



Lochlainn Ócc Ua hAinlidhi taoisech Chenél Dobhta do marbhadh i
meabhail for crannóig Locha Lesi lá mac Murchaidh mic Giolla na
Naomh Ui Áinlidhi, agus la mac Uaitne mic Giolla na Naemh, iar na
brath da muintir fein agus la Domhnall Carrach Ua MaoilBrighde agus
a mhac, agus Tomas mac Giollchrosaigh Uí MaoilBrighde agus taoíseach
do dhénamh do Ruaidhri Bhuidhe mac GiollanaNaomh, agus an triar
maor sin dá muintir fein do fheall for Lochlainn, Ro crochadh iat
lás an Ruaidhri sin ina míghníomh.



Tegh Munna do creachlosgadh lá Ferghal Mhág Eochagáin.



Mág Carthaigh Riabhach (.i. Donnchadh) tighearna Ua cCairpre décc,
agus Diarmaid an Dúnadh do óirdneadh na ionadh.



Brian mac An Chalbhaigh Uí Chonchobhair agus Mairgrege do mharbhadh
lá heasgar.



Fearghal Ruadh Occ mac Fearghail Ruaidh mic Fearghail Ruaidh mic
Donnchaidh mic Muirceartaigh Mhóir Mhécc Eochagáin cend fedhna bá mór
clú agus alladh ina aimsir do mharbhadh lá mac barúin Dealbhna, agus
lá cloinn mhac Piarais Dalatún hi Cruach Abhall, agus a dhichendadh
leó, agus a chend do breith hi ttaisbénadh leo co hAth Truim, agus co
hAth Cliath, agus a thabairt tarais doridhisi, agus a adhnacal ar aon
lia choloinn i nDurmhagh Colaim Chille.



Maoleachlainn mac Ioraird Uí MhaoilChonaire do écc do ghalar medhóin
lá féle Michíl Dia hAoine do sonnradh.


L. 984


Ua Cobthaigh, .i. Aodh mac An Clasaigh saoí lé dán agus le tighedhus
do écc don pláigh hi Feraibh Tulach.



CúChonnacht Ua Fialáin agus Giolla Íosa Ua Fialán décc.



Ua Duibhgennan Baile Cailleadh Foghair, .i. Magnus mac Maoileachlainn
Ruaidh dég.



Aedh mac Aedha Óig mic Aodha mic Pilib na Tuaighe Mhég Uidir
do mharbhadh hi ccaislén Uí Ruairc (.i. Tighearnan mac Taidhg mic
Tighearnáin) lá Brian mac Donnchaidh mic Aodha MhégUidhir, an .ui.
Idus April.



Concobhar mac GilleFhinnéin taoiseach Mhuintire Pheódacháin décc
an .uí. Callainn April.



AOIS CRIOST, 1453.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, caoccatt, a tri.



Mag Mathghamhna Aodh Ruadh mac Rudhraighe, fer condail craibhdheach
go neineach go naithne agus go neolus ar gach nealadhain go nengnamh,
agus co noirbeart


L. 986


décc oidhche Chásg ina tigh fein is in Lurgain, agus a adhnacal
hicCluain Eoais, agus Fedhlimidh mac Briain Mhégh Mathghamhna
do oirdneadh ina ionadh for Oirghiallaibh.



Corbmac mac An GhiollaDuibh mic Aodha mic Pilib mic Duinn Charraigh
Mhég Uidhir dég an 16. Callainn Iul.



Ruaidhri mac Aodha Ui Concobhair do mharbhadh la mac Seain A Búrc
i Conmaicne Dúin Móir.



Ruaidhri mac Cathail mic Ruaidhri Uí Chonchobhair do écc hi ccaislén
Rosa Commáin.



Muircertach mac Eoghain mic Domhnaill Uí Concobhair do mharbhadh lá
a bhraithribh fein, Domhnall agus Cathal.



Eoghan mac Domhnaill Bháin Ui Raighilligh, agus Pilib mac Seaain
Uí Raighilligh do écc.



Emann mac Toirrdhealbhaigh Uí Raighilligh do mharbhadh lá Gallaibh.



Maidhm dearmhair for Cloinn Aodha Buidhe Uí Néill i nArd Glaisse
lá Sabhaoíseachaibh, agus lá Gallaibh Atha Cliath do dheachaidh
loinges lán mhór fors an bfairrge budh thuaidh i ndeadhaidh loingis
coccaidh do Briotáineachaibh lér sladadh loingeas Atha Cliath,
agus lér gabhadh airdepscop Atha Cliath bheós. Do rala Enri mac
Uí Néill Buidhe ainnsidhe i nArd Glaisi for a ccionn, agus ro gabhadh
é lá Gallaibh. Ro marbhadh CuUladh mac Cathbhairr Meg Aonghusa
adhbhar tighearna Ua nEachdhach annsin, agus Aodh Mag Aonghusa,
agus Mac Airten, agus ceithri cind fheadhna dhécc don Rúta
imá raon riú. Ro bí a neasbaidh uile fiche ar chúicc cedaibh.



Brian mac Concobhair Mec Donnchaidh do gabhail toísighechta Ua
nOilealla, agus Tadhg Mac Donnchaidh do thrégeadh dia chairdibh
budh dhéin.


L. 988


AOIS CRIOST, 1454.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, caocat a cethair.



Domhnall mac Neill Gairbh Uí Domhnaill do oirdneadh hi tighearnus
Chenél cConaill i naghaidh Uí Dhomhnaill (Rudhraighe mac Neachtain),
agus nír bo cian iar sin go ro gabhadh an Domhnall hisin la hUa
nDochartaigh tria thangnacht ina thigh fein, agus ro chuir dia
iomchoimhett é hi ccaislén Innsi. O ro clos la Rudhraighe an ní
sin do ronadh tionól slóigh laisidhe. Tainicc Ua Cathain, agus
Mac Uidhilín, go lion a sochraitte ina dhochum, agus ní ro ansat go
ro ghabhsat occ toghail an bhaile i mbuí Domhnall co nuathadh ina
fharradh occa choimett im Chathal Ua nDuibhdiorma. Ro loiscceadh
comhla agus dorus an chaislein la Rudhraighe cona slógh, agus
ro dhercclas an staighre. Ba doigh la Domhnall cona baoí do shaogal
occa, acht edh friss a roisseadh an slogh inunn is in mbaile, agus
ro chuindigh (amail bidh athchuingidh fri bás) a légeadh a geimheal
ar ro budh meabhail lais a marbadh hi forcoimead, agus hi ccuibhreach.
Do ronadh fairsiumh indsin, ar ro leicceadh amach as a geimhel é, agus
do choidh iaromh for taibhlibh an bhaile do mhidemain an tslóigh uada.
At conairc Rudhraidhe frithroscc foa occ anmhain fris an lasair
do traothadh do dhol istegh do mhududhadh Domhnaill. Gebaidh Domhnall
dna liaccchloich lanmhoir fria ais, agus nos leiccenn uadh go
hindeldíreach ar amus Rudhraidhe gur ro bhen hi ccír a cathbhairr,
agus hi ccléthe a chendmullaigh dó co ndearna brúireach dia chind gur
bo marbh fo chédóir. Ro meabhaidh iaramh dia slógh iar na marbhadh,
agus tarraidh Domhnall a anam agus tighearnus Tire Conuill don urchor
sin.



Domhnall mac Seaain Ui Raigillig décc.



Seaan Buidhe, agus GiollaPatraicc clann Amlaoibh mic Duinn
Charraigh Mhég Uidhir do mharbhadh hi fell lá Niall mac Corbmaic
mic An Giolla Duibh mic Aodha


L. 990


(o ttát Sliocht Aodha Cloinne hAmhlaoíbh) mic Amhlaoibh mic Pilib mic
Amhlaoibh mic Duinn Charraigh etc.



Brian Mac Donnchaidh taoíseach Thíre hOilealla do écc isin Aoíne
ria Callainn Ianuari, agus a adhnacal i mainistir Sliccigh iar
nongadh, agus iar naithrighe diongmhala.



Aodh mac Néill Ui MaoílMhuaidh tighearna Fear cCeall do écc, agus
amhac CúChoiccriche do ghabháil a ionaid. CúCoiccriche cona
shochraide do dhul i nairthear Fear cCeall i naghaidh Theabóid
Ui MhaoílMhuaidh baoí occ iarraidh toisighechta dó fein, agus creacha
móra do ghabháil dóibh, agus Teabóid do fágbháil a dhaingin agus a
bhó fúthaibh, agus an sluagh do imthecht lá a nédalaibh, agus mac
Uí MhaoílMhuaidh do fhagbháil in uathadh slóigh i ndeóidh na ccreach.
Teapóit, agus clann Aodha Buidhe Még Eochagáin agus hÍ Riacáin
do lenmhain na ccreach, agus rugsat for mac Uí MhaoílMhuaidh i nucht
móna, agus ro marbhadh é annsin, agus drong oile immaille fris.
Ro gabhsat Tadhg Ua Cearbhaill. Do radadh toisighecht do Theabóit
agus do mac mic An Cosnamhaigh Uí MaoílMhuaidh i naghaidh aroile.



Ua Domhnalláin Flann mac Corbmaic décc.



Dúnadhach mac Cathail Uí Madadháin do mharbhadh la cloinn Uilliam
Ui Cheallaigh.



Sir Édbhard Iustas, Iustís na hEreann décc, agus iarlacht Cille
Dara do gabhail do mac Seaain Caim mic an Iarla, agus Iustis
do dhénamh dhe iar nécc Sir Édbhard Iúsdás.



Ua Brain do mharbhadh i meabhail lá mac a dearbrathar fein ag fágbáil
Cille Mantain.


L. 992


Fergal Ruadh Mhag Eochagáin do thrégeadh a thighearnais, agus a dhul
go Durmagh Colaim Chille iar ndíth a radhairc, agus Niall Mag Eochagán
do ghabháil a ionaid.



Toirrdhealbhach Dall mac Toirrdhealbhaigh Óig Uí Conchobhair
do écc do ghalar aithghearr.



Toirrdhealbhac mac Muirchertaigh mic Aodha Uí Concobhair do mharbhadh
la Cloinn Ceithernaigh.



AOIS CRIOST, 1455.



Aoís Criost, míle, cethri chéd, caoccatt, a cúicc.



Tomas Ua Cairnén prióir Atha Luain ceann eagna agus eolusa Connacht
ina aimsir décc.



Toirrdhealbhach Carrach mac Domhnaill mic Muirceartaigh tighearna
Slighigh sic décc.



Cathaoír mac Murchaidh Ui Concobhair Failgigh do mharbhadh lá Tadhg
mac An Calbhaigh Uí Concobhair agus Cuilén Ua Diomusaigh do mharbhadh
lais is in ló chédna.



Cumhscrach mac Concobhair Ui Raighilligh décc.



Coccadh déirghe etir Pilip mac Tomáis MégUidhir adhbar ticcerna
Fher Manach, agus Mág Samhradhain. Pilip do dhenamh fhoslongpuirt
acc Beinn Eachlabhra, agus Clann Pilip (Brian, agus Toirrdhealbhach)
do dhol da fher décc ar eachaibh


L. 994


agus moirseisear ar fhichit dia ccois. Ro loisccsetsidhe baile Mhég
Samhradhain, agus ermhor an tíre, marbhait Maoileachlainn Dubh
mac Samhradháin, agus drong mor dia muintir, agus soait iar mbuaidh
dia ttighibh.



Toirrdhealbhach mac Pilip MegUidir do dhol go Loch Melge, agus
crannócc baoí ag Mág Flannchaidh do gabhail, agus a harccain lais.



Eoghan Ua Neill do chumsccuccadh as a fhlaithes la a mhac fein Enri
mac Eoghain. Comarba Patraicc, MágUidhir, Mág Mathgamhna, Ó Cathain,
agus Clanna Neill uile do dol la Henri mac Eocchain mic Neill Óicc
co Tulach Ócc dia oirdneadh agus ro ghoirset Ó Neill de amhail
ro badh díor.



Enri mac Uí Neill Bhuidhe do thocht as a gheimhel o Ghallaibh.



Caislén Átha Luain do ghabhail for Ghalloibh iar na brath do mhnaoí
boí ann.



Caislén na Sraide do briseadh la hUa fFerghail, agus mac Mhec
Hoirbert do marbhadh lais acc gabhail an chaisléin.



MaolRuanaidh mac Concobair mic Cathail Ruaidh Még Raghnaill décc.



Seffraidh mac Murchaidh Oicc mic Murchadha Móir, mec Catail
ticcerna Cloinne Aodha an tSlebhe décc.



Eocchan mac Diarmata Ruaidh ticcerna na cCoillteadh do mharbhadh
la a deirbhfhine.



Maine mac Maoilechlainn Még Caba, adbar consapail an da Breifne,
Airghiall, agus FerManach décc.



O Caiside Cúile, .i. Diarmait Ruadh mac Neill Ruaidh do écc.


L. 996


AOIS CRIOST, 1456.



Aois Criost, mile, cethre céd, caocca, a Se.



O Néll, Eoghan, mac Neill Óicc, mic Neill Móir décc.



Coccadh mór eitir Domhnall mac Neill Ghairbh tighearna Thíre
Conaill, agus Ó Neill Énrí iar nionnarbadh cloinne Neachtain
Uí Dhomhnaill lá hUa nDomhnaill hi tTír Eoghain. Tainicc tra
Ó Néill agus Mag Uidhir lá cloinn Neachtain hi nInis Eoghain,
agus ní ro ansat gur ro ghabhsat longport i comfhochraibh Cúile Meic
an Treóin. An tan ad clos lá hUa nDomhnaill an ní sin do chóidh
sidhe, agus Aodh Ruadh a dearbhrathair, agus mac Mec Suibhne
Fanad (MaolMuire) for a neachaibh go tinneasnach gan aoín neach oile
ina bfarradh acht iatt budh déin ina ttriúr do chor bardadh hi ccaislén
Cuile Meic an Treóin ar cionn an tslóigh mhóir sin ro thairringset
clann Neachtain. Iar bfagbháil an baile dó Domhnaill co na
beg buidhin ad conncadar an sluagh naile radharc forra, agus léigid
ina ndeóidh amail as déine conrangatar, agus iar mbreith forra ní
ro damhadh fír fer ná comhlann fó coimhlíon dóibh acht ro chinn an
tiolar ar uathadh gur ro marbhadh Ó Domhnaill, Domhnall mac Neill
Ghairbh annsin (.i. an 18. do Mai Dia hAoíne do shonnradh), agus
ro gabhadh Aodh Ruadh agus mac Mec Suibhne, agus ro ghabh
Toirrdhealbhach Cairbreach mac Neachtain tighearnus Tire Conaill.



Ferghal mac Concobair Mec Diarmada tanaisi Maighe Luirg, agus
Lasairfhiona inghen an Fherghail chédna ben Cairpre Uí Chonchobhair
décc.



AOIS CRIOST, 1457.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, coeccatt, a Seacht.



Brian mac Pilib na Tuaighe Mhég Uidir mac tighearna FearManach
décc iar mbuaidh ongtha agus aithrighe.



Coccadh eitir MhágUidhir agus clann Rudhraighe Meg Mathghamhna.
MagUidhir do thionol a thíre do dhul in Oirghiallaibh. Ar ná
cluinsin sin do cloinn Meg


L. 998


Mathgamhna do chóidhset co na mbuar ina ndaingnighthibh, .i. ar an
Eoghanaigh agus fá Sliabh Mughdorn. Téd iaromh MágUidhir agus
Pilip i nDartraighe CoinInsi, agus ó nach ruccsat ar chreachaibh,
ro loisgset Dartraighe uile, agus baile Eoghain mic Rudhraigh Meg
Mathghamhna, .i. Lios na nGabhar, agus tangattar dia ttighibh iar sin.



Pilib mac Tomáis MhégUidhir, agus a chlann do dhol slóigheadh i
mBreifne Uí Ruairc, agus ro cuir Ó Ruairc a bhuar ar daingnighthibh
an tíre rempa. Do chóidh tra Pilib go baile Uí Ruairc. Ro loiscceadh
an baile agus an tír uile ar chena lais, rug Ua Ruairc ar Philib,
agus ro ficheadh iomaireacc etorra, agus torchair Tighearnán mac Taidhg
Uí Ruairc, agus mac Maghnusa Grumaigh mic Cathail Bhuidhir Ui
Ruairc, agus sochaidhe oile cén mo thát lá Feraibh Manach don chur sin.



Brian mac Muirceartaigh Óicc Ui Fearghail tighearna cloinne
hAmhlaoibh Ui Fearghail décc.


L. 1000


AOIS CRIOST, 1458.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, coeccatt, a hochtt.



Teampall Achaidh Beithe go niomad do leabhraibh derscaighthe
do losccadh ann ón óifficel, .i. Niall mac Mec Craith Mhec Mathgamna.



Sluaigheadh lá hUa nDomhnaill Toirrdealbhach Cairbreach, agus tainicc
Ua Néill Enrí dia chommoradh. Rangattar cétus co hIochtar Chonnacht
lotar iaromh don Bhrefne. Ro milleadh agus ro loiscceadh leó o sliabh
siar, agus ro loiscceadh baile Uí Ruairc Druim Dhá Ethiar, agus
ro gabhsat braighde Iochtair Chonnacht, agus do radadh illaimh Uí
Domhnaill iatt. Tangattar iaromh dia ttighibh.



O Conchobhair Failghe, An Calbhach Mór mac Murchaidh na Madhmann
tighearna Ua bFailghe uile fear nár dhiúlt re drech nduine tighearna
(do Laighnibh) as mó fuair do chomthaibh ó Ghallaibh, agus o Ghaoidhealaibh
nó bítís ina aghaidh do écc, agus Conn O Conchobhair a mac fein
do óirdneadh ina ionadh riasiú ro hadhnaiceadh esium i cCill Achaidh.



Ua Ruairc, .i. Lochlainn mac Taidhg lethtighearna na Breifne
décc.



Art Ó Néill mac Eoghain mic Neill Óicc cenn oinigh agus eangnamha
Cenél Eoghain décc.



Mac Samhradháin Tomás mac Ferghail décc.



Tomaltach mac Conchobhair Mec Diarmada tighearna Maighe Luircc
Airtigh agus Tire Tuathail, etcetera, fechemh coitchend do dhamhaibh
Ereann fear toirbearta móir damhsaibh agus daos tuarusdail do écc
adhaigh fele Patholáin recte Partholáin, agus a mac


L. 1002


diongmhala Cathal Mac Diarmada do écc coicthidhis rias an tan sin,
agus a nadhnacal dibhlínibh i Mainistir na Búille. Aedh mac Concobhair
Mec Diarmada do ghabháil ionaidh Tomaltaigh.



Sefraidh mac Emaind mic Tomáis Ui Fearghail do mharbadh lá Sean
mac Domhnaill Mic Seaain Ui Fherghail, agus lá cloinn Choncobhair .i.
Laoighseach, etcetera.



Emann A Búrc tighearna Gall Connacht, agus morain dá Gaoidhealaibh
aon rogha Gall Ereann ar cruth ar dhelbh ar dhénamh ar uaisle, ar
eineach ar icht, agus ar fhirinne décc i ndeiredh na bliadhna so.



Fearghal Ruadh Mag Eochagain tighearna Cenél Fhiachach décc an
xuii. Febru.



AOIS CRIOST, 1459.



Aoís Criost, míle ceithre chéd, coeccatt, a naoi.



O Briain Toirrdhealbhach tighearna Tuadhmuman décc.



CuMhara Mac ConMara do mharbhadh i mebhail.



Connla Mhág Eochagáin tighearna Cenel Fhiachach do mharbhadh la mac
Airt Uí Mhaoileachlainn.



O Birn, Brian, toíseach Thire Briúin décc.



Fergal mac Tomais Uí Raghallaigh décc.



Maidhm mór do thabhairt lá hIarla Cille Dara ar Ua cConcobhair
fFailghi Conn mac An Chalbhaigh dú in ro gabhadh Conn feisin, agus
in ro marbhadh mac mic Uilliam Uí Cheallaigh agus sochaidhe mór dia
muintir.



Creacha Chineóil Duacháin lá Brian mac Pilib mic Tomas MhégUidhir.



Creacha Maighe Slécht do dhénomh la MágUidhir Tomas Occ, agus Baile
Mec Samhradhain do losccadh lais don turus sin.


L. 1004


Glaisne mac Concobhair Uí Raghallaigh do marbhadh lá cloinn Rudhraighe
Mhég Mathgamhna.



O Neill Enrí mac Eoghain do tabhairt slóigh Gall lais co Caislén na
hOghmhaighe dia gabhail ar cloinn Airt Ui Neill, agus sidh do dhenamh
dhoibh ré aroile.



Sean Cam mac ConUladh Mec an Bhaird decc.



Ua Cúirnin, Maghnus, ollamh Uí Ruairc lé Seancus décc.



MaolMaire Ua Cianáin adhbhar suadh lé seanchus agus lé dan décc.



Muircertach Ua Dálaigh saoí lé dan décc.



AOIS CRIOST, 1460.



Aoís Criost, míle, ceithre chéd, Seasccatt.



Mainestir na Maighne hi Tír Amalgadha i nepscopoitecht Cille hAladh
i cConnachtaibh do thógbhail la Mac Uilliam Burc ar impidhe Nehemias
Uí Donnchadha an ced biocaire prouinsi baoí i nErind ag ord .S.
Franseis don Obseruantia.



An tepscob O Briain, epscop Chille Da Lua do mharbhadh lá Brian
an Choblaigh mic Donnchaidh mic Mathghamhna Uí Bhriain i nInis Cluana
Ramhfhoda.



Ruaidhri mac Maghnusa Uí Mocháin proaitsi Oile Find decc.



Aodh Ruadh mac Néill Ghairbh Uí Dhomhnaill, agus mac Mec Suibne
Fánat MaolMuire do léccadh as a mbraighdenus lá hUa Néill Énrí
iar na mbeith ceithri bliadhna comhlana illaimh occa ar ro ba dile
lais clann Nechtain oldat clann Néll.


L. 1006


Maidhm mór do thabhairt ar Ghallaibh lá hUa cConcobhair fFailghe,
Conn mac an Chalbhaigh, dú i ttorchair Barún Calatromma agus
sochaidhi oile immaille fris.



Maidhm do thabhairt lá Gallaibh for Ua Raghallaigh Seaan mac Eoghain
mic Seain mic Pilib mic GiollaIosa Ruaidh airm in ro marbhadh é
agus Aedh dearbhrathair Uí Raghallaigh, agus Eoghan Caoch
mac Mathghamhna Mec Caba, agus drong oile génmo thát. Cathal mac
Eoghain do ghabháil a ionaid.



Mac Samhradháin Eoghan décc.



Ruaidhri Ballach mac Muirceartaigh Ui Concobhair décc.



Tomás mac Tomáis A Búrc (ro budh Mac Uilliam dar éis Emainn A Búrc),
decc.



Mac Caba Enri mac GiollaCriost do techt isin Anghaile lá hUa
fFearghail, Domhnall Buidhe, agus a ég do ghalar obann i Lios AirdAbla,
agus ceithri fichit décc galloglach co ttuaghaibh do beith ina
timceall ogá breith dia adhnacal don Chabhán.



Mac Maghnusa Thíre Tuathail, Ruaidhri mac Eoghain Ruaidh Mec
Maghnusa, sáith an tíre sin do tighearna, do mharbhadh lá Conn Ua
nDomhnaill (.i. Conn mac Nell Gairbh mic Toirrdhealbhaigh an
Fhiona), agus la Tadhg mac Taidhg Uí Ruairc ag toraigheacht creach
an tíre, agus rugsat na creacha leó go hAirgedGlind, agus ro bensat
maithe Cloinne Maghnusa na creacha dhíobh isin glind sin iar marbhadh
Mec Maghnusa.



Domhnall mac Diarmada Uí Mhaille, Uilliam Ua Máille agus Seaan Ua
Maille


L. 1008


do dhol ar siubhal loingsi lá cloinn Uí Bhriain i cCorca Bhaiscinn
for Mac Mathgamhna, agus a marbhadh a ttriúr riasiú rangadar a longa,
agus Domhnall Ua Briain do ghabháil, agus Mathghamhain Ua Briain
do lot ag dol do shoigidh a loinge, agus a bháthadh ria rochtain na
luinge hísin. Ro cuireadh ár a muintire don turus sin.



Brian Ua Máille do mharbhadh lá a dearbrathair, Aodh Ua Maille,
tria iomagallamh tarla eaturra. Dá mac Taidhg Uí Mháilli iadsidhe.



Mainistir do togbail i nInis Arcain isin Mumain i nepscopoittecht
Ruis do braithribh .S. Franseis i nduthaigh Uí Eittirsceóil ata
Inis Arcain.



Mainestir Insi Corthadh i Laighnibh i nepscopóitecht Ferna ar
brú na habann dianadh ainm Sláine do thogbhail do braithribh .S.
Franseis.



An cethramhadh Eduard do ríoghadh os Saxaibh .4. Marta.



AOIS CRIOST, 1461.



Aoís Criost, míle, cethre chéd, Seascat, a haon.



Felim mac Eoghain mic Néill Óicc Uí Néill décc do bedhg saoí
ar eneach agus ar engnamh cenn dámh agus deóradh, neach as mó ro chendaigh
do dhántaibh, agus ro ba mó duanaire ina aimsir décc iar mbreith
buadha o dhomhan agus deamhan.



Aodh mac Toirrdhealbhaig Óig Uí Concobhair lethtighearna Connacht
i naghaidh


L. 1010


Taidhg Uí Concobhair, diol choiccidh Connacht do rígh ar cruth ar
chaoíndelbh ar chrodhacht ar choccadh ar aoidheadhcairi deiccsibh, agus
dá gach aon nó righeadh a les do ég i mBaile Tobair Brighde in íd
Maii, iar nongadh agus iar naithrighe isin .lxiii. a aoísi, agus
a adhnacal i Rus Commain.



Clann Neill Ghairbh Ui Domhnaill, Aodh Ruadh, Conn, agus Eoghan
do theglamadh líon a ttionóil do dhul co Fanaid do soighidh mic
Mec Suibne MhaolMuire uair baoí Ua Domhnaill Toirrdhealbhach
Cairpreach ag imbirt a aincridhe for mac Mec Suibhne agus for Fánaid
uile tria na charadradh la cloinn Neill. Badar dna clann Néill
agus mac Mec Suibhne ag scrudadh a ccomairle dus cionnus do ghéndaoís
a nimdhíden ar cloin Nechtain cona sochraide ar ro batar acc aithe
a neccraidhe agus a nanfoladh forra. Iar bfios scél dUa Domhnaill
agus do cloinn Nechtain clann Néill do dhul i Fánoit do chóidh
sidhé co na bhraithribh, agus co na thoichestal, agus go ccóruccadh
Albanach baoí immaille fris ina ndiaidh go ro gabh longport i cCenn
Maghair do chomhaircis, agus do choimhed ar cloinn Neill Uí Domhnaill,
agus ar MhaelMuire do bhaoi ag dul leo as an tir agus od cualadar
clann Neill Uí Dhomhnaill agus muintir Fhanad sin asi comhairle
do rónsat gan an chonair do sheachna no do iomgabhail do lion slóigh no
sochaidhe da mbaoi rempa, agus o ro cindeadh for an ccomhairle sin aca,
tangatar clann Neill Uí Dhomhnaill agus MaelMuire Mac Suibne agus
Eogan Bacach Mac Suibne, agus gach ar gab leo do mhuintir Fanat
i ccoinne agus i ccomdail Uí Dhomhnaill agus cloinne Neachtain go
Cenn Mhaghair, agus óro chomhfhoiccsigset dia roile ni ro lamsat gan
ionnsoighidh a cele fobit a bfiocha agus a bfoladh, a nadbair, agus a
nesaenta re aroile gó sin. Tucsat troid agus tachar dioghair dasachtach
dia roile annsin go raoímheadh for Ua nDomhnaill, Toirrdhealbhach
Cairbreach, agus ar chloinn Nechtain, agus ro gabhadh Ua Domhnaill,
Ro marbhadh Maghnus a dearbrathair co sochaidhibh oile immaille fris,
agus ro hiomscothadh Toirrdealbhach Cairbreach iarttain. Tangatar na


L. 1012


maithe sin iarsan maidmsi Cinn Maghair go Cill Mec Nenain, agus
do gairedh tighearna dAedh Ruadh mac Neill Gairb amail ro ba dir
agus do gair O Domhnaill .i. Aed Ruadh Mac Suibne Fanat do
MaelMuire Mac Suibne.



Magnus mac Briain mic Domhnaill mic Muircertaigh tighearna Cairbre
decc.



Mac Cathmaoil .i. Brian tighearna Cenél Feradhaigh decc agus
tigherna do dhenamh dEogan Mac Cathmhaoil.



Fearghal Ua Gadhra tanaisi Cuile O fFinn do marbhadh la Mac
Goisdelbhaigh.



An deccanach Ua MaoilEoin saoi Erenn uile decc i cCluain Muc Nois
Mic Fiodhaigh.



Aongas Mag Craith saoi le dan, Niall Occ Ó hUiccinn, agus Niall
mac Feargail Ui Uiccinn decc.



Matgamhain mac Uilliam Uí Fergail decc.



Uilliam Ua Flannaccain Saccart agus cananach coradh i nOilFinn
decc.



Feidlim Fionn Ua Concobhair do gabail dia braithrib fein, .i. cloinn
Briain


L. 1014


Ballaigh agus do Ruaidhri mac Ui Concobair Duinn a ttus na bliadhna sa
gur fas coccadh agus commbuaidreadh a Siol Muireadhaigh deis na
ngabala sin, agus ro gabadh Tadhg Ua Concobair fein la a braithrib.



Sloicceadh la Mac Uilliam Burc co na braithribh co Machaire Connacht
do reidhiuccadh Fheidlim Fhinn o mac Briain Ballaigh, agus tucsat dó
a breth fein as a maithe Connacht a ccor fris, agus ro leicceadh
Feidlim a geimhel. Rugsom na maithe sin lais co Carn Fraoich Mic
Fiodhaigh Foltruaidh, agus do chuir Mac Diarmada a brocc fair iar
na chennach, agus do gabsat braighde slechta Ona mic Aengusa agus
Ua mBriuin, agus do imtigh Mac Uilliam iar bfagbail na mbragatt
sin ag mac Briain Ballaigh. Iar na cluinsin sin do chloinn Ui
Conchobair Ruaidh ro fuaslaiccset Tadg Ua Concobhair ar leth Baile
an Chlair o Ua Concobhair nDonn, do choídh siot a leith cloinne
Concobair Mec Branain iarttain.



Coccadh mor ag Gallaibh Midhe agus Laighen gur milleadh moran don
Midhe don coccadh sin. Ua Concobair Failge agus mac Risderd Buitiler
do techt co Druim Tuirleime deich cced no ni as uille do marcslóigh
co cceinnbeirtibh foraibh uile agus badarsidhe cen oman gan imeccla ag
craíthedh a neach, agus a sluagh agus a sirthe acc creachlosccadh na
Midhe ina ttimceall co nona. Ba ar an ccoccadh remraite ro gabadh mac
Feidlimidh mic an Calbhaigh Í Concobair la Sean mac


L. 1016


Mic Tomais. Comta mora dfagbail dUa Concobhair o Gallaibh do ciond
Sioda amail fa gnath le fer a ionaid do gres.



Creacha mora la Mag Eochagain for Barun Dealbhna agus creacha mora
ele beos for Ledúsachaibh gur aircc an tir co hEithne.



Creacha PuirtLomain la cloinn Iriail I Ferghail.



Maoileachlainn mac Floinn Ui Domnallain decc.



Teboid Ua MaolMuaidh tighearna leithe Fear cCeall do marbhadh lá
hUa MaolMuaidh na Coilleadh.


L. 1018


AOIS CRIOST, 1462.



Aois Criost, míle, cethre chéd, Sescca, a do.



Mainistir Bhrathar Minur do thionnsccnadh i Muineachán le linn
Feidhlimidh mic Briain mic Ardgail Még Mathgamhna do bheith na
tigherna i nOirgiallaibh.



Prioir Daimhinsi .i. Parthalon mac Aodha Uí Flannaccain decc ar
Loch Dearcc.



Brian mac Pilip MegUidhir fer a aoisi ba ferr eineach, agus engnamh i
ccoiccedh Uladh uile do mharbhadh a ttóraighecht a creiche la cloinn
Airt Uí Néill, .i. la Ruaidhri co na braithribh iar ffaemhadh a
anacail, agus iar mbeith athaidh aca illaimh. Emann Ruadh mac
Seain MégUidhir do marbhadh leis an Ruaidhri ccedna.



Tadhcc mac Eocchain Uí Concobair ticcerna Cairbre décc.



Maidhm la Tadhcc Ua cConcobhair agus la a braithribh for cloinn Briain
Bhallaigh in ro marbhadh Diarmaitt mac Donnchadha mic Briain, agus
Sean mac Taidcc Mic Tighearnáin na Corra, agus cuirther iad do druim a
ttire agus a nuile maithesa. Tiaghait da mhac Briain fein hi Scén hi
ccenn Mec Branáin ar in nGreanchaigh, agus ro beiccen do Mac Branain
a ttreiccen go ro cuirit ar fogra o thír co tír, agus ro hionnarbadh Mac
Branain feisin as a dhuthaigh isin Anghaile. Ro ghabh Ó Ferghail
fris, agus do rad ferann dia cethraibh agus coinnmedh tíre dia muintir.


L. 1020


Sloiccheadh la Mac Uilliam Cloinne Riocaird i nUibh Cairín gur
eirigh Ua Meachair, .i. Tadcc, cona chomhaentaibh doibh gur marbhadh
Uilliam Búrc mac Mic Uilliam daen urchor gae la mac Ui Mheachair,
agus ba he an turchor sin rucc Ua Mechar co na slogh ass. An tUa
Mechair sin ticcerna Ua cCairin decc iarttain agus a mhac do ghabháil
a ionaid.



Mac Branain, .i. Tomaltach Carrach mac Cuinn mic Aodha decc iar
ccian aois.



Iarla ócc Urmumhan do thecht i nErinn co sochaidhe moir do Shaxoibh.
Ro fás coccadh mor etir Iarla Urmumhan, agus Deasmumhan dia ro gabhadh
Geroid mac Iarla Desmumhan la Buitilerachaibh. Ro gabhadh leo
beos Port Lairge. Ro chinnset iaramh cath do thabhairt diaroile co
ro ionnsaigh cach a cele díobh, agus bá dar sarucchadh Iarla Urmumhan
do dheachaidh Mac Risdeird do thabhairt an chatha an la hisin. Cidh
fil ann thra acht ro sraoíneadh an cath fair, agus ro gabhadh é budh dein.
Atberat aroile co ro hadhnaicit deichnebhar ar cheithre chéd


L. 1022


díbh cenmótá a nduadar coin agus eathaidedha. Gabhait dona Geraltaigh
Cell Chainnigh, agus bailte mora criche Builterach iar ccor a náir
is in cath sin. Agus bai an tIarla occ Urmumhan sin cona Shaxoibh
i mbaile daingen, agus nochar féadadh a thoghail. Brathair ele don Iarla
sin do techt i nErinn, agus ceithre longa co na mbaoí inntibh do ghabhail
dó do loinges Iarla Desmumhan for in ffairrge, agus nert mor do gabhail
do Buitileracaibh treotha.



Maidhm for Ua fFerghail la mac Cuinn Uí Maoilechlainn, la
Díolmuineachaibh agus la Laoighseach mac Rossa isin Nuachongbhail
in ro gabhadh Emann mac Uí Fherghail, agus aoinfher décc do shliocht
Mhuircertaigh Óicc Uí Ferghail. Sechtmoghat a nesbadha etir marbhadh
agus gabhail.



Tomas mac Cathail mic Tomais Uí Fher ghail tánaisi na hAngaile
do mharbhadh i mBeol Atha na Pailisi is in oidhce for lorcc a chreiche
la dreim do Dhiolmuinechaibh, la Cloinn Concobhair, agus la macaibh
Muircertaigh co rucsat a cend agus a chreach iar na fhagbháil i
nuathadh amhail rob annamh lais.


L. 1024


AOIS CRIOST, 1463.



Aois Criost, mile, ceithre céd, Sescca, a trí.



GiollaCriost Mac Edigein biocaire Tempaill Pattraicc i nOilFinn
agus canánach coradh do ecc.



Concobhar mac Cathail Ruaidh Még Raghnaill tighearna Cloinne
Bibsaigh décc.



Sémus mac Gearoid Iarla Deasmumhan décc.



Diarmaid Mor mac Diarmatta Í Concobhair do marbhadh la cloinn Taidhcc
Ui Concobhair occ Eas Da Conna for Búill.



Cuilén Ua Diomusaigh do marbhadh la Gallaibh.



Corbmac Ballach mac Concobair Mec Donnchaidh an mac oirrigh rob
oirderca oineach agus engnamh, ba ferr aithne agus eolus ar gach
nealadhain dá raibhe i nIochtar Chonnacht décc iar mbuaidh nongtha
agus naithrighe.



Indsaiccidh la hUilliam Burc mac Risdeird for caislen Muilinn Adam
i neraic a shula gur leanadh é a ttoraigheacht co bord Baile in Motaigh
go ro iompaidhsiomh frisin tóraigh agus ro marbadh cuicc fir dhécc don
toraigh lais fa mac Maghnusa mic Diarmada Mec Donnchaid, agus fa macaibh
hI Neill, do bhen a suil assam fein occ an ccaislen sin fecht riamh.



Mac Maiu recte Main Baired tighearna Thíre hAmalgaidh, agus Siacus
Cam mac Fergail tighearna Cloinne hAmlaoibh Ui Fhergail décc.


L. 1026


Grainne ingen Taidhg Ui Ruairc ben Mec Donnchaidh decc.



Tadhg mac Domhnaill Mhóir Mec Donnchaidh tigherna sidhe for leth
Tire hOilealla agus a écc.



Enri mac Feilim Ui Ragailligh do marbhadh la Donnchadh mac Tomais
Óicc MegUidhir.



Aodh mac GiollaPattraicc MegUidhir décc.



Ri Saxan do chor tiodhlaicedh go hUa Neill Enri mac Eoghain, .i.
ocht slata agus da fichet do sgarláid, agus idh oir et cetera.



O Neill do tabhairt tuarasdail do tighearna Tuadhmhumhan do
Tadhg mac Toirrdhealbhaigh Ui Briain.



AOIS CRIOST, 1464.



Aois Criost, mile, ceithre ced, Sescatt, a cethair.



FearSithe Mhág Duibne epscop an da Breifne décc.



Diarmaitt Mac Murcadhain sacart toccaidhe decc.


L. 1028


Tadhg Ua Concobhair do ecc an Satarn iar cced Fheil Muire agus a
adlacadh co honorach hi Ros Comain la sliocht Cathail Croibdeirg
tiar agus toir, agus la tuathaibh Sil Muiredhaigh archeana.



Cedach Ua Mordha ticcerna Laoigsi decc do treagait.



Domhnall Ua Ruairc, Seaan mac an Oifisel mic Muirceartaigh Oicc
Ui Fergail, Maoileachlainn mac Briain mic Muirceartaigh Óicc Uí
Fergail co na mhnaoi, Mor inghean tSémais Ui Cheinneidigh ben
Még Eochaccain co na hingin agus Muirceartach mac Seain Uí
Duibhgendain décc don treghait cedna.



Muircertach mac Airt Uí Mhaoileachlainn, agus a ben ingen Í
Cobhthaigh, agus triar eile amaille friu do dol décc in aen lo co
noidce tre fheghadh eich do cuaidh do na cnapaibh cedna.



Remann mac an Phríóra mic Lochlainn Uí Ferghail decc don tregait.



Domhnall Cam mac Concobhair Mec Donnchaidh decc.



Mac Diarmata Ruaidh, .i. Diarmait mac Maoilechluinn, Cathal Bacach
mac Corbmaic na Formaoile, agus BenMuman ingen Ui Flannagain
decc.



Cond mac Neill Gairbh Uí Domnaill, agus Aengus mac Neill Uí
Domnaill do marbhadh la hEiccneachan mac Nechtain Uí Domnaill hi
Findruim an .8. la Mai.



Creachsluaiccheadh la hUa Neill, agus la cloinn Neachtain Í Domnaill
i tTír Conaill iar marbadh Cuind Uí Domnaill gor loiscset an tir co
hAth Seanaigh co rugsat groighe, agus bú iomdha. Acht chena ní deachaidh
gan diogail uair ro fagaib siot luagh a ruccsat, .i. Brian mac Concobhair
Oicc mic Concobair Ruaidh MegUidhir saoi ar eineach, ar engnamh, agus
fer tighe aoidheadh coitcend co nochtar ar fichit don tsluagh do marbadh
maraon ris.


L. 1030


Bresal mac Donnchaidh Ui Cheallaigh agus Maoileachlainn mac Uilliam
Uí Ceallaigh bai hi ffrithbeart fri aroile im tighearnas Ua Maine
decc i naoin tsechtmain i ndereadh April, ar a dubairt Breasal
an tan tainic giolla Maoileachlainn dia fhios i ngalar a bháis, Gabaim
coinne le Maoileachloinn hi ffiadh naisi ar tTighearna diblinibh ria
ccionn Sechtmaine agus do fregrattar araon an choinne hísin.



Coccadh mor etir cloinn Uilliam Ui Ceallaigh, agus clann Donnchaidh
Ui Cheallaigh iar necc Bresail agus Maoileachlainn.



Mac Risdeird Buitiler an taoín fhear bá hairde clu agus oirdearcus do
Gallaibh Ereann ina re do ecc.



Ir mac Catail Ruaidh Meg Raghnaill ba tanaisi for a duthaigh fein,
agus a díol do tighearna ar iocht agus ar firinne decc sechtmain ria
fFeil Míchil, agus Ir mac Uilliam Meg Raghnaill do marbhadh la Gilla
nGlas Diolmain is in tsechtmain cedna daen forgamh do ga iar mbeith hi
bfarraidh dearbrathar a mathar dhó .i. Uilliam Dalatun.



Domnall mac Muirceartaigh Bacaigh Uí Concobhair tigearna Cairpri Droma
Cliabh (co na braithribh acht madh beacc) do marbhadh la cloinn Eoghain
Uí Concobhair, agus tighearna do denam do Ruaidhri mac Briain Uí
Concobhair ina ionad.


L. 1032


Feidhlim mac Donnchaidh mic Tighearnain Oicc Ui Ruairc do gabail
la hUa Ruairc agus Aedh mac Taidhcc Uí Ruairc do gabhail la
Tighearnan Occ mac Donnchaidh iar sin ina diogail.



Tomaltach Occ Ua Gadhra do marbhadh i ngreis oidhche for Sliabh
Luga la Muirges mac Corbmaic Mec Diarmada Gall agus la hEmann an
Mhachaire Mac Goisdelbhaigh.



Lochlaind mac Mailín Uí MaoilConaire decc iar ttreblaitt foda agus iar
mbuaidh naithrighe, agus a adlacadh i nOilFind.



Lochlaind mac Firceirtne Uí Uiccinn decc.



Tomas Greannach agus Domnall da mac Duinn MegUidhir do marbadh la
na ndearbrathair, .i. Ruaidhri Glas.



Creachruathar la cloind Uí Cheallaigh, .i. Colla prioir Tighe Eoin,
agus Ruaidhri Ua Cellaigh tre forailemh Briain Uí Braoín Breghmuine,
agus cloinne Rosa mic Muirceartaigh Midhigh Uí Fergail, agus tainic
a dhomhaoín doibh diblinibh uair do marbhadh da mac Uí Cheallaigh,
agus se fir decc dia muintir amaille friu.



Brian Ua Brain co ndeichneabar dia muintir, agus deichnebar ele do
lucht an Chalaidh fa Uilliam mac Donnchaidh mic an priora Uí
Fergail do mharbhadh la MagAmalgaidh.



O Domnaill, Mac Uilliam Burc, agus moran do Ghaoidhelaibh, agus do
Gallaibh Ereann amaille friu do dhol co hAth Cliath Duiblinne hi
ccenn Tomais Iarla Desmumhan Iustis na hEreann an tan sa, agus
rann agus cengal do denam doibh fris.



Tir Tuathail do creachadh la hAodh Mac Diarmada tighearna Muige Luircc


L. 1034


agus Mac Diarmada Gall co maithibh Tire Tuathail do teacht asteach
tar cend a ccreach, agus braighde do tabhairt dAodh óir battarsomh
ag Cloind nDonnchaidh ó bhas Tomaltaigh Mec Diarmada conuicce sin.



Naonbar do muintir an Iustis do mharbhadh hi fFine Gall tre comhairle
espuicc na Midhe. An Iustis, an tepscop, agus an Priostunach do dol
co tech an rig diomcosaoit for aroile.



Tomas Iarla Deasmumhan d otheacht for ccula ó tigh righ Saxan co
nionatt righ leis i nErinn gco ttiodhlaicthibh mora dfaghbail dhó on
rígh.



Feidhlimidh Ua Ruairc, agus Aedh mac Taidhg Uí Ruairc do leigean
amach ar gach taoibh agus sidh na Breifne do denamh.



Uilliam mac Maine mic Aedha tighearna sleachta Concobhair Mec Branain
décc.



Domnall Cam mac Conchobhair Mec Donnchaidh décc.



Mainestir .S. Franseis, i nAth Dara isin Mumhain i nepscopoitecht
Luimnigh dho denamh ar brú na Máighe la Tomas Iarla Cille Dara,
agus la Siobain ingin tSemais Iarla Deasmumhan, agus tumba do denomh
doibh innte.


L. 1036


AOIS CRIOST, 1465.



Aois Criost, mile, ceithre ced, Seascca, a cuicc.



Tomas mac Muiris mic Matha abb Lessa Gabhail décc.



Gormlaith Caomhanach (ingen Meic Murchadha ri Laighen) ben Í Neill
do écc.



Aodh mac Conchobair Mec Diarmada tighearna Muicche Luircc do ecc,
agus Concobar Occ mac Conchobhair Mec Diarmatta do gabhail a ionaid
do reir togha sleachta Aodha Mec Diarmata etir cill, agus tuaith, acht
clann Ruaidhri Mec Diarmada namá, agus tainic a domhaoín doibhsein
ar do gabadh la coinne leó ar Carn Fraoich, Ua Conchobair Donn, Donnchadh
Ua Ceallaigh, agus clann Ruaidhri don dara leith, Mac Diarmata agus
a thir don leith araill. Fasaidh deabaidh etorra gor marbhadh Diarmait
mac Ruaidhri Mec Diarmata, agus ba hecht mór ina thir esidhe. Ro gabhadh
Tadhcc mac Ruaidhri Buidhe, agus ro madmaigheadh Ua Concobair Donn.



Sean Dubh mac Donnchaidh mic Aeda MegUidhir do mharbhadh la Sean mac
Pilib MegUidhir.



Eoin mac Alasdrainn mic Eoin Mhóir Mec Domnaill do marbhadh la Conn
mac Aedha Buidhe Í Nell.



Maoilechlainn Ua Birn taoiseach Tire Briuin na Sionna, agus a mac
occ, (.i. an


L. 1038


Giolla Dubh) MaoilSechlainn a ainm, do marbhadh agus do losccadh da
braithribh fein, agus da oireacht an Domhnach ria Samain, agus a mac ele,
Cairpri Ua Birn do marbhadh daen urchor saighde lasan druing cedna
isin mBernaigh mBailbh is in mí ccedna.



Mac ConSnamha agus a mac do marbhadh la Domnall Ua Ruairc agus la a
chloinn a meabail agus suidhe doibh ina tír.



Aodh mac Taidhcc Uí Ruairc decc.



Corbmac Mac Diarmata Gall tighearna Airtigh decc.



Aodh mac Neachtain Uí Domhnaill do écc.



Mainistir Chille Crédhe isin Mumhain i nepscopóitecht Corcaighe
do togbail do braithribh .S. Franseis la Siol cCarthaigh, agus tumba
onorach do dhenomh dhoibh fri hadhnacal a nuasal agus a naireach.


L. 1040


AOIS CRIOST, 1466.



Aois Criost, mile, ceithre ced, Sesccat, a sé.



Brian mac GiollaPattraicc MegUidhir abb Leasa Gabhail, agus Domnall
Ua Leannan cananach do muintir Leasa Gabail décc.



Feidlim mac Briain Meg Mathghamna tighearna Oirghiall decc.



Brian mac Amhlaoibh MegUidir cenn a aicme fein, agus tighearna Cloinne
hAmlaoibh décc.



Aine ingen Megeochagain ben Meg Uidhir décc.



Conchobhar mac Ui Concobair Ruaidh décc.



Brian Dubh mac Taidhcc Uí Concobhair decc an cuicceadh la dég do Marta.



Riocard mac Emainn Tirial, agus Tomas Gallda mac Emainn Tirial decc.



Uilliam Burc mac Uateir A Burc, agus Uilliam Burc mac Seain mic
Mic Uateir décc.



Ua Duibgennáin Cille Ronain Fearghal agus Muirges Cananach mac Conaing
Chananaigh Uí MhaoilConaire, agus Concobar mac Taidhcc Mec Branain decc.



Uaithne mac Feargail Uí Raighilligh décc.



Donnchadh mac Muirceartaigh Uí Dhalaigh decc.



Maidhm mor do thabairt for Gallaibh Machaire Airgiall la hAedh mac
Eoghain Uí Neill.



Sloiccheadh lá Gallaibh Midhe, agus Laighen i nUibh Failge, tionoilis
Ua Concobhair


L. 1042


Failge .i. Conn mac an Calbhaigh a sochraide for a ccionn agus
ro marbhadh lais cedus Sean Mac Tomais an cend fedhna ro ba fearr agus
rob airegdha do Gallaibh, agus ba banna ria ffrais do Gallaibh an marbhadh
hísin, ar do madmaiged an tIarla ar na mharach, agus Goill maille fris,
agus gabtar hé budein, agus bentar a arm agus a eideadh dhe agus
iodhlaiceadh la Tadhg Ua Concobhair an tIarla a chliamhain go Caislén
Cairpre, agus drong mor don tsluagh amaille ris. Ro gabhadh dna don chur
sin, Criostoir Ploingcéd, agus prioir Tighe Muire Atha Truim agus
Uilliam Occ Uinnsionn, an Bearnabhalach agus sochaidhe oile amaille
friu. Dala a ndeachaidh isteach hi cCaislen Cairpre as in maidm sin
tangattar Gaill Atha Cliath ina ccoinne agus ruccsat leo iat daimhdheoin
a nesccarat tar a nais. No teighdís iaromh sirthe a hUíbh Failge co
Temhraigh budh tuaith, agus co Nás budeas agus no bidis Breifnigh
agus Airghialla acc creachlosccadh na Mide for gach leth gan tesargain
gan toraigecht o sin amach go cent treimsi iar sin.



Tadhg Ua Briain tighearna Tuadhmhuman do dhol sluagh lanmhór tar
Sionaind amach is in Samradh do shonnradh go ro creachadh Gaoidhil
Desmumhan agus Iarmumhan lais, agus do radsat Gaoidhil Laigen beos
a riar dhó. Soais dia tigh iar sin agus iar ngabail criche Cloinne
hUilliam agus Condae Luimnigh, agus iar na disliucchadh dhó on Iarla
do ciond siodha dfaghail do féin agus da thír agus iar bfaghbhail tri


L. 1044


fficet marcc gacha bliadhna ó muintir Luimnigh co brath adbath do galar
ag a tigh budh dhéin, agus Conchobhar mac Toirdhealbhaigh Uí Bhriain
doirdneadh ina ionadh.



Riocard mac Mec Uilliam Burc mic Riocaird Óig tanaisi Cloinne Ricaird
déc.



Ua Dubda agus a mac do mharbhadh i meabhail la cloinn MaoilRuanaidh
mic Ruaidhri Í Dhubhda.



Maidhm mor do thabhairt la Gallaibh .i. na Midhe ar Mhág Mathghamna dú
inar marbhadh sochaidhe, agus in ro gabad Aod Ócc Mag Mathghamna, agus
Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh.



Eoghan agus Aedh Dubh da mhac Ruaidhri mic Cathail Duibh Ui
Concobhair, agus Tadhcc mac Briain mic Cathail do marbhadh la Diarmait
mac Táidcc Ui Concobhair, agus la cloind Diarmatta Ruaidh mic Taidhcc
Uí Concobhair Luan Cascc for cuirreach Liathdroma.



Maoileachlainn, agus Sean da mhac Eogain Mec Diarmata Ruaidh decc
in en caeicdigis.



Eogan mac Seain Mec Donnchaidh, agus Muirceartach mac ConConnacht Ui
Dhálaigh decc.



Mainistir Oilein na Trinoide .i. for Loch Cé, co niomhaighin na
Trinoide do losccadh lá coinnil.


L. 1046


AOIS CRIOST, 1467.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, Sesccat, a Seacht.



Semus Ua Fergail abb Lethratha saoi dhercach deigheinigh décc.



Niall mac Mathgamna MegCraith oificel Locha hErne, agus pearsún Insi
Caoín décc.



Eoghan mac Rudhraighe Meg Matgamna tighearna Oirgiall décc, agus
Remann mac Rudhraighe do gabhail tighearnais dia eis.



Toirrdealbhach Ruadh mac Uí Neill (Enri) decc.



O Raighilligh, .i. Cathal mac Eoghain decc.



Mac Cathmaoil Eoghan decc.



Aodh mac Briain Uí Ceallaigh tighearna Ua Maine decc, agus a adhlacadh
i nAth Luain, agus Aodh na Coilleadh mac Uilliam Uí Cheallaigh do
gabhail a ionaid.



Domhnall Buidhe Ua Feargail ardtaoiseach na hAngaile, agus
Laoigseach mac Rosa mic Concobhair mic Cathail Uí Fheargail decc.



Irial Ua Feargail i nionadh Domnaill, agus Sean i nionadh Iriail.



Aodh Dubh mac Donnchaidh mic Briain Ballaigh, Tadhg a brathair,
Tadhg mac Briain, agus Aodh Ruadh mac Diarmada Móir mic Diarmada
Ui Chonchubhair do mharbhadh a ngreis la Diarmaid Ua cConcobhair, agus
la cloinn Diarmata Ruaidh mic Taidg Ui Concobhair, agus la Cathal
mac Ruaidhri Óicc Uí Concobair.



Colla mac Magnusa Meg Mathghamhna agus aoin fhear decc dia muintir do
mharbhadh for lorcc a creiche fein la Breifneachaibh.



Dauidh Mac Goisdelbhaigh do mharbhadh la Tomas Mac Feorais.



Donnchadh mac Seain mic Maoileaclainn Uí Fergail decc for slicchidh
na Romha.



Sean mac Emainn mic Feargail Ui Raigilligh do marbhadh.



Mac Mec Uilliam Cloinne Riocaird decc do galar obann, ar ni bhí glóir
saogalda nach dubhachus a deiredh.


L. 1048


Criostoir Ploingced, Piarus mac Piarais Dalatun, Semus Ócc mac Semais
Dalatun, agus mac Peitídigh an Muilinn Cirr .i. prioir an Muilinn
Chiorr decc don plaig.



Sean mac an Dalatunaigh do marbhadh la a chenel feissin.



Toirrdhealbhach mac Cathail Ui Concobhair do marbhadh i Ross Comáin
la cloinn Domnaill mic Magnusa Caim Í Chellaigh.



Sloiccheadh la hUa Neill .i. Enri i nOireacht I Cathain agus is for
an sloigheadh sin do marbhadh Tomas mac Pilip Meg Uidir fear a aoisi do
bfearr do duthaigh ina reimheas.



Maidhm Croisi Moighe Croinn for Ua cCeallaigh, agus for cloinn Uilliam
Burc la Mac Uilliam Cloinne Riocaird agus la Siol mBriain dú in
ro marbhadh Uilliam Caech A Burc mac Mec Uilliam, agus da mac Uí
Cheallaigh, agus Aedh Buidhe mac Toirrdelbhaigh Mec Domnaill consapal
a nGallócclach, agus deichnebar duaislibh Cloinne Domnaill amaille fris.
Torcratar beos ocht ffichit gallocclach go sochaidhe oile cenmothatsidhe.
Ua Domhnaill .i. Aed Ruadh mac Neill Gairbh do theacht i
cConnachtaibh do dhioghail an madhma sin ar bá ranncarat dhó Mac
Uilliam agus Ua Ceallaigh, agus sith do bhein dó a Cloinn Riocaird
agus imtecht imshlan dia tigh.



Inis Locha Cairrgin do ghabhail la hUa cConchobhair nDonn, agus la
cloinn mic Feidhlimidh for lucht a coimheda.



Creacha dirimhe la Tadhg Ua Concobhair, la Mag Eochagain, agus la
Mac Fheórais for mag Tetbha gur airccset an tír ó Impir go Baile
Mic Uilliam.


L. 1050


Caislen Chuile Maoile do gabhail la cloinn Corbmaic Ballaigh Mec
Donnchaidh for sliocht Corbmaic Mic Donnchaidh.



Iustis Saxanach do techt i nErinn, agus Tomas daithearradh, ní dia
ttainic milleadh Ereann.



AOIS CRIOST, 1468.



Aois Criost, mile, ceithre ched, Sesccat, a hocht.



Concobhar Ua Maoileachlainn epscop OilFinn decc.



Tomas Iarla Desmumhan, agus ro ba Iustis i nErinn mac Semais mic
Gearoid dearscaightheach Ereann ina aimsir dia cenel feissin ar deilb
ar denamh ar


L. 1052


eineach, ar engnamh, ar deirc, ar daonnacht do bochtaibh agus
daidilccneachaibh an Coimde ar thiodnacal sed agus maoine do tuaith
deaglais agus dfiledhaibh ar coscc meirle agus míbhés do dhol co
Droicet Atha hi coinne an Iustis Shaxanaigh agus Gall na Midhe archena.
Ro feallsat fair agus ro dichendadh leo é cen nach cionn agus batar
brónaigh ermór fear nEreann don scel sin. Ruccadh iaramh a chorp co
TraighLí, agus Ro hadnaiceadh i nothairlighe a ashen agus shinnsior
co nonoir agus co nairmidin nadhbhail.



O Ruairc Tighearnan Occ mac Taidhcc tighearna diongmala Ua mBriuin
agus catha Aeda Finn decc iar mbuaidh ó domhan agus o demhan, agus
Domnall mac Taidg Uí Ruairc do oirdneadh ina ionad la hUa nDomnaill
agus la a chairdibh ar chena. Sliocht Tighearnain mic Tigearnain Moir
mic Ualgaircc do eirge ina aghaidh go heccoir, agus Donnchadh Loscc
mac Tighearnain Móir do riocchadh dhoibh fein do Cairpreachaibh agus
do Cloind nDonnchaidh. O Domhnaill iar na cluinsin sin dó tocht
sluagh dirimh tar Eirne anall agus Iochtar Chonnacht do milleadh leis
agus creacha diairmhe do denamh dhó for airthear Tire Fiachrach Chuile
Cnamha agus Coillteadh Luighne agus a mbreith leis dia tigh iarsin.
Mac Uilliam Uachtarach, .i. Uillec mac Uillic an Fhiona, agus
O Concobhair Donn co na sochraide Gall agus Gaoidheal diblinibh do dol
hi foiridhin Iochtair Connacht, agus Baile Ui Ruairc do losccadh leo,
agus gan do maith do denam acht madh sin, agus a ttoidhecht dia ttigh gan
cath gan comha.



Ruaidhri mac Concobair Mec Donnchaidh tighearna Tire hOilealla agus
Baile an Duin decc iar mbreith báire for domhan agus demhan.


L. 1054


Toirrdhealbhach mac Seain Ui Ragailligh doirdneadh i ttighearnus
na Breifne.



Ua Cathain .i. Magnus decc.



Cathal Occ mac Cathail Ruaidh Meg Ragnaill lantaoiseach Muintire
hEolais decc ina tigh fein is in ced Domnach don Corgus iar mbuaidh
nongtha agus naithrighe agus taoisech do gairm da mac .i. Tadg Mag
Ragnaill, agus taíseach ele beos do gairm dUilliam Mag Ragnaill la
sliocht Maoileachlainn Meg Ragnaill.



Art mac Cuinn Ui Maoileachlainn tighearna Midhe do marbhadh hí cCnoc
hÍ Coscraigh Máirt Chascc do sonnradh.



Ua Mórdha agus Mac Giolla Patraicc dég don treaghait.



BenMumhan inghean Eoghain Uí Concobhair ben Uí Ceallaigh .i. Aedh
mac Briain decc.



Emann an Machaire Mac Goisdelbaigh do marbhadh la a dearbrathair Uilliam
Mac Goisdelbhaigh.



Concobhar Buidhe mac Corbmaic Mec Branain decc.



Uaithne mac Mec Eochagain do marbhadh durcor do saighid hi ccaislen
Cnuic Í Cosccraigh.



Ruaidhri mac Diarmada Ruaidh mic Taidhg Uí Concobhair, agus a ben
inghean Cairpre Í Concobhair dég do galar obann.



Tadhg mac Tighearnain brucchaidh cédach conáicch, agus a ben Nuala
ingen mec Donnchaidh Riabhaigh .i. Feargal decc.



An Giolla Dubh mac Corbmaic Buidhe Mec Donnchaidh décc.



Concobhar mac Emainn mic Maoileachlainn Uí Ainlighi decc Satharn
Minchasc.



Torna Ua MaolChonaire ollamh Shíl Muireadhaigh a sencus agus a
filidhecht decc ina tigh fein ilLios Fearbain iar bFeil Pattraicc
iar mbuaid naithrighe, agus a adnacal i nOilFinn. Erard Ua
MaolChonaire i nollamnacht dia eise.



Ua Concobhair Failge Conn do gabhail la Gallaibh.



Caislen Bona Drobaoisi baoí ag Ua nDomnaill do thabhairt dó doridhisi
do sliocht Mhuirceartaigh Bacaigh.



Riocard A Burc do toidhecht hi Muigh Luircc sidh do dhenamh dhó fri
Mac


L. 1056


nDiarmada, agus a ndol diblinibh i ccoinne Uí Domnaill, agus Ó
Domnaill do dhol tar Éirne résiú do ruachtatarsomh, agus gan a
ttegmail dá cheile don chur sin. Riocard diompúdh tar a ais i
Machairi Chonnacht, agus braighde do breith lais o cloinn Uí
Concobhair Ruaidh, agus sliocht Feidlim do breith lais o nar
faomhsat braighde dó.



Clann Connmaigh dna do milleadh la hEmann mac Uilliam fein co na
cloinn tre uabhar agus diomus.



Creacha diairmhe la Feidhlim fFionn for Ua cConchobhair nDonn, agus
a mbreith leis i Moigh Luircc. Creacha anba leis a hUibh Maine.
Creach ele leis ó shliocht Feidlim Cleirigh agus creach ó Muintir
Birn co Cill Athrachta i ccoinne Riocaird A Burc cona sluagh,
agus ro congaibh sé an sluagh gan sgaoileadh ó roile fri ré sechtmaine
for a lon fein amhain, agus do fhosdfadh iad ní ba sia dia nandaois aige.
Creach mor ele do breith la Feidlimidh ó Ciarraighe Mec Ceithernaigh,
agus mac mic Aedha Caoich Uí Concobhair do marbhadh leis an la sin.
Emann Mac Uilliam deirge dó for Iomaire Uaráin tri fichit gallóglách,
tri fichit do ceithirn congmala, agus marcsluagh a tire féin. Ro loitead
moran etorra, agus ro benadh an creach dFeidlim cenmota a capaill.



Moran do milleadh i Mide agus hi Laignibh la Gearoid mac Iarla
Desmhumhan a ndíogail Tomais Iarla.



Baile Uí Raigilligh agus mainistir an Chabhain do losccadh la Gallaibh
agus leis an Saxanach ler dicendadh Iarla Desmumhan.



Maidm mor do thabhairt la Conn mac Aodha Buidhe Í Neill hi mBeind
Uamha for Gallaib Leiti Cathail du in ro gabhadh Muirceartach Ruadh
Ua Neill, tighearna Cloinne Aedha Buidhe in ro marbhadh Aengus mac
Alaxandair Mec Domhnaill, Mac Roberd Sabaoís tighearna Leithe Cathail,
agus sochaidhe do Gallaibh agus do Gaoidelaib cenmotatsidhe.



Creacha anba la Feilim fFionn agus la Mac Diarmata, Concobar mac
Corbmaic, for Baile an Tobair, agus Ua Concobair fein co breith
forra lion a


L. 1058


thionoil cenmotat a thuatha, agus Ruaidhri Ua Concobhair lion a thionoil
co ndruing moir do Cloinn Connmaigh maraon ris, agus sliocht mic
Feidlimidh uile abus deirghe doibh diblinibh. Cland Diarmata mic
Ruaidhri Mec Diarmata, agus clann Corbmaic Oig Mec Diarmata do bi
hi ffoslongport i mBeola Coilleadh do breith forra bheós, agus Feidhlim
dimteacht co haithesach iomlan conuicce an Scor Mor hi cCloinn
Cathail Mic Muireadaigh. Feidlimidh iaromh agus Mac Diarmata diompudh
co crodha cosccrach friu agus sraonmaidm seachranach do tabairt forra co
na tabradh fer dib iasacht slaite dia roile. Eoghan mac Toirrdelbhaigh
Doill mic Toirrdelbhaigh Óicc Uí Concobair agus Feidlimidh mac
Toirrdealbhaigh Ruaidh mic Briain Bhallaigh, do marbhadh, agus
shochaidhe do saorclandaibh himaille friú, agus Feidhlimidh do breith
a creiche leis iar mbuaidh, agus cosccar, agus cosccar, agus iar ffagbail
a biodhbhadhaibh fó mela agus chuidbeadh.



Indsaicchidh do dhénamh lá Donnchadh mac Tomais Meg Uidhir ar Philip
mac ChonChonnacht MegUidhir i tTir Cennfhoda, agus creacha mora
do tabairt lais. Muintir Donnchaidh do dhol lá a ccreachaibh hi cCloinn
Cheallaigh, agus Donnchadh dfágbail doib ina uathadh for deireadh na
ccreach. Pilip do breith fair is in iarmoirecht. Sodhais Donnchadh
la mac ConConnacht co ro marbadh lais é fein agus a mac don chur sin.



Ruaidhri mac Gofraidh Ruaidh MegUidhir, agus Maoilechlainn mac
Donnchaidh mic Gafraidh décc.



Drong mor do Cloinn Gafraidh do marbhadh la cloinn Aedha mic Pilip
na Tuaighe MegUidhir im Mac Gafraidh fein .i. Donnchadh, immo
mac Feilim, agus imo derbrathair .i. Eóin, agus a mac sein dna
Diarmait mac Eoin co ttriar ele imaille friu.


L. 1060


AOIS CRIOST, 1469.



Aois Criost, mile, ceithri cett, Seasccatt a naoí.



Sean Buidhe mac Seain Moir MegCraith comharba Tearmoinn Dabheócc
decc, agus comarba do dhenamh ina ionadh do Dhiarmait mac Marcais mic
Muiris Meg Craith.



Mág Cártaigh Mór tighearna Desmumhan decc.



Aodh mac Uilliam Uí Cheallaigh tighearna Ua Maine saoi Ereann ar
eineach fear ná ro diult fri dreich nduine do mharbhadh tre fheill la
sliocht Donnchaidh Uí Cheallaigh .i. la cloint Breasail, agus Thaidhcc
mic Donnchaidh Luan Inite an dara la ria fFeil Bearaigh agus dá Ua
Cheallaigh do gairm ina ndiaidh .i. Uilliam mac Aedha mic Briain, agus
Tadhg Caoch mac Uilliam Uí Cheallaigh.



Risderd Occ Ua Raighilligh tanaisi Breifne décc.



Domhnall mac Briain mic Pilip mic an Giolla Duibh MegUidhir, agus
Giolla Iosa mac Corbmaic mic Giolla Iosa Uí Flannacain do marbhadh la
cloinn Aodha Meg Uidhir, agus la Muintir Manchain hi port Achaidh
Inbhir in .9. Calainn September.



Indsaighidh do dhénamh do cloinn Pilip MegUidhir, agus do cloinn Tomais
Oig for cloinn Aedha MegUidhir i Miodhbholcc, agus creacha mora
do tabairt leo don dul sin, agus Brian Maineach mac Donnchaidh mic Aedha
MegUidhir do marbhadh leó.



Ionnsaighidh ele dna do denamh do chloinn an Pilip cedna ar cloinn an
Aodha remhraite hi Lorcc, Eoghan mac Aedha Meg Uidhir, agus
Flaithbeartach a mac do marbhadh leo don turus sin.



Toirrdhealbhach mac Catail Óicc mic Magnusa Meg Uidhir décc.



Tadhg Dubhshúileach mac MecCraith MegUidhir do marbhadh la cloinn
Aedha MegUidir.



Mairgrecc ingen Pilip mic an Giolla Duibh MegUidir ben Mec Gille
Fhinnein, Thaidcc mic Briain décc.


L. 1062


Mac an tSábhaísicch .i. Pattraicc Ócc do ghabail le Faíteachaibh
agus tighearnas Leithe Cathail do gabhail do Phatraicc Faít imaille
le congnamh I Neill, .i. Enri, agus Mheic Uidhelin, agus gach ar
mhair do Shabhaoiseachaibh do chor ar ionnarbadh doibh.



O Gadhra .i. Eocchan mac Tomaltaigh Óicc mic Tomaltaigh Mhoir,
tighearna Chúile Ua fFinn décc eittir da fhéil Muire isin fFoghmar, agus
a mac diongmala Eoghan décc do galar obann iarttain. Diarmaitt a mhac
naile do ghabháil tighearnais i nionad a athar.



Tadhcc mac Maghnusa mic Seain Mec Branain ticcerna Corc Athclann
do mharbhadh a meabhail la a dearbrathair budéin, agus la cloinn a
dearbrathar sechtmain iar bFeil Michíl agus da taoisech do gabhail a
ionaidh, .i. Domhnall mac Corbmaic las ro marbhadh somh agus Uilliam
mac Aedha mac mic Aedha.



Ua Floinn tighearna Siol MaolRuain co na dearbrathair amaille fris
do marbhadh lá Maoileachlainn Ua fFloinn agus Maoileachloinn do gabail
toisigechta iaromh.



Mac Dubhgaill Eoghan mac Eoghain ele do marbhadh ina tigh fein a
meabhail la cloinn Colla Mec Dubhgaill.



Aodh mac Uaithne Uí Ainlighi, agus Tadhcc mac Muircheartaicch mic mic
Tomaltaigh Í Áinlighi decc. Tadhcc mac Briain mic Tomaltaigh do ghabhail
toisighechta.



Eoghan mac Aedha Buidhe Mhég Eochagain tánaisi Cenél Fiachach
do mharbhadh la Cloinn Colmáin.



Risderd mac Tomáis A Burc do threcceadh a thigearnais, agus Ricard
mac Emainn A Burc doirdneadh ina ionadh.



Morsluaiccheadh tra leis Ó nDomnaill (Aedh Ruadh) co maithibh Cenel
cConaill agus co neirghe amach Iochtair Connacht, agus ní ro airis
co rainic do saicchidh Mec Uilliam Burc Riocard mac Emainn, agus
tainic sidhe maille lé humhla hi ccend Uí Domnaill, agus isseadh
ro cinnset na maithe sin ina ccomhairle iaromh dol ar Mac Uilliam
Cloinne Riocaird (Uillecc mac Uillicc an Fhiona) do dhioghail a


L. 1064


nanffoladh agus madma Croisi Moighe Croind do bris Mac Uilliam
Cloinne Riocaird ar Mac Uilliam Burc rias an tan sin. Agus Robdar
aontadhaaigh for an ccomairle hísin do chóidhsiot iaromh i cCloinn
Ricaird. Loiscthear, agus milltear leo cetus an Machaire Riabhach.
Battar adhaidh longpuirt i mBaile an Chláir, .i. baile Mec Uilliam,
agus loiscit é iarttain. Báttar athaidh amlaidh sin ag milleadh agus
ag moirionnradh an tire dá gach leith díobh. Mac Uilliam imorro, .i.
Uilleacc ro tarraing sidhe agus ro thionoil cuicce clann Uí Bhriain,
an Giolla Dubh mac Taidhg, agus Muirce rtach Garb mac Taidhcc, agus
droingdiorma do maithibh DháilcCais immaille friu. Rucc Mac Uilliam
cona sluagh fein agus co na leir thionol ar Ua nDomhnaill ag
fágbhail an tire. Ro chuirset marcshluagh Mec Uilliam agus Siol mBriain
saighin iomruacctha ar deireadh slóigh Uí Domhnaill ag Baile an Duibh
ar tus agus ro freccradh sin co neimhleascc la marcsluagh Uí Domhnaill,
agus lá hEccneachan mac Neachtain Uí Domnaill do shonnradh baoí for
deireadh slóigh Ui Domhnaill gur ro sraoineadh fo dheoidh for marcshluagh
Mec Uilliam agus Shil mBriain, agus ro marbhadh don chur sin Domhnall
mac Ui Concobhair CorcMoDhruadh co sochaidhibh oile nach airimhtear.
Ro thionoil Mac Uilliam agus Siol mBriain a sochraide do ridhise, agus
do coidhset i ninneall agus i norduccadh agus ro lensat a haon comairle
iaromh an slocch sin Uí Domhnaill hi ttóraigheacht. Ar a aoi nír bho
torbha doibh uair ro fillset sluagh Uí Dhomhnaill for marcsluagh Mec
Uilliam, agus Sil mBriain ag an abaind dianadh ainm Glanog, agus
sraointear doridhisi forra annsin, agus fágbaitt daoine eich, agus édala
iomdha, agus ro imthigh set an cuid oile diobh i maidm mhiochososccair.
Cona Maidhm Glanóicce indsin.



AOIS CRIOST, 1470.



Aoís Criost, mile cethre céd, Sechtmoghat.



Pilip mac Tomas mic Pilip mic Aedha Ruaidh MégUidhir adhbhar tighearna
FerMhanach mac oirrigh do bfearr deirc, agus daonnacht, agus ba ferr
dfior


L. 1066


coccaidh ina aimsir, agus O Flannaccain, taoiseach Tuaithe Ratha
Corbmac mac Giolla Iosa decc.



Slóiccheadh mor leis Ó Neill, .i. Enri mac Eoghain hi cCloinn Aodha
Buidhe i ccenn Mhec Uidhelín sa Duibhtrian, agus Mac Í Néill Buidhe
co socraite Cloinne Aodha Buide do dhol ar creich ar Mhac Uidhelín.
O Neill, agus Mac Uidhelín do bhreith forrae. Troid do thabhairt doibh
dia roile, agus brisseadh for Chloinn Aodha Buidhe. Aodh Ócc mac Aodha
Buidhe do ghabhail. Mac Suibhne na Coilleadh agus Eoin Ruadh Mac
Suibhne do gabhail bheós. Art mac Domhnaill Chaoíl Í Neill agus
caislén Sgath Deircce do gabhail la hUa Neill don turus sin, agus a
thabhairt ar laimh Mhec Uidhelín dia coimhéd.



Brian mac Taidhcc Mec Donnchaidh tighearna Átha Cliath an Chorainn
do mharbhadh la Tadhg Mac Briain Mec Donnchaidh, agus a chaoraighecht
do bhein de, agus drong mór diá mhuintir do mharbhadh a maille fris.
Agus mac Mhec Donnchaidh toir do marbhadh ar iomruaccadh an la cedna.



Ruaidhri Bacach mac Ui Neill do mharbhadh la cloinn Airt Í Néill,
agus la sliocht Enri Aimhreidh. Enri agus Brian da mhac Airt Ui
Neill .i. Ó Néill, agus cethrar do sliocht Enri do marbhadh la Conn
mhac Uí Néill ina dhioghail sen i naon ló. O Neill co na chloinn
do dhol fha caislen Cloinne Airt .i. caislen na hOghmaighe.



Eoghan Ua Domhnaill agus clann Neachtain do ghabháil agus do denamh
rainn le cloinn Airt i naghaidh Uí Neill.



Sean mac Domhnaill Bhallaigh MhégUidhir do mharbhadh le Ruaidhri
mac Briain mic Pilip MegUidhir.



Domhnall agus Donnchadh da mhac Eóghain mic Uí Concobhair Ruaidh
do marbadh la Ruaidhri mac Uí Choncobhair Dhuinn. Conn mac Taidhg
Uí Concobhair, agus Cathal mac Feidhlimidh Fhinn do gabail lais beós.



Connla mac Aodha Buidhe Meg Eochaccáin taoiseach Chenél Fhiachach
do mharbhadh for an Achadh mBuidhe acc Tigh Brighde Bhaile Atha an
Urchoir la mac


L. 1068


Airt mic Cuinn Uí Maoileachlainn agus la Cloinn Colmain a ndioghail
a athar .i. Art, do marbhadh laissiumh feacht riamh.



Caislen Sliccigh do ghabháil la hUa nDomhnaill for Domhnall mac
Eoghain Uí Concobhair iar mbeith athaidh fhoda in iomsuidhe fair, agus
a breth fein dfághail dó chomhtoibh dUa Domhnaill don chur sin la
taobh umhla, agus cios chána o Iochtar Connacht. Bá don chur sin
do radadh dó an Leabhar Gerr, agus Leabhar na hUidhri, agus cathaoíreacha
Domhnaill Óicc ruccadh siar re linn Sheain mic Concobhair mic Aodha
mic Domhnaill Óicc Uí Domhnaill.



Sloiccheadh la hUa nDomhnaill agus la hUa Ruairc do dhol for Cruachain
Ó Cuprain do rioghadh Uí Ruairc. Ua Raghailligh, agus Goill, agus
Teallach Dunchadha ar a ccionn diblínibh ag Bél Atha Conaill, agus
Emann mac Aodha Uí Raghailligh, agus mac an Easpuicc Uí Ghallcubhair
do mharbhadh etorra, agus eich, agus daoine do lot. Ua Domhnaill agus
a sluagh diompúdh, agus gan a leiccen for Cruachain don chur sin.



Cethramhna do dhenamh la hIarla o Uaric agus la Diuice Clarens
dfuigheall mallacht fher nEreann .i. don Iustis Saxanach lér milleadh
Tomas Iarla agus as


L. 1070


a ndioghail Tomais tuccadh an midiach sin fair, agus Iustis do denamh
dIarla Cille Dara iarsin.



Sidh do dhenamh dFeidhlimidh Fhionn Ó Concobhair fri sliocht Ui
Concobhair Ruaidh agus fri cách a ccoitchinne.



Mainistir .S. Fronseis i Lios Laichtnín isin Mumhain i nepscopóidecht
Arda Fearta do toccbail la hUa Concobhair Ciarraighe, agus a thogha
fein innte.



AOIS CRIOST, 1471.



Aois Criost, mile, ceithre ched, Seachtmogatt, a haon.



Do tiondsgnadh mainistir la braithribh .S. Fronseis isin nGallbhaile
Etharlach i nepscopóitecht Imligh isin Mumhain, agus do scriosadh
an bliadhain ier sin.



Ua Concobair CorcMoDruadh (Concobar mac Briain Oicc) do mharbhadh isin
Leithinnsi la cloinn a dearbrathar fein, .i. le cloinn Donnchaidh Uí
Conchobhair.



Tadhcc mac Uí Concobhair Fhailgi, .i. an Calbhach, agus Mairgreicce
an Einigh Uí Chearbhaill ionnraighteach Gall agus Gaoidheal decc
don treghait.



Tadhcc Mac Diarmada Ruaidh tighearna Coillteadh Concobhair décc.



Aodh mac Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Conchobair do marbhadh lá
sluagh Riocaird A Burc tainicc ar tarraing Ruaidhri mic Briain Uí
Conchobhair.



Domhnall mac Cormaic mic Maghnusa Mec Branain do marbhadh i Lios Ua
nDubhthaigh a meabhail tar slánaibh tighearnadh agus taoiseach Shíl
Muiredhaigh


L. 1072


la Conn mac Taidhg Mec Branáin iar numhlucchadh dó roimhe sin, agus
Emann mac Briain mic Magnusa do marbhadh araon ris.



Diarmaitt mac Muirceartaigh mic Aodha Uí Concobhair do mharbhadh lá
Feidhlimidh mac Uí Concobhair Dhuinn.



Aodh mac Toirrdelbhaigh mic Ruaidhri mic Cathail Uí Concobhair do marbhadh
a meabhail la sliocht Eoghain mic Ruaidhri.



Ionnsaighidh do dhenamh lá Brian mac Feilim Uí Raghailligh hi cCloinn
an Chaoich ar Fherghal mac Seain Uí Raighilligh. Creacha do chur rompa
dhoibh. Feargal do breith forra, agus iomruaccadh do beith etorra, agus
Cathal mac Iriail mic Feidlim Uí Raghailligh do mharbhadh ann. Feargal
do gabhail on lucht naile.



Creacha anba la hUa nDomhnaill agus la cloinn Eoghain Uí Concobhair
for chaoraighecht Cairpre, agus Cloinne Donnchaidh allaníos do
Shligeach. Sloiccheadh mór lá Mac Uilliam Burc i nIochtar Chonnacht
do congnamh le Ruaidhri mac Briain Í Concobhair, agus dol dóibh fa
chaislén Sliccigh. Clann Eoghain Uí Concobhair do beith a bfarradh
Uí Domhnaill an tan sin. Domhnall mac Eoghain do dhol san chaislén
agus tor an dorais do briseadh la Mac Uilliam agus sidh do denamh dóibh
iarsin.



Iarla do ghairm do mac Tomais Iarla, agus a gabhail lá Cloinn
Charthaigh.



Ceatha cloichsnechta dfearthain i mBeltaine maille lé tinntech agus le
toirneach gur mill blatha agus toirthe. No biodh da ordlach nó a tri a
ccloich dibh, agus do gnidis cneadha agus crechta móra ar na daoinibh da
mbendaois.



Sloiccheadh la hUa nDomnaill i nIochtar Connacht co ro creachloisc
cuid mic an Cosnamhaigh I Dubda do Thír Fiachrach.



Creach la cloinn Uí Concobhair Fhailge ó Chenél Fhiachach, agus
Uaitne mac Meg Echagáin agus mac Neill Mic an tSiondaigh go ndruing
ele amaille friu do marbadh leo.



Caislen na hOghmaighe do ghabhail leis Ó Neill Enri mac Eoghain. As
amhlaidh ro gabhadh cumascc do tabhairt do cloinn Uí Neill agus do
cloinn Airt dá roile


L. 1074


a ttús an geimridh. Sraoíneadh for cloinn Airt, agus da mac Airt
do mharbhadh go sochaidhibh ele amhail ro ráidhsemar remhainn. Ua Neill
co na chloinn do suidhe i ttimchell an baile. Sile ingen Í Domnaill,
.i. Niall Garb, ben Neill mic Airt Í Neill do beith is in ccaislen
co sochraide amaille fria. Niall fein co na braithribh do dol i ccenn
Í Dhomhnaill agus Conallach, agus Ó Neill do beith fon ccaislen
o thús Foghmhair go deireadh Earraigh. Tangattar clann Airt iarttain
do shaighidh Í Neill, agus dobertsat an baile do agus dobertsomh da
mac fein é, .i. do Conn, agus do deachaidh dia tigh iaromh.



Trian Conghail uile do gabhail le Conn mac Aedha Buidhe, agus a maite
do teacht cuige, .i. Mac Uí Neill, Mac Uidhilin, agus Enri mac Briain
Ballaicch.



Coccadh mor i nUíbh Failge etir Ua cConcobhair agus Tadhg Ua
Conchobhair. Tadg do dhol i cceand Gall, agus sluagh Gall do breith leis
i nUibh Failghe, agus an tir do milleadh leo co leir.



Iarla Cille Dara agus Goill na Midhe do dhol ar sloiccheadh hi
FearnMaigh, agus creacha mora do dhenamh ar Mag Mathghamna. Mag
Mathgamhna do tionol a tire iarsin. Airgthe mora, loisccthi agus ár
daoíne do thabhairt dó ar Ghallaibh a ndiogail na ccreach sin.



Ruaidhri mac Donnchaidh mic Aodha MegUidir do marbhadh la Colla mac
Aodha MegUidhir agus la a cloinn acc teach MegCraith i nAllt Ruaidhri
hi Tearmonn


L. 1076


Dabheócc. Donnchadh Ócc mac Donnchaidh MégUidhir do lenmain Colla,
agus éféin, agus a mac do mharbhadh ar namarach is in ionadh cedna tre
miorbuilibh Dé agus Dabheocc.



Sloiccheadh lá hUa Neill hi tTír Breasail agus a losccadh leis. Meic
riogh Tire Conaill uile, agus clann Airt Í Neill do breith forra, agus
O Neill do shoadh dia tigh don turas sin.



MagUidhir, .i. Tomas Occ mac Tomais do chor a tighearnais de ar
ccaithemh urmhóir a aoisi le deirc, le heineach, agus le huaisle, agus
tighearnas do tabhairt da mac (Émann), agus a mac ele dfáccbháil ina
tanaisde, an treas mac Rossa i nespuccóide Clochair.



Muircertach mac Eoghain Uí Neill decc.



Aodh mac Briain mic Pilip na Tuaighe MegUidhir decc .16. calainn
Marta.



AOIS CRIOST, 1472.



Aois Criost, mile, ceitre céd, Sechtmoghadh, a dó.



Mathghamhain mac Toirrdhealbhaigh Uí Briain tanaisi Tuadhmuman
décc.



O Catháin Ruaidhri Ainshesccar do mharbhadh a ffiull la Mac Uidhelín
.i. Seinicin Carrach. Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill do thionol
a sochraitte agus Goffraidh Ua Catháin dearbrathair don Ruaidhri
chedna do dol gus an Ruta do dhioghail Ruaidhri ar Mac Uidhelín.
Feachar iomairecc etorra co ttorchair Goffraidh Ua Catháin (fer lan
do dheirc, deineach, agus duaisle), la Rudhraighe Mac Uidhilín daon
urchor gae. Indsaighidh do dhenamh ar namarach don Conn cedna ar an
Rúta, agus maidhm mor do thabairt forra, agus Mac Uidhilín fein
Corbmac do


L. 1078


mharbhadh. Mac Uidhilin do gairm do Rudhraighe agus sith do denamh
dhó lé Mac Aedha Buidhe (.i. Conn), agus coinne do dhenamh dóibh
le hoireacht Ui Catháin. Dol do Mac Uidhilin hi ccoite becc ar
bun na Banna do tocht do lathair Ui Catháin. Dream doirecht Uí
Catháin do theccmail dó acc dol i ttír, agus a marbadh agus bhathadh
ar in mBanna.



Donnchadh mac Tomais Óicc MegUidhir do gabhail le na dearbhrathair
féin Emand, .i. Mag Uidhir, ina bhaile feisin, agus fuasccladh mór
do bhuain as.



Mac Suibhne Fanad MaolMuire do mharbhadh i maidhm an Tapadain, agus
Domhnall mac Félim Uí Dochartaicch, la cloinn Neachtain Uí Domhnaill,
agus la hUa Neill, agus a mac Ruaidhri Meic Suibhne do ghabhail a
ionaid.



Brian mac Feilim mic Duinn mic ConChonnacht MegUidhir do marbhadh la
cloind tSeain Bhuidhe Meg Mathghamhna, agus la Cloinn nDomnaill
Cloinne Ceallaigh.



O hEidirsceoil Mór, Fingin mac Mheiccon mic Fingin mic Donnchaidh
Guitt décc ina thigh féin iar ndenamh oilithre San Sem, agus a mhac
Tadhcc mac Finghin décc go haithriccheach a ccionn mhís iar nécc a
athar iar tteacht ón oilithre chédna.



Clann Még Raghnaill Conchobhar, agus Maoilechlainn da mac taoisigh do
bferr oineach agus uaisle do bhi a cConnachtaibh ina ré do mharbhadh
i naon lo la Sliocht Mhaoileachlainn Még Ragnaill tri seachtmhaine ria
Nodlaicc iar marbhadh mheic Conmhaic mec Seoinin leo iar ccor an tíre
futhaibh co Sliabh Cairpre, agus iar mbreith buadha gacha teccmhála
gus an ló sin.



Eocchan mac Concobhair Mec Diarmada décc an Aoine ria bFéil Bearaigh.



Muirchertach mac Tomaltaigh mic Iomair Uí Áinnlighi décc.


L. 1080


Diarmaitt mac Seaain mic Maoileachlainn Uí Ferghail do mharbhadh la
cloinn tSeain mic Domnaill Ui Fherghail.



Tomaltach mac Concobhair Mec Diarmada do marbhadh la cloinn Diarmada
mic Ruaidhri Mec Diarmata Domhnach na Paisi i mBéol Atha Chaisil
Bracain.



Uilliam mac Taidhcc Chaoich mic Uilliam Uí Ceallaigh do marbhadh lá
mac Taidhcc mic Donnchaidh Uí Cheallaigh.



Móirionnsaicchidh la hUa cCeallaigh for an Muine Liath, Goill
Iarthair Mhidhe do breith fair, Diúidicch, Peitidigh,
Tirialaigh, Dairsighigh agus Dalatúnaigh. Briseadh for
Ua cCeallaigh. Donnchadh Ua Ceallaigh co sochaidhe amaille fris
do ergabhail, agus drong dá ccoisidhibh, agus da cceithearnaibh
do mharbhadh.



Anmann iongantach do theacht i nEirinn o righ Saxan .i. ionnsamhail
bhaineich, dath buidhe fuirre, ingne bó aice, braighe fhoda, ceann ro mor,
earball imleabhar osé granna teircfionnfadhach, agus díollait di fein
fuirre, cruithneacht, agus salann aseadh nó caithedh, no thairrngedh gach
slaod eire dá mhéd as a herball. Do leicceadh for a gluinibh fo gach dorus
da airde, agus acc dol dia marcach fuirre.



Iarla ócc Desmumhan do leiccenn la Cloinn Cárthaigh, agus Gearoitt
mac an Iarla deinirtniucchadh lais.



Maine Sionnach tighearna Muintire Tadhgain do mharbhadh, agus Tadhcc
mac Maine do gabhail a ionaid.



Ualgarcc mac Cathail Bhallaigh Uí Ruairc do marbhadh la Muintir
Eócchain mic Lochlainn Ui Ruairc.



Sloiccheadh la Mac Uilliam Burc i nUibh Maine do chongnamh la Tadg
cCaoch Ua cCeallaigh agus iar ngabhail neirt for Maineachaibh o
Shuca siar, agus iar bfaghbhail bragat uatha do ronadh dioghbail mhór
dho fo dheoidh uair ro éla seisear ar fichit as an sluagh im mac Mic
Uater ABurc, im cloinn Mec Muiris, im cloinn Mec Siurtain, agus im
mac Mec an Mileadh, et cetera. Ro gabaitt, agus ro marbhait uile la
Maineachaibh cenmota Mac Siúrtáin a aonar terna ar eiccin beóghonta
allos a lamha, agus Mac Uilliam do shoadh fo mhela.



An Giolla Glas mac Uí Uiccinn decc a fFocchmhar na bliadhna so.


L. 1082


AOIS CRIOST, 1473.



Aois Criost, mile, ceithre ced, Seachtmoghat, a trí.



Dondchadh mac Aedha mic Pilip MegUidhir décc ina ticch fein iar mbreith
buadha o domhan, agus o deamhan.



Art mac Domhnaill Bhallaigh MegUidhir décc iar mbuaidh nongtha agus
naithricche.



Cathal Riabhach mac Duinn Cathanaicch mic Macchnusa MegUidir agus
Ruaidhri mac Airt Í Neill décc.



Tomas mac MegUidhir (.i. Emann mac Tomais) do mharbhadh le cloinn
Cathail MegUidir a fiull.



Raghnall mac Seffraidh MegRaghnaill adbar taoisigh Conmaicne décc.



Muircertach mac Uí Conchobhair Fhailgi do marbhadh.



Eduard mac Baruin Delbhna do cor do cum báis i nAth Cliath tri a
mhíbhesaibh budhdhéin.



Mac Uilliam Burc .i. Risderd, décc iar ttreccadh a tighearnais dó
roimhe sin ar Dia.



Tómás Mac Feorais tighearna Atha na Riogh agus Conmaicne Dhuine
Moir décc iar sendataidh toghaidhe, agus a mac féin, .i. Tomas Ócc
do ghabhail a ionaidh, agus ainm do gairm do mac Risdeird Mec Feorais
ina aghaidh.



Ruaidhri mac Aédha mic Toirrdhelbhaigh Óicc Uí Concobhair Rioghdamhna
Connacht do marbhadh la hUilliam mac Emainn Mic Uilliam hi cCeall
Bruicch Baile an Turlaicch.



Emann mac Matha mic ConChonnacht Uí Fhergail décc.



Uilliam Mac Raghnaill lethtaoiseach Muintire hEolais décc.



Feidhlimidh Mácc Cochlain adhbhar tighearna Delbna décc.



MaolRuanaidh mac Feargail Mec Diarmada décc.



MaolRuanaidh mac Cathail mic Tomaltaigh Mec Diarmata do marbadh la
Corbmac mic Ruaidhri Mec Diarmata hi mBealach na hUrbron.


L. 1084


Donnchadh mac Fergail mic Eoghain mic Tighearnáin Mhóir Uí Ruairc
do mharbhadh lá a chenel feisin.



Conchobhar mac Diarmata Uí Chonchobhair Failge décc.



Emann mac Domhnaill Buidhe Uí Fergail décc.



Coccadh mór a Muintir Eolais agus moran do mhilleadh etorra eittir
losccadh agus mharbhadh. Indsaicchidh do thabhairt lá Mag Raghnaill
ar bhaile Mhég Senlaoich, an baile do losccadh agus Donnchadh mac
Donnchaidh Mec Seanlaoich do mharbhadh ann co ndroing eile. Sliocht
Maoileachlainn do thionol for an Tulaigh co ro loisccsead an baile.
Mag Raghnaill do breith forra, agus Ruaidhri Mac Donnchaidh, agus
clann Corbmaic Bhallaigh meic Mec Donnchaidh, Ualtar Mac Dubhghaill,
agus Donnchadh mac Toirrdhealbhaigh Mec Dubhgaill go ro comraicset
diblinibh i nDoire Baile na Cairrcce. Briseadh for Sliocht
Mhaoileachlainn. Feargal mac Murchaidh Meg Ragnaill sáith Conmaicne
daoín tighearna do mharbhadh don chur sin, agus Diarmait mac Uilliam
MegRaghnaill, Cathal mac Uaithne mic Murchaidh, Brian mac Diarmata
MegRaghnaill, Brian Mág Senlaoich, Risderd Mac Searraigh, agus sochaidhe
cenmothát do marbhadh amaille friu.



Sluaiccheadh la hUa nDomhnaill i nIochtar Connacht co rucc cíos Uí
Conchobhair dó budhein.



Mac Mec Domhnaill na hAlban .i. Giolla Espuicc mac Domhnaill mic Eoin
na hÍle décc.



O Duibhidhir .i. Tomas mac Concobhair mic Tomais do mharbhadh la
Siol cCeinneittigh.



O hUiginn .i. Giolla na Naomh mac Ruaidhri Móir décc.



Brian mac Roibeird Mec Aedhaccáin ollamh Uí Concobhair Dhuinn agus
Uí Ainlighi décc.



Baile na Gaillmhe do losccadh an dara la do mhi Iun, dia hAoíne do
shonnradh agus moran do milleadh ann.



Ua Ferghail Irial do dhalladh.


L. 1086


AOIS CRIOST, 1474.



Aoís Criost, mile, cethre chéd, Sechtmogat, a cethair.



Mainistir Dúin na nGall do thionnsgnadh la hAodh Ruadh (.i. Ó
Domhnaill) mac Neill Ghairbh, agus la a mhnaoi Fionnghuala inghen
Uí Briain (Concobhar na Srona), agus a hedhbairt do Dia agus do
braithribh .S. Fronseis do raith a nanma ar daigh gombadh Romh
adhnaicthe an mainistir sin doibh budhdhéin agus dia cclannmaicne ina
ndeadhaidh, agus nir bo hisidhe namá, acht rattsat asccadha iomdha oile
doibh.



Epscop Doire .i. Niocol do ecc.



O Concobhair Failge .i. Conn mac an Chalbhaigh decc is in Foghmar
do shonradh agus a mhac Cathaoir doirdneadh ina ionad.



Mag Eochaccain, Cú Coiccriche mac Neill ticcerna Chenél Fhiachach
do marbhadh la hAodh Mac Ferghail MegEochagain, agus an tír do mhilleadh
la hUa cConcobhair fFailge, agus caislen an Bhaile Nuí do bhriseadh
lais, agus Sliocht Ferghail Ruaidh diondarbadh.



Mag Mathgamhna .i. Rudhraighe Ócc do écc iar mbreith buadha o dhemhan
agus o dhomhan.



Donn Ruadh mac ConConnacht MégUidir do marbhadh la mac Riocaird Mec
Cathmaoíl.



Flaithbertach mac Tomáis Óicc MegUidhir décc ina thigh fein iar mbuaidh
naithrighe.



Ferghal mac Seain Uí Raighilligh do ecc.



Crecha móra do dhenamh dUa Domhnaill ar Muintir Í Neill, .i. ar
Aodh mBallach mac Domhnaill.



Coccadh mor etir Ua Neill agus clann Aodha Buidhe Uí Néill agus
O Neill do dhol ar sluaiccheadh i tTír Conuill, agus Tir Aodha
do losccadh leis, agus teacht slán dia thigh.



Indsaicchidh do dhénamh dUa Neill ar mhac Aodha Buidhe agus ar cloinn
Airt


L. 1088


Í Néill is in Tuaisceart agus crecha mora do chor rempa. Trian
Congail uile do bhreith orra. O Neill do bhreith na ccrech leis, agus
techt slán dia thigh.



Lá coinne dorducchadh la hUa cConcobhair nDonn .i. Feidhlimidh mac
Toirrdhealbhaigh, agus la hUa cCeallaigh, agus briseadh sioda etorra
is in ccoinne hisin iar ndol i ccenn aroile doibh, go ro briseadh for
Ua cConcobhair, ro gonadh e, agus Ro gabhadh dna a mhac .i. Eoghan
Caoch. Ro gabhadh umorro Toirrdhealbhach Caoch Mac Suibhne.
Ro marbadh din Eoghan Caoch Mac Suibhne agus mac Dubhgaill Gruamdha
Mac Suibhne. Ro gabhadh ann consapal Meic Donnchaidh, agus ro ládh
ár na nGallocclach etir marbhadh agus gabhail. Ua Concobhair decc
dia ghonaibh iarttain, agus da thighearna do ghairm ina ionadh, .i.
Donnchadh Dubhsuileach agus Tadhg mac Eoghain Uí Concobhair.



Mac Uí Briain, .i. Tadg mac Concobhair, agus Diarmaid mac an
Easpuicc Uí Briain do theaccmail re roile tre imresain ferainn boí etorra,
agus rop áil lá Tadg Diarmait do ghabhail. Do ratt Diarmait beim
do chloidhimh do Thadg ina chennmhullach gur leicc a inchinn amach.
Ar a ai gabhais muinter Taidhg eisiumh, agus do bert anacal dó. Atbail
Tadg gan fhuireach. Ro riaghadh Diarmait iaramh la hUa mBriain a
ccionaidh a mhic.



An Giolla Dubh Ua hEaghra (.i. mac Uí Eghra) do mharbhadh la a
dherbrathair fein Eoghan.



Tadhg Ua Briain tighearna Aradh do écc.



Laighnech mac Neill Meg Eochaccain do écc.



MaoilSeachlainn mac Aodha Mec Branain, agus Eduard Ploingced an
taon Gall ro bferr do Ghallaibh na Midhe do ecc.


L. 1090


Donnchadh mac Muircertaigh, mic Aodha Uí Concobair diarsma Cloinne
Muirceartaigh Mhuimhnigh do ecc i tTopar Oilbhe for Maigh Aí.



Sean mac Maoilechlainn Uí Feargail, agus Diarmaid Gall mac Mec
Diarmatta Gall décc.



Diarmaid mac Concobhair mic Seaffraidh toiseach Cloinne Cathail
décc an Aoíne ria bFeil Michil.



Cairpre mac Aodha mic Ruaidhri mic Briain Bhallaigh do mharbhadh la
Sliocht Taidhcc Uí Choncobair.



Giolla Fionn Mac Aedhaccain ollamh Ui Concobair Fhailgi, agus
Tomás mac Domhnaill Uí Cobthaigh décc.



Ua Dálaigh Midhe, .i. Cairpre décc.



Toisigeacht na hAnghaile do ghabhail do Shean Ua Fherghail a cceann
a dhearbrathar do bhí dall.



AOIS CRIOST, 1475.



Aoís Criost, mile, cethre ched, Seactmodha, a cúicc.



Donnchadh mac Aedha Mec Suibhne Prioir décc.



Aodh mac Eoghain mic Neill Oicc Uí Neill fear do ba lán deineach,
agus dengnamh duaisle, agus doirbheart rioghdamna Chenél Eoghain
décc ina thig féin iar mbuaidh nongtha agus naithricche.



Aodh mac Neachtain Ui Dhomhnaill do bhathadh i ccoite ar bun na
Banna.



Concobhar mac Briain Mec Donnchaidh décc hi mí Ianuarii.



Domnall mac Seaain Uí Fergail do mharbhadh la cloinn Cathail mic
Uilliam Uí Ferghail, agus a ndiochur fein i meascc Gall.



Murchadh mac Eoghain Uí Madadhain tighearna Sil nAnmchadha, agus
Diarmait mac Briain Uí Birn decc.



Sean Ua Feargail taoiseach na hAngaile décc hi nGranard iar ndenamh


L. 1092


bainnsi a thaisighechta riasiu do chaith ní da toradh, agus a adhnacal hi
mainistir Leth Ratha.



Rudhraighe mac Rosa mic Muircertaigh Midhigh mic Briain Uí Fergail
do ecc ré bel toisighechta do gabháil dó, agus taoiseach do gairm do
Rudhraighe mac Cathail mic Tomais i nacchaidh sleachta Seain mic
Domhnaill Uí Fergail.



Sionnach Muintire Tadhgáin do mharbhadh la Murchadh mac Airt Uí
Mhaoílechlainn.



Emann mac Maoileachlainn hUi Ainligi sáith na ttri ttuath do thaoíseach
decc an cethramadh lá iar fFel Míchil Dia Dardaoin ar aoí laithe
sechtmaine.



Coccadh mor etir Mag Mathghamna, .i. Remann mac Rudhraighe, agus
clann Aodha Ruaidh Mhég Mathgamna. Imirce neirt do dhenomh do clainn
Aodha Ruaidh hi fFearnmhaigh, agus sluagh Gall do techtmina ccomairrcis.
Mag Mathghamhna do thecht isteach fan Eóganaigh, agus dol dó amach
doridhisi hi Fearnmhaigh, agus clann Aodha do dhol ar Galldacht.
Mag Matghamhna co na sochraide do denamh ionnsaighe ar Ghallaibh.
Clann Aedha Ruaidh, agus Goill Mhachaire Airghiall do breith fair.
Sraoineadh for Mag Mathgamna, agus e féin, agus Brian mac Rudhraighe
Meg Mathghamhna do ghabháil agus drong mor ele do mharbhadh, agus
do ghabháil don chur soin dia mhuintir.



Sluaiccheadh timcill la hUa nDomhnaill, .i. Aodh Ruadh mac Néill
Ghairbh, MagUidhir, Ua Ruairc agus maithe Iochtair Chonnacht imaille
fris, agus gabháil dóibh ar tus go Bel Atha Conaill do thobhach Briain
mic Feilim Uí Raighilligh ro bai na fhear rainn agus pairte ag Ua
nDomnaill, agus do denam síodha etir Ua Ruairc agus Ua Raighilligh.
Tainic dna Ua Raighilligh hi ccenn Uí Domhnaill go Bél Átha Conaill,
agus ro shiodhaigh Ua Ruairc agus Ua Raighilligh fria roile, agus
Brian mac Feilim bheos, agus do radadh Pilip Ua Raighilligh dUa
nDomhnaill fri tairisi agus fri comhall dó co na breith fein amaille
fris. Iseadh do chóidh iaromh co Fiodhnach Maighe Réin, agus tainicc
Mág Raghnaill ina chend. Téid iaramh is in Angaile do chongnamh la
cloinn Íriail Uí Fergail batar ina ccairdibh aige gur ro milleadh agus
gur ro


L. 1094


loiscceadh leis an Angaile achtmadh cuid chloinni Iriail inama, agus
fágbhais clann Iriail i ttren agus hi ttreisi. Do choidh asidhe iaramh
tre Iarthar Midhe co ro loiscceadh bailte caislein Delbhna agus an
tír ar gach taoibh diobh lais. Baí adhaidh longpuirt hi cCuircne Midhe.
Tangattar Diolmhainigh agus Dalatunaigh ina teach, agus do rónsat sidh
fris. Teid iaromh i nUibh Failghe ar tarraing Uí Concobhair Fhailghe
do bi na bhrathair aicce, .i. Cathaoir mac Cuinn mic an Calbhaigh, agus
do dhioghail a athar, .i. Niall Garbh ar Ghallaibh, baoí re headh i
nUibh Failge acc indradh agus acc orccain na Midhe ar gach leath uadh.
Bristear, agus loisctear leis Caislén Cairpre, agus Baile Mhaoilir.
Loisccthear, agus airccthear leis bheós Fir Bhriúin, agus Fir Tulach,
agus fuair dna comhadha o lucht an Mhuilinn Chirr ar an mbaile do
leccadh dóibh gan orccain, iar milleadh an tíre ar gach taoibh de.
Do chóidh iaromh ar Coilltibh an Ruba ar tarraing Cholmáin Uí
Maoíleachlainn, agus ro gabh for milleadh Cloinne Colmáin, .i.
dúthaigh Uí Mhaoileachlainn. Ro loiscceadh leis dna caislén Maighe
Tamhnach agus caislen Maighe hEille. Bá don chur sin tra ro sraíneadh
maidhm na Gairbh Eisccreach lá hUa nDomhnaill for Ua Maoileachlainn
co líon a thionoil agus a sochraide. Maidm Belaigh na cCorr Gad ainm
oile dhó ona gadaibh nó sindís lucht an tíre fo braighdibh druinge don
tsluagh tre iomcumga an bhealaigh hísin. Ba isin lo cedna ro meabhaidh
maidhm Baile Locha Luatha ria hUa nDomhnaill du in ro marbhad mac
Meg Amhalgaidh co sochaidhibh


L. 1096


amaille fris, agus battar adhaigh longpuirt isin maighin sin. Luidh
Ua Domhnaill co na sluagh arnamarach go Sionainn. Ro teglaimseat
agus ro tionoilsiot na dronga do Shiol cCeallaigh battar ina fharradh
for an sluaigheadh sin a bfuairsiot ina ccomhfochraibh darthraighibh
co ndeachaidh Ua Domhnaill co na sluagh tar Sionainn i nUibh
Maine, agus Ro airis ainnsein go ro chuir scis agus athtoirse a sloighidh
imchein de. Luidh iarttain hi cCloinn Riocaird agus a cConmaicne
Chuile, agus hi cCloinn Goisdelbhaigh, agus tarais tre Machaire
Connacht agus dia thír feisin iar na riarucchadh, agus iar mbreith
buadha agus cosgair da gach maighin gus a ráinicc.



Aodh mac Eoghain mic Cathail Ui Conchobair, Uilliam mac Taidg Uí
Cheallaigh, agus Hoibeard mac Rudhraighe mic Rosa décc.



Barun Delbna décc.



Da mac Airt Uí Maoileachlainn do mharbhadh lá Colmán mac Airt Uí
Mhaoílechlainn.



Caislen an Chalaidh do gabail lá Mac Uilliam Cloinne Ricaird, agus
a thabhairt do mac Mhaoileachlainn Uí Cheallaigh, .i. mac a ingeine
feisin.



Corbmac Ua Cuirnín oide eiges Ereann, agus Giolla na Naemh mac
Maoileachlainn Uí Uiccinn décc.



Feidhlimidh mac mic Ui Neill, agus Mac an tSábhaoisigh dho ghabháil
lá Conn mac Aodha Buidhe, agus Mac an tSábhaisigh deludh uadh iar sin.


L. 1098


AOIS CRIOST, 1476.



Aois Criost, mile, ceithre ced, seachtmogat, a sé.



An tepscop Mag Samhradháin do écc. Sean mac Briain ina ionad.



Seaffraidh mac Siacusa príoír Mainistreach Deircc décc.



Uaitne mac mic Cathail Uí Conchobair solus eccna na hEreann agus
ardmaighistir is na healadhnachaibh décc.



MagUidir .i. Tadg mac Emainn mic Tomais do mharbhadh a ffioll la a
dhearbhrathair Ruaidhri.



Donnchadh mac Tomais mic Tomais mic Pilip MegUidhir adhbhar tighearna
FearManach, fear lan do deaghaithne, deineach, agus doirdearcus decc
iar mbuaidh naitrighe.



Tuathal mac Uí Neill do marbhadh la Gallaibh Machaire Airghiall.



Tadhg Ócc mac Taidhcc mic Tighearnáin Uí Ruairc tanaisi na Breifne
decc.



Aedh mac Ui Cheallaigh (.i. Uilliam) do marbhadh la Tadhcc a
dhearbhrathair féin i nAth Luain.



Ua hEaghra Iartarach .i. Riabhach .i. Uilliam décc.



Tadhg mac Eoghain mic Ruaidhri Ui Conchobhair do mharbhadh i ffiull
la triar dá muintir féin, .i. mac Ruaidhri Ruadh mac Eoghain mic
Cathail, agus mac Cathair an Abadh Uí Concobhair, agus mac Donnchaidh
Uí Taidhg, agus caislén Rosa Comain do gabháil dóibh, agus a gabháil
forra sin fo cedóir.



Edaoin ingean Domhnaill mic Muircheartaigh bean Uí Concobair
Dhuinn décc.



Dearbforgaill inghen Feidhlimidh Fhinn Uí Concobhair bean Uí
Concobhair Duinn décc.



Brian mac Fergail Ruaidh Uí Uiccinn cend a fhine fein oide sgol
Ereann agus Alban lé dán decc Dia Dardaoín Mandala, agus a adnacal
i nAth Leathain.



Domhnall Riabhach mac Gearailt Caomhanaigh tighearna Laighen décc.


L. 1100


Ionnsaighidh do dhenamh dUa Neill ar Oirghiallaibh, agus clann Még
Mathgamhna .i. clann Rémainn, agus Bhrian mac Rudhraighe, agus
Oirghialla uile ó Eoghanaigh asteach do teichemh siar fo machaire
Tulcha, creacha, agus airccthe do breith dUa Neill uatha on machaire
remhráite, agus o leithimlibh Breifne, agus Neill do theacht dia thicch
iarsin fo bhuaidh agus cosccar.



Slóiccheadh mór la hUa Neill do chum meic Aedha Bhuidhe Uí Neill,
agus dol dó fo caislén Beoil Feirste. An caislén do ghabhail, agus
do briseadh leis, agus teacht dia tigh iar sin.



Seaan mac Uí Anluain dho marbhadh lá a dearbrathair.



Morshluaiccheadh lá Mac Uilliam Burc i nIochtar Connacht, agus sluagh
ele lá hUa nDomhnaill ina aghaidh. Do riacht Ua Domhnaill co Cúil
Cnamha, agus Mac Uilliam co Coilltibh Luighne. Do deachaidh Mac
Diarmada hi toirithin Mec Uilliam, agus Mac Donnchaidh i ttoirithin
Uí Domhnaill. Do thaod Ua Domhnaill tar fearsait na Fionntragha.
Ro benadh eich agus daoíne de ag dol anonn hi cCairpre. Ro lean Mac
Uilliam anonn hé. Battar aghaidh in aghaidh amhlaidh sin co ndearnsat
sídh fo dheóidh, agus ro rannsat Iochtar Chonnacht ar dhó, .i. Uí
Dhúbda crioch Luigne, agus leth Cairpre lá Mac Uilliam, agus an leth
naill lá hUa nDomnaill.



Morsluaiccheadh Gall na Midhe hi Maigh Breaghmaine gur bhriseattar an
Ráith Riabhach go ro fhéimghedar an Phailís. Loisccit Mainistir
Shruthra. Milltear leo guirt agus arbhanna an tire, agus sgaraitt cen
sídh.


L. 1102


Mag Raghnaill do dhol hi Maigh Breaghmhaine co ro mhill a ndeachaidh
on tsluagh Gall dia narbhannaibh.



Coccadh mór etir Gallaibh Midhe agus Laighin, agus mac Seaain mic
Mec Tomais do mharbhadh for an ccoccadh sin. A triar dearbrathar sidhe
agus mac Airt mic Cuinn Uí Mhaoileachlainn, agus mac Muiris mic Piarais
do gabháil lá hUa cConchobhair fFailghe.



AOIS CRIOST, 1477.



Aois Criost, mile, ceithre ched, Seachtmoghad, a seacht.



Gearoid mac Iarla Deasmumhan do mharbhadh, agus ocht fir dhécc do
Ghearaltachaibh do chor chum báis iarsin.



Brian mac Muirgheasa Mec Diarmatta do mharbhadh lá a chenel feisin.



Ailbhe inghean Aedha MhegUidhir ben tuc í féin agus a maithes bliadhain
ria na bás do Dhia, agus do mainistir Leasa Gabhail décc.



Aodh mac Donnchaidh mic Tomais MegUidhir, agus Brian mac Conchobhair
Óig MegUidhir decc.



Ruaidhri mac Emainn MegUidhir do mharbhadh la CoinConnacht mic Remainn
Riabhaigh mic Duinn mic ConConnacht MegUidhir a ffiull.



Donn mac Eoccain mic Aedha MegUidhir do mharbhadh la Donnchadh Ócc
mac Donnchaidh mic Aodha.



Matha Ua Luinin aircinneach na hArda saoí re seanchus décc.



Easaonta agus imresain do fhas eitir Ua nDomnaill agus clann Neachtain
Uí Domhnaill. Niall mac Domnaill Uí Domhnaill agus Felim mac
Toirrdealbhaigh Uí Domhnaill do mharbhadh la cloinn Neachtain don cur
sin, agus dioghbhail mhór do denamh etorra. O Neill do dhol ar
sluaigheadh i tTír Aodha ar tarraing cloinne Neachtain, agus Tír
Aodha do mhilleadh, agus do losccadh leis, agus tocht dia thigh fo
bhuaidh, agus cosccar iarsin.


L. 1104


Corbmac mac Donnchaidh mic Mec Carthaigh Riabhaigh do gabhail lá
Corbmac mac Taidhcc mic Corbmaic mic Diarmata Remhair Musccraighe,
agus la cloinn Diarmata an Dúnaidh, .i. clann dearbrathar a athar fein.
Coccadh Mumhan amach uile derge tres an marbadh ngabháil
sin, agus an leth thes do mhilleadh uile eittir Ghallaibh agus Gaoidhealaibh.



Mac Uaitne Uí Mhordha do mharbhadh hi mBaile Daithi la Mac Piarais
Buitilér agus la hArt Ua cConchobhair.



Gaoth mhór oidhche Fheile Eoin Bruinne do beith is in mbliadhain si
co ro mhill iomarcraidh do chumhdaighibh cloch, clarach, crannocc, agus
cruach sechnón Ereann.



AOIS CRIOST, 1478.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, Sechtmoghatt, a hocht.



An tEpscop Ua hUiccinn, .i. epscop Maighe Eo na Saxan décc.



An tEspucc Mag Samhradhain décc.



Tomas Dubh Ua Cairbre biocaire Achaidh Urchair fer eaccnaidh
craibhdech ésidhe decc.



Iarla Cille Dara décc, agus Gearoid a mac do gabail a ionaid.



Risderd mac Emainn Mic Risdeird Buitiler do marbhadh lá Fingin
Ruadh mac Fínghin (.i. dOsraighibh) i ndorus Chille Cainnigh.



Corbmac mac Donnchaidh Még Carthaigh do dhalladh la a bhraithribh
iar na beith i laim aca re hedh.



Donnchadh mac Briain Bhallaigh Ui Conchobhair, agus Toirrdhealbhach
mac Toirrdhealbhaigh Ruaidh Ui Concobhair décc.


L. 1106


An Giolla Dubh mac Briain mic Feilim Uí Raighilligh décc.



Tomás mac Piarais Buitilér do marbadh.



Tomas Ua Conchenainn tighearna Ua nDiarmata do mharbhadh lá mac a
dearbrathar fein.



Pláigh mhór do theacht le luing ar chuan Eassa Ruaidh, lethnucchadh
don phláigh sin hi fFearaibh Manach hi tTír Chonaill, agus is in
cCúicceadh go coithchenn, agus Mac an Baird .i. Gofraidh, Tire
Conaill decc di, agus dioghbhail mhor do deanamh di is in
cCúicceadh uile.



Mac Ritbeartaigh, .i. Ciothruaidh ollamh MegUidhir lé dan, Tadhg
Fionn Ua Luinín saoí le leighes agus le seanchas, Ua Breisléin Tadhcc
mac Eoghain ollamh MegUidhir le breithemhnas, agus Ua Cobhthaigh
Muirceartach Bacach décc.



Iondsaighidh do dhenamh dAodh Ócc Mácc Mathgamhna sa lucht tighe
ar Brian mac Remainn Meg Mathghamhna. Creacha mora do dhénamh dó
agus Brian fein do gabhail i ttoraighecht na creiche.



Maoileachlainn mac Aodha Buidhe MegEochagain tighearna Chenél
Fhiachach do mharbhadh ina chodladh lá dís dia muintir fein hi ccaislén
Leth Ratha, agus a losccadh búdhein ina ccionaidh.



Emann mac Conchobhair Meg Raghnaill décc.



Uilliam mac Seaain Uí Feargail do mharbhadh durchor do cuaille dfior
dia muintir féin.



Pláigh mhór i nErinn uile. Barun Delbna agus Mac Muiris Airig
decc di.



Fachtna Ua Feargail do marbhadh la mac Emainn mic Hoiberd Dalatun.



Art mac Colmain Uí Maoileachlaind agus Mac Samhradhain .i. Cathal
mac Donnchaidh Ballaigh decc.



Mac Feargail Uí Gadra, agus Magnus Mac Dabhid do marbhadh la
sliocht Ruaidri Mec Diarmata.


L. 1108


Emann mac Taidhcc mic Lochlainn Uí Ainlighe do mharbhadh la a chenél
budh dhéin.



Caislen Sliccigh do gabhail lá Mac Uilliam Burc for bardaibh Uí
Domhnaill agus a thabhairt do mac Briain Uí Concobhair. Mac Uilliam
Burc do thecht hi Maigh Luircc iarsin, agus an tír do mhilleadh dhó,
.i. cuid Ruaidhri Mec Diarmata. Ruaidhri do dol for Cruachan ina
dioghailsidhe i naghaidh Concobhair Mec Diarmatta baí ina Mac
Diarmata, agus ina rann ag Mac Uilliam, agus suidhe dhó as a haithle
a ttimcheall na Cairrcce a fforbhaisi, agus sasa do chor chuicce do
delbattar saoir tuccadh a Fearaibh Manach, agus aon mac Mec Diarmata
do marbhadh durchor saighde as an tsás sin, agus an Carracc do ghabhail
tres an urchor sin. Lain tighearnas Maighe Luircc do gabhail do
Ruaidhri, agus Conchobar do dhíbirt.



Coccadh adhbal for Machaire Connacht. Feidhlim Fionn agus Ua
Conchobair Donn do leith annsin, clann ócc Thaidhcc Uí Chonchobhair,
clann Feidhlim, agus clann Uí Concobhair Ruaidh don leith araill.
An machaire uile etir chill agus tuaith do mhilledh etorra.
Toirrdhealbhach Ruadh mac Ruaidhri mic Feidhlimidh Uí Conchobhair
rogha mac ríogh do mharbhadh ar in ccoccadh sin.



Tadhg mac Diarmada Ruaidh Uí Conchobhair do mharbhadh la Sliocht
Briain Bhallaigh a mebail.



Gaoth adhbal do thurccbhail oidhche Nodlac Steill, agus bá hoidhche dilginn
do cach í ar a mhéd ro mhudhaidh do dhaoínibh agus ceathraibh, chrannaibh,
agus chumhdaighibh uiscce agus tire seachnón Ereann.


L. 1110


AOIS CRIOST, 1479.



Aois Criost, mile, ceithre ced, seachtmogatt, a naoí.



Mainester Mhíleic do dhénamh la hUa Madagain ar brú na Sionna i
nepscopóitecht Cluana Ferta do Braithribh .S. Fronseis, agus a
togha fein innte.



Piarus mac Nioclais hUí Flannaccain baí ina chananach coraidh hi
cClochar, ina phearsún agus ina phrióir Ceile nDe ina Shacrista i
nDaimhinis, agus ina oificel ar Loch Eirne, Saoí dhéshearcach
chraibhdheach deigheinigh daonnachtach decc iar mbreith bhuadha ó
deamhan agus ó dhomhan.



Coccadh mór etir Cenél cConaill agus Eoghain, uair do chuattar clann
Airt Uí Neill hi tTir Conaill do coccadh ar Ua Neill, agus
do rónadh dioghbhala móra etorra.



Ua Néill do dhol ar ionnsaicchidh i tTír Conaill, agus creacha móra
do thabhairt lais ó cloinn Airt agus ó Conallchoibh don turus sin.



Brian mac Feilim Uí Neill do gabhail lá hUa Neill, agus a leiccen
amach iaromh.


L. 1112


Fuaslaichthe mora do bhein as, agus a dias mhac do braighdibh fri tairissi.
Brian do dhol dionnsaiccidh ar Ua nDomhnaill do coccadh ar Ua Neill
dhoridisi.



AOIS CRIOST, 1480.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, ochtmoghatt.



MagUidhir, .i. Tomas Occ mac Tomais Moir mic Pilip mic Aodha
Ruaidh fer ro ba mó deirc, crabhaidh, agus eineach baí ina aimsir fear
cosanta a criche ar eachtaircheinealaibh, fear denma mainistrech,
teampall agus chailiseach fer ro baí isin Roimh, agus fo di hi
ccathraigh San Sem aga oilithre, décc, agus a adhnacal i mainistir
in Chabhain iar ttogha dó innte.



Mac Magnusa MegUidhir, .i. Cathal Ócc mac Cathail Mhóir mic
GiollaPattraicc mic Magnusa brucchaidh tocchaidhe eisidhe décc iar
mbuaidh ongtha agus aithricche.



Maghnus Ruadh Ó Domhnaill do marbhadh le cloinn Fheilim Riabhaigh
Uí Domhnaill.



O Neill do dol ar ionnsaicchidh i tTír Conaill, loiscthe agus
dioghbhala iomdha do denamh lais.



O Domnaill do dol ar ionnsaicchidh i tTir Eoccain. Clann Airt Uí
Neill agus clann Fheilim Uí Neill do beith ina fharradh, agus creacha
móra do denamh lais ar Mac Cathmaoil hi cCenel Fearadhaicch agus
Brian mac Toirrdhealbhaigh Ruaidh mic Enri Uí Neill do marbhadh leó,
agus mac Mec Catmhaoil Semus. Do rala Ua Neill cona cloinn ina
comfocraibh in tan sin agus ro lensat clann Í Neill agus Mac
Cathmaoil na creacha agus ro marbhadh leo Eoghan mac Airt Í Neill
baoi hi ffochair Í Domhnaill, saoí chinnfheadhna esidhe. Rucc Ua
Domhnaill na creacha, agus soais dia tigh iar ccosccar co nedalaibh
iomdha lais.



Eoghan Ua Domhnaill .i. mac Néill Ghairbh, do marbhadh la cloinn
Nechtain Uí Domhnaill i cCluain Laogh .i. an 29. do September.
Agus Eoghan Caoch mac Magnusa Ui Concobhair do marbhadh ina fharradh
agus mac Toirrdhealbhaigh Carraigh Uí Conchobair do gabhail ann bheós.


L. 1114


Rudhraighe mac Rudhraighe mic Neachtain Í Domhnaill do marbhadh lá
cloinn Neill Uí Domnaill.



O Domnaill do gabail coinne lé cloinn Neachtain, agus le Conn Ua
Neill fa Caislén na Finne, agus sídh do dhenamh dhóibh re roile,
agus tanaisdecht Tire Conail do tabhairt dEiccneachán Ua nDomhnaill.



Remann Riabhach mac Duinn mic ConChonnacht MegUidhir, agus Mac Gille
Fhinnéin .i. Tadhg mac Briain, taoiseach ro bfearr teach naoidhedh
baoi ina athfhoccus décc.



Ua hEodhosa, .i. Aongus mac Seain saoí fhir dhána agus Feargal Mac
Eochadha deighfhear dana ele décc.



Corbmac mac Airt Chuile MegUidhir, agus Pilip Riabhach mac Amhlaoibh
MegUidhir décc.



Art mac Rudhraighe Még Mathghamhna do mharbhadh ar deireadh creiche
oidhche do rinne sé féin is na Fedhaibh hi fearann ConUladh mic Aodha
Uí Neill.



Coccadh etir cloinn Aodha Ruaidh Még Mathgamhna, agus clann Remainn
Meg Mathghamna, creacha mora do dhenamh ar cloinn Remainn, agus a ccur
isin mBreifne i ccend hÍ Raighilligh.



Sccaindear crodha etir cloinn Emainn A Burc, agus clann Riocaird A
Burc. Bristear ar chloinn Emainn. Marbhthar mac Mec Dubhghaill na
hAlban (.i. Colla) daon urchor soigde agus sochaidhe oile amaille
fris an tan sin.



Seaan Mec Gille Fhinnen .i. mac Briain, agus tri fir dhecc do muintir
Cloinne Briain mic Pilip MegUidhir do marbhadh acc Bealach Uí
Mithidhein lá cloind Uí Ruairc, Tighearnan agus Brian Ruadh clann
Tighearnain mic Taidhcc mic Tighearnain iad sén.



Sluagh Gall do theacht i tTír Eoghain lá Conn Ua Neill fa chaislén
Sheaain Buidhe Ui Neill, .i. Iarla Chille Dara fer ionaid righ
Saxan i nErinn, agus Goill na


L. 1116


Midhe ar chena. Seaan Buidhe féin do beith is in ccaislen, agus an
baile do chongmháil, agus do shesamh dó daimdheóin an tsluaigh, agus an
sluagh dimthecht tar anais, agus Seaan Buidhe do dhenamh siodha fri
hUa Neill iarttain.



AOIS CRIOST, 1481.



Aoís Criost, mile, cethri cédh, ochtmocchat, a haon.



Brian mac Felim Uí Raghallaig, cend dámh agus deóradh, agus fear tighe
aoídheadh coitcind décc.



Toirrdhealbhach mac Pilip mic Tomáis MégUidhir do mharbhadh i fell an
5. do October ina chaislén fein la Donnchadh Occ mac Donnchaidh
mic Aodha MegUidhir saoi choitcheann chomhlán ar eineach, ar aithne,
agus ar uaisle, agus a adhnacal i mainistir Dhúin na nGall iar ttogha
dhó inte.



Ua hAnluain Feilim do marbhadh saoí chinnfhedhna ar uaisle agus ar
oirbeart esidhe.



Cathaoir Caomhanach mac Mec Murchadha do mharbhadh lás an cContae
Riabhach.



Mac an tSabhaoisigh .i. Pattraicc do gabail la Conn mac Aodha
Buidhe, agus a dhalladh leis.



Sláine inghen Ui Bhriain ben Mec Uilliam Cloinne Riocaird
soidhtheach lán do dheirc agus dfhele, bean ro dearsccnaigh do mhnáibh
a haimsire décc iar mbreith bhuadha ó dhomhan agus ó demhan.



CuChonnacht mac Seaain mic ConConnacht MégUidhir, agus Feilim mac
Duinn mic ConConnacht mic Pilip mic Aodha Ruaidh MégUidhir décc.



Coccadh mór deirge hi tTir Eoghain etir Ua Neill agus Seaann
Buidhe Ó Neill. Clann Airt Í Neill, agus clann Fheilim Í Neill
do beith i naghaidh Uí Neill ar in ccoccadh sin. Clann Airt
do denamh creiche ar cloinn Uí Neill, agus cland Uí Neill
do denamh creiche no dó ar Seaan Bhuidhe. Clantt tSeaan Bhuidhe da
lenmain,


L. 1118


agus Aodh mac Cathail mic Feidhlimidh Uí Concobhair do mharbhadh leo,
agus mac GiollaPattraicc Mic Cathmhaoil co sochaidhibh oile nach
airimhthear.



Conn mac hUi Neill .i. Enri, do ghabhail lé cloinn Aodha Buidhe
Uí Neill, agus a thabhairt hi laimh Ui Dhomhnaill.



Semus mac Maoilir Mec Hoirebert do mharbhadh lá Gearoid mac Emainn
Geangcaigh Mec Hoirebert.



AOIS CRIOST, 1482.



Aoís Criost, mile ceithre ched, ochtmoghat, a dó.



Fioghair naomh chroiche an Coimhdeadh darthrucchadh agus dfagbháil ar
brú locha Bhaile an Chuilinn. Fearta agus miorbhalla iomdha do dhenamh
dhi.



Giolla Crist Ua Fiaich biocaire Aire Brosccaigh Saoí cleiricch agus
fear tighe aoidheadh coitchind fri ré aon bliadhan décc do écc.



Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill tobar feile, agus feichemh coitcheann
do cliaraibh Ereann, agus Alban. Ceann coccaidh agus cosanta cirt a
ceneoil, agus rioghdhamhna an Chuiccidh décc iar mbuaidh naithrighe.



Enri mac ConUladh mic Aodha mic Eoghain Uí Néill do marbhadh la Gallaibh.


L. 1120


Art mac Donnchaidh MegUidhir decc.



MaolMordha mac Cathail Uí Raighilligh do mharbhadh lá cloinn Aodha
Uí Raighilligh. Clann Aodha do theacht dia ttir ar sith, Clann
Cathail dia nionnsaighidh agus tegh do gabhail forra, agus dá mac
Aodha, agus da mac Fheidlimidh mic Aodha do marbadh co ndruing oile.



Brian mac Feilim Uí Neill do marbhadh la mac Cuinn mec Aodha Buidhe,
agus la sliocht Enri Aimreidh. Ba saoí ar eineach ar eangnamh ar cennach
duan agus drecht an Brian híshin.



Donnchadh Occ mac Donnchaidh MegUidhir (las ro marbhadh Toirrdhealbhach
mac Pilip MegUidhir) do mharbhadh daon orchur soighde.



Murchadh mac Taidhcc mic Cathail Óicc Meg Raghnaill do mharbhadh
la sliocht Airt Uí Ruairc.



Diarmaid mac Lochlainn Óicc Uí Ainlighi adhbhar toisigh Chenel
Dobhta do mharbhadh co na bhraithribh a meabhail la Sliocht Giolla
na Naomh Uí Ainlighi, dar slánaibh mionn Connacht agus druinge dia
maithibh.



Ruaidhri Buidhe Ua hAinlighi taoísech Chenél Dobtha décc iar
seandataidh toghaidhe, agus Tadhcc a bhrathair do ghabhail a ionaid.



Sluaigheadh dioghla lá Ruaidhri Mac Diarmata tighearna Mhoighe
Luircc, lá Tadhg Mag Raghnaill tighearna Conmaicne Mhaighe Rein
hi cCenél Dobhtha iar mbriseadh a slán dia ro loiscceadh teach Uí
Ainlighi, agus dia ro marbhadh Donnchadh mac Siacusa Carraigh, agus
mac Concobhair mic mic Corbmaic. Bresmhaidhm forra las an tír
co Béol an Atha Fada. Feidhlimidh Fionn Ua Conchobair do thochar
i naghaidh an mhadhma sin agus a chothuccadh dhó.



Brian Ócc mac Briain mic Cathail Duibh Uí Conchobhair do marbhadh
lá Sliocht Taidhcc Uí Chonchobhair hi cCuirreach in Araccail.



Maidhm i nAth na cCennaigheadh la hArt Ua cConcobhair for Oiliuer
Ploingcéd, agus dream dia mhuintir do mharbhadh, agus Oiliuér fein
do ghabhail.


L. 1122


Domhnall mac Rúdhraighe Uí Conchobair tighearna CorcMoDhruadh Ninais
décc agus Diarmaitt a brathair ina ionadh.



Feilim mac Feilim Uí Concobair CorcMoDhruadh do mharbhadh a meabhail
lá macaibh Conchobhair Uí Chonchobhair.



Cairpre mac Uí Conchobhair Ruaidh fear crodha coccthach, adbhar
tighearna Sil Conchobhair Ruaidh décc.



Erard Ua MaolChonaire ollamh Sil Muiredhaigh hi senchus, agus hi
ffilidheacht saoí esidhe ilLaidin agus i nGaoidhilcc décc iar mbuaidh
ó dhomhan, agus o dheamhan agus a adhnacal i nOilFinn, agus Siodhraidh
Ua MaolConaire ina ionad.



Muirchertach mac Flannchadha adhbhar ollamhan Tuadhmumhan, agus an
Cosnamhach mac Conchobhair Óicc Mec Flannchadha décc.



Aodh mac Cairpre Uí Concobhar do mharbhadh la dreim dia muintir feissin.



AOIS CRIOST, 1483.



Aois Criost, Mile, ceithre ced, ochtmoghat a trí.



Rossa mac Tomais Óicc MégUidhir epscop Clochair, Saoí i neccna,
agus i ccrabhaidh fear ticche aoidhedh coitchinn dá gach aon décc,
agus a adnacal i ttempall Achaidh Urchoir do reir a thogha budh dhéin.



Mathgamhain Ua Griobhtha epscop Chille Dá Lua tobar féile agus eccna
décc, agus a adhnacal i mainistir na cCananach hi cCorco Baisccind
co honorach.


L. 1124


Donnchadh mac Uí Cheallaigh, agus O Ferghail, .i. CúMara décc.



Conn Ó Néill dfuaslaccadh lá a athair agus lá a bhraithribh ó Ua
nDomhnaill agus ó Chloinn Aodha Buidhe, agus an Conn sin iaramh
doirdneadh ina thighearna ar Tir Eogain do thoil a athar, agus Tire
hEoghain archena.



Coccadh mór do eirghe eitir Ua nDomhnaill Aodh Ruadh agus Ó Neill
Conn. Ua Domhnaill do thionól Chineóil cConaill agus Iochtair
Connacht. Aodh Ócc mac Aodha Buidhe Uí Neill co líon a thionóil
do thecht ina chomhdhail agus dol rempa ina remim imteachta gan
tuilleadh buidhe re hesccaraitt da raibh rempa co Traigh Bhaile Dúine
Dealgan. Aircctear agus loiscctear leó an baile agus an tír ina
ttimcheal. Rucc an Iustis .i. Gearoid mac Tomais Iarla Cille Dara, co
sochraitte móir Gall forra dia ttograim agus dia ttoraighecht. Ar a aí
Ro iomchuirsiotsomh an tóir throm sin co neimhsniomhach, agus do sraoíneadh
forra agus do marbhadh drong mhór do Ghallaibh. Cidh iadsomh dna
ro marbhadh Mac Uidhilin agus mac Toirrdhealbhaigh Charraigh
Uí Concobhair uatha. Luidh Ua Domhnaill cona sochraitte iaromh
co Baile Lucchmaigh agus loiscctear Baile Lucchmaigh lais agus
fo gheibh comha agus ceannach dar cenn imdheghla agus anacail dia mbaile.
Soais Ua Domhnaill tar a ais, agus ro léicc Aodh Ócc mac Aedha
Buidhe uadha co Glendrighe dionnsaicchidh Thrín Congail. Ro gabh
fein reimhe tré Thír Eoghain. Milltear agus loiscctear leis an tír
ina comhfoccus dá gach leth co rainicc Abhann Mhór. Ro tesccadh
agus ro gerradh leo coillte daingne doimteachta do rala for a ccionn for
brú Abhann Móire ionnus


L. 1126


gur bhó conair shodhaing shoimtheachta dia shluagh trés na feadhaibh
hisin. Ro forchongradh lais for a shlóghaibh cesaighdroichet
comhdhaingen do dhénamh tars an abhainn co riachtatar a shlóighdhiorma
etir troicchtech agus marcach dar an sruth anonn ina niomlaine gan
bádhadh eich na duine dibh. Ro leiccset an droichet fris an sruth co na
baí aga mbiodhbhadhaibh acht a ffairccsin uatha don leith araill,
agus tainicc Ó Domhnaill dia tigh iaramh iar mbuaidh agus coscar.



Slóiccheadh ele la hUa nDomhnaill ar Sean mac Pilip MégUidhir co
ttaratt creacha agus airccthe iomdha lais. Creach eile ar namharach
do denamh lá Domhnall Ua Neill ar in Sean ccédna.



Maidhm lá hArt mac Cuinn mic an Chalbhaigh Uí Concobhair ar Chonn
mac Airt mic Cuint recte Airt Uí Mhaoileachlainn dú inar marbhadh dá
mhac Ruaidhri Charraigh Uí Chearbhaill co sochaidhibh ele amaille friu.



Ua Cianáin, .i. Ruaidhri ollamh MhegUidhir le senchus, agus
Concobhar Ócc Mac Flannchadha .i. ollamh Tuadhmumhan saoi
dersccaighthe i neiccsi agus hi filidheacht décc, agus Aedh
Mac Flannchadha ina ionad.



Concobhar Mac an Breithemhan adhbhar ollamhan Muintire MaolRuain
décc iar ttreablaitt fhoda.



An cuicceadh Eduard do riogadh ós Saxaibh 9. April da mí, agus ocht
lá décc ro baí hi righe.



An tres Risderd do rioghadh ós Saxaibh 22. Iun.


L. 1128


AOIS CRIOST, 1484.



Aoís Criost, Mile, ceithre céd, ochtmoghat, a cethair.



Nioclás Uasdun, epscop Doire décc.



Seaan Ua Faircheallaigh canánach do muintir Droma Lethain, agus
Brian Ua Fairceallaigh, Saccart do thionnsccain cloch angcoire
do dhénamh ag Teampoll Mhór Droma Leathain décc.



Niall mac an Comharba Mhég Mathghamhna décc occ toidhecht on Róimh.



Rémann Mag Mathgamhna tighearna Oirghiall décc ina braighdenus i
nDroichet Átha.



Sémus mac Remainn Tirial ticcherna Fer tTulach décc.



Donnchadh Ua Ceallaigh tanaisi Ua Maine décc iar ttrebhlaid fhoda.



Mac Uí Chonchobhair Fhailge Murchadh mac Cathaoír mic Cuinn mic an
Chalbhaigh do mharbhadh durchor saighde lá cloinn Emainn Dairsidhigh
hi cCrich na cCédach.



Tadhcc mac Uilliam mic Aodha mic Briain Uí Cheallaigh do mharbhadh lá
Brian Ua cCeallaigh lá a dearbrathair fein, agus lá hUilliam Ua
Muireadhaigh a dearbh comhalta fein agus a ccrochadh sidhe lá hUa
cCeallaigh ina cciontaibh.



Aodh mac Briain mic Briain Ballaigh Uí Conchobhair do marbadh lá
sliocht Taidhg Uí Concobhair.



Domhnall Mac Gormáin daos gradha Uí Bhriain, fer tighe aoídheadh
coitchinn agus fer ro ba saidhbhre i nErinn a mbeótlus décc.



Aedh mac Briain Uí Briain agus a bhen Sadhbh inghean Taidhg Uí
Concobhair décc.


L. 1130


Ruaidhri Ócc mac Ruaidhri Buidhe Uí Ainlighi décc.



Maoílechlainn mac Concobhair Uí Gairmledhaigh, agus Concobhar a
dearbhrathair do mharbhadh lá cloinn Eoghain mic Néill Uí Dhomhnaill.



Brian Ruadh mac Cathail mic Eoghain mic Seain Uí Raighilligh décc.



Coccadh mór etir Ua Neill .i. Conn mac Enri, agus Ua Domnaill
.i. Aodh Ruadh, agus dioghbala móra do denamh etorra.



GiollaPatraicc mhac MégUidhir (Emann mac Tomais Óicc) do mharbhadh
a ffiull lá a cuiccer dearbhrathar (Donn, Seaan, Emann, Art Carrach
agus Aodh) ag altoir tempaill Achaidh Urchair conidh tremid sidhe
do gairedh dá MagUidhir .i. Sean mac Pilip mic Tomáis Móir MégUidhir
agus Tomás mac Tomais Oicc mic Tomáis Mhóir. Seaan do dhol ar
sloiccheadh ar cloinn Donnchaidh mic Tomais MegUidhir (Pilip agus
Feilim). GiollaPattraicc mac Tomáis mic Donnchaidh, agus mac Feilim
mic Donnchaidh MegUidhir do mharbhadh lais co ndruing oile amaille friú.
Mac GiollaRuaidh, .i. Brian mac Domhnaill, da mac Mec Domhnaill
Cloinne Ceallaigh (Corbmac agus Art) agus sochaide ele do gabhail.
Bá Dia hAoíne do shonnradh an 13 Calainn Septembris do rónadh indsin,
agus MágUidhir Sean do shoadh an lá sin co mbuaidh agus co nedail.



Flaithbertach mac Tomáis mic Pilip MegUidhir do mharbadh lá Tomás
Ócc mac Tomais Óicc mic Tomais Mhóir derchor do ghae hi bPort
Airidh Brosccaigh.



Maidhm Móna Ladhraighe lá cloinn Emainn MhegUidhir ar cloinn Briain
mic Pilip MhegUidhir dú in ro marbhadh tri meic Briain, Cathal,
CuChonnacht, agus Emann, agus in ro marbhadh bheós Aedh mac Airt mic
Eoghain Uí Néill, Eoghan mac Toirrdhealbhaigh mic Pilip na Tuaighe
MégUidhir co na mac Toirrdhealbhach, Remann mac Gillibert mic
Corbmaic Uí Fhlannaccain co sochaidhibh oile, agus inar gabhadh dna,
Pilip mac Toirrdhealbhaigh mic Pilip MegUidhir agus Pilip mac
Briain mic Pilip MégUidhir, agus GiollaPatraicc mac Cathail Óicc
mic Magnusa MégUidhir, etcetera, fiche do dhaoinibh do marbhadh agus
deichnebhar do gabhadh ann.


L. 1132


AOIS CRIOST, 1485.



Aoís Criost, Mile, ceithre chéd, ochtmogat, a cúicc.



Niocól Ua Grada comharba Tuama Gréine fer dercach daghoinigh agus
an dara fear décc baoí saor i Luimneach décc.



Donnchadh Mág Coilidh airchinneach Beraicch fer tighe aoidheadh
coitchinn décc.



Eoghan Caoch (.i. O Concobhair Donn) mac Feidhlimidh Uí Concobhair
fear aghmar ionnsaightheach décc iar ttrebhlaid fhoda agus tighearna
do ghairm ina ionad dAodh mac Aodha Uí Concobhair.



Uilleag A Burc tighearna Cloinne Riocaird oigre Iarla Uladh,
feicheamh coitchend deiccsibh Ereann décc, agus a mac do gabhail
a ionaid, .i. Uillecc ele. Sluaiccheadh las an mac sin for Machaire
Chonnacht agus hi tTír Maine dia ro loiscc agus dia ro mhill arbhanna
agus bailte, agus dia ro loiscc agus dia ro bris caislen Tuillsge agus
carcair.



Ruaidhri mac Briain Ballaigh Uí Concobhair do marbhadh lá sliocht
Taidhg Uí Chonchobhair.



Sile inghen mec Siurtáin ben Ricaird A Burc baincheann ban Connacht
décc.



Aodh Ócc mac Aodha Buidhe mic Briain Ballaigh Uí Neill tighearna
Triain Congail do dhol ar creich ilLeith Cathail, agus Goill
do breith fair, agus a mharbhadh daen erchor do ghae.



O Suillebhán Beirre Domhnall O Concobair CorcMoDhruadh, agus O Concobhair
Ciarraighe agus a bhen décc.



O Baoighill Toirrdhealbhach do chor a thighernais de, agus a mhac Niall
do gabháil a ionaidh.



Coccadh mór eitir Cenel cConaill, agus Eoghain. Clann Airt Í Neill
(.i. Niall cona braithribh) do leith Uí Domhnaill. Clann Neachtain
Uí Domhnaill (Eigneachan cona braithribh) do leith Ui Neill. O
Domhnaill do dol sluagh i Muintir Luinigh


L. 1134


uair as ann ro baí caoraighecht agus muintir Slechta Neachtain. Baí
Ó Neill, .i. Conn hi ffoslongport a Muintir Luinigh agus sliocht
Neachtain amaille fris acc imdíten a tíre, agus a muintire. Ar a aí
ní ro fhéch Ó Domhnaill dóibh co ndearna creacha troma agus airccthe
aidhble. Ro ghabh lá taobh fhoslongpuirt Uí Neill, agus Sleachta
Neachtain, agus tucc na creacha leis dia thír uatha gan dioghbhail
do denamh dhó na ttimchell.



Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe mic Ardghail Még
Mathghamhna do oirdneadh ina tighearna for Oirghiallaibh.



Baile ChonUladh mic Aedha Uí Néill do losccadh lá Brian na Coilleadh
mac Eoghain Uí Neill. Ferann agus baile an Briain cédna do losccadh
ar abharach ina dhioghail lá CoinUladh agus la cloinn Remainn mic
Rudhraighe Meg Mathghamna (Glaisne agus Brian) agus lá mac Mhég
Mhathghamhna Óig, .i. GiollaPattraicc.



Sliocht MhaolMhórdha an Mhullaigh do ionnarbadh asa nduthaigh, agus
clann Glaisne Uí Raghallaigh do shuidhiughadh a ttíre dia neis, agus
do dhenamh caislein innte. Iattsomh do tharraing Iarla Chille Dara
(Gearóid mac Tomais) ar chloinn Glaisne, agus cúicc buailte décc bó
do bhuain dibh i ccreich, agus GiollaÍosa mac Glaisne do gabhail don
chur sin.



Feidhlimidh mac Glaisne mic Conchobhair Uí Raghallaigh décc don phláigh.



Ua Raghallaigh .i. Toirrdhealbhach mac Seain mic Eoghain do dhol i
tTeallach Eachdhach, agus baile Még Samradháin .i. Feilim, agus
baile Donnchaidh a dearbrathar do losccadh leis. Mag Samhradháin
cona braithribh do dhol a ttoraighecht an tsluagh ar abarach agus sé
fir decc ettir gabhail agus marbhadh, agus dá ched each do bhuain don
tsluagh.



Mac Domhnaill (.i. Colla) consapal Gallocclach Uí Neill décc.



Remann mac Glaisne mic Remainn Meg Mathghamna do dhol ar Galldacht
Machaire Airghiall, agus mac don Tau .i. Seon do marbhadh leis.
Conn mac Maghnusa Uí Chondalaigh, mac Corbmaic Uí Chondalaigh, agus
mac mec Ardgail do marbhadh uadhasomh, agus ós cenn fhichit each
do bhuain de fein agus dá mhuintir. Cathaoir


L. 1136


mac Iriail mic Pilip, agus Eoghan mac Semais mic Eochadha Móir Még
Mathghamhna do ghabhail, agus Eoghan deludh iar sin.



Art an Bhoccáin mac Uí Chonchobhair Fhailghe (.i. Conn) do mharbhadh
lá a dherbrathair Cathaoir mac Cuinn mic an Chalbhaigh daen erchor gae.



Clann ócc Emainn MegUidhir (Aodh, Art agus Giolla Íosa) agus clann
Toirrdhealbhaigh MegUidhir (Tadhg, Pilip agus an Giolla Dubh) do
dhenamh creiche ar Domhnall mac Giolla Pattraicc mic Emainn MhéghUidhir.
Domhnall féin do mharbhadh a ttoraighecht na creiche lá Maoilechlainn Mac
Geibheannaigh agus an MaolSeachlainn cedna do marbhadh fó cedóir ar
an lathair sin.



MagUidhir, .i. Sean do dhenamh creche hi Miodhbolcc ar cloinn
Donnchaidh mic Aodha MegUidhir, agus ar cloinn Mhég Ualgaircc fa
dhó i naoin tseachtmhain.



Giolla Pattraicc Ua hUiccinn, mac Briain, mic Maoilechlainn, fer tighe
aoidhedh coitchinn do thrénaibh agus do truaghaibh décc.



Ua Cuirnín Athairne décc.



An sechtmadh King Henry do rioghadh os Saxaibh, 22. August.


L. 1138


AOIS CRIOST, 1486.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, ochtmoghat, a sé.



Mainistir (.i. Cill Chuilind) Brathar Mionúr de Obseruantia
do thionnsgnadh ar brú abhann Life la Rolont mac Sir Eduard Iustas.



Prioir Maothla Fergal mac Roiberd MhégRagnaill décc.



Pilip mac an Chomharba (.i. Semus mac Rudhraighe mic Ardgail) Meg
Mathghamhna, cananach coradh hi cClochar comarba Cluana hEoais,
persun Dartraighe, et cetera décc.



Caibidil coithcenn an chúiccidh idus Iulii i nDroichet Atha ag
airdespucc Arda Macha, .i. Octauianus Italicus acc epscopaiph agus
acc cleircibh tuaiscirt Ereann uile.



Ruaidhri mac Diarmada (.i. mac Ruaidhri Chaoich) tighearna Moighe
Luircc, Airticch, agus Tíre Tuathail décc do ghalar aithgherr hi
ttempall Locha na nGasan i cCloinn Cathail Mic Muireadhaigh, agus
Concobhar mac Corbmaic mic Tomaltaigh an einigh doirdneadh ina ionadh.



CuMara Mac ConMara do mharbhadh go haitheasach la cloinn Donnchaidh
Mec ConMara.



Tadhcc mac Cathail Óicc MegRaghnaill lántaoíseach Muintire hEolais
saoi dearsccaighthe ar eineach agus ar eangnamh decc iar mbuaidh o
dheamhan agus ó dhomhan, agus a adhnacal hi fFiodhnach.



Tadhcc Ua MaoílMhiadhaigh adhbar taoisigh Mhuintire Cerbhalláin
do mharbhadh lá cloinn Maoileachlainn MegRaghnaill, agus lá cloinn
MhaolRuanaidh Meg Raghnaill.



Eoghan mac Ír do ghabhail lá cloinn MaolRuanaidh Meg Raghnaill,
agus clann Taidhcc Uí MhaoílMhiadhaigh do mharbhadh, agus mac Uilliam
Mic Maghnusa co sochaidhibh oile.


L. 1140


MaolSeachlainn agus Ruaidhri dá mac Mec Donnchaidh Thire hOilealla,
.i. Tadhg mac Briain (Soidheach diongmhala do toisighecht Ua nOilealla
gach aon diobh) do marbhadh la cloinn Domhnaill Caim agus la cloinn
Ruaidhri Mec Donnchaidh.



Sluaiccheadh adhbal mhor lá hUa nDomhnaill i cConnactaibh, agus lá
Mac Uilliam Cloinne Riocaird ina aghaidh, agus iar ndol hi ccenn aroile
dhóibh, do ronsat síth agus comhaonta. Feidhlimidh Fionn Ua Conchobhair
do dhol hi ccenn na sluagh sin, agus a dhol hi laimh Uí Domhnaill
tar cenn a thuath agus a thaoiseach. Sídh Shíl Muiredhaigh do denamh
don cur sin, agus Mac Feidhlimidh Fhinn do ghabhail as féin dUa
nDomhnaill agus a breith leis i tTír Conaill tré comhairle Meic
Uilliam Cloinde Riocaird.



Breasmaidhm la muintir MegRaghnaill hi Moin Lescc for cloinn Uí
Ruairc agus for Sliocht Cathail Ruaidh in ro marbhadh Maoíleclainn
Ócc mac Maoílechlainn Mec Caba fer a aoísi fein do ba mó ainm le
Gallócclachus hi Leth Cuinn.



Clann tSeain mic an Phriora do chreachadh, agus mach dibh fein (.i.
Giolla Criost) do mharbhad la Sliocht Maoilechlainn MhégRaghnaill.



Neidhe Ua MaoílChonaire cend doichill Ereann décc. As é tucc na mionna
buadha co na tiubhradh im agus arán a naoinfheacht daoidhedhaibh co bráth.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill do dhol i tTír Amalgaidh. Mac Uilliam
Iochtarach do theacht ina aghaidh. Ro fighedh iomairecc etorra in
ro marbhadh tuilleadh ar ched do muintir Mec Uilliam, agus in ro gabhadh
Sean Mac Siurtáin agus Uillecc mac Risdeird (.i. mac Tomais) A Burc
co sochaidhibh oile.



Seaan mac au Priora MegRaghnaill décc.



An Barrach Mór (Sean), rogha Gallmacaemh Ereann do mharbhadh lá
Nodlacc lá Donnchadh Ócc Mhacc Cárthaigh tighearna Ealla iar ndol
ar creich fair.



Gearóid mac Iarla Deasmumhan décc.


L. 1142


Feidhlimidh Buidhe mac Cairpre Uí Conchobhair, Uaitne mac Seain
Carraigh Mec Branáin, Donnchadh mac Corbmaic mec Matha agus Aodh mac
Ruaidhri Dhuibh mec Matha do mharbhadh lá cloinn Maoilechlainn Még
Raghnaill.



Tadg Caoch mac Uilliam Uí Cheallaigh an dara tighearna baoí for Uibh
Maine décc i naibíd an Treas Uird.



Sile inghen Aodha mic Uilliam Uí Ceallaigh ben Uí Mhadadháin décc.



Lochlainn mac an Giolla Claoín Uí Ainlighi décc.



Tadg mac Aodha mic Briain Uí Birn, agus Maoíleachlainn mac Diarmada
Mhég Raghnaill décc.



Eocchan mac Lochlainn Uí Ruairc saoileachtain tighearna na Breifne
décc.



Semus mac Mec Risdeird Buitilér fear ionait Iarla Urmumhan décc.



Bresal agus Diarmaid da mac Murchaidh Uí Madadháin do mharbhadh a
meabhail la Cobhthach Ua Madadháin lá a ndearbrathair féin.



Raghnailt inghen tSeaain mec ConMara ben Toirrdhealbhaigh mic
Taidhg Uí Bhriain tighearna Tuadhmhumhan Airtheraigh décc.



Giolla na Naomh mac Domhnaill mic Muirceartaigh Mhidhigh tighearna
Caladh na hAngaile décc iar ccian aoís.



Tadhg mac Aodhagain ollamh Muintire hAngaile do mharbhadh go
grainemhail lá Sliocht Íriail Uí Feargail.



Flann mac Floinn Uí Domnalláin decc.



Brian mac Rudhraighe mic Ardgail Meg Mathgamhna tighearna Dartraighe
do mharbhadh lá Gallaibh Machaire Airghiall.



Domhnall Ócc mac Mec Artain saoí neinigh décc.


L. 1144


Sean Buidhe mac Eoghain mic Néill Óicc Uí Néill decc.



Donnchadh mac Tomais mic Ferghail Mecc Samhradhain décc.



Ocht mbaile fhichet do Ghalldacht Machaire Airghiall do losccadh lá
Mag Mathghamhna Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe.



O Neill .i. Conn mac Enrí do dhol sluagh ria Samhain ar Machaire
Airghiall loisccthi agus millte móra do denamh lais.



Creach mhór lá Brian mac Emainn mic Rudhraighe Meg Mhathgamna ar
Emann mac Tomáis Óicc, agus ar a chloinn i cCúil na nOirer, agus
Emann Ócc mac Emainn do mharbhadh leo i nDoire Cenainn.



Emann mac Tomáis Ghreandaigh mic Duinn mic Pilip na Tuaighe
MegUidhir décc, agus a dearbhrathair ele Eoghan mac Tomais
Greandaigh, Magnus mac MaoileDuin, agus Rudhraighe mac Concobair mic
Duinn MegUidir do mharbhadh ar Baile an Oireacht la Féilim mac
Donnchaidh MégUidir ar greis oidhche.



Caitilin inghen Uí Feargail (Domhnall Buidhe mac Domhnaill mic Seain)
ben Mec Maghnusa MegUidhir .i. Cathal Ócc mac Catail Mhóir décc.



Art Ruadh mac GiollaPatraicc mic Emainn MegUidhir do mharbhadh durchor
soighde lá cloinn Toirrdhealbhaigh mic Pilip MegUidhir.



Aodh mac Néill mic Aodha, mic Eoghain Uí Neill décc.



Emann Ócc mac Emainn mic ConUladh Uí Néill agus Corbmac mac Airt
Carraigh mic Maoileachlainn Uí Neill décc.



Clann MegUidhir (Emann), .i. Aodh agus Art Carrach dfuaslaccadh,
agus a nathair do léiccen a tighearnais de an lá cédna do com tSeain
mic Pilip MegUidhir.



Donn MagUidhir mac Emainn, mic Tomais Óig do mharbhadh a ffiull hi
ndorus reilcce Achaidh Urchair lé cloinn Tomáis Oig MegUidhir,
.i. Tomás, Conchobhar agus Ruaidhri agus lá cloind Flaithbhertaigh
mic Tomais Óig, GiollaPataicc recte GiollaPatraicc, CuConnacht, agus
Briain Crosach.


L. 1146


AOIS CRIOST, 1487.



Aoís Criost, míle, cethre ched, ochtmhoccat, a secht.



Maoilechlainn mac Murchaidh Uí Fhlannaccáin decanach OileFinn décc,
agus Tomas Ua hEidigein do ghabhail a ionaid.



Tadhg mac Briain mic Amlaoíbh MegUidhir ro bhaí na pearsún i mBothaibh
ar tos agus na biocaire hi cCill Laissre decc.



Brian Ua Corcrain biocair ClaoinInnsi agus Denis mac GiollaCoisccle
airchinneach, agus biocaire Airidh Brosca décc.



O Maoileachlainn, .i. Laigneach mac Cuirc tighearna Cloinne Colmain
do mharbhadh le Conn mac Airt mic Cuinn mic Corbmaic Ballaigh Uí
Mhaoileachlainn.



O Raghallaigh .i. Toirrdhealbhach mac Seain mic Eoghain décc do
bhedhcc ina chaislén féin hi tTulaigh Mongáin an céd lá do mhí
September agus Ó Raghallaigh do gairm da mhac ina ionad .i. Sean.



Brian mac Briain Bhallaigh mic Aodha mic Feilim Uí Concobhair soidheach
diongmhala do righe Connacht décc.



Aodh mac Ruaidhri mic Briain Uí Conchobhair décc.



Siodhraidh Ua MaolConaire ollamh Shil Muireadhaigh cenn aibhe agus
aitis fear nEreann décc agus da chenn fhine ina ionad .i. Domhnall
agus MaolConaire mac Torna.



Muirghes mac Lochlainn Ui MhaoilConaire oide a cheirde féin décc i
tTír Conuill iar ttreablait fhoda, agus iar mbuaidh naithricche agus
a adhnacal i nDun na nGall.


L. 1148


Domhnall Ua Dubhaccáin, agus a bhen inghen Uí MhaoílConaire décc.



Ua MaoilFhalaidh drumchli eccna Ua Maine décc.



Iarla Desmumhan do mharbhadh lá a muintir féin a meabhail hi Ráith Gaola
tre chomhairle Sheain a dearbrathar féin. Sean dna agus luct an
mharbhtha archena dionnarbadh la Muiris mac an Iarla.



Uilliam mac Aodha mic Briain Uí Cheallaigh tighearna Ua Maine
do ghabhail lá a bhraithribh feisin a meabail agus a écc ina geimhlibh,
agus dá tighearna ina ionadh, .i. Maoileachlainn mac Aedha mic Briain
agus Donnchadh mac Bresail Uí Cheallaigh.



Aodh mac Donnchaidh Ui Cheallaigh do mharbhadh lá Maoíleachlainn
mac Uilliam Uí Cheallaigh.



Conchobhar mac Taidhcc Caoích Uí Cheallaigh do ghabhail a meabhail
lá Tadhcc mac Maoílechlainn Uí Cheallaigh.



Cathal Dubh mac Domhnaill mic Eoghain Ui Conchobhair do mharbhadh
lá Goisdelbhachaibh iar ndol ar creich forra agus a bhrathair ele an
Calbhach Caoch do breith na creiche go háithesach lais.



Domhnall Ua Concobhair do dhol ar ionnsaighidh for Leitir mic Pilip,
agus briseadh dóibh ar dhreim dá mhuintir gur marbhait ann da mac
Domhnaill mic Briain Mec Donnchaidh agus móran dá nuaislibh agus da
muintir archena.



Brian Ruadh, mac Tighearnáin, mic Taidhg mic Tighearnain Uí Ruairc
tanaise Breifne do mharbhadh durchor do saighit la mac Uí Ruairc,
Eoghan mac Feilim mic Donnchaidh mic Tighearnáin Óicc. Ua Domhnaill
.i. Aodh Ruadh do dhol trés an marbhadh sin isin mBreifne, agus
suidhe dho a ffoslongport fá bhaile Uí Ruairc .i. Caislén an Cairthe,
agus a ghabhail lais agus triúr do mhuintir Uí Ruairc do mharbhadh
agus Brian mac Cathail mic Tighearnain Uí Ruairc do mharbhadh lá
Gofraidh mac Aedha Gallda Uí Domhnaill durchor peléir. An caislen
do bhriseadh lá hUa


L. 1150


nDomhnaill iar sin, agus O Ruairc Feilim dionnarbadh as a dhuthaigh
hi fFearaibh Manach lá hUa nDomnaill. Ua Domhnaill doridhisi
do léigean Uí Ruairc ina dhuthaigh, agus sidh do dhenamh eitir feraibh
Breifne, agus a thabhairt ar in tír an caislén do aithdenamh.



MaolRuanaidh mac Taidhcc Mec Diarmada do gabhail a meabail ar Oilén
na Trinóide la Tomaltach mac Ruaidhri Mec Diarmada, agus mac Briain
Mec Diarmada do mharbhadh ann.



Alastrann mac Colla mic Toirrdhealbhaigh, agus dream do maithibh a
Ghallócclach do mharbhadh araon ris lá cloinn Ruaidhri mec Diarmada.



Sean Mac an Airchinnigh cenn a fhine féin fear tighe aoidhedh coitcinn,
agus airchindeach Padraicc i nAil Finn décc.



Aodh mac Pilip Ruaidh Mec ConMara fer crodha coccthach décc.



Sean Dabh Mac Goisdelbhaigh tighearna Slebe Lugha décc, agus dá
tighearna ina ionad, .i. Uilliam mac Emainn an Machaire a dherbrathair
fén agus Siúrtan mac Pilip Mec Goisdelbhaigh.



Sean mac Conchobhair Mec Aedaccain ollamh Cloinne Riocaird, agus
Aodh mac Briain mic Feargail Ruaidh Uí Uiccinn décc.



Cathaoír Mág Cochláin do marbhadh hi ffioll lá mac a dherbhrathar
Fínghin Ruadh.



Emann mac Riocaird A Burc do gabhail a meabhail lá Bairédachaibh,
agus a thabhach go háitheasach dia bhraithribh féin.



Slóigheadh lá hUa nDomhnaill i mBreifne Uí Ruairc, bá hé fochann an
tslóighidh sin, O Ruairc Feilim mac Donnchaidh mic Tighearnáin, agus
a bhaile do ghabhail a


L. 1152


ffiull lá a bhraithribh féin, agus iar ndol Uí Dhomhnaill don Breifne
foslongport do dhenamh dho imon mbaile, .i. Caislén an Chairthe, agus
an baile do ghabhail leis fo dheoidh iar mbeith athaidh na timcheall,
agus Tighearnan Dubh mac Donnchaidh mic Tighearnain Óicc do mharbhadh
lá hUa nDomnaill don chur sin, agus O Ruairc Feilim dfháccbháil
dUa Dhomhnaill hi cCaislén in Chairthe iar síodhucchadh fear mBreifne
fria roile. O Ruairc do gherradh ciosa cosanta dUa Dhomhnaill
isin mBrebfne agus dfior a ionaid ina dhiaidh.



Tighearnán Ócc O Ruairc tanaisi Breifne do mharbhadh lá cloinn
MaolRuanaigh MegRaghnaill, agus lá cloinn Ruaidhri Mec Diarmada
i nUcht na nEngadh.



Slóicceadh lá hAodh Ruadh Ua nDomhnaill hi Maigh Luircc dia
ro mhill arbhanda agus dia ro loiscc bailte caisléin iomdha. Ro loiscc
agus Ro bris caislén cloinne Ruaidhri Mec Diarmada, .i. Baile na
hUamha. O Domhnaill fein co ndiorma dia shluagh do asccnamh co
hinchleithe is in oidhche as a longport co ndearna creacha móra i
nDoire Chua. Feidhlimid Fionn Ua Concobhair (.i. mac Taidcc mic
Toirrdhealbhaigh Ruaidh) do dhol hi ccenn Uí Dhomhnaill don chur sin,
agus síth shuthain do dhenamh dhó fris. Ruaidhri an Doire mac Muirghesa
mic Aodha Mec Diarmata baí hi sochraide Uí Dhomhnaill ar an
slóiccheadh sin do shárucchadh na CeallBhraighi Uallaighi, agus édala
móra do breith eiste, agus Ó Domhnaill do thabhairt óghaisicc do
shagartaibh an tempaill ro sáraiccheadh ann.



Slóiccheadh la Mac Uilliam Cloinne Riocaird (.i. Uilleacc mac Uillicc
an Fhiona) i nUibh Maine dia ro briseadh lais badhbhdhúin Atha Liacc
Maonaccan, Arbhanna agus bailte iomdha do milleadh dhó i nUibh Maine,
agus hi Machaire Chonnacht.


L. 1154


Rossa mac Feidhlimidh Fhinn do mharbhadh daon urcor saighde la
druing don tsluagh. Clann Feilim Finn Ui Concobhair .i. Aodh,
Toirrdhealbhach, agus Conchobhar, do dhol tarsa co Baile Tobair
Brighde. A losccadh agus a argain dóibh. Diarmaitt mac Domhnaill
mic Toirrdhealbhaigh Doill Uí Conchobhair do mharbhadh doibh .i.
ag Ros Comain, hi luircc an tsluaigh. A lenmhain dóibh asein hi
cCloinn Chonnmhaigh, agus eich do bein don tsluagh cedna. Ba for
tharraing Uí Conchobhair Duinn, .i. Aodh mac Aodha mic Toirrdhealbhaigh
Duinn, do ronadh an sluaiccheadh sin. Sídh Sil Muiredhaigh do dhenamh
dhoibh budhdéin iar ndiultadh a dénmha ar comairle a ccaratt.



Creacha meabla do denomh do Ruaidhri Ua Chonchobhair ar Felim Fhinn.
Creacha anba ina dioghail sidhe la Feilim fFinn Ua cConchobhair for
Slicht Taidhg Óig.



Sidh Shil Muiredhaigh do naidhm doridhisi, agus tighearnas Sleachta
Corbmaic Ui Birn agus leth Baile an Cláir, agus cóicc baile Chinn
Coradh do chuid ronna Toirrdhealbhaigh Óicc, do mhaithemh dá shliocht
dFeidhlim Ua Conchobhair. Bladh do Chloinn Cathail Mic Muiredhaigh
do baí athaidh daimsir illaimh cloinne MaolRuain do tabairt
dFeidhlimidh Fhionn Ua cConcobhair.



Tighearnán Carrach mac Tighearnain mic Taidhg mic Tighernain Uí Ruairc,
Feradhach mac Seain mic Toirrdhealbhaigh MégUidhir, agus Domhnall mac
Duinn mic Domnaill mic Airt MégUidir do mharbhadh hi Muintir Eolais
lá cloinn Ruaidhri Mec Diarmata agus lá mac Mec Diarmada Ruaidh,
agus Domhnall Bearnach mac Samhradhain do mharbhadh don chur sin.



O Domhnaill .i. Aodh do dhol hi Maigh Luircc is in fFoghmhar do
shonnradh.


L. 1156


Tighe iomdha agus arbhanna do losccadh leis agus tempall Droma Conaille
do losccadh an tan sin lá Ferghal Carrach mac Domnaill mic Taidhcc
Uí Ruairc gan cet dUa Dhomhnaill, agus ó nach rucc Ó Domhnaill ar
Fearghal Charrach do dhioghail an mhíghniomha sin fair, do rad mac
Tighearnain na Buannaide do cléircibh an tempaill a ngioll fris an
losccadh sin.



AOIS CRIOST, 1488.



Aois Criost, Mile, ceithre ced, ochtmoghat, a hocht.



Ab Atha Truim décc.



Pláigh mhór for Machaire Chonnacht dia ro écc Cathal mac Eidigein
biocair tempaill Pattraicc, agus cananach coradh i nOilFinn, Aongus
Ua Reachtadhain comharba Finnéin hi cCluain Cremha Diarmaid Mac
Conchagaidh sagart toghaidhe, agus an Biocaire Bodhar Ua Colla.


L. 1158


Cathal Ruadh mac Ruaidhri mic Briain Bhallaigh Uí Conchobhair
décc don plaigh cedna. Domnall mac Briain Ui Bhirn, Diarmait mac
Domnaill mic Briain, Domnall mac Feargail, agus Corbmac mac Domhnaill
Chananaigh Uí Bhirn décc dhi bheos.



Domhnall mac Domnaill mic Néill Ghairbh Ui Dhomhnaill do ghabháil
la cloinn Aodha Gallda mic Neill Ghairbh, agus a riaghadh ar na
mharach amhail do ruillsiot a mhigniomha.



Ua Ceallaigh (Maoilechlainn mac Aodha mic Briain) décc a ccionn
lethráithe iar ngabhail tighearnais, agus Conchobhar a bhrathair
do ghabhail a ionaid.



Mag Aongasa, .i. Brian mac Airt décc, agus a dearbhrathair (Aodh)
doirdneadh ina ionadh.



Emann mac Tomais MegUidhir baí ina thighearna hi fFeraibh Manach
décc.



Donn mac Domhnaill Ballaigh MegUidhir décc.



O Flannaccain Tuaithe Ratha Toirrdhelbhach mac Giolla Iosa décc.



O Tuathail (Emann) do mharbhadh a ffiull la cloinn Taidhcc Uí Broin.



Mac Uí Murchadha, .i. tighearna Ua fFeidhlimthi, Mathghamhain mac
Taidhcc do mharbhadh a ffiull la Donncadh .i. mac tighearna Ua
cCeinnselaigh mac Airt mic Donnchaidh.



Diarmaid mac Seain Luircc mic Toirrdhealbhaigh an Fhíona Uí Dhomnaill
décc.



Brian mac Aedha Buidhe mic Briain Bhallaigh Uí Neill decc do galar
bhreac.



Tadhcc mac Maoileachlainn mic Tighearnáin Uí Ruairc, agus Mag Raghnaill
Concobhar mac Murchaidh do sliocht Maoileachlainn décc, agus Mag
Raghnaill do denamh ina ionadh do Mhaoilechlainn mac Uilliam don
tsliocht cedna.



O Neill Conn mac Enri, agus MagUidhir Sean mac Pilip mic Tomais do dol
go teagh Uí Domnaill agus sidh charthanach cairdemhail do dhenamh
dUa Neill agus dUa nDomnaill ré roile.



Sidh do dhenamh dUa Neill agus do cloinn tSeain Buidhe Uí Neill
iar ná léiccen as a mbraighdenas.


L. 1160


Domhnall mac Neill Uí Neill do mharbhadh hi fFionntamhnach lá
Rudhraighe mac Airt, agus lá cloinn Néill mic Airt Uí Neill.



O Fearghail do ghairm do Chonmac mac Seain mic Domnaill i naghaidh
Rudhraighe mic Cathail Uí Ferghail.



Maoileachlainn mac Meg Flannchaidh do mharbhadh la cloinn Taidhcc
mic Cathail mic Tighearnain Óicc Ui Ruairc.



Eoghan mac Ir MegRaghnaill do mharbhadh la a dearbrathair fein .i.
Uilliam mac Ir, agus lá a mac agus la Maghnus mac Ir.



Toirrdhealbhach mac Taidhcc mec Mathghamhna fear lán do rath agus
do thiodhnacal eccna ón Spiorat Naomh tiodhnaictheach séd agus maoíne
decc iar mbreith bhuadha ó dhomhan agus ó dhemhan.



Ruaidhri mac Uí Concobhair Duinn décc.



CúUladh mac Seain Bhuidhe Uí Neill do mharbhadh lá hArt mac Enrí
mic Eoghain.



Art mac Neill Charraigh mic Muirceartaigh Óicc Uí Neill do mharbadh
la cloinn Enrí mic Enrí mic Eoghain Uí Neill ar greiss oidhche.



Eoghan mac Uí Ruairc, (Feilim mac Donnchaidh mic Tighearnain Óicc
mic Tigearnáin Mhóir) do mharbhadh ar ossadh le hEoghan ele mac
Uí Ruairc .i. mac Tighernain mic Taidhcc mic Tighearnain Mhóir.



Eoghan mac MaolMorda Uí Ragallaigh tigearna Mullaigh Laoighill
décc.



Donnchadh Dubshúileach Ua Conchobhair .i. Ua Conchobhair Ruadh,
décc iar ccian aoís agus iar ndeighbethaidh, agus Feidhlimidh Fionn
Ua Conchobhair doirdneadh ina ionadh lá hUa nDomhnaill, lá Mac
Uilliam agus la Mac nDiarmada .i. Conchobhar feibh as diongmala
ro gaireadh tighearna daon roimhe ré hathaidh agus a bhrocc do chor
fair do Mac Diarmata.


L. 1162


Sidh do dhenamh dUa Domhnaill fri Mac Uilliam Búrc. Ua Conchobhair
agus Mac Diarmata hi ccoraighecht agus hi slánaib etorra.



Forbhaisi lá hUa nDomhnaill agus lá Mac nDiarmatta .i. Concobhar,
ar Carraicc Locha Cé baí ag cloinn Ruaidhri mec Diarmata. Arbhanna
an tíre do mhilleadh agus do caithemh dóibh. Ua Domnaill dimtheacht
iar ffeimdheadh dol fuirre. Foslongport Mec Diarmata do ghabháil dia
Gallocclachaibh féin iar na fhagbail for a ccomairce, agus arthraige
an locha uile do breith doibh for an Carraicc.



Uilliam mac Aodha Mec Branain taoiseach CorcAchlann décc i nocht
Febru iar mbuaidh naithrighe agus a adhnacal i nOilFinn.



Sean Manntach fear urlamhais marbtha Iarla Desmumhan do bhasucchadh
lá Muiris mac an Iarla. Iarla do ghairm do Mhuiris mac an Iarla.



Lenab ionggnathach do gheinemhain i nAth Cliath ina mbátar a fhiacla
acca breith. Ro fhas méad adhbal ann iar na gheinemhain nách clos a
commor hi leanab ó aimsir na ccuradh.



Sidhe gaoíthe do dhol fo meithil mhóna baí i tTuaim Mona, agus duine
dibh do mharbhadh, aighthe an lochta oile do at, agus cethrar ele
do mharbhadh don gaoith cedna hi Machaire Connacht.



Emann mac Riocaird A Burc rogha Gallmacaomh Connacht décc.



Sean Ócc Ua hEghra agus a mac do mharbhadh hi fiull lá cloinn Uí
Eaghra, .i. Ruaidhri, agus Aedh (clann a dearbrathar féin) Dia
Domhnaigh do shonnradh i mainistir an Bend Fhoda.


L. 1164


Donnchadh mac Mathghamhna tighearna Corca Baiscinn do écc, agus
da mac Mathghamna ina ionat, .i. Brian a mac féin agus Tadhg
Ruadh mac Toirrdhealbhaigh Mec Mathghamhna.



Fergal Mac an Ruagaire décc. Baí an Feargal sin fiche bliadhan
ag caitheamh a choda amail gach aon, agus ní dheachaidh dimthealccadh
a chuirp fris an ré sin.



Ruaidhri Ua Concobhair .i. mac Feidlimidh, fear lé raibhe suil na
sochaidhe do gabhail comarbais a athar décc i mBaile Tobair Brighde
a mí Auguist.



Creachsluaiccheadh lá hIarla Cille Dara hi cCenel Fhiachach Mic
Neill dia ro bhris caislen Bile Ratha for cloinn Muirceartaigh
Meg Eochaccáin iar ttabhairt ordanais chuicce.



Maoileachlainn mac Ruaidhri Mec Diarmada, agus Muirges mac Aodha
Mec Diarmatta décc.



Tadhg mac Aedha mic Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair ced rogha macaemh
slechta Briain Luighnigh décc, aidhche Cascc do sonnradh.



Diarmaid mac Taidhcc Uí Concobhair, tanaisi tighearna a cheneoil,
fear as mó ler thuit dia biodhbadhaibh dá laimh baí i nErinn ina
aimsir decc do ghalar fhuail iar ttreablait fhoda.



Concobhar mac Dubthaigh Uí Dhuibhgeannáin do bhadhadh ar Loch Bradain
a Muintir Eolais.



MaolConaire mac Torna Uí MaolConaire decc do ghalar aithghearr hi
cCluain na hOidche.



MaolMaire mac Taidhcc Óicc Uí Uiccinn oide Ereann le dán, agus
Mac an Baird Oirghiall decc.


L. 1166


AOIS CRIOST, 1489.



Aois Criost, Mile, ceithre ched, ochtmoghat, a naoí.



Nioclas Ua Cathasaigh biocaire Daimhinsi for Loch Eirne agus
Tadhcc Ua Maithgen, Manach do manchaibh na Buille décc.



O Neill .i. Enri mac Eoghain mic Neill Óicc, Mac GiollaPattraic
Seffraidh tighearna Osraighe, Ua Cearbhaill Sean tigherna Éle,
O Baigill Toirrdhealbhach, Maghnas mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe
Mhég Mathghamna, agus Concobar mac Glaisne Ui Ragallaigh décc.



Pláigh mhór is in mbliadhain si dia ro éccsat ile. Baí da haidble
co na fagbhaidís daoíne a nadhnacal seachnón Ereann.



Remann mac Uaithne mic Feargail mic Tomais mic Mathghamhna mic Giolla
Iosa Ruaidh Uí Raghallaigh décc dhi.



Feidhlimidh Ócc mac Feidhlimidh mic Feargail mic Tomáis mic Mathghamhna
mic Giolla Iosa Ruaidh Ui Raghallaigh, Domhnall mac Torna Uí MaolConaire
adbhar ollamhan Sil Muiredhaigh, Domhnall Cananach mac Taidhcc Uí
Bhirn, Corbmac Ua Conalladh ceann Gallocclach culcoimeda Uí Conchobhair
an Inghean Dubh inghen Í Chonchobhair .i. Donnchadh Dubhshuileach,
Aodh Buidhe agus Domnall Caoch, dá mac Uí Ainlighi, Rúdhraighe
Glas mac Ruaidhri mic Aodha, Mac Donnchaidh Riabhaigh .i. Aodh,
agus Fionnghuala inghen Mec Diarmata Ruaidh décc don plaigh uile.



Maoileachlainn mac Muirceartaigh mic Eoghain Uí Neill do marbhadh
la cloinn Briain na Coilleadh mic Eoghain Uí Neill.



Rudhraighe mac Dabhid Uí Mhórdha tanaisi Laigisi décc.



Ros mac Uaithne Uí Morda do marbhadh lá Cathaoir mac Laoighsigh
mic Cathaoír Uí Diomusaigh.



O Neill, .i. Conn mac Enri do dhol i noireacht Uí Cathain. Millte
mora do dhenamh dhó, agus a mbraighde do thabhairt lais.



O Domnaill, .i. Aodh Ruadh mac Neill Ghairbh do dol sluagh i
tTrian Congail is in fFoghmar do sonnradh. Creacha móra agus airccthe
aidhbhle do denamh do is


L. 1168


in Rúta ar Mac Uidhilín, agus gan dioghbhail do dhenamh dó acth
Conn a mac do ghuin. Dol dó iar sin co Bel Feirsde, agus caislén
Bheóil Feirsde do gabhail agus do briseadh lais, agus teacht slan
dia tigh co nedalaibh aidhbli.



O Raghallaigh Sean mac Toirrdhealbhaigh mic Seain, agus Ó Fearghail
Conmhac mac Seain mic Domhnaill do denamh creiche hi Maigh Breaghmhaine,
agus Donnchadh mac Briain Chaoich mic Domhnaill Bhuidhe Uí Feargail
do marbhadh don turus sin.



Tomaltach mac Briain Mec Donnchaidh do mharbhadh la hAodh mac
Domhnaill Chaim Mec Donnchaidh, agus lá a cloinn.



Aodh mac Feilim Fhinn (.i. O Concobhair) do gabhail la cloinn Uí
Cheallaigh.



Toirrdhealbhach mac Feilim Finn Ui Concobhair (mac tighearna a aosa
as fearr tainic dia chenel re hathaidh daimsir) do marbhadh la cloinn
Ruaidhri mic Feidhlimidh agus lá mac Mec Diarmata, la sliocht Uí
Concobhair Ruaidh, agus lá mac Aodha mic Ruaidhri is in Caislén
Riabhach.



Comhthoccbhail coccaidh for Ua cConchobhair la Ruaidhri mac Feilim,
la sliocht Taidhg Óicc agus Taidhcc Ruaidh, agus lá sliocht Ruaidhri
Mec Diarmada. Coimhionnsaicchidh doibh fair co hArd an Choillín,
agus Mac Cathail Ruaidh Uí Conchobhair do leccadh agus do bhualadh
leo agus a marcshluagh féin dá bhein amach co háithesach. Ua
Conchobair féin co na marcsluagh agus co na Gallócclacaibh do breith
forra, agus gabhála do ghabhsatar don chaoraigheacht do bhein diobh. A
lenmhain asuidhe co Tuillsce agus Donnchadh Cleireach mac Taidhcc
Mec Diarmata do mharbhadh lá hUa cConchobhair. Cidh fil ann tra
acht a Ghallócclacha fein do fheall agus do impádh for Ua Concobhair,
agus a madhmucchadh leó agus Mac Concobhair Bhuidhe mic Corbmaic
do mharbhadh uadh co sochaidhibh oile, agus bladh da chaoraigheacht
do bhuain de, agus imtheacht áithesach attéchta eisiomail do denamh
dUa Concobair, agus a chaoraigheacht do breith leis i nUíbh Maine.



Eoccan mac Feidhlimidh .i. Feidhlimidh mac Eoghain mic Domhnaill
mic Muirceartaigh Ui Concobair mac tigherna Cairpre, agus dá mhac
Muirceartaigh mic Eoghain


L. 1170


(.i. Muirceartach Ócc agus Sean) do mharbhadh a meabail las an
Calbhach cCaoch mac Domhnaill mic Eóghain, agus Ua Domhnaill
baí a slánaibh etorra dorccain agus do mhilleadh Cairpre a ndioghail
a mighníomh, agus tré nemhchomhall a shlán agus a chor.



Colmán mac Airt mic Corbmaic Bhallaigh Ui Mhaoilechlainn do mharbhadh
lá Conn mac Airt mic Cuinn mic Corbmaic Bhallaigh Uí Mhaoilechlainn.



An Calbhach mac Aedha (.i. Aodh Ruadh) mic Neill Ghairbh Uí
Domhnaill décc.



Murchadh mac Ruaidhri Mec Suibhne do mharbhadh lá hIarla Desmumhan
(Muiris mac Tomáis) i nÉile Uí Chearbhaill, agus a dearbrathair
MaolMuire Mac Suibhne do ghabháil leis bheós.



Mac Még Carthaigh Diarmaid mac Taidhcc mic Domhnaill Óicc do mharbhadh
las an Iarla cédna.



Tomas Buitilér Mac Risdeird do mharbhadh lá Seaan mac Emainn Mic
Risdertt Buitelér.



Risderd mac Feilim mic Feargail Uí Raghallaigh do mharbhadh lá mac
Seón Óicc Ploingcéd.



Paittricín mac an Ridere Chiarraighe do mharbhadh la Mág Carthaigh
Mór (Tadhg mac Domhnaill Óig).



Creach do dhenamh la Niall agus la hArt dhá mhac Cuinn mec Aodha
Buidhe mic Briain Bhallaigh Uí Neill ar Enrí mac Enri mic Eoghain
Uí Neill, agus Cathaoír Ua Conchobhair do mharbhadh don cur sin.



Mac Uidhilín, .i. Seinicin Ruadh mac Risdeird do mharbhadh a
ffiull lá Ualtar mac Corbmaic mic Seinicín mec Uidhilín.



Mac an Bhulbaigh tighearna Criche Bulbach a ccois Bearbha décc.



O Gobhann, .i. Mathghamhain mac Toirrdelbhaigh décc.



Diarmaid mac Briain Duibh Uí Conchobhair do mharbhadh lá hAodh
mac Conchobhair agus lá cloinn Ruaidhri mec Diarmada i nAth Leime
na Girre, agus Aedh feisin do


L. 1172


ghuin go mór lá Diarmoid, agus Brian mac Concobhair mic Uí Concobhair
Ruaidh saoí thanaisi do mharbhadh ina dhioghail sen la Tadhcc mBuidhe
mac Cathail Ruaidh Uí Concobhair hi Maigh Murchadha.



Conn mac Toirrdhealbhaigh Ruaidh Uí Conchobhair décc.



Coccadh mór eittir an dá Ua cConchobhair, agus Sluaiccheadh lá
hUa cConchobhair Ruadh co Baile Tobair Brighde dia ro bhris badhbhdhún
an bhaile, agus tangattar taoísicch slechta Taidhcc Óicc ina theach
co ro ghiallsat dó, .i. Ua Floinn, Mac Ceithernaigh, agus Ua
MaoílBhrénainn.



Sluaiccheadh la hUa cConcobhair go Beol Coilleadh dia ro gherr an
bealach, agus dia ttuccsat lucht Airticch braighde dhó.



Breas maidhm for chloinn Uí Conchobhair is in tSegais la cloinn
Ruaidhri Mec Diarmata.



Slóiccheadh lá hUa cConchobhair for chloinn Uilliam Ui Cheallaigh
dia ro loiscc, agus dia ro ghearr bealach an Chluainín, dia ro ghearr
agus dia ro mhill arbhanna iomdha. Dioghbhala iomdha do dhenamh do
chloinn Uilliam Uí Cheallaigh for Ua MaolConaire co na braithribh
ina dhioghail sidhe.



Aodh mac Ui Concobhair, agus Eoccan do ghabhail a meabhail lá cloinn
Uilliam Uí Cheallaigh, agus Dubhthach Ua MaolChonaire do ghabhail
ina fochair, agus a chor i ngeimhel.



Concobhar mac Diarmada do gabhail la Toirrdhealbach Ua cConcobhair.



Coccadh mór etir Anghalachaibh féin. Creacha agus uilc iomdha do dhénamh
dóibh for aroile co ndearna an Iustis síth etorra agus co ro rann an
toísighecht eitir mac Seain agus mac Cathail.


L. 1174


Creach Cluana Tuaiscirt na Sionna lá sliocht Laoíghsigh mic Rossa,
agus creach áithesach do dhenamh ina díoghail i tTír Licin lá muintir
Ainlighi for sliocht Loighsigh.



Maidhm siodha etir an dá Ua Fherghail, agus creach mhór do dhenamh
la mac Seain for mac Cathail mic Tomais.



Mac Branáin do gairm do Shean Mac Branáin lá hUa Concobair agus
lá Mac Diarmada agus do mhaith sé an lá sin leth marcc Bhaile an
Bhealaigh do chloinn Uí MhaoilChonaire baí acc fior a ionaid forra
lé haimsir imchéin.



Maelechlainn mac Lochlainn Uí MhaolChonaire décc for a chuairt éiccsi
lá Mumhain.



Síle ingean Diarmata an Dúnaidh Meg Carthaigh ben Toirrdhealbhaigh
Ui Bhriain díol Caisil do ríoghain décc.



Caoíre na Midhe a ccomhfhochraibh fairrcce ó Ath Cliath co Droichet
Átha do dhol is in muir daimhdheoin a naoghairedh agus gan a tteacht
for ccúla.



O Fialán décc.



AOIS CRIOST, 1490.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, nochat.



Matha mac Conaincc biocaire Leth Ratha, Ferccus mac Eóin mic Matha
ancoire Insi Caoín, an Cananach Mac Ticchernáin do shenadh Droma
Lethain, agus Giolla Crist Mac an FhirLeighinn saccart ócc baí i
cCluain Lis Fhloinnabhrait décc.


L. 1176


Creach la hUa cConchobhair i tTír Maine for Ruaidhri mac
Toirrdhealbhaigh i Turlach na mBruigheol. Creach ele lá hUa
cConchobhair for cloinn Ruaidhri Bhuídhe hi Muine Fraochnat, agus
hi nDruim Tarlach, agus hi cCluain Gamhnach. Clann Ruaidhri Mec
Diarmata agus a mbaoí na acchaidh dá chinidh féin cona nGallócclachaibh
do beith ar a chionnar Maigh na Cruachna agus tachar aggarbh ainmín
do thabhairt dóibh da roile co ro cuimhnighsiot a sen fholta agus a
nuafholta da cheile, ar batar daoine ainnsidhe i naghaidh aroile las
ro marbhadh aithre agus braithre a chéle. Cidh tra acht ro sraoineadh
lá hUa Concobhair forra annsin, agus do marbhadh ann Tomaltach mac
Ruaidhri Mec Diarmada tanaisi Maighe Luirg, agus Corbmac mac Taidhg
mic Ruaidhri Buidhe. Ro gabhadh ann Donnchadh mac Toirrdhealbhaigh
Mec Dubgaill, agus sochaidhe da nGallócclachaibh agus dá cceithirn.



O Conchobhair Feilim Fionn mac Taidhcc mic Toirrdhealbhaigh Ruaidh
Uí Chonchobhair fear crodha coccthach fer ro dhing a omhan for gach
tir ina timcheall, agus fear ro shaoílset Síol Muiredhaigh do chor
Connacht lé cheile décc Luan Cascc i ttigh Mecc Oireachtaigh,
agus a adhnacal i notharlicche a shinnsior hi Ros Comain.



Toirrdhealbhach mac Toirrdhealbhaigh Uí Bhaoighill do trasccradh
dia eoch a ccoimhling for iomaire Murbhaigh agus a écc as a los.



Ua Gairmledhaigh Muirceartach mac Enri mic Concobhair, agus Concobhar
Ruadh mac GiollaPatraicc MegUidhir decc.



Ruaidhri mac Pilip mic ConConnacht do mharbhadh lá cloinn Bhriain
mic Concobhair Óicc MegUidhir agus la sliocht Concobhair archena.



Ua Cathain Sean mac Aibhne mic Diarmata do ghabhail la luing tainig
a hInber Air.



Aodh mac MaoilMorda mic Seaain Uí Raghallaigh do ghabhail la cloinn
Glaisne mic Conchobhair Uí Raghallaigh iar norccain bhaile Tomais
mic Glaisne leis.


L. 1178


Sémus Ócc Sabhaois do mharbhadh la cloinn an tSionasccail Sabhaoís.



Colla mac Rúdhraighe mic Ardgail Meg Mathgamna do mharbhadh lá sliocht
ConUladh mic Neill Mhóir Uí Neill.



Feilim mac Rudhraighe mic Seinicín Mec Uidhilín do mharbhadh i
nAendruim lá cloinn Briain mic Aodha.



Caislén Édain Dubhcairrcce, .i. caislén Neill mic Cuinn mec Aodha
Buidhe do ghabháil agus do bhriseadh lá Feilim mac mic Neill Buidhe,
agus creacha móra la Feilim mac mic Uí Neill Bhuide ar cloinn Cuinn
mec Aedha Buidhe, agus Gofraidh Ua MaolCraoíbhe do mharbhadh leiss.



Creacha agus oirgne do dhenomh la hAedh Óg mac Aodha Ruaidh Uí
Dhomhnaill ar cloinn Donnchaidh mic Aedha MegUidhir, agus a mbreith
lais co hAth Senaigh agus a marbhadh ann uile, .i. ceithre chéd bó,
uair tucsat bardadha an bhaile (clann Aodha Gallda Uí Dhomnaill)
caislén Atha Senaigh dAodh Ócc gan comhairlécchadh dUa Domhnaill.



O Domhnaill agus Ó Neill do beith i ndíbh scoraibh for aineach aroile
ó Shamhain go Nodlaicc, O Domhnaill i nDruim Bó agus Ó Neill isin
cCairrccín, agus ní dearnsat sídh na ossadh, coccadh, na comhfhuachadh
fris an ré sin.


L. 1180


Ua Dálaigh Breifne, Sean mac Uilliam mic Aodha saoí lé dán, Ruaidhri
agus Aodh Mhág Craith da mhac Domhnaill mic Aodha Óicc dá
priomhshaoí Cloinne Craith, Tomás Ua Lorcáin adhbhar ollamhan Ua
Madadháin, agus Fionn Ua hAnghluinn primh thiompánach Ereann décc.



Ua hUiccinn Sean mac Fergail Óicc priomh shaoí Ereann lé dán décc.



Ua Caiside Cúile, agus Catariona inghen Choncobhair mic Cathail Meg
Raghnaill ben Taidhcc mic Toirrdhealbhaigh MégUidhir décc.



Donnchadh mac Maoileachlainn Chaoích Ui Bhirn co na dhís mac, fer
dhíobh a ccionn a sheacht mbliadhan do marbhadh a meabhail lásan ccuid
oile do sliocht Corbmaic Uí Birn.



Cathal mac Donnchaidh mic Aodha do marbhadh la Conn Ciotach mac
Aodha mic Eoghain, agus la muintir Concobhair Mic Diarmada i tTír
Bhriúin na Sionna.



Sliocht Taidhcc Uí Concobhair co na ccaoraigheacht do theacht a
hUíbh Maine, agus suidhe dóibh i nucht an Chláir, agus Tadhcc
Ruadh mac Cairpre Uí Concobhair do gabhail leó. Indsaighidh lá cloinn
Ruaidhri Mec Diarmata fó na ccaoraighecht somh i nadhaidh sin fein,
agus Ruaidhri mac Corbmaic Mec Diarmada do marbhadh las an
ionnsaighidh sin.



Ruaidhri mac Feilim Uí Concobhair doirdneadh in ionadh Fhéilim
Fhinn.



Ua Domhnaill do theacht lá sliocht Taidhcc Uí Conchobhair co
Tuillsce, agus an caislén dfheimghedh dóibh.



Creach lá sliocht Taidhcc Uí Chonchobhair for Ua cConcobhair, agus
for cloinn Ruaidhri Mec Diarmada i mBóthar Liath Baislice.



Sliocht Taidhcc Uí Concobhair, agus Tadhg Ruadh do dhol co na
ccaoraigheacht i Maigh Luircc, agus a ghuirt do ghearradh agus a
nullmhucchadh dóibh fein and, agus a dhaoíne féin do dhíochur ass.


L. 1182


Slóiccheadh lá sliocht Taidhcc Uí Concobhair agus lá Mac Uilliam
Búrc for sliocht Briain Bhallaigh Uí Conchobhair agus a ccaislén
do gabail agus iad féin do dhíbirt as a ndúthaigh.



Creach lá Fergus mac Emainn mic Laoighsigh for Feargus mac Cathail
mic Tomais agus for Cloinn Amhlaoibh. Crech ele lais for Ua
Maoileachlainn. Crech ele lais isin Cuirrín Chonnachtach for
cloinn Giolla na Naomh mic Domhnaill.



Emann Dubh mac Rossa tighearna Chaladh na hAnghaile décc, agus
Feidhlimidh mac Giolla na Naomh mic Domhnaill do gabháil a ionaid.



Diarmait Buidhe mac Uí Ainlighi do mharbhadh lá Ferccus mac Emainn
i cCoill na Cloiche, agus Ua hAinlighi a athair, .i. Tadhg mac
Giolla na Naomh do dhalladh dia cumhaidh. Ua hAinlighi do ghairm
do Mhuircheartach mac Uaitne Uí Ainlighi ina ionad.



Siubhan inghen Murchaidh mic Taidhcc Glai bean Domhnaill Meg
Cormáin décc.



Maoilechlainn mac Uilliam Uí Cheallaigh do gabhail a meabhail lá
Tadhcc mac Donnchaidh Uí Cheallaigh agus mac Uí Mhainnín do mharbhadh
ina fhiadhnaise agus Maoíleachlainn do léiccean iar ttrioll.



Emann Díolmhain tighearna Machaire Cuircne décc.



Brian mac Taidhcc (.i. Mag Raghnaill) mic Cathail Óicc MegRaghnaill
do mharbhadh a meabhail i LiathDruim lá sliocht a sheanathar fein (.i.
Tadg mac Concobhair agus da mhac Maoilechlainn) bai ina ndaltaibh
agá athair.


L. 1184


Caislén LiathDroma do ghabhail la Hoiberd mac Taidhg Mhég Raghnaill,
agus lá sliocht Tomaltaigh Mec Diarmata, Cathal mac Mhaoílechlainn
MegRaghnaill do marbhadh is in ccaislen la Hoiberd a ndioghail a
dhearbhrathar. Caislén LiathDroma do gabhail dEoghan Ua Ruairc
iarsin.



Caislen Ata Luain do gabhail don Diolmaineach.



Geralt mac Dúnlaing Uí Bhrain tighearna Branach décc agus Catháoír
Ua Broin ina ionad.



Eoin Ócc mac Eoin Mhóir a hÍle do mharbhadh a mebail lá fear téd
Ultach bai ina gradhaibh fein Diarmait Mag Cairpre, agus boill
do dhenam de fein ina chionaidh.



Fionnghuala inghen Ruaidhri Meg ConMara ben Toirrdhealbhaigh mic
Murchaidh Uí Briain décc.



Conn mac Domhnaill Uí Concobhair CorcMoDhruadh do marbhadh la Cathal
mac Uí Concobhair.



Maidhm talmhan do thóbhruchtadh hi Sleib Gamh dia ro mucchadh ced
do dhaoinibh im mac Maghnusa Crosaigh Uí Egra, agus lás ro marbhadh
capaill agus bú iomda, agus iascc brén iomdha do thecht amach as agus
loch ina ngabar iascc do fhás ina ionad.


L. 1186


AOIS CRIOST, 1491.



Aoís Criost, míle, ceithre ced nóchat, a haon.



Eoghan mac Muirceartaigh mic Neill Óicc Uí Néill, Muirceartach
mac Airt mic Eoghain Uí Neill, agus Sean Ruadh mac Ruaidhri MegUidhir
décc.



O Cathain .i. Sean mac Aibhne mic Diarmatta do léiccean as a
braighdenus agus a chaoraighecht do bhein dó do chloinn Mhagnusa Uí
Cathain suil do fhidir neach dia thir fein a legean amach.



Feidlimidh mac Aodha mic Eoghain Uí Neill do mharbhadh la Brian mac
Rudhraighe mic Emainn Meg Mathghamna, agus Art Ua Neill dearbrathair
Fheidhlimidh do denamh creiche i tTeallach nGeallaccain ina dioghail.
Daoine iomdha do losccadh, agus do mharbhadh leis.



Coccadh anbháil etir Ua Neill, .i. Conn mac Enri, agus Ua
Domhnaill .i. Aodh Ruadh mac Neill Gairbh co na ro fédadh a
siodhuccadh co ndechsat araon do shaicchidh an Iustís Iarla Cille Dara,
agus a ttoidhecht uadh for cula gan sidh gan ossadh. Brian mac Aodha
Gallda mic Neill Uí Domhnaill do marbhadh ar an ccoccadh sin lá Henrí
mac Enri Uí Neill. Ro coimhéid agus Ro imdegail an tEnri cedna an
tir a ccein ro baoí Ó Neill hi ttigh Gall.



Eachmhilidh mac MégAongusa .i. mac Aodha mic Airt, do marbhadh ina
tigh fein ar greis oidhche la cloinn Maoilechlainn mic Muircertaigh mic
Eoghain Uí Neill.



Ua Raghallaigh (Sean mac Toirrdhealbhaigh mic Seain) macaomh ócc
aoidheadhach dearlaictheach deagheinigh do ecc hi remhthus a ratha, agus
a adhnacail i mainistir an Cabhain, agus Ua Ragallaigh do gairm do
Shean mac Cathail mic Eoghain.



Cathal mac Toirrdhealbhaigh Uí Raghallaigh do tharraing Iarla Cille
Dara ar Ua Raghallaigh Ócc co na braithribh agus dioghbhala móra
arbha, agus innile, agus airneisi do denamh las an sluagh nGall don tír,
agus mac Mec Balronta do gabháil ón tsluagh Gall lá cloind Cathail,
agus mac Emainn mic Tomais mic Feidhlim Uí Raghallaigh do marbhadh lás
an sluagh hisin.


L. 1188


Creacha mhóra las an Iarla (Semus mac Tomáis) ar cloinn Glaisne mic
Concobhair Ui Raghallaigh.



Mag Craith hi Tearmann do dhenamh do Ruaidhri mac Diarmata mic
Marcais.



Aedh agus Ruaidhri da mac Domnaill mic Aodha Óicc mic Aodha mic
Raghnaill mic Donnchaidh A lainn Még Craith décc.



Murchadh mac Eogain Még Craith décc.



Hanri mac Hoiberd mic Semais Diolmhain do mharbhadh a athar feisin
Hoberd derchor do sgin agus é fein do dol do chum na Romha as a los.



Fliuchdhoinenn mhór hi Samhradh na bliadhna sa agus is in Fhoghmhar ar
cind go mba samhalta fri dílinn go ro mheth arbhanna na hErenn.



AOIS CRIOST, 1492.



Aoís Criost, mile, cethre ched, nochat, a dó.



An tOificel Ó Duibhidhir .i. Aodh décc.



Ruaidhri (.i. Ua Concobhair Ruadh) mac Feidhlimidh Uí Concobair,
fer sona re sídh, fear crodha ré coccadh décc iar sendataidh tocchaidhe
agus a adhnacal hi tTuillscce.



O hÁinlighi Giolla na Naemh mac Domhnaill taoíseach Cenél Dobhtha
do mharbhadh la a chenel feisin.



Coccadh adhbal mhór etir Ua Raghallaigh Ócc, .i. Sean mac Cathail mic
Eoghain agus Cathal mac Toirrdhealbhaigh mic Seain mic Eoghain,
do rónadh creacha mora la Cathal for Ua nGobhann. O Gobhann dia
lenmhain, agus a écc suil do impaídh.


L. 1190


Síth agus osadh do denamh eitir Ua nDomhnaill agus O Neill go
Beltainne.



Conn mac Airt mic Cuinn Uí Conchobhair do mharbhadh lá muintir Iarla
Cille Dara tre urchor cuaille tucc sé ar succradh ar an Iarla.


L. 1192


Conn mac Uí Dhomhnaill do geimhliucchadh lá a athair.



Sean mac Cairpre Uí Neill do marbhadh la cloinn hUi Anluain agus
lá cloinn Remainn Uí Anluain hi tTraighBaile Dúine Dealccan.



Feidhlimidh mac Toirrdhealbhaigh mic Aedha Uí Neill do mharbhadh lá
Henri mac Briain na Coilleadh mic Eoghain Uí Neill.



Corpmac mac Aodha mic Pilip MegUidhir décc.



Colla mac Donnchaidh Mec Domhnaill do mharbhadh ina tigh fein do chaoir
theineadh agus an tegh do losccadh, agus triúr nó cethrar do lethmarbhadh
ann don chaoír cedna.



Brian mac Emainn Mec Domhnaill, agus a mhac do mharbhadh lá cloinn
Még Mathghamna agus lá cloinn tSeain Bhuidhe Meg Mathghamna.



Aibhne mac Aibhne Uí Catháin, Gofraidh, agus Sean Gallda, dá mhac
Sheain (.i. Ó Catháin) mic Aibhne mic Diarmada do mharbhadh la
Ualtar Mac Uidhilín agus la hEóin Cathánach mac Eóin mic Domhnaill
Bhallaigh, agus lá Tomas Ua Cathain brathair a nathar uair as ar a
tharraing tangattar do denamh an mharbhtha hísin.



Mac GilleFhinnéin .i. Toirrdhealbhach mac Briain mic Enrí Chrosaigh,
agus Feidhlimidh Ruadh mac Donnchaidh Mec GilleFhinnein décc.



Mág Craith (.i. comharba tempaill Dabheócc) Diarmait mac Marcais mic
Muiris mic Niocoil mic Andriasa décc.



Pilip mac Uilliam MegUidir do mharbhadh lá hUa cCathalán i mbaile
Risdeird mic an Ridere Belle.


L. 1194


Toirrdhealbhach Ballach mac Uí Conchobhair Failge, .i. mac Cuinn
mic an Chalbhaigh, agus Mac ConMara (Cumeada) mac Seain Mec ConMara
décc.



An Calbhach mac Uí Conchobhair Failghe .i. mac Cathaoir mic Cuinn
mic an Chalbhaigh do mharbhadh lá cuid do muintir mic Iarla Urmumhan
(Semus mac Seain mic Semais Buitiler) .i. le Maigistir Gart, agus
Maighistir Gart féin do gabhail fócedóir la hIarla Cille Dara.



Creacha móra la Cathal mac Toirrdhealbhaigh Ui Raghallaigh, agus le
cloinn Mécc Mhathgamna (.i. Rémann) Glaisne agus Brian, agus le
Giolla Pattraicc mac Aodha Óicc Mécc Mathghamhna (ar tarraing
Chathail Uí Raighilligh) ar Ua Raghallaigh .i. ar Seaan mac
Cathail mic Eoghain, agus ar a braithribh ar chena.



Creacha mora ele la hUa Raghailligh ar cloinn Glaisne Uí Raighilligh,
agus mac Seain Buidhe Mecc Mathghamhna .i. Eoghan do mharbhadh
a ttóraighecht na ccreach sin lá cloinn Glaisne, agus Gearóid mac
Émainn mic Tomais mic Feilim Ui Raighilligh do gabhail ar in tóraigecht
cedna.



Sean Buidhe mac Eoccain mic Rudhraighe mic Ardgail Meg Mathgamhna
décc hi fFéil Tighearnaigh.



Domhnall mac Enri mic Eoccain, agus Giolla Pattraicc mac Cathmhaoíl
do ghabhail agus Mac Cathmhaoil (.i. Emann) do mharbhadh la cloinn
Remainn MhégMhathghamhna .i. Glaisne agus Brian. Ro marbhadh,
agus ro gabhadh sochaidhe oile don chur soin cenmothatsidhe. Domhnall
tra do eludh as caislén Muineacháin hi ccionn tsechtmhaine iar na
ghabhail.



Ua Cléiricch Tadhcc Cam ollamh Uí Domhnaill i neiccsi hi
filidheacht agus a senchus fer tighe aoidhedh coitchinn do thrénaibh agus
do truacchaibh décc iar mbreith buadha ó dhomhan agus ó dhemhan.



Pláigh ionggnáthach isin Midhe .i. pláigh cetheora nuair fichet, agus
gach aen teicchedh tar an re sin nó téarnadh, agus ní ghabhadh naoidhin
nó leinb becca.


L. 1196


Mac Iarla Urmumhan do teacht i nErinn iar mbeith athaidh foda hi
Saccsaibh. Sluaiccheadh laisidhe, lá hUa mBriain co na bhraithribh,
agus la Mac Uilliam Cloinne Riocaird i nduthaigh Buitilerach agus
umhla Buitilerach do thabhach do mac an Iarla agus Gaoidhil Laighean
do gabhail leó. An Mhidhe do milleadh las an sochraide sin. Sráid
na cCaorach i nÁth Cliath do losccadh on Iustis. Sídh do dhenamh
iarsin etorra agus an Iustis, .i. etir mac Iarla Urmhumhan agus
Iarla Cille Dara, .i. ionad a athar féin ag gach aon diobh agus ionadh
an Rígh i nErinn, .i. an cloidheamh agus gach ar ben lais do cor i
norlaimh Airdespuicc Atha Cliath nó go reidhighedh an Rí etorra agus
co ccuireadh ar an ccóraidh iatt. Bá hé fochann ar ar léicc Iarla Cille
Dara a oific, .i. an iustisecht de, agus trés ar éirigh a barántus Gall
Midhe fó dháigh ná ro chongainsiot lais i nacchaidh mic Iarla
Urmumhan,


L. 1198


Tangatar uilc iomdha do Ghallaibh treimhitsidhe uair ro crechadh,
agus ro loiscceadh go coitchenn iatt as gach aird ina ttimcheall lá
Gaoidhealaibh iar na ttréiccen don Iarla.



Hoiberd mac MaolRuanaidh MegRaghnaill adhbhar toísigh Conmaicne Réin
na bFomhorach agus sé fir dhécc maraon ris do mharbhadh, agus do losccadh
i ttempall Cille Trenain for bru Sionna lá sliocht Cathail Óicc
Mécc Ragnaill, agus lá muintir Chearbhalláin.



Creach lá hEoghan Ua Ruairc i nUibh Briúin na Sionna dia ro marbhadh
mac Uí Birn Cathal mac Muircertaigh mic Taidhg mic Corbmaic.



Forbhaisi la Conchobhar Mac Diarmata tighearna Maighe Luircc for
Charraicc Locha Cé, agus Ua Domhnaill da chor dhi do druim siodha.



Caislén Bhaile na hUamhadh do aithdenamh lá sliocht Aodha Mec Diarmatta.



Concobhar Ócc mac Conchobhair mic Cathail Óicc MegRaghnaill
do mharbhadh lá sliocht Maoilechlainn MegRaghnaill.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill, la hUa Ruairc agus lá hEoccan Ua
Ruairc hi Muintir Eolais do thabhach tighearnais Uí Ruairc a
cloinn Maoilechlainn, agus a bfeimghedh uime agus an tír do mhilleadh
eitir arbhar agus fhoirccnemh. MagRaghnaill do ghairm dhóibh
dUilliam mac Ir i nacchaidh Maoilechlainn mic Uilliam baí athaidh
fhoda isin taoísighecht ina aenar.



Muirceartach mac Mathghamhna Uí Bhriain do écc da ghonaibh i
tTuadhmumhain iar na lot ar an sluaiccheadh remhraite .i. sloiccheadh
mic Iarla Urmumhan.



Anluan mac Mathghamna Uí Briain do marbhadh la sliocht Donnchaidh Uí
Bhriain.



Aodh Mac Flannchadha ollamh Tuadhmumhan i fféinechus, agus a
mbreithemhnas décc.



Tadhcc mac Seain mic Taidhcc Mec Donnchaidh, agus Corbmac mac
Concobhair


L. 1200


mic Domnaill Caim do chomhthuitim lé aroile ar an nGaebaigh, agus
aroile diobh do chiorrbhadh a cheile an mhéid do erna dhibh.



Brian mac Neill Gallda agus Eimear a mac do ghabhail a mebhail lá
Gallaibh Cairrge Fergusa, agus a thiodhnacal do chloinn Chuinn mec
Aedha Buidhe.



Mac Rudhraighe Mec Uidhilín co sochaidhe móir do troigheachaibh
amaille fris do mharbhadh lá hUa cCathán.



AOIS CRIOST, 1493.



Aois Criost, Mile, ceitre ched, nochat, a trí.



An tOificel Ua Lucairén, (Eogan), saoi cléirigh décc.



O Néill, .i. Conn mac Enri mic Eoccain lamh tiodnaicthe séd agus
maoíne fear crodha coccthach do mharbhadh i meabhail lá a dearbrathair
féin Enri Ócc.



Ua Domhnaill do dhol i tTir Eoccain ar tarraing Domnaill mic Enri
mic Eoghain, agus Ua Neill do ghairm do Dhomhnall, agus braighde
an tíre do ghabhail dó cen mo thá Ó Cathain, agus O Mealláin. O Neill
eile do ghairm dEnri Ócc (i nacchaidh Domhnaill) lá hUa cCatháin
agus lá hUa Meallain, agus nir bhó techta uair bá hé Domnall an
sinnsior.



Domhnall mac Eoghain mic Eogain mic Neill Óicc Uí Neill do marbhadh
la droing do muintir Airt mic Cuinn mic Enrí Uí Neill.



Ua Mordha Conall mac Dauidh do mharbhadh fa chaislén Bhaile na
mBachlach hi


L. 1202


cCrich Bhulbach la dreim do muintir Iarla Cille Dara, .i. Gearóit
mac Tomais Ui Mhordha agus Ua Mórdha do dhenamh do Niall mac Domhnaill.



O hAnluain .i. Emann Ruadh mac Murchaidh do marbhadh la cloinn
Aodha mic Eoghain Uí Neill.



Mac Artáin Pattraicc mac Aodha Ruaidh décc.



Fionnghuala inghen Uí Concobhair Fhailghe, .i. an Calbhach mac
Murchaidh ben Í Domhnaill, Niall Garbh mac Toirrdhealbhaigh an
Fhiona, agus ro ba ben iaramh dAodh Bhuidhe mac Briain Bhallaigh,
ben do coimheid a febdhacht iar nécc na ndeighfhear sin fri ré naoí
mbliadhna cethrachatt go hionnraic onorach craibhdhech caonduthrachtach
décc an 25. Iul.



Caitríona inghen Aodha Ruaidh Még Mathghamhna (ben sidhe Uí
Raghallaigh, .i. Toirrdhealbhaigh mic Seain mic Eoghain) décc.



Niall mac Seain Buidhe Uí Neill décc ina braighdenas.



An dá Ua Neill (.i. dá mhac Enrí mic Eoghain), .i. Domhnall agus
Enrí Ócc do thochar fri aroile ag an nGlasdromainn, agus briseadh
ar Domhnall co na mhuintir. Mac Dhomhnaill (.i. Raghnall),
consapal Gallócclach Uí Néill co na triur mac, Somairle, Ruaidhri
agus Tuathal, agus Emann mac Mec Domhnaill Mhóir, .i. mac Colla
mic Toirrdhealbhaigh mic GiollaEspuicc, Mac Ruaidhri mic Aodha Ballaigh
Mhec Domhnaill, Dubghall agus Donnchadh Ócc dá mac Donnchaidh
Meg Domhnaill, Emann mac Seain Buidhe Uí Neill, Aodh Breifneach mac
Seain mic Airt, Ua hAodha, .i. Ferdorcha mac an Bhallaigh Uí Aodha
agus drong mor ele do mharbhadh ann cen mo thát.


L. 1204


Ro gabhadh ann Niall mac Seain Buidhe Uí Neill, Aedh mac Domhnaill
mic Enri Í Neill agus Donnchadh mac Cathmhaoil co sochaidhibh oile.



O Domhnaill .i. Aodh Ruadh co na chloinn Conn, agus Aodh
do dhol mór sluagh go maithibh Iochtair Connacht im Ua Ruairc Féilim
mac Donnchaidh mic Tighearnain Óig im Eoghan mac Tighearnáin mic
Taidhcc adbar tighearna Breifne an tan sin im Domhnall mac Eoghain
Uí Conchobhair tighearna Iochtair Connacht, agus iar na ttionól
co na sochraide go haonbhaile, tucc Ua Domhnaill a acchaidh for
choicceadh Uladh soir gach ndíreach co ráinicc Trian Conghail,
assidhe i Leth Cathail, assidhe i nUibh Eachdhach, agus assidhe
i nOirthearaibh. Ro hoirccedh agus ro creachadh Leth Cathail lais
don chur sin agus gach tír tres a ndeachaidh dá mbaoí i néccraitte
fris. An ccein tra boí siomh for an turus sin ro thionoil Ua Neill,
.i. Enrí Ócc mac Enri mic Eoghain a sochraitte im Macc Mathgamna,
.i. Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe, im Mag Aongusa, Aodh
mac Airt mic Aodha co líon a sochraide, agus co sluagh diairmidhe
cen mo thát sidhe. Ruccsat an sluagh iomdha sin for Ua nDomnaill i
mBeandaibh Boirche co ro iadhsat roimhe agus na dhiaidh. Ro fuilngedh
agus ro hiomchradh an tanforlann sin lá hUa nDomhnaill co cobsaidh
comhnart co rangattar a shluagha lais ina niomláine tar dodhaing na
conaire. Iar rochtain do na maithibh cechtardha go haon maighin
ro ordaighset agus ro choraighsiot a sochraide aghaidh i ndaghaidh.
Ro fearadh coimhleng fiochdha ainiarda, agus iomairecc amhnus aiccmheil
etorra. Ro chuimhnigh cách díobh a sengoimh, agus a nua fhola dia roile.
Acht cena ro mhebhaidh maidhm fo dheóidh for Ua Neill co na sochraite.
Ro marbhadh in tan sin lá hUa nDomhnaill, Sean Ruadh mac Donnchaidh
Mécc Mathgamhna co sochaidhibh ele, agus ní ro léicc dorcata dheiridh
an laoi agus thosaigh na hoidhche do sluagh Uí Domhnaill an maidhm
do lenmain amhail ro ba


L. 1206


lainn leó conidh edh do righensat foslongport na hoidhche sin do gabhail
bhail in ro sraínset an maidhm sin Bheinne Boirche. Ro asccnáttar
dia ttighibh iar ná mharach iar mbreith bhuadha agus cosccair gach tíre
gus a rangattar.



Briseadh for Ua cConcobair fFailghe (.i. Cathaoír mac Cuinn mic an
Chalbhaigh) lá Mag Eochaccain (Semus mac Connla mic Aodha Buidhe)
agus mac Uí Conchobhair Tadhg mac Cathaoir mac Toirrdhealbhaigh
Bhallaigh Uí Concobhair, mac Airt Uí Chonchobhair agus da mhac Aodha
Uí Mhaonaigh do ghabhail ann, agus cethre fichit each do bhuain díobh.



Toirrdhealbhach mac Taidhg Ui Concobhair, agus Cathal mac Muircertaigh
mic Feilim Uí Chonchobhair do crochadh lá hUa cConcobhair fFailge
Cathaoír mac Cuinn, et cetera.



Corbmac mac Diarmatta Mec Diarmatta tanaisi Maighe Luircc do mharbhadh
lá cloinn Ruaidhri Mec Diarmata.



Creach la cloinn Ruaidhri Mec Diarmata for sliocht Taidhcc Ui
Conchobhair, agus Conn mac Feidhlimidh Finn Uí Concobhair, agus
Tomaltach Ócc mac Tomaltaicch an Einigh Mec Diarmata do mharbhadh leo.



Mac ConMidhe, .i. Tadhcc mac Concobhair Ruaidh mic Eachmarcaigh
saoí fhir dhana agus fhoghlainnteach do mharbhadh lá moghaidh
dia muintir fein, .i. mac Uí Chlumháin.



Conchobhar mac Uí Dhalaigh Breifne décc.



Conntae Cille Dara agus Ceall Dara féin do losccadh lá mac Iarla
Urmumhan.



Semus MagEochaccáin taoíseach Cenél Fiachach mic Néill décc, agus
Laighneach a bhrathair do gabhail a ionaidh.


L. 1208


AOIS CRIOST, 1494.



Aois Criost, Mile, ceithre chéd, nochat, a cethair.



An Inghendubh inghen Uí Dhomhnaill (Aodh Ruadh) ben Neill mic
Cuinn mec Aodha Buidhe Uí Neill décc.



CuUladh mac Aodha mic Eoccain mic Neill Óicc Í Neill, Eoghan mac
Domhnaill Bhallaigh MégUidhir, Brian mac Diarmata Í Dubhda agus
O Ferghail Conmac mac Seain mic Domhnaill mic Seaain mic Domnaill
an dara taoíseach do bhaí an tan sin isin Anghaile décc.



GiollaPattraicc mac Mec Maghnusa MegUidhir décc, agus a adhnacal i
nDún na nGall an treas lá iarttain.



Domhnall mac Eoghain Ui Conchobhair tighearna Sliccigh, fer aghmhar
ionnsaighthech fear agá raibhe ó Choirrsliabh co Bun Duibhe ina
linn láin agus ina tobar thécht do mharbhadh agus do losccadh a meabhail
ar greis i mbadbhdhún in caislein hi mBun Fhinne la cloinn Ruaidhri
mic Toirrdhealbhaigh Charraigh (Sean agus Brian), agus Ruaidhri
mac Toirrdhelbhaigh Carraigh do ghabhail a ionaid.



Tuathal mac Toirrdhealbhaigh na Mart Uí Neill agus trí fir décc
dia mhuintir im Murchadh Ua Lorcáin do marbhadh lá cloinn Chana,
agus lá cloinn Briain na Coilleadh mic Eoghain Uí Neill.



Toirrdhealbhach mac Donnchaidh mic Tomais Meg Samhradhain do mharbhadh
la cloinn Eoccain mic Tomáis, agus lá Fearghal mac Tomáis mic Tomáis
Meg Samhradain durchor saighde.



Eoin Bernach mac MaolMuire Mec Suibne co ndruing dia Gallóglachaibh
do mharbhadh lá Tadhcc mac Cuinn mic Domhnaill mic Eoghain Uí Neill,
agus lá hAodh Ruadh mac Glaisne mic Remainn mic Rudhraighe Meg
Mathghamhna, agus a nadhnacal i nArdMacha.


L. 1210


Maidhm for Ghallaibh lá Mág Mathghamhna (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh)
agus lá hUa Raghallaigh (Sean mac Cathail mic Eoghain mic Seain) dú
in ro marbhadh trí fichit duaislibh Gall, agus in ro gabhadh braighde
iomdha.



Semus mac Mec Maghnusa do mharbhadh durcor do shaighit lá cloinn
Chorbmaic Meg Samhradháin. Emann mac Corbmaic mic Maghnusa ro theilcc
an turchor.



Sliocht Eoghain mic Domhnaill mic Muirceartaigh do dhol hi ccaislén
Sliccigh.



Iarla Cille Dara do ghabhail i nAth Cliath .i. la Saxaibh, agus a
chor tairis go Saxoibh.



Domhnall mac Maoíleachlainn MégRaghnaill adhbar tighearna for a
dhuthaigh féin do mharbhadh daon urchor saighde lá cloinn Feidhlimidh
mic Giolla na Naomh mic Domhnaill mic Muirceartaigh Midhigh i mBaile
na Caradh.



Semus (brathair Iarla Chille Dara) do mhillead na Midhe an ccein
do bhaí an tIarla hi ttig an Righ.



Iarla Cille Dara, .i. Gearóid mac Tomais, agus mac Iarla Urmumhan,
.i. Semus mac Seain mic Senais recte Semais Buitiler do toidhecht ó
tigh Rígh Saxan iar ndénamh síodha etorra, agus Eduard Ponyuill
Ridire Saxanach do theacht leó ina Iustís i nErinn.



O Domhnaill Aodh Ruadh co na sochraide do dhol fa chaislen Sliccigh
agus a beith bladh mhór don bliadhain si hi ffoslongport ina timcheall,
agus daoíne iomdha do marbhadh uadh don chur sin fa mac Mec Uilliam
Búrc (Uilliam mac Riocaird mic Emainn mic Tomais) fa Uilliam mac Uí
Ghallcubair, .i. Emann mac Donnchaidh mic Lochlainn, agus fa Eoccan
mac Corbmaic Carraigh Uí Ghallcubhair, agus fa Domhnall Arannach,
ceann fedhna Albanach do bhí hi ffochair Uí Dhomhnaill. Ro marbhadh
bheos drong ele cen mo thát sidhe la uardaibh an chaislein, .i. le
Brian Caech mac Taidhcc mic Eoccain, lás an cCalbhach cCaoch
mac Domhnaill mic Eoccain, agus lá muintir Airt isin Samraidh
do rónadh innsin.


L. 1212


Alaxandair mac Gille Espuicc Mec Domhnaill, .i. fer ionait Mec
Domnaill do mharbhadh lá hEóin Catanach mac Eoin mic Domhnaill
Bhallaigh hi prid íd October.



Sean mac Eocchain Ui Dhomhnaill do crochadh le Cond mac Aodha Ruaidh
Uí Domhnaill.



AOIS CRIOST, 1495.



Aoís Criost, mile ceithre chéd, nochat, a cúicc.



Sean MagUidhir mhac Piarais mic Muiris, persún Dhoire Mhaolain,
agus airchinneach ChlaoinInnsi fear tighe aoidhedh coitchinn, agus
an pearsún Ua hAodha Padraicc décc.



Ruaidhri mac Toirrdealbhaigh Charraigh Uí Chonchobhair tighearna
Cairpre Droma Cliabh décc. Ro fhás imresain eitir sliocht Domhnaill
im tighearnus an tire, .i. eidir Fheidhlimidh mac Maghnusa mic Briain,
agus Ruaidhri Ócc mac Ruaidhri Bhallaigh, Muirceartach Caoch
mac Magnusa Uí Concobhair, Ruaidhri Ócc, agus Toirrdhealbhach mac
Ruaidhri mic Briain do thuitim ré roile i nDruim Chliabh hi
ffriothguin. An tír danmhain ag Feidhlimidh de sin.



Corbmac (.i. Mag Carthaigh) mac Taidhcc mic Corbmaic tighearna
Musccraighe do marbhadh lá a dherbrathair fein Eogan mac Taidhcc co
na cloinn, fer méadaighthe agus onoraighthe na heccailsi, agus céd
fhundúir mhainistre Cille Creidhe fear ro ordaigh saoíre an Domhnaigh
do chongbhail ina thír féin amail ro ba techta, décc, agus Eoccan mac
Taidcc do gabhail a ionaid.



Maghnus mac Eoghain Ruaidh Mec Maghnusa tighearna Tíre Tuathail
Maoilgairbh,


L. 1214


agus Muirchertach mac Uaitne Uí Áinlighi taoíseach Chenél Dobhtha mic
Aonghusa décc, agus Domnall mac Ruaidhri Buidhe i ttoísighecht ina
ionad.



Tomaltach mac Corbmaic Bhallaigh Mec Donnchaidh décc.



O Domhnaill do dhol dionnsaicchidh Righ Alban. Codach agus comhaonta
do chengal dóibh im fhreccra a cheile im gach neiccendáil do bhenfadh
friú.



Conn mac Aodha Ruaidh co na shochraide do shuidhe i ttimchell Sliccigh
agus beith ré hathaidh ag forbhaisi for an mbaile. Tionól adhbhal mor
do dhenamh lá sliocht Eoghain hi ttoirithin Shliccigh, .i. clann
Ruaidhri Mec Diarmata, agus tír Fiachrac Muaidhe. Clann nDonnchaidh,
agus Cuil Ó fFinn do thocht slógh difhreccra dimhór ar amus an bhaile.
Iar na fhios do Chonn go rabhattar na slóigh sin chuicce, Ro eirigh
sidhe co na uathadh sochraitte im Eoghan Ua Ruairc tánaisi Breifne,
agus im sliocht Domnaill Chaim mic Mec Donnchaidh. Ro chingseat
go neimhlescc neimecclach as a mbothaibh hi ccoinne agus hi ccert airrcis
an tsluagh (.i. go Beol an Droichit) co na baoí acht eadh a
nimdiubraicthe etorra, agus ní raibhe cáirde nó ossadh ag neach dibh fó
chomhair aroile acht ionnsaicchidh a chele gan anadh gan airisiomh. Cidh
fil ann tra acht an tan batar a niodhnadha áigh urlamh indiubraicthe
aca as ann rucc Ua Domhnaill fein orra a hAlbain, uair ní bhaoí
acht aon adhaigh ina longport féin i nDún na nGall an tan ro triall
dfóiridhin a meic iar cclos dó an anforlainn hi raibhe. Iar ttocht i
neitirmedhon a muintire


L. 1216


dUa Dhomnaill tuccsat na slóicch cechtardha tachar tulbhorb tinnesnach
dia roile acht atá ní chena do madhmaigheadh an sluagh aníos lá hUa
nDomhnaill amhail ba meinic leis druim a namhat fris. Ro marbhadh don
chur sin Tadhcc mac Briain Mec Donnchaidh tighearna Ua nAilella,
Eoghan Caoch mac Ruaidhri Í Dubda tighearna Ua fFiachrach Muaidhe,
Brian Caoch mac Taidhcc mic Eoghain, agus Tadhg mac Domhnaill mic
Eogain, agus Cian mac Briain Uí Gadhra. Ua Gadhra fein .i. Diarmait
mac Eoghain do ghabháil ann. Ro marbhadh, Ro baitheadh agus ro gabhadh
sochaidhe do shaorchlandaibh agus daorchlandaibh Connacht cen mothat
sidhe is in maidhm sin Bheoil an Droichit. Mac Uí Bhuighill, Tadhg
mac Néill mic Toirrdhealbhaigh do mharbhadh i friothghuin is in maidhm
sin. hUa Domhnaill do ionnradh agus do orgain a éccrat uile isin
ccrich i ccoitcinne co mbatar riaraighthe dhó.



Tadhg mac Domhnaill Caimm do ghabháil toisigheachta Ua nAilealla.



Mac Uilliam Cloinne Riocaird .i. Riocart Ócc do theacht i
nIochtar Connacht, agus an mheid nár mhill Ua Domhnaill don tír
roimhe sin do mhilleadh lais.



O Neill (.i. Domhnall) do denamh creiche ar Ua Neill ele (Enri),
agus drong do marbadh eatorra.



O Neill (Enri), Mag Aongusa (Aodh mac Airt mic Aodha), O hAnluain
(Maoilechlainn mac Feidlimidh), agus mac Még Mathghamhna (GiollaPadraicc
mac Aodha Óig mic Aodha Ruaidh) do dhol sluagh i fFearaibh Manach,
agus Baile Mec GiollaRuaidh uile do losccadh leó. Ro triallsat asidhe
dionnsaíghidh MhegUidhir, agus ro gheallsat muna bfaghdaís síth ó
MagUidhir co millfidis a thír uile co Baile Uí Fhlannaccáin. Ar a
aí ní hamhlaidh do rala dhóibh acht battar da oidhche don


L. 1218


taoibh thoir do loch acc Druim Ralach, agus ní ro lamhsat dol tairis
sin i ndúthaigh MégUidhir, agus ro marbhadh dna drong dhibh. Tucc
Ó Neill Enri Ócc a bhreth fein fo dheóidh do shíth do MhágUidhir
don turus sin.



Dá mhac Ui Anluain (.i. Felim) Murchadh Ruadh agus Giolla Pattraicc
do mharbhadh le cloinn Aodha mic Eoghain Uí Neill, agus la cloinn
Cairpre mic Aodha Uí Néill.



Mag Samhradháin (Feidlim mac Tomais mic Fergail mic Tomais mic Briain
Breaghaigh) taoiseach Teallaigh Echdhach do bháthadh ar Loch
Crannóicce Caille an Mhuilinn, agus Domhnall Bernach a dearbrathair
ina ionadh.



Mac a Ghirr GiollaPatraicc mic GiollaPattraicc ele décc.



Maghnus Maol mac Remainn Riabhaigh mic Duinn mic ConConnacht
MegUidhir do mharbhadh la Pilip mac Emainn MhegUidhir agus lás an
nGiolla mBallach mac ConConnacht Még Cafraidh.



Ua Duibhghennain Cille Ronain (Dubthach mac Maoilechlainn mic Matha
Ghlais) ollamh Muintire MaolRuain saoí lé seanchus fer tighe
aoidheadh coitcheinn agus fear ro ba saidhbhre i ccethraibh, agus i
ninnilibh dá mbaoí i nErinn re healadhain décc ina thicch féin hi
cCill Rónáin iar sendataidh toccaidhe iar mbreith an bháire leis ó
dheamhan agus ó domhan.



Domhnall Ua MaolChonaire ollamh Shil Muiredhaigh mic Fergusa décc,
agus dá Ua MaolConaire ina ionad, .i. Sean mac Torna, agus Donnchadh
mac Athairne.



Mac an Baird Tíre Conaill, .i. Aedh, Ó Breislein, Eoghan mac Eoghain
mic Petrais ollamh MégUidhir lé breithemhnus, Brian mac Somhairle
Még Caba, agus Ticcernain Ua Dobhailén décc.



Cond mac Aodha Ruaidh Í Domhnaill co na fedhain bhicc mhóir (as aire
atbeirthi fedhan bhecc mor fri fedhain Chuinn ar ba gnaithbhés
dósuidhe gan tecclamadh slóigh lán mhóir cenmothá dá fichit décc tuagh
fri hairisemh agus fri hiombualadh, agus tri fichit marcach fri tograim
agus tarrachtain lochta madhma) do dhol gus an sochraitte rémráite
do shaighidh Mheic Eoain na nGlinnedh, óir do haisneidheadh do


L. 1220


Chonn gur bho he Mac Eóain aon ba dersccaighte bhen, each (.i.
Dubh A Coite) agus cú baí ina comhfoccus. Ro fhaidhsiumh techta
rias an tan sin do chuinghidh an eich. Ro héradh eissiumh imon eoch,
iar na thinghealladh do Chonn daon dia mhuintir. Ni ro hairiseadh
laissiumh co rainicc tar dodhaing gach conaire baoi roimhe co riacht
co na fhedhain mbicc móir gan rabhadh gan rathucchadh isin adhaigh go
tech Meic Eoain agus ergabhthar Mac Eoain lais fo chedóir, agus
baoí a bhen, a each, agus a chú co na uile mhaitheas ar cumas Cuinn,
uair frith an tech agus se heich décc amaille fria is in mbaile don
chur sin. Ro creachadh na Glinne uile la muintir Chuinn arabharach.
Do bert iaramh óghaisecc a maoine uile (doneach ro ba lé) do mhnaoi
Mheic Eoain, agus ro leicc a fer a geimhel chuice iar rochtain tar
Banna siar, agus do bert an teach go ccrechaibh agus co nédalaibh
aidhble lais co riacht Tír Aodha, agus ro fhurail na crecha do léccean
for a férgortaibh. Do thaed iaramh fo chédoir co na muintir deirbhdílis
fein, agus gus an lín sluaigh for caemhnaccair doneoch bai fomhámus
a athar Í Dhomhnaill, agus ni ro hairiseadh lais co riacht tar Sionainn,
iaramh isin Mumhain co ro leircreachadh


L. 1222


lais Magh Ó cCoinchind i nduthaigh Mhég Cárthaigh. Ro shuí iaramh ina
fhrithing co noirccnibh, edalaibh agus crechaibh iomdhaibh lais co ráinicc
iar mbuaidh tar Eirne go Dún na nGall. Ro rannadh laissiumh annsin
i naen lo acc Ard na Tinedh Aoíl na crecha sin tucc a duthaigh Még
Carthaigh san Mumhain, agus crecha Mheic Eoain na nGlinnedh a
hairther Uladh. La ré choicc seachtmaine décc do ronaitt innsin la
Conn mac Aodha Ruaidh Í Domhnaill.



AOIS CRIOST, 1496.



Aoís Criost, Mile, ceithre ched, nochat, a Sé.



Glaisne mac Remainn mic Rudhraighe MégMathghamhna do mharbhadh ina
thigh féin hi Muineachán lá Giolla Patraicc mac MégMathghamhna
agus la a dherbhrathair ele Rudhraighe. Clann Meg Mathghamhna,
.i. Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe iadsidhe, agus
ní thangatar acht se sgolócca décc leó do denamh an marbhtha sin is
in oidhche. Ro gabhadh Rosa mac Maghnasa mic Aodha Ruaidh Meg
Mhathghamhna leó is in tigh sin. Brian mac Remainn Meg Mathghamhna,
agus clann Glaisne mic Remainn Meg Mathgamhna do dhol ar creich ar
Mag Mathghamhna (.i. Aodh Ócc) co na chloinn a ccionn tseachtmhaine
iar marbhadh Glaisne, agus an chreach do bhreith leó, agus dream
do mharbhadh uatha cechtarnae. Baile Meg Mathgamna (.i. Aodh
Ócc) do losccadh iar sin la Brian mac Remainn mic Rudhraighe.



Giolla Pattraicc mac Még Mathghamhna (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh,
mic


L. 1224


Rúdhraighe) do mharbhadh hi ffiull lá hUa nAnluain (Maoileachlainn
mac Feilim) agus lá a dherbrathair Ardgal, agus a dearbhrathair
Emher do ghabhail an lá cédna. Mag Mhathghamhna co na chaoraigheacht
agus clann Maghnusa Még Mhathghamhna do dhol hi ccenn hUi Raghallaigh
agus Gall iar ndenamh an marbhtha sin forra. Brian mac Remann agus
clann Glaisne mic Remainn do dhol co na ccaoreaighecht hi fFearnmaigh
hi ffearann Meg Mathghamhna agus Giolla Padraicc.



O Domhnaill (Aodh Ruadh mac Neill Ghairbh) do dhol i nOirghiallaibh
do chongnamh lé Brian mac Remainn Még Mathgamhna, agus a ndol asuidhe
illenmhain Még Mathghamhna i mBreifne Uí Raghallaigh, agus an mheid
ro imtighset don tír gus an cCabhan, agus cuid Uí Raghallaigh don
Cabán féin do losccadh leó. Creacha, agus oirccne, Millte, agus
móiredala do dhenamh lá hUa nDomhnaill don chur sin ar Galldacht
Machaire Airgiall, agus ar rann Még Mhathgamhna ag soadh dhó ina
fhritheing.



Mag Mathghamhna (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh) décc iar mbeith dall
athaidh roimhe sin, agus Brian mac Remainn Meg Mathghamna do ghabhail
a ionaidh.



O Briain ticcherna Tuadhmumhan (Conchobhar mac Toirrdhealbhaigh)
décc, agus a dearbhrathair an GiollaDubh doirdneadh ina ionad.



O Mathghamhna an Fuinn Iartharaigh (Fingin) féicheamh coitchionn
daonnachta agus einigh Iarthair Mumhan saoí eccnaidhe ilLaidin agus
i mBerla décc.



O Dochartaigh (Brian mac Domhnaill) décc, agus O Domnaill (Aodh
Ruadh) do gairm tighearna ina ionad do Shean Ua nDochartaigh.



Mac Suibhne Thíre Boghaine, .i. MaolMuire décc, agus a adhnacal
i nDún na nGall.


L. 1226


O Dubda Uilliam mac Domnaill Ballaigh décc, agus O Dubda do ghairm
ina onadh do Bhrian Ócc mac Brian Uí Dhubhda.



O Flannaccáin Tuaithe Ratha décc .i. Gillibert mac Corbmaic mic
GiollaÍosa.



Eiemhear mac Briain mic Neill Gallda Uí Neill do mharbhadh hi ffiull,
agus a dearbhrathair eile Eoghan do sccathadh an lá cedna lá a ndias
dearbrathar féin, Conn Ruadh agus Feilim.



Tighearnán mac Cobhthaigh mic Airt Uí Ruairc do mharbhadh hi fiull
lá Feargal mac Cathail Bhallaigh, agus lá cloinn Uaithne mic Cathail
Bhallaigh Uí Ruairc.



Caislén Atha Senaigh do ghabhail ar bhardaibh Uí Dhomhnaill lá
hAodh mac Uí Dhomhnaill.



Síth do dhénamh dUa Dhomhnaill etir Cairpreachaibh, agus Feidhlimidh
mac Maghnusa mic Briain i ttighearnus forra, acht nama caislén Sliccigh
do beith acc an cCalbhach cCaoch mac Domhnaill mic Eoccain Uí
Chonchobhair.



Conn mac Uí Dhomhnaill do gabhail forbhaisi fa chaislén Atha Senaigh,
agus Mag Uidhir Sean mac Pilip mic Tomais do techt ar ttarraing Aodha
mic Uí Dhomhnaill do chur Cuinn on mbaile, agus Conn do chur co
haimdheonach dhó uadha. Aodh, agus MagUidhir dá lenmain iarttain
go Dún na nGall, agus bladh don bhaile do losccadh leó a ttús laí.
Conn co sochraide Tíre Conaill, Innsi hEoghain, agus Dartraighe
Meg Flannchaidh do iompúdh a ttoraighecht ar Aodh, agus ar MágUidhir,
agus a lenmhain go Termann Dabheocc. Mág Craith Ruaidhri mac Diarmada
mic Marcais comarba an Termann cedna do thocht ina ccenn, agus a
fhoccra dhó do Chonn agus do Conallchoibh gan a chomairce fein no
comairce an tearmann do sharúcchadh ar MágUidhir. Nír fhaomhsat somh
sin acht ro lensat MagUidhir baí ag imtheacht ar eiccin a los a lamha.
Ro ghabh Conn cona shochraide an chonair coitchenn forra gur bho
heiccen dóibh ionnsaicchidh móna agus criathraigh baí fór a ccionn
dú in ro fhaccaibhseat deich neich ar chéd agus in ro sraoíneadh for
mhuintir MégUidhir, agus in ro gabhadh é


L. 1228


budhéin, agus in ro marbhadh dá fear dhécc do dhaghdhaoínibh go sochaidhe
oile im Brian MagUidir (.i. mac Briain mic Pilip).



O Fergail (Rudhraighe mac Cathail) décc.



Mag Samradháin Domhnall Bearnach taoiseach Teallaigh Eachdhach
do mharbhadh a meabhail ag an altóir i tTeampall an Puirt lá Tadhcc
mac Aodha mic Eoghain Meg Samhradhain, agus atád na builleadha
do buaileadh chuicce hi ccorraibh na haltóra.



MagUidhir (Sean) do legeadh amach do Chonn iar ttionol do
tearmannachaibh an Chúiccidh chuicce dia thabhach agus dia chuinghidh fair.



O Cuirnín Ruaidhri, agus Eogan Ócc mac Eoghain mic Aodha Uí Dhalaigh
décc.



Sean mac Eoghain Uí Domhnaill do bhásucchadh lá Conn mac Aodha Ruaidh.


L. 1230


AOIS CRIOST, 1497.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, nochat, a secht.



Mainistir na mBrathar hi cCarraicc Fherccusa do ghnoúcchadh on Roimh
tre impidhe Neill mic Cuinn mec Aodha Buidhe Uí Neill do cum na
mBrathar Mionúr de Obseruantiae, agus se braitre décc do coimthionól
Dúin na nGall do dhol na seilbh a uiccil na céd Fhéle Muire san
Fhóghmhar iar ccor breithe leó.



Conchobhar mac Corbmaic mic Tomaltaigh tighearna Maighe Luircc
do mharbhadh a meabhail la cloinn Ruaidhri Mec Diarmata, Concobhar
agus Tadhg, agus Tadhcc mac Ruaidhri do ghabhail a ionaid gan fhresabhra.



Eiccneachan mac Neachtain mic Toirrdealbhaigh an Fhíona Uí Domhnaill
do mharbhadh hi ffoslongport Ui Dhomhnaill (.i. Aodh Ruadh) lá a
dhalta, Conn mac Aodha Ruaidh, lá Gearalt mac Domhnaill mic Feidhlimidh
Uí Dochartaigh, agus la Brian mac Meg Flannchaidh, etceteri.
Torcratar araon lá hEiccneachan, Eoccan mac Toirrdealbhaigh Gallda
Uí Dhomhnaill, mac Aodha mic Toirrdhealbhaigh Gallda, Eoccan mac Aodha
mic Donnchaidh na Coilleadh Uí Domhnaill, Feidhlimidh mac an Ghiolla
Dhuibh, agus Toirrdealbhach mac Cathail mic an Ghiolla Dhuibh Uí
Gallcobhair, Donnchadh Balbh Ó Firgil, agus sochaidhe ele nach
airimhthear.



Sith do dhenamh don dá Ua Neill, (Domhnall, agus Enrí Ócc) a ndeireadh
an Erraigh, agus mac Domhnaill (Aodh) do léiccen amach gan fhuasccladh,
agus comadha móra deachaibh agus déidedh do tabairt lé hÉnrí Ócc
do Dhomhnall dar cenn anma tighearna do leiccen de.



O Domhnaill Aodh Ruadh do chur a thighearnais de an sechtmadh calainn
Iunii (.i. Dia hAoine) acc Tempall Carna i tTearmonn tré essaonta
a chloinne fria roile, agus O Domhnaill do gairm da mac do Conn
Dia Mairt ina dheadhaidh.



Uatér mac Riocaird A Búrc do dhol cobhlach do congnamh lá hUa
nDomnaill Ócc Conn mac Aodha Ruaidh i naghaidh a dearbratar ele
Aodh Ócc. Iar ttocht hi ttír dóibh, agus iar ndol do Conn ina ccenn
sraoíntear forra dibhlínibh la hAodh, agus ro beanadh ermhor a narm,
a néideadh, agus a lóin díbh. Aodh féin do gabhail lá


L. 1232


hUa nDomhnaill (Conn) a ccionn dá lá iar sin, agus a chor i láimh hi
cConnachtaibh lá Uáter mac Riocaird A Burc go Conmhaicne Chúile.



Sluaiccheadh lá hUa nDomhnaill (Conn) ar Mac nDiarmata Muicche Luircc,
.i. Tadhcc mac Ruaidhri Mec Diarmata. Ní tangattar ina thoischestal
do Chonnachtaibh cen mo tá uathadh an tan sin, .i. Feidhlimidh mac
Maghnusa Uí Concobhair tighearna Cairpre, agus Eoghan Ua Ruairc
tanaisi Breifne, co na sochraide. Do ronadh toichestal adbal la
Mac nDiarmada for a ccionn isin tSeghais uair tangattar an dá
Ua Chonchobair co na ttuathaibh agus co na ttaoíseachaibh ina
thóir agus ina thionól. Do chóidhsiott bladh mhór do slógh Uí
Dhomhnaill ar eiccin i mBealach Buidhe an Choirrshleibhi im Mhac
Magnusa Uí Concobhair agus im Eoghan Ua Ruairc, agus im Niall nGarbh
Ua nDomhnaill. Cathal Ua Ruairc do mharbhadh uatha co sochaidhe oile
is in mBealach Buidhe don chur sin. Mórshluagh Shil Muiredhaigh
do eirghe hi medhon an tsluaigh, agus madhmucchadh for Ua nDomnaill.
Feidhlimidh Ua Conchobhair tighearna Cairpre do ghabhail ann, agus
da Mac Suibhne, .i. Mac Suibne Fanatt Ruaidhri, Mac Suibne
Connachtach (.i. Mac Suibne Baghaineach) Eoghan, Donnchadh na nOrdócc
mac Uí Dhomhnaill, da mac Tuathail Uí Gallchubhair Eoin agus
Toirrdhealbhach, da mac Domnaill Mec Suibne Fanat Eoin agus Domnall
Ócc, da mac Mec Suibhne Bághainigh, Niall agus Eoghan Ruadh, Gearalt
mac Domhnaill mic Féilim Uí Dhochartaigh, fisiccidh Í Dhomhnaill,
mac Eoccain Ultaigh. Ro beanad beos an Chathach Colaim Chille amach,
agus do marbhadh a maor, (.i. Mag Robartaigh). Ro gabhadh dna agus
ro marbhadh sochaidhe oile isin maidhin sin cen mothat sidhe. Eoghan
Ua Ruairc do imtecht gan gabhail gan mharbhadh as in maidhm sin.


L. 1234


Conn mac Cuinn mic Neill Uí Domhnaill décc.



O Neill Enri Ócc mac Enri mic Eoccain do dhol sluagh mór i tTír
Conuill agus mórán do mhilleadh dhóibh hi fFánaitt ar tús. O
Domhnaill Ócc (.i. Conn) deirge don tsluagh iar bfágbháil Fhanatt
dóibh ag Bél Atha Daire ag Lenainn. Maidhm do shraoineadh for
Ua nDomnaill (.i. Conn), agus é féin do mharbhadh ann (.i. an 19.
October) co nocht fficit dia sochraide araon ris, agus a dhias
brathar (Niall Garbh agus Domnall) do gabhail. Mac Mec Suibhne
bheos, agus sé fir décc cénmotat somh. Atiad na daghdhaoíne ro marbadh
a bfarradh Chuinn an tan sin Domhnal mac Maghnusa Ruaidh mic
Neill Uí Domhnaill, Emann mac Feidhlimidh Riabhaigh mic Neill
Ghairbh, Brian mac Uí Bhuidhill .i. Toirrdhealbhach mac Neill,
Domhnall mac Tuathail Uí Ghallchubhair, Emann mac Donnchaidh mic
Tomaltaigh Uí Gallchubhair, Conchobhar mac Seain mic Conchobhair Uí
Domhnaill. Niall mac Conchobhair mic Feilim Riabhaigh Í Domhnaill,
Conchobhar mac Aodha mic Concobhair na Laimhe Uí Buighill, Conchobhar
mac Murchaidh Mec Suibhne dfearaibh Fánat, agus Uilliam mac an
Espuicc Uí Ghallchubhair, et ceteri. Dia Mairt do shonnradh an 14.
calainn do Nouember ro sraoíneadh an maidhm sin. Acc soadh dUa
Neill ina frithincc, Ro gabhadh Caislén na Deircce lais, agus
ro fhágaibh é ag Niall Ua Neill. Rainicc dia thicch iaromh co ccoscar
agus co nédalaibh. Ro gabh Aodh Ruadh a thighearnus doridhise do
thoil Dé agus daoíne.



Mac Uí Dhomhnaill, .i. Aodh mac Aodha Ruaidh do léiccen as a
bhraighdenus (.i. an seachtmhadh íd Nouember), agus Uátér A Búrc
do theacht leis i tTír Conuill. Tarccaidh Ua Domhnaill Aodh
Ruadh an tighearnus dá mhac Aodh Ócc .i. Aodh Dubh agus nochar
gabh somh sin uadha, agus iar na fhéimgedh dhó ro gabhsat araon acc
follamh-


L. 1236


nucchadh a bflaithis ag cennsucchadh a ccomharsan agus a ccoiccrich
ro triallsat dol a nanumhla orra tria chogadh chloinni Uí Domhnaill
fria roile.



Feilim mac Muirceartaigh Ruaidh mic Briain Bhallaigh Uí Néill
do mharbhadh lé Domhnall mac Aodha Óig mec Aodha Buidhe mic Briain
Bhallaigh hi Ros Earcáin. Domhnall féin do mharbadh lá sliocht
Domhnaill Chaoíl Í Neill a meabhail.



Brian mac ConUladh mic Aodha mic Eoccain mic Neill Óicc Í Neill
décc.



Muirceartach mac Aodha Óicc mec Aodha Buidhe Í Neill do mharbhadh
lá cloinn Fheidhlimidh mic Muirceartaigh Ruaidh mic Briain
Bhallaigh Uí Néill.



Niall mac Uí Neill, .i. Enrí mic Eoccain décc.



Elinora ingen Tomais (.i. Iarla Cille Dara) mic Seain Caim ben Uí
Neill (Conn mac Enri mic Eoccain) dég.



Maidhm do thabhairt ar Ua fFeargail Cédach mac Tomais mic Cathail mic
Tomais agus ar a bhraithribh lá Sean Ruadh mac Cairpre mic Laoighsigh
dú inar marbhadh Cédach féin, a mac Laoíghseach, Domhnall mac Seain
mic Briain tighearna Cloinne hAmlaoibh, Gearalt mac Aodha Óicc
tighearna Maighe Treagha, agus sochaidhe ele.



Glaisne mac Seain Uí Anluain do mharbhadh la cloinn Í Bhrain.



Murchadh mac Conmhaic mic Seain Uí Fhergail do mharbhadh lá Brian
Buidhe mac Rúdhraighe mic Seain Uí Ferghail.



Aodh Buidhe mac Uí Ruairc (Feidhlimidh mac Donnchaidh mic Tighernain
Óicc) do mharbhadh lá cloinn Taidhcc mic Cathail mic Tighearnáin Uí
Ruairc.



Eimear agus Tuathal da mac Meg Mathghamhna (.i. Aodh Occ mac
Aodha Ruaidh) do mharbhadh lá hOirthearaibh agus ceithre fir dhécc
dia muintir amaille friú. Maghnus Riabach agus Maghnus Ócc Ó
hAnluain co ccaoccait dOirthearaibh do thuitim leósomh.



Domhnall mac Rosa mic Tomáis Óicc mic Tomáis MégUidhir décc.


L. 1238


Mac Donnchaidh an Chorainn, Brian mac MaolRuanaidh mic Tomaltaigh
décc.



Domhnall mac Maoilechlainn Uí Bhirn tobar feile Ua mBriúin na
Sionna, agus Tadhcc Ruadh mac Cairpre Uí Conchobhair décc.



Tadhcc mac Maoíleachlainn Meg Raghnaill do mharbhadh lá mac Murchadha
Meg Raghnaill amhail ro dhligh.



An Giolla Dubh mac Feidhlimidh Buidhe do mharbhadh hi cCluain Plocáin
lá sliocht Taidhcc Uí Conchobhair.



An Calbhach mac Cairpre Uí Conchobhair do marbhadh hi ccarcair daon
urchor saighde.



Tadhcc Ua Rodacháin comarba Caillín fer náchar urusa tuarusccbháil
a mhaithesa do thabhairt ar aird ar a méd, agus ar a haidhble, décc
ina thicch budh dhéin.



Gorta adhbhal i nErinn uile is in mbliadhain si, agus is in mbliadhain
na deadhaidh co nithdís na daoíne biadha nach alainn ré a ninnisin,
agus nach clos do rochtain mias ndaonna riamh.


L. 1240


AOIS CRIOST, 1498.



Aois Criost, mile, ceithre chéd, nochat, a hocht.



Mac Maghnusa an tSeanaidh, .i. Cathal Ócc mac Cathail mic Cathail
mic GiollaPatraicc mic Matha, et cetera. Fear ticche aoidhedh coitchinn,
agus biatach hi Senadh Mec Maghnusa, cananach coradh i nArdMacha, agus
in epscopoidecht


L. 1242


Clochair. Pearsún Innsi Caoín, deaganach Locha hÉrne, agus fer
ionait epscoib hi cClochar fri ré chúicc mbliadhan décc ria na
eitsecht. Comhrair coimheata eccna, agus ealadhan a tire buddhéin.
Craobh cnuasaigh na canóine, Topar désheirce agus trocaire fri bochtaibh,
agus aidhilccneachaibh in Choimdheadh. Bá hesidhe ro theglaim agus
ro thionóil leabhair airisin iomdha as ro scriobhadh leabhar airisin
Bhaile Mec Maghnusa dhó budhdhéin, agus a écc don galar bhreac an
.10. calainn April Dia hAoíne do shonnradh is in seasccattmhadh
bliadhain a aoísi.



O Neill Enrí Ócc mac Enri mic Eoccain, ticcherna Chenel Eoccain
do mharbhadh i ttigh Airt mic Aodha mic Eoccain Uí Neill i tTuaith
Eachadha lé dá mhac Cuinn mic Enri mic Eoccain Toirrdelbhach agus
Conn clann ingine an Iarla, a ndioghail a nathar (Conn) ro marbhadh
la hÉnri fecht riamh.



Domhnall mac Enrí mic Eoccain Uí Neill (dia ro gairedh Ó Neill
roimhe sin) do thionol a charatt agus a chlemhnadh co hénionad, .i.
sliocht Rémaind MegMathghamhna, agus ionnsaicchidh dóibh co Dún
nGenainn. Battar seal imón ccaislén, agus adhaigh ar in cCrois
cCaibhdenaigh. Feilim mac don Ua Néill sin, (.i. Enri Óg mac
Enri) do tharraincc Neill mic Airt Uí Neill go líon a sochraide orra
is in maidin Dia Mairt agus a ffaghbhail ina ccodladh, agus fuardhúsccadh
namat do thabairt forra, co ro sraoínit iat, agus sochaidhe mór do
mhaithibh an Chúiccidh do mharbhadh an tan sin. Bá dibhsidhe Henri
mac in Domhnaill remhráiti, Mac Cathmaoil GiollaPatraicc, Feilim mac
Remainn Mecc Mhathghamhna dá mac Semais


L. 1244


mic Eochadha Móir Még Mhathghamhna, agus Maoileachlainn mac Féilim
Ruaidh, mic Cuinn, mic Cuinn Még Mathghamhna co ndruing móir doireacht
agus daos gradha slechta Rémainn Mhég Mathghamhna. Ro gabhadh ann
dna Aodh mac Mécc Mathghamhna, .i. Brian mac Rémainn agus ro benadh
díobh forccla a neach agus a neideadh uile. An tí lás a ndernadh
an tarraing sin (Feilim) Ro gonadh sidhe ina chionn dforgomh do ghae
agus atbath a ccionn a nomaidhe.



Conn mac Muirceartaigh mic Eoccain Uí Neill do mharbhadh lá cloinn
Briain Bhacaigh mic Emainn Ruaidh Uí Anluain.



Niall (.i. Niall Garbh) mac Aodha Ruaidh mic Neill Gairbh
Í Dhomhnaill décc ina bhraicchdenus.



Domhnall mac Neachtain mic Toirrdhealbhaigh mic Néill Ghairbh Í
Domhnaill dég don galar brec.



Indsaicchidh do dhenamh dUa Domhnaill (.i. Aodh Ruadh) ar cloinn
Airt I Neill. Clann Airt agus éfein do thochar fri aroile.
Briseadh for cloinn Airt, agus Maoileachlainn mac Neill mic Airt
do mharbhadh la hUa nDomhnaill, a lenmain iaromh gus an cCaislén Maol.
An Caislén do ghabhail, agus seacht mbeirte décc éideadh do bhuain as,
agus cúicc braicchde décc do ghabhail ann im da mac Enri Bacaigh
(.i. Feilim agus Aodh) mic Ruaidhri mic Eoccain Uí Néill, im
Neachtain mac Eoghain Uí Dhomhnaill, agus im mhac Éigneacháin Uí
Dhomhnaill.



O Catháin Sean mac Aibhne décc, agus Tomás a dearbhrathair do ghabhail
a ionait.



Caislén Dúingenainn do ghabháil la fer ionaid Righ Saxan i nErinn
Iarla Chille Dara Gearoid mac Tomais tanaicc ar tarraing Uí
Domhnaill Aodha Ruaidh, agus Toirrdealbhaigh mic Cuinn Uí Neill,
MhégUidhir Sean mac Pilip, agus Dhomhnaill Ui Néill co na cloinn
agus co na chairdibh. Báttar dna ermhór Gaoidheal an Chuiccidh amaille
friú a ttimchell an bhaile co ro ghabhsat é fo dhéoidh le gonadhaibh móra,


L. 1246


agus ro fuaslaicceadh do bhraighdibh iomdha bai ann, im Domhnall mac
Uí Domhnaill do bhai ré bliadhain hi laimh, agus im Art mac Uí Neill
Mhóir (.i. Enri) co na dhís mac agus co mbraighdibh ele cenmothát.
Ruccsat ettala aidhble as, agus Ro marbhadh leó Conn mac Eoghain mic
Toirrdealbhaigh Ruaidh Í Neill is in ccaislén. Ro fháccaibhsiot
an baile acc Domnall Ua Neill iarsin.



Tomas Ócc mac Tomais Iarla mic Geróid Iarla, agus Corbmac Ócc
mac Corbmaic mic Taidhcc Meg Carthaigh do leanmain Eoghain mic Taidhg
mic Corbmaic Mheg Cárthaigh a ttoraighecht creiche, Eogan buddhein
co na dhias mac, O Sullebhán Beirre Pilip mac Diarmata co na mhac
Tadhg an Chaonnaigh Ó Suillebhan, agus Brian Ócc mac Suibhne co
sochaidhibh oile do mharbhadh leó don chur sin.



Donnchadh mac Uí Dhomhnaill agus dá mac Tuathail Uí Gallchubhair
(Eoin agus Toirrdhealbhach) do thocht a Maigh Luircc as a mbraighdeanus.



Sláine inghean Meic ConMara (Síoda Cam) ben Meic Uilliam Cloinne
Riocaird (Uillecc mac Uillicc ele) décc.



Sadhbh inghen Airt Uí Néill an bhen baí acc Rémann mac Pilip
MegUidhir décc.



Mairghrécc inghen Domhnaill Bhallaigh MegUidhir ben Uí Flannagáin
(.i. Gillibert) Tuaithe Rátha décc, agus a hadhnacal in nDún na nGall
iar mbuaidh naithricche. As lás an lanamain sin ro cúmhdaiccheadh sepél
i nonóir Dhé agus Naomh Muire ar Achadh Mór Baile Uí Flannccáin.



Maine mac Maoilechlainn mic Matha Mec Maghnusa do mharbhadh i mBothaibh
Muintire Fialain la cloinn Cathail Uí Ghallchubhair.



O Cuirnín Conchobhar Carrach décc.



Mac an Bhaird Oirghiall décc don phláigh.


L. 1248


AOIS CRIOST, 1499.



Aois Criost, mile, cethre ched, nochat, a naoi.



Lochlainn mac GiollaChalma biocaire Chuile Maine, clereach
eccnaidhe, craibdech décc.



O Briain an Giolla Dubh diar bhó hainm Toirrdhealbhach mac
Toirrdhealbhaigh Uí Briain tighearna Tuadhmhumhan décc, agus
Toirrdealbhach mac Taidhcc Uí Bhriain do gabhail a ionaid.



Tadhcc mac Diarmatta (.i. mac Ruaidhri) tighearna Muicche Luircc
fear aghmar ionnsaighteach, agus fear ro ding a omhan for gach tír ina
thimcheall décc for Carraicc Locha Cé iar mbreith bhuadha ó dhemhan
agus o dhomhan, agus Corbmac mac Ruaidhri Mec Diarmada do gabail a ionaidh.



O Domhnaill Aodh Ruadh do dhol ar Galldacht hi cceann fhir ionaitt
Righ Saxan.



Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh Corbmac mac Airt fear dercach
deig einigh décc, agus a adhlacadh hi cCluain Eoais.



Brian mac MegUidhir (Sean mac Pilip) do ghabhail lé cloinn Briain
MhégUidhir.



Donnchadh mac Concobhair mic Aodha MegUidhir do marbhadh le fearaibh
Luircc, .i. la cloinn Toirrdhealbhaigh Uí MaeleDúin.



Magnus mac Gofradha Óicc mic Gofradha Ruaidh MégUidhir do mharbhadh
la Teallach Eachdach.



Caislén Bona Drobhaoisi do ghabháil lá mac Ui Dhomhnaill (.i.
Donnchadh na nOrdóg mac Aodha Ruaidh) ar bhardaibh I Dhomhnaill.
O Domhnaill féin co na mac


L. 1250


Aodh Ócc do dhol imon ccaislén. MagUidhir agus Pilip mac
Toirrdhealbhaigh MégUidhir do thocht i ndóchum Í Domhnaill agus a mic
airm a mbattar. Donnchadh na nOrdócc agus Pilip do thochar fri aroile
co ro thuaircc cách a cheile dhiobh. Ro marbhadh dna each Donnchaidh,
agus ro trasccradh é feisin go ro gabhadh é lá Pilip ar in lathair sin,
agus dos rat dUa Domhnaill fo cedóir. Ro gabhadh tra an baile iarttain
is in ló cedna. Tucc Ua Domhnaill Donnchadh doridhisi do MágUidhir
co rucc leis dia thigh dia comhda i ngiallnus. Dorad Ua Domhnaill iaramh
tri fichit bó do mac Toirrdhealbhaigh a lócch a chosccair.



Maoíleachlainn mac Murchaidh mic Taidhcc Mhég Raghnaill do ghabhail lé
Conn Carrach mac Taidhcc mic Tighearnáin Uí Ruairc, agus lá Sean
mac Tighearnáin Uí Ruairc, a thabhairt leó ar Inis Ochta for Loch
Mec Nén. Rudhraighe mac Toirrdealbhaigh MegUidhir dionnsaicchidh an
locha forra, agus an dá mhac sin Uí Ruairc do mharbhadh leis, agus Mac
an Chaoích Mhég Fhlannchaidh co na mac, agus Maoileachlainn mac
Murchaidh do thabhairt leis dia thigh. O Domhnaill Aodh Ruadh dá
fhuaslaccadh uadha iarttain agus caislén LiathDroma do thabhairt
dUa nDomnaill arís ó mac Murchaidh (.i. Maoíleachlainn).



Sluaiccheadh lá hIarla Chille Dara (.i. Gearoid mac Tomáis mic Seain
Chaim) Iustis na hEreann hi Connachtaibh, agus AthLiacc Maenaccáin
do ghabháil dó for cloinn Uilliam Uí Cheallaigh, agus a thabhairt do
chloinn Aodha mic Briain. Clann Uilliam Uí Cheallaigh dionnarbadh
dar Suca siar. Caislén Tuillsce do ghabhail don tsluaiccheadh sin
lais for Shliocht Feidhlimidh (.i. Feidhlimidh Cleireach), agus
a mbraighde do thabhairt dó dAodh Ua Conchobhair don dara tighearna
baí for Shíol Muiredhaigh. Caislén Rosa Comáin, agus an Caislén
Riabhach bheós do gabhail lais don dul sin.



Aodh Ua Conchobhair do dhíochur as a dhúthaigh la Mac nDiarmata,
agus lá comhaontaidh Shíl Muireadhaigh tar Sionainn siar.



Mac Uilliam Búrc do tharraing dUa Chonchobhair, agus do chloinn
Uilliam Uí Cheallaigh. Caislén Atha Liacc do ghabhail dó, agus a
thabhairt do chloinn Uilliam


L. 1252


Uí Cheallaigh, agus Conchobhar Ua Ceallaigh an dara tighearna baoí
for Uibh Maine do ghabháil and, agus a thabhairt do Mhaoíleachlainn
mac Taidhcc mic Donnchaidh amaille lé braighdibh oirrigh Ua Maine,
agus láintighearnus Ua Maine do ghabháil dó don chur sin.



Caislén Tuillsce do ghabhail lá Mac Uilliam, agus lá hUa
cConchobhair, Mac Cairpre mic Briain do mharbhadh ann durchor do
pheilér, agus braighde sleachta Feidhlimidh, agus a ccaislén
do thairbhirt dUa Chonchobhair. Sídh Ui Chonchobhair agus Mheic
Diarmada do dhénamh lá Mac Uilliam, agus braighde uatha diblinibh
lá comhall dia roile, .i. Eoghan mac Uí Concobhair, agus Cairpre
mac Uí Conchobhair.



O Domhnaill Aodh Ruadh do dhol sluagh ar Mac nDiarmada Corbmac mac
Ruaidhri agus ní ro airis co rainic co Corrsliabh. Iar ná fhios sin
do Mac Diarmada ro thionoil sidhe sochraide Maighe Luircc, agus
Tuatha Connacht do chosnamh Coirrsleibhe fria hUa nDomhnaill.
Iar ná airiucchadh sin dUa Domhnaill ro gabh timcheall go Muintir
Eólais, agus tainicc tar Sionainn ag caislén LiathDroma go rainicc
Magh Luircc. Rucc ar creachaibh agus ar édalaibh iomdhaibh agus
ro ghabh for orccain an tíre. Iar na cluinsin sin do Mac nDiarmata
tainic hi ccenn Uí Dhomhnaill, agus do rinne síth suthain fris, agus
ro ioc a chíoscháin go humhal fria hUa nDomhnaill. Do rad dó an
Chathach, agus na braighde do bhí hi Maigh Luircc ó mhaidhm an
Bhealaigh Bhuidhe co sin.



Creacha móra lá Brian mac Domhnaill (.i. Ó Neill) mic Enri ar Mac
Domhnaill Cloinne Cellaigh .i. GiollaPadraicc.


L. 1254


AOIS CRIOST, 1500.



Aoís Criost, Mile, cúicc céd.



Domhnall Ua Follamhain epscop Doire, Brathair Minúr de Obseruantia
do bhí go saothrach ar fud Ereann acc proicept agus acc senmóir fri ré
triochat bliadhan ria sin décc, .i. do galar medhóin, agus a adhnacal
i nÁth Truim.



O Ruairc (Feilim mac Donnchaidh mic Tighearnáin) do écc agus Eoccan
mac Tighearnáin mic Taidhcc do ghabhail a ionaid.



Tadhcc Ócc mac Taidhcc mic Tighearnáin Uí Ruairc décc.



Brian Caoch mac Neill mic Seain Buidhe mic Eoccain Uí Néill
do mharbhadh lá Domhnall mac Seain Bhuidhe Uí Neill, agus lá muintir
Aodha i ndoras caisléin Chind Aird.



Tomas mac Aodha mic Briain mic Pilip na Tuaighe MegUidhir do mharbhadh
la Tadhg mac Tomais mic Tomais Óicc MegUidir agus la Muintir
Mhucaidhein.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill Aodh Ruadh i tTír nEoccain co ro loiscc
baile Uí Neill Dún nGenainn, agus co ro bhris an senchaislén, agus co
ro loiscc crannóg Locha Laoghaire, agus a impúdh imshlán dia tigh
gan frithbeart fris don chur sin.



Slóiccheadh lás an Iustís Gearóit mac Tomáis, Iarla Chille Dara
i tTír nEoccain agus Slóicchead ele lá hUa nDomhnaill Aodh Ruadh co
na sochraide co comrainic fris an Iustís ag caislén cloinne Seain
Bhuidhe Uí Néill, .i. caislén Chinn Aird agus batar hi fforbaissi
fair go ro gabhadh leó é. Tuccadh an baile iaromh do Thoirrdhealbhach
mac Cuinn Uí Néill. Do deachattar na maithe sin dia ttighibh iaramh.
Iar soadh dUa Dhomhnaill don turus sin ro gluais go neimhlescc
nemhsadhal hi tTír nAilealla go ro creachadh leis sliocht Briain Mec
Donnchaidh baí i nesaonta fris, agus tainicc dia thír iaromh.



An Toirrdealbhach rémhráite (dia ttard an Iustís caislén Chind Aird)
ro gabhadh sidhe lá hUa Neill (Domhnall) hi ccaislén hUi Neill féin
hi ccionn lethráithe iarttain. Ro benadh a chaoraighecht de co ro fás
coccadh mór hi tTír nEoccain desidhe.


L. 1256


O Fearghail Rudhraighe mac Iriail do mharbhadh la Sémus mac Ruaidhri
mic Cathail mic Uilliam Uí Feargail i nInis Móir Locha Gamhna.



O Brain Laighen Cathaoir mac Dúnlaing do mharbhadh lá cuid dia
bhraithribh féin.



Feradhach mac Duinn Óicc mic Duinn Mhóir MegUidhir, agus Brian
mac Seain mic Domhnaill Bhallaigh MegUidhir do mharbhadh lá cloinn
Cuinn Uí Neill i mBeól Átha na Marclach.



Giolla Crist mac Eóin Fhinn Mec Cápa do mharbhadh ar greis oidhche
ina tigh fein lá hAodh mac Seain Buidhe Még Mathgamhna, agus creacha
an bhaile do dhénamh lais.



Da mhac Donnchaidh Óicc mic Donnchaidh Mhóir mic Aodha MegUidhir
(Semus agus Remann) do mharbhadh lá hEóccan mac Donnchaidh Mhóir
mic Aodha cédna.



Sliocht Duinn mic ConChonnacht MégUidhir do dhol ar ionnsaicchidh
ar Bhaile Meic Giolla Ruaidh, agus an Giolla Dubh mac Concobhair
mic Tomais MegUidhir do mharbhadh leó, agus Domhnall Caoch Mac
GiollaRuaidh co na mhac agus Ruaidhri mac Domhnaill Girr Mec
GiollaRuaidh co sochaidhibh ele.



Eóccan mac Fearadhaigh Bailbh mic Fearadhaigh mic Duinn mic ConChonnacht
MegUidhir do mharbhadh lá Gofraidh Mac GiollaRuaidh i ndioghail na druinge
rémráite.



Caislén do thionnsccnadh lá Pilip mac Brian mic Pilip ar Carraicc
Locha an Tairbh.



GiollaPadraicc mac Flaithbeartaigh mic Tomais Óicc MegUidhir do mharbhadh
lá Niall mac Airt Uí Neill agus lá a chloinn, agus creacha mora do bhreith
leó ó cloind Fhlaithbeartaicch.



Sorcha inghen Philip mic Tomais (.i. an Giolla Dubh) MhégUidhir, agus
Gofraidh Ócc mac Gofradha Ruaidh MegUidhir décc.



An Barrach Mór do mharbhadh lé na brathair féin lá Dauidh Barra,
.i. airchideochain Cluana, agus Corcaighe. Dauidh do mharbhadh le
Tomas A Barra, agus lé


L. 1258


Muintir Ceallacháin. Iarla Desmhumhan do thóccbháil chuirp Dháuidh
a ccionn fichet lá agus a losccadh iaromh.



An Sionnach Muintire Tadhccáin (Cairpre) do mharbhadh lá Cond mac
Airt mic Cuinn Uí Maoileachlainn.



AOIS CRIOST, 1501.
Aois Criost, Mile, cúicc ced, a haon.



SEAN mac Rosa mic Tomais Óic Meg Uidhir baí na chanánach coradh hi
cClochar, na phearsún, agus na airchinnech i nAchad Lurchair saoí
eccnaidh earccna illaidin, agus i ngaoidhilcc fer ticche aoidheadh
coitchind da gach aon nó ricceadh a leas, agus a écc in Id Iún.



Niall mac Airt mic Eoccain Uí Néill décc.



Rúdhraighe mac Uí Chonchobhair Fhailgigh, .i. mac Cathaoír mic Cuinn mic An
Chalbhaigh décc.



Rudhraighe mac Meg Mathghamna, .i. Brian mac Remainn do mharbhadh lá cloinn
Még Aengusa.



Coccadh etir Oirghiallaibh fein, .i. Sliocht Aodha Ruaidh, agus Sliocht
Remainn. Mág Mathghamhna (Rosa) do breith a chaoraighechta leis for an Lucht
Tighe, agus Sliocht Remainn do chor as an tír amach i cenn hUi Neill.
Mág Mathghamhna dionnsaicchidh for Shliocht Remainn, agus teccmhail
dá roile doibh acc Áth an Choileir.


L. 1260


Toirrdhealbhach (.i. mac inghine an iarla) mac Cuinn mic Enri Uí Neill do
beith acc congnamh lá Sliocht Remainn. Toirrdhealbhach umorro, mac tighearna
a aoísi fodhéin bá ferr do Gaoidhealaibh mharbhadh lá Mág Mhathghamhna
annsin agus mac Mec Domhnaill Gallocclach (Eoin mac Colla) do mharbhadh co
sochaidhibh ele.



Mac Meg Uidhir Tomás mac Tomáis Oicc mic An Ghiolla Dhuibh (.i. Mag Uidhir)
do mharbhadh ar Sliabh Betha lá cloinn Briain mic Remainn Meg Mathgamna co
nár a mhuintire ina fharradh. Atiad na maithe ro marbhadh ann: Giolla Íosa
mac Emainn, Tomás mac Duinn mic Emainn, agus Corbmac mac Seain mic Emainn
Meg Uidhir, Ruaidhri Buidhe mac Emainn Óicc Meg Uidhir, agus Emann, agus
Maghnus Eoghanach, da mhac Aodha mic Briain Mhég Uidhir, Brian agus
Donnchadh da mhac Taidhcc mic Dabeid mic Giolla Bhuidhe Mic Maghnusa, agus
cóiccer don chinidh chedna co sochaidhibh oile do marbhadh amaille friú.



Caislén Sliccigh do ghabhail le dreimirib, agus tocht fair anuas as a bharr
lá cloinn Ruaidhri mic Toirrdhealbhaigh Charraigh Uí Concobhair, agus lá
cloinn Feidhlimidh mic Toirrdhealbhaigh Carraigh Ui Conchobhair. An Calbach
Caoch mac Domhnaill mic Eoccain Uí Conchobhair do mharbhadh ann, agus Sean
mac Ruaidhri mic Toirrdhealbhaigh Charraigh Uí Conchobhair do thuitim lás
an cCalbhach a ffrithghuin ar in lathair sin.



Aibhne mac Seain Í Catháin do mharbhadh lá a dearbrathair feissin Brian
Fionn.



Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh (Giolla na Naemh mac sidhe Corbmaic mic
Airt) do mharbhadh la Feidhlimidh mac Donnchaidh mic Tomáis Még Uidhir.



Emann mac Ricaird a Búrc do ghabháil lé Mac Uilliam Cloinni Riocaird ag
tocht ó turus San Sem. Fuasccladh mór do bhein as, agus braighde maithe dia
muintir imó mac.


L. 1262


Maoíleachlainn mac Uilliam Meg Raghnaill taoiseach Muintire hEólais décc
iar ccian aoís.



Tadhg mac Toirrdhealbhaigh mic Féilim Finn do mharbhadh lá cloinn
Ruaidhri Mec Diarmada.



Brian mac Ruaidhri Mec Diarmata do mharbhadh a Caislén Tuillsce amach
daon urchor soighde, agus ní ro hadmhadh cia rosmarbh.



Creach la hUa cConcobhair for Chonchobhar Mac Diarmata hi cCaisiul
Bracáin Uí Brocain, agus an baile do losccadh lais.



Domhnall Ua hUiccinn oide sccol Ereann lé dán décc iar dtocht ó turus
San Sém.



Donnchadh Ócc Mág Carthaigh mac Donnchaidh mic Corbmaic mic Donnchaidh mic
Diarmata mic Corbmaic Fhinn mic Domhnaill Móir décc, ticcerna Ealla
eisidhe.



Toirrdhealbhach O Briain ticcerna Tuadhmumhan do losccadh Chonntae
Luimnigh, agus Choisi Máighi san ngeimhredh.




AOIS CRIOST, 1502. Aoís Criost, Míle, cúicc céd, a dó.



Semus mac Rúdhruighe Meg Mathghamhna comharba Cluana hEoais décc.



Art Ua Gallchubhair agus Eóin Ó Loiste dias abbadh baí in imresain fria
roile im abdhaine Easa Ruaidh, agus a necc in aén ló co noidhche.



Mainistir na mBrathar san cCabhan do ghnoucchadh la hUa Raghallaigh
ón Róimh do na braithribh De obseruantia, i nacchaidh na mbráthar
De comuni uita.


L. 1264


Tadhcc mac Cuinn mic Domhnaill Uí Neill, Domhnall mac Feilim Uí Neill,
Eocchan Bocht mac Neill mic Enrí Uí Neill, agus Domnall mac Pilip Meg
Uidhir décc.



Tadhcc mac Tomaltaigh an Einigh Mac Diarmata tanaisi Maighe Luircc do
mharbhadh go haithesach lá cloinn Ruaidri Meic Diarmada hi cCoilltibh
Cléirigh.



Maidhm na Tolcha Finne .i. i nGlionn Eidhnighe do thabhairt la cloinn
Toirrdhealbhaigh Óicc mic Toirrdhealbaigh mic Neill Ruaidh, ar Ó
mBaoighill dearbhrathair a nathar .i. Niall Buidhe, dú in ro marbhadh
Ó Baoighill, Niall cona dhias mac .i. Rudhraighe agus Domhnall
Ballach co ndruing ele, agus ba he Ó Baoighill ro indill celcc for
cloinn Toirrdhealbhaigh dia ro marbhadh é budhéin.



Indsaicchidh lá hUa Raighilligh (Sean mac Cathail) ar Pilip mac
Toirrdelbhaigh Még Uidhir, agus maighréidhe an tíre os cenn Cloinne
hAmhlaoibh do shiubhal agus do loscadh leó, agus Emann mac Pilip Riabhaigh
mic Amhlaoibh co ndruing oile do mharbhadh. Ro marbhadh on tsluagh sin
Uí Raghallaigh, mac Uí Raghallaigh budhéin .i. Domhnall an Mhagha agus
mac Mic Maoil Martain Concobhar.



Donnchadh mac Conchobhair mic Tomais Óicc Meg Uidhir décc do ghaibh cro
na ngon do radadh fair hi maidhm Sleibhe Betha.



Art mac Enri mic Eoccain Uí Neill do mharbhadh lá hArt mac Cuinn mic Enri
mic Eoghain Uí Néill.



Eoghan mac Aodha mic Airt Uí Neill do mharbhadh la hAodh mac Cuinn Uí
Neill.



Cathal mac Maoilechlainn Duibh Még Samhradhain do mharbhadh le cloinn Ui
Raghallaigh ar tarraig mic Briain agus a cloinne.



Slóiccheadh la hAodh Ócc mac Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill, agus Mag
Uidhir Sean do dhol la mac Uí Dhomhnaill ar ionnsaicchidh i nDartraighe
Choininnsi ar mac Seain


L. 1266


Buidhe Még Mhathghamhna, agus baile mhic Seain Bhuidhe agus an tir uile do
lomloscadh leó. Creacha an tire do theichemh rempo. Oirghialla ó Abhainn
na hEóghanacha asteach do bhreith forra, agus Sliocht Feidhlimidh Uí
Raghallaigh, agus Sliocht Donnchaidh Meg Uidhir. Mac Uí Dhomhnaill agus
Mag Uidhir do imtheacht co crodha cosccarach ar eiccin orra sin uile, agus
marbhadh do dhenamh dhoibh ar an tóir im Fheilim mac Conchobhair mic
Féilim Uí Raighailligh co sochaidhibh oile, agus tocht slán dia ttighibh.



Donnchadh Ua Briain do écc. Mac sidhe Briain mic Conchobhair mic
Mathghamhna mic Muirchertaigh mic Toirrdhelbhaigh mic Taidhg mic Conchobhair
na Siúdaine mic Donnchaidh Cairprigh agus aroile. Topar sóidh agus saidhbresa
Muman ar medhón, tighearna ó Ath Dara go Luimneach, agus on mBaile Nua
co Mainistir an Aonaigh. Tighearna Ethorlach agus Choille Beithne an
Donnchadh hí sin.




AoiS CRiost, Mile, cuicc céd, atrí.



Ua Beóllain comarba Cholaim Chille i nDruim Chliabh décc.



Mag Uidhir Sean mac Pilip mic Tomais Mhoir (.i.An Giolla Dubh) én rogha
durradhaibh Ereann ina aimsir, an taon Ghaoidheal fá mó trócaire agus
daonnacht, agus as fearr do chaomhain, agus do chosain a thír, agus a
thalamh, do bfhearr do chléth choccaidh i nacchaidh ainfine, agus
coiccríoch, fá fearr smacht, recht, agus riaghail hi


L. 1268


ccill agus i ttuaith decc ina longport fein i nInis Ceithlionn dia
domhnaigh do shonnradh iar neistecht aifrinn, an sechtmadh callainn April,
iar mbuaidh ongtha agus aitricche, agus a adhnacal i Mainistir na mBrathar
i nDún na nGall iar ttogha dhó innte.



Mac Ui Dhomhnaill .i. Donnchadh na nOrdócc do ghabháil lé cloinn Chuinn
Uí Neill, agus Albanaigh badar hi ffarradh cloinne Cuinn dia breith leó
do shaicchidh Ui Dhomhnaill Aodh Ruadh, agus Domhnall mac Uí Dhomhnaill
do sccathadh Donnchaidh (.i. ocon abhainn dian hainm an Daol) agus a écc
de.



Brian mac Aodha Még Uidhir décc.



Emann mac Eoghain mic Aodha Mhég Uidhir cona mhac, mac Corbmaic mic Aodha
Mheg Uidhir agus mac Toirrdhealbhaigh Uí Mhaoile Dúin do mharbhadh i
ndibheircc oidhche lá cloinn Bhriain mic Aodha Mhég Uidhir.



Mac Uí Catháin (Risderd) do sccathadh lá a dearbhrathair fein Domhnall
Cleireách.



Tebóid mac Uatéir A Búrc ticcherna Conmaicne Cúile Tóladh cenn daonnachta
agus daghoinigh Gall Connacht décc iar seandataidh.



Toirrdhealbhach Occ Ua Concobhair (.i. Ua Conchobhair Donn) décc i
mBaile Tobair Brighde iar ttrebhloid fhada.



Maidhm adbhal mhór lá Mac Uilliam Cloinne Riocaird for Ua cCeallaigh, agus
for dhreim do Chonmaicnibh Cúile dú in ro marbhadh ermhor a ngallóglach
dibhlinibh do Cloinn nDomhnaill, agus do Chloinn tSuibhne a ttimceall a
cconsapal, agus in ro marbhadh Uatér mac Seain A Burc saoí chinnfhedhna
esidhe.



Tebóid mac Uateir A Búrc ticcherna Musccraige Cuirc do mharbhadh la
Donnchadh an Chuilinn mac Uí Cearbhaill agus la Conchubhar Ua
nDuibhidhir.


L. 1270


Iarla Cille Dara do dhol hi Saxaibh, agus a teacht fo bhuaidh eiste
agus a mac baí hi laimh righ Saxan do thabhairt leis.



Sluaiccheadh las an iarla ccédna lá Gallaibh agus la Gaoidhelaib Laighen go
Magh Line go Carraicc Fherccusa dia ro bhris caislén Bheóil Fersde,
agus dia ndearna constábla hi Carraicc Fherccusa do mhac an tSantálaig.



Sluaiccheadh adhbhal mhór la Niall mac Cuinn mic Aodha Buidhe cona
comhaontadh Gall agus Gaoidhel i tTír Eoghain dia ro imthigh Tír Eoghain
co hiomlán, agus Uí Eachdach uile co rucc a lurcc iomlán dia thigh.



Maidhm lá cloinn Bhriain mhic Neill Gallda in ro marbhadh agus in ro
gabhadh maithe Gall Chairrge Ferccusa.



Raghnall Mór mac Giolla Easpoig mac Mic Domhnaill consapal Albanach
éreann, do écc i nDuibhtrian Uladh.



Aodh mac Conchobhair mic Uí Conchobhair Ruaidh, agus Ruaidhri mac
Donnchaidh Dhubhshuiligh dá thanaisi thocchaidhe do mharbhadh a
meabhail lá sliocht ócc Fheidhlimidh Fhinn Uí Chonchobhair.



Feidhlimidh mac Maol Ruanaidh Meg Raghnaill daghadhbhar taoísicch for a
dhuthaigh, agus Dondchadh Baisileir mac Maoíl Tuile décc.



Mag Carthaigh Mór .i. Tadhcc mac Domhnaill Óicc décc, cosnamhach a
athardha, islightheóir a namhat, ardaightheóir a charat an Tadhg isin.



Corbmac mac Donnchaidh mic Domhnaill Riabhaigh décc. Fer ga raibhe
tighearnais agus tánaisteacht ó cCairpre do neimhched dherbhrathar a
athar .i. Diarmata an Dúnaidh.



Ridire an Ghlenda décc .i. Emann mac Tomais, mic Pilip mic Seain mic an
ridire.



Tadhcc Boirneach, Murchadh, agus Mathghamhain, clann Mathgamhna Í
Briain, Conchobhar mac Briain mic Muirchertaigh mic Briain Ruaidh, agus
mac Uí Lochlainn Conchobhar mac Ruaidhri mic Ana, agus Muirchertach, mac
Toirrdhealbhaigh, mic


L. 1272


Murchaidh mic Taidhcc do dhol la mac Uí Flaithbertaigh .i. Eoghan i
nIarthar Connacht co sochhaidhe moir maille friú iar ná ttarraing don
Eoghan chédna i naghaidh a bhraithrech (Ruaidhri Ócc agus Domhnall
an Bháid dá mhac Í Flaithbhertaigh). As ann bádarsidhe ar a ccionn a
bfoslongport ag an cCaolsháile Ruadh. Ro ionnsaigset siol mBriain agus
Eoghan an foslongport, agus do ronsat crecha agus édala. Leanait clann
Í Fhlaithbhertaigh agus an tír a ttoraighecht iad go ro fighedh iorghal
etorra, go ttorchratar clann Mathgamhna Í Bhriain, agus Eoghan Ó
Flaithbhertaigh lá Muintir Flaithbheartaigh don chur sin.




AOIS CRIOST, 1504. Aois Criost, Mile, cúicc céd, a cethair.



Giolla Patraicc Ó Con Dálaigh (.i. mac Enri) abb Cluana hEoais,
iar ngnoucchadh epscopoide Clochair dó décc.



Pilip Ó Raghallaigh abb Cenannsa, agus a dherbhrathair Eoghan, cananach baoí
isin mbaile cédna décc.



Maghnas mac Briain mic Donnchaidh abb Mainistre na Trinóide for Loch Ce
comhrair agus ciste coimheda eccna agus eolais Connacht décc, hi cCíll
Duibh Dúin, agus a adhnacal in Oilén na Trinoíde ar Loch Cé.



Toirrdhealbach Mag Uidhir cananach coradh i Clochar, persún Doire
Mhaoláin agus prióir Locha Deircc do thuitim do sdaighre cloch i mBaile Atha Buidhe
im féil Patraic co ro écc de, agus a adhnacal i Mainistir an Chabhain.



Ruaidhri Mag Mathgamna biocaire Cluana hEoais décc.


L. 1274


Conchobhar mac Ruaidri mic Diarmatta tanaisi Shil Maol Ruanaidh,
mac tigearna bá treisi tainicc dá dhúthaigh ré cian daimsir do mharbhadh
la Mac Diarmata i mBealach na nUrbróintedh.



Art mac Cairpre mic Aedha Uí Neill cona mhac agus cona dherbhrathair do
marbhadh la Sliocht Rémainn Még Mathghamna.



Brian mac Meg Uidhir (Sean mac Pilip) agus Mag Samhradhain Emann décc.



Mac Diarmatta Moighe Luircc (Conchobhar mac Ruaidhri Mic Diarmatta) do
mharbhadh lá Maol Ruanaidh mac Tomaltaigh Mic Diarmatta.



Faithbertach mac Failge mic Briain Mic Caba do mharbhadh lé Brian mac
Alaxandair Oicc Mic Cába.



O Cianáin Giolla Pattraicc mac Taidhcc, Maoilechlainn mac Athairne Uí
Eódhosa, O Caiside Cuile (.i. Piarus mac Tomais) ollamh leagha Mheg
Uidhir, saoi dearbhtha i leighionn, agus hi ffisicceacht, fer tighe aoidhedh
coitchinn, agus Aindrias Mag Craith mac comarba Termoinn Da Bheócc biatach
coitchenn décc.



Maidhm Bheoil Atha na nGarbhán do thabhairt lá Sean A Burc mac Uillicc mic
mic Uillicc mic Riocaird tánaisi Cloinne Riocaird for Ua cCeallaigh du hi
ttorchair Uatér mac Seain mic Tomais A Búrc adhbhur tigearna Conmaicne co
sochaidhe móir amaille fris do Cloinn nDomhnaill, agus do Cloinn
nDubhghaill.



Tri caisléin lá hUa cCeallaigh do briseadh lé Mac Uilliam (.i. an tres
Uillecc) .i. an Garbhdhoire, Muine an Mhedha, agus Gallach conadh
treimhidsidhe do chuaidh Ó Ceallaigh Maoilechlainn déccaoíne a imnidh ris
an iustis dia ro cuireadh maidhm Cnuic Tuagh.


L. 1276


Slóicchedh adhbhal do thecclamadh las an iustis Geroitt mac Tomais
iarla Chille Dara. Do dheachattar céttus maithe Leithe Cuinn ina dhochumh
.i. Ó Domhnaill Aodh Ruadh, agus a mhac co maithibh Chenél Conaill, agus
drong dho Chonnachtaibh .i. Ua Conchobhair Ruadh, Aedh mac Feilim Fhinn,
agus Mac Diarmada tigerna Maighe Luircc. Tangattar bheós maithe Uladh
cenmotha Ó Néill isin tionol chedna .i. Art mac Aedha Uí Neill tanaisi
Chenel Eoghain, Domhnall mac Mhécc Aénghusa, Mag Mathghamhna, agus Ó
hAnluain. Tangattar dna Ó Raghallaigh, O Ferghail .i. an tepsop, Ó
Conchobhair Failge, Siol cCeallaigh, agus Clann Uilliam Burc, agus Leth
Cuinn uile durmhór, ní ro ansat na sloigh lan mhora hísin co rangatar co
Cloinn Riocaird. Mac Uilliam Cloinne Riocaird dna, ro thionóil sidhe slóigh
iomdha adhbhal mhora ina naghaidh sidhe .i. Toirrdhealbhach Ua Briain (.i.
mac Taidhcc) tighearna Tuadhmumhan cona braithribh cona thionol, agus go
Síol Aodha arcena, Maol Ruanaidh Ua Cerbhaill .i. tighearna Ele cona
thuathaibh agus taoíseachaibh, agus co maithibh Urmumhan, agus Aradh.
Do ronadh comairle crodha andsin la Mac Uilliam, agus lá hUa mBriain cona
sochraide .i. gan umhla na eidiredha do thabhairt don lucht baí ar a ccionn,
acht a ffreccra im cath hi cCnoc Tuagh do shonnradh. Gnither cath crodha
etorra dana frith a ionnshamhail is na deidhenchoibh co clos co fada o na
fedhnachaibh cathais na ccaithmhileadh, fedhmanna na ffeindedh, Ruathar na


L. 1278


ríoghlach, torann na ttriath, agus brosccar na mbuidhen aga
mbaoghlucchadh, muirn agus menmanradh na macraidhe, tuinnsiomh na
ttreinfhear aca ttrasccradh, agus iomfhorcraidh na nuasal ar na huirislibh.
Maidheadh tra an cath fo dheóidh ar Mac Uilliam ar Ua mBriain, agus for
Leith Mogha, agus ro ládh a nár im Murchadh mac Uí Briain Aradh co sochaidhe
do shaorclandaibh oile. Airm umorro i rabhatar na naoi ccoirighthe
gallocclach ina ccipe comhdhaingen chatha ní terna dibh náma acht madh aon
chorucchadh esbadhach. Ro marbhaitt, agus ro mudhuighit dronga dirmhe do
shochraide an iustis ger bhó rempa ro ba raén. Bá dícumhaincc áiremh nó
aisneis in ro marbhadh do mharcshluagh agus do throicchteachaibh isin
cath sin ar bá doimtheachta an maighen fors mbátar la haidhbhle agus lá
hioliomat na nécht nionnchomhartach ina bfaoínlighibh ar na bfiarledradh, na
ccraoiseach ar na ccoimhmbriseadh, na sciath ar na scoltadh na ccloidhemh
catha ar na mblodhadh na ccolann cciorrtha ccrosbhuailte sínte sechmharbh,
agus na ngiolladh nócc namhulchach co hathéidigh ar na noideadh. Iar
sraoíneadh an madhma sin las an iustis ro comarleicc fri hUa nDomhnaill dol fo
chédoir go Gaillimh. Isead atbert Ua Domhnaill fris, ro marbhait, agus ro
mudhuigit ar se sochaidhe diar muintir agus ata ar aill dibh co hesraite
inar neccmais. Iseadh is téchta ann airisemh anocht isin maighin so a
nionnchomartha cosccair, agus foslongport do dhenamh linn uair tiocfait ar
ffianlach, agus ar nanradh inar ndochum la tabairt


L. 1280


aithne for ar meirgedhaibh, agus for ar mbratachaibh. Do ronadh fairsiumh sin.
Luidh an iustis agus O Domhnaill ar abharach go Gaillimh, agus da mhac Mic
Uilliam, agus a inghen a laimh lás an Iustis, agus bátar adhaidh isin mbaile a
ffochair aroile co subhach soimhenmnach iars an ccosccar rémhráite. Lodar
iaramh co hÁth na Ríogh, agus fuairset an baile for a ccomus. Celebraidh
Ua Domhnaill agus na maithe archena don Iustis, agus teid cach uaidhibh dia
ttighibh.



Fuabairt feille for Ua Neill (.i. Domhnall) la Tadhcc Ua nÓccain cona
chloinn hi ccaislén Uí Neill fein .i. Dun Genainn, agus an caislén do
ghabháil dóibh. Ro dióghail Dia an gniomh sin forra fo chedóir uair ro benadh
an baile diobh, agus ro crochadh Tadcc agus dias dia chloinn, agus ro
sccathadh an tres mac do chloinn an Taidcc chedna.



Finghin (.i. Mag Carthaigh Riabhach) mac Diarmada an Dúnaidh Még Carthaigh
tighearna Ua cCairbre décc, agus a bhrathair Diarmait mac Diarmata an
Dúnaidh do ghabhail a ionaid.



Uilliam Mac Dauid mic Emainn décc. Tomas a bhrathair ina ionad.




AoiS CRioSt, Mile, cúicc céd, a cúicc.



Donnchadh Ua Cathain abb Mainistre Mhaighe Cosccrain do crochadh la
Diarmaitt mac Ruaidhri mic Maghnusa Uí Cathain, agus Diarmaid fein do
sccathadh trias an ngníomh sin.



Emann Dorcha (do Sliocht an ridire .i. an tSimunaigh) prioir Fobhair
décc.



Labhras Ua Flannaccain prioir Daimhinsi décc.



Domnall mac Airt mic Eoghain Uí Neill do mharbhadh la Brian mac Cuinn mic
Enri mic Eocchain Uí Neill.


L. 1282


O Domhnaill Aodh Ruadh mac Néill Gairbh mic Toirrdhealbhaigh an
Fhíona ticcherna Tíre Conaill, Insi hEoghain, Cenél Moain, agus Iochtair
Chonnacht fer dár ghiallattar Fir Manach, Oirghialla, Clann Aodha Buidhe, an
Rúta agus Cathánaigh, Ro ghiallsat dna Goill, agus Gaoidhil Connacht ó Mac
Uilliam Cloinne Riocaird anuas dó, agus gidh eisidhe ann do dhioghail Ó
Domhnaill a anumhla fair a leithre dol ina dhúthaigh dá aimhdheóin co meinic
cona baí aen cethraimhe fherainn ó Shuca anuas agus o Sliabh O nAedha don
taoíbh thiar nach raibhe fó chíoschain dUa Dhomhnaill. An tUa Domhnaill si
tra escca iomlan einigh agus uaisle an Tuaisceirt, fer bá mó grenn, agus
gaiscceadh, fer bá ferr ionnsaicchidh agus anadh, fer rob ferr smacht,
Reacht, agus Riaghail baí inErinn ina aimsir do Gaoidhealaibh, ar ní
déntaoí do choimhéd i tTir Chonaill ré a linn acht iadhadh dorais na gaoithe
nama, fer bá ferr do chiond ecclaisi, agus eiccsi, fer ro thiodhlaic almsana
aidhble i nonóir an choimdhe na ndul, fer las ro turccbhadh agus las ro
cumhdaighedh caislén cétus i nDun na nGall fó daigh gomadh inneoin
fhosaighthi dia clannmaicne ina dheadhaidh, agus mainistir bhrathar De
obseruantia i tTír Conaill .i. Mainistir Dhúin na nGall, fer las a ndearnadh
iliomat do chreachsluaighedhaibh timchill fó Erinn, fer dár díles August
Iarthair Thuaisceirt Eorpa do rádh fris, dfhaghail bháis iar mbuaidh ó
dhomhan agus o dhemhan, iar nongadh, agus iar naithrighe tocchaighe ina
longport fein i nDún na nGall dia haoíne do shonnradh isin cuíccidh íd
Iulii, isin ochtmadh bliadhain sechtmoghat a aoisi, agus isin cethramhadh
bliadhain cethrachat a fhlatha, agus a adhnacal i Mainistir Dúin na nGall.



Mag Cártaigh Cairbreach .i. Finghin mac Diarmata an Dúnaidh mic Domhnaill
Riabhaigh décc, agus a derbrathair Diarmait do ghabháil a ionaidh.



Feidhlimidh mac Neill mic Airt mic Eoccain Uí Neill do mharbhadh la cloind
Toirrdhealbhaicch Uí Mhaoíle Dúin.


L. 1284


Mac Domhnaill Gallocclach (.i. Colla mac Colla) consapal Uí Neill
do mharbhadh in Ard Macha la Giolla Easpuicc mac Somhairle Ruaidh Mic
Domhnaill.



Creach lá cloinn Giolla Patraicc mic Emann Meg Uidhir ar chloind óicc an
Emainn cedna, Brian, agus Eocchan, agus Eocchan do mharbhadh lá cloinn
Giolla Patraicc a ttoraigheacht na creiche, agus Fergus Mor Mac Caba do
mharbhadh o chloinn Giolla Patraicc don chur sin.



Mac Mheg Uidir (.i. Sean mac Pilip) .i. Toirrdhealbhach, agus dá mhac Taidhg
Még Gafraidh, agus Tadhcc Occ mac Emainn Mic Gaillgille, co nocht feraibh
décc amaille friu do bháthadh i ccoite for Loch Eirne.



Mac Uí Fhlannaccain, Corbmac mac Corbmaic décc.



Sluaiccheadh la mac Uí Dhomhnaill (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh) hi tTir
nEocchain, agus Baile i Neill (.i. Domhnaill) Dún nGenainn do losccadh leis,
agus baile Aodha mic Domhnaill Uí Néill, agus o Abhainn Mhóir asteach
dimtheacht dó gan frithbheart fris. Suidhe fa Chaislén na Deircce dhó ar a
iompúdh, an caislén do gabhail dó (.i. ar cloinn Neill mic Airt), agus a
uárda dfaccbháil ann. Dol dó as sin go Cill Mic nEnáin, agus tigearna do
ghairm dhe fór Thír Conaill an dara lá dAugust do thoil Dé agus daoíne.



Cairpre mac Briain Uí Uiccinn oide lé dán décc i nIarthar Midhe, agus
Brian Ócc mac Briain mic Domhnaill Chaim Uí Uiccinn décc.



Sean mac Riocaird A Búrc rogha Gall macaemh Ereann do marbhadh a meabhail
hi Mainistir Topair Patraicc lá cloinn Uillic A Búrc.



Caislén Bhaile an Tobair do ghabhail la hUa Conchobhair nDonn, agus
la Mac Diarmada for Shliocht Gráinne inghine Uí Cheallaigh. Sídh do
dhénamh dhóibh agus a nduthaigh do thabhairt do Sliocht Grainne.




L. 1286



AOIS CRIOST, 1506.



AoiS CRiost, Mile, cuicc céd, a Sé.



Tomas Buidhe Mac Cosccraigh, oirchinneach Cluana hEoais, agus Sean Ó
Fiaich oirchinneach ar trian Airidh Bhrosccaigh décc.



Mac Mhég Uidhir Aedh mac Emainn mic Tomais Óig Még Uidhir do mharbhadh a
ttóraigheacht creiche do rinnedh lá cloinn Chuind mic Enri Uí Néill ar
Cúil na nOirer agus ba he Pilip mac Emainn mac Giolla Pattraicc ro marbh
eisiumh.



Semus mac Pilip mic An Ghiolla Duibh Még Uidhir fer connail cráibdeach
eisidhe do écc agus a adhnacal i nDún na nGall.



Maghnas mac Gofradha Ruaidh Még Uidhir agus mac Briain Theallaighe
Echdhach (.i. Feilim) décc.



Tomas mac Oiliuer Ploingced do mharbhadh la Sliocht Mathgamhna Uí
Raghallaigh .i. las An cCalbhach mac Feidhlimidh, agus lá a chloinn.
Coccadh Gall agus Gaoidhel deirge trítsin.



Mac Uí Cathain .i. Brian Fionn mac Seain do mharbhadh la Domhnall mac
Neill mic Enri mic Eoghain Uí Néill, agus mac don Brian sin do mharbhadh
la Donnchadh Ua Catháin.



Mac Uidhilín .i. Ualtar mac Corbmaic mic Seinicin do mharbhadh la hUa
cCathain .i. Tomas mac Aibhne, agus ro marbhadh araon ris dá mac Tuathail Uí
Domhnaill, dá mac Uí Eghra, tri mic Uí Baoighellain, agus dá mac Uí
Chuind, agus seacht fir dhécc do maithibh a thionóil isin Rúta do
shonnradh.



Aodh Ruadh mac Glaisne Még Mathgamna do mharbhadh la hUa Raghallaigh
(Sean mac Cathail) agus la a chloinn.



Domhnall Ua Craidhen, cennaighe craibhdech coccusach décc acc eisteacht
aifrinn i nDun na nGall.



Paidín Ua Maol Chonaire enrogha Ereann ina aimsir lé senchus, agus lé
filidhecht décc.


L. 1288


Ath Truim do losccadh do tene doait.



Mag Carthaigh Cairbreach .i. Diarmaid mac Diarmada an Dúnaidh mic Domhnaill
Riabhaigh décc.



O Cathain Tomás mac Aibhne, agus clann tSeain mic Aibhne Donnchadh agus
Domhnall Clereach do dhol tar Banna soir go ttuccsat airghedha, agus
gregha iomdha leó, agus teacht go niolach agus go naithes for ccúla.



Caitilin inghen iarla Desmhumhan .i. Tomas mac Semais baintighearna Ua
cCairpre ben dercach deigheinigh décc, as lé do rónadh an Benn Dubh, agus
Dún na mBend.



Droichet Phuirt Croisi for Sionainn do dhénamh la hUa mBriain,
Toirrdhealbhach mac Taidhcc mic Toirrdhealbhaigh, agus la Domhnall a
dearbrathair, la hepscop Chille da Lua agus la hepscop Chille
Fionnabhrach.




AOIS CRIOST, 1507. AoiS CRiost, Mile, cuicc céd, aSeacht.



Seon Pauint epscop na Midhe brathair presediurlesidhe, agus
Piarus Ua Maol Uidhir abb Clochair décc.



Grainne inghen Még Uidhir (.i. Emann) ben Pilip mic Toirrdhealbhaigh,
ben dhércach deigheinigh, agus Cataríona inghen Chon Chonnacht mic
Maghnusa Mhég Mathghamhna décc.



O Flannaccain Tuaithe Ratha Muircheartach mac Muircheartaigh décc.



Greis oidhche lá Niall Ruadh mac Domhnaill mic Neill Gairbh.


L. 1290


Enri mac Aedha Uí Neill saoí chinnfhedhna duine bá ferr aithne ar
gach ealadhain décc.



Feilim Mag Uinnsennáin oficel Tire Conaill breithemh tocchaidhe saoí
chlérigh co ccrabhadh agus co ccaoíngniomhaibh décc .12. Iulii.



Siubhán inghen Mhég Mathgamhna (.i. Aedh Ruadh) décc.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh) i tTír
Eoghain. Foslongport dó dhénamh dho im chaislén Uí Néill (Dún Genain)
agus sochaidhe do mharbhadh do lucht an bhaile im Mac Gilla Ruaidh .i.
Brian, agus Ó Néill do dhenamh síodha fris Ua nDomhnaill. Ua nDomhnaill
do dhol asidhe hi ccenn an iustis, agus Cenel Moain do chreachadh la
hUa Neill na dheadhaidh, agus Brian mac Uí Gairmleadhaigh do mharbhadh
lais.



Niall mac Cuinn mic Aedha Buidhe mic Briain Bhallaigh Uí Neill do
ghabhail lá muintir Cairrge Ferghusa, a beith ré hathaidh hi laimh, agus
a légeadh amach iar sin, agus sé braighde décc do buain ass.



Coccadh eter Ó Neill agus clann Cuinn Uí Neill. Clann Airt do beith do
thaobh cloinne Cuinn, agus tri creacha do dhénamh leó ar Chenel
Feradhaigh. Creacha mor do dhénamh la hUa Neill ar cloinn Airt fo
dhéoidh.



Aodh mac Toirrdhealbhaigh mic Pilip Még Uidhir do mharbhadh la mac Uí
Ruairc, Tighernán Ócc mac Eocchain.



Mac Meg Uidhir (Tadhcc mac Conchobhair mic Tomáis Óicc) do mharbhadh lá
cloinn Donnchaidh Meg Uidhir agus lá Remann Ócc Macc Mhathghamhna.



Caislen mór Cairrge Fergusa, agus mére an bhaile feissin do ghabháil lá
Niall mac Cuinn (ro gabhadh leosomh feacht riamh) agus a braighdhe fein do
bhí san ccaislén do bhuain amach dhó.



Teampall Achaidh Beithe do losccadh, agus ermhór maithesa an tíre do
losccadh ann.



Emann mac Tomais Óicc mic Tomais Óicc decc do thinneas aon oidhche.



Ua Dúnáin Dhomhnaigh Maighe Da Claoíne do mharbhadh do shadhadh do scín
la a bhrathair fein Giolla Padraicc mac Pilip.


L. 1292


Brian mac Mheg Samhradháin (Domnall Bernach) do mharbhadh la
Toirrdhealbhach mac Aedha mic Eocchain Meg Samhradháin.



Mac Conmidhe (Solamh mac Seain mic Solaimh) ollamh Uí Neill saoí i ndán i
ffoglaim, agus hi ffilidheacht, agus fer tighe aoidhedh coitchinn (decc)
.30. October.



Mag Craith, Tomas (.i. mac Pilip mic Tomais mic Maol Muire Óig mic Maol
Muiri Moir), Ua Cuill Cend Faoladh, O Dálaigh Fionn Gofraidh, O
Dálaigh Cairpreach Aengus (.i. mac Aengusa Caoích) agus Ó Gérain (Sean
.i. mac Concobair) décc.



Mac an Bhaird Airghiall, Giolla Padraicc mac Aodha, agus Tuathal Buidhe
mac Adhaimh Gairbh Mic an Bhaird do mharbhadh ar aon lá Coin Uladh Uá
Condalaigh agus lá a braithribh.



Caislén Droma Dá Ethiar, agus Caislen na Deircce do thuitim.



An Barrach Ruadh Sémas mac Semais do dhol dia oilithre don Spáinn co
maithibh a mhuinntire araon ris, agus iar ndenamh a noilithre dóibh
do chuatar hi luing do shoadh ina ffrithing agus ní fes a mbás nó a mbeatha ó
shin alle. Domhnall mac Taidhcc mic Giolla Míchil Í Fhiaich sáith
Ereann, agus Alban doide lé senchus a ttuiccsi laidne, agus filidheachta
do bhathadh hi ffarradh An Bharraigh ar an oilithre sin a dubhramar.



Sean A Búrc, mac Uillicc, mic Uillicc, mic Riocaird Óicc tanaiste Cloinne
Riocaird saor clann Gall Ereann soidheach lán deineach, agus
dfhirinne, tinne cruadha lé cotucchadh décc.




AOIS CRIOST, 1508. Aois Criost, Mile, cuicc ced, a hocht.



Maighi Mag Craith epscop Cluana Ferta saoí rathmar riaghalta ceillidhi
craibdeach, décc, agus Dauidh mac Tomais A Búrc décc ar slicchidh na
Rómha iar na oirdneadh ina ionadh isin epscopóide.


L. 1294


Tomas Ó Congaláin epscop Oilefinn, agus Uater A Blác epscop Cluana
Mic Nóis décc.



Uilliam Ócc mac Airt Mic Cathmhaoíl deganach Clochair décc, dearbrathair
sidhe dEócchan depscop Clochair.



O Maol Muaidh (Aodh Ócc) do mharbhadh ina chaislén feisin lá a
bhraithribh budhdhein.



Domhnall Ua Briain (.i. mac Thaidhcc mic Toirrdhealbhaigh) tanaisi
Tuadmumhan, agus Geroitt mac Aodha mic Cathail Uí Raghallaigh décc.



Mac Mécc Mathghamhna, Remainn Ócc mac Remainn do mharbhadh i nDomhnach
Maighe dhá Chlaoíne lá féle Patraicc lá mac Mhég Uidhir Pilip mac Emainn. Bá
hamhlaidh do rónadh an gníomh hisin Pilip do dhol i nonoir Patraic
déisteacht oiffrinn don bhaile, agus amhail bátar occ an oiffrionn isin
ecclais do ruacht Rémann Ócc go mbuidhin móir ina fhochair imon tempall. Ro
hadhnait teinte leo hi cceithre hairdibh an tempuill. Ar na chluinsin sin do
mac Meg Uidhir do ráidh nach leíccfeadh Tempall Patraicc do losccadh. Ro
ghreis a mhuintir im chalma do dhenamh, ticc Pilip cona braithribh amach
i nanmaim Dé, agus Patraic. Do rala etorra cor trascradh Remann dia eoch agus
ro marbhadh iaramh cona chomhalta amaille fris .i. mac Briain Ruaidh Mic
Giolla Brighde agus gabhthar bheós braighde ann co ro móradh ainm Dé agus
Patraic trít sin.



Corbmac Ó Cianáin saoí shenchadha agus fhir dhána agus Donnchadh mac
Briain mic Pilip Még Uidhír décc.



Muirchertach mac Aedha mic Ferghail Óícc mic Ferghail Ruaidh Meg
Eochchaccáin do mharbhadh lá a bhraithribh féin.


L. 1296


Pilip mac Briain mic Feidhlimidh Uí Raghallaigh cend fedhna, agus
fer tighe aoidhedh, fer lán daithne ar gach ealadhain décc iar mbuaidh
ongtha agus aithricche.



Ticchernan Ócc mac Eoghain (.i. Ó Ruairc) Uí Ruairc do mharbhadh lá Sean
mac Tighernáin Fhinn Uí Ruairc.



Niall mac Alaxandair Mic Cabba, agus Enrí mac Briain Mic Caba décc.



O Domhnaill Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh do thocht i nethraibh for Loch
Erne, agus caislén Insi Ceithlionn dfaghail do ó Ruaidhri Mag Uidhir,
agus O Domhnaill do thabhairt an chaisléin do Philip mac Toirrdhealbhaigh
Még Uidhir, agus braighde an tíre dfhaghail dUa Domhnaill. O Neill .i.
Domhnall, agus Mag Uidhir .i. Conchobhar do theacht co hInis Ceithlend
do shaighidh Uí Dhomhnaill agus a riarucchadh doibh, agus sídh do dhenamh
fris. Pilip mac Briain Még Uidhir do briseadh a caisléin fein ar eccla Uí
Dhomhnaill, agus clann Briain fein dfháccbáil an tíre .i. Ruaidhri
do dhol hi ccenn Uí Ruairc, agus Pilip hi ccend Airt Óicc mic
Cuinn Uí Néill.



Mac Uí Catháin (Gofraidh mac Tomais) do marbhadh la Sliocht Maghnusa Uí
Catháin.



Eóin Mac Domhnaill Guirm do marbhadh lá Mac Uidhilín.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill i nIochtar Chonnacht, agus braighde
Iochtair Chonnacht do thabhairt lais dia thigh.



Brian mac Pilip mic Donnchaidh Meg Uidhir do ghabháil lá Mag Uidhir hi
tTempall Achaidh Lurchaire.



Pilip Ócc Mac Amlaibh .i. mac Pilip Riabhaigh mic Briain mic Amhlaoibh mic
Pilip mic Amhlaoibh mic Duinn Charraigh Meg Uidhir décc. Cenn a aicme
fein agus fer tighe aoidhedh esidhe.



Corbmac mac Neill mic An Ghiolla Duibh mic Aedha do mharbhadh la Teallach
Eachdhach, agus lá cloinn Pilip mic Briain Meg Uidhir ar greis oidhche.



Emann mac Maghnusa Uí Gairmledhaigh do mharbhadh lá Conn mac Néill


L. 1298


Bhernaigh mic Enrí mic Eoghain, agus Conn fein do mharbhadh la Brian
mac Cuinn mic Enrí mic Eoghain isin mí cédna.



Indsaicchidh lá cloinn Donnchaidh Meg Uidhir (Tomas, Pilip,
Feidhlimidh) agus lá cloinn tSeain Buidhe Meg Mathghamhna ar Mhag
Uidhir Conchobhar. Mag Uidhir deirghe ina nacchaidh agus briseadh dó
forra. Feidhlimidh mac Donnchaidh do mharbhadh leis. Brian mac Seain
Buidhe Még Mathghamhna do bhualadh agus do ghabhail lais, agus Eóccan
mac Tómais mic Airt Rúaidh Még Mathghamhna do gabhail bhéos.



Creacha móra lá hArt mac Cuinn Uí Néill ar Chenél Fearadhaigh.
Eoghan mac Uí Neill, agus clann Mec Cathmhaoil do breith fair. Aenghus
mac Somhairle Bhacaigh do mharbhadh ó Art agus Art fein dimtheacht
ar éiccin agus na crecha do breith lais.



Aibhilin inghen Uí Chatháin (.i. Tomas), ben Eoghain Rúaidh meic Uí
Neill décc.



Domhnall (.i. mac Ui Briain Ara) mac Taidhcc mic Toirrdhealbhaigh mic
Murchaidh na Raithinighe, saoí chinn fedhna bá caoín lé cairdibh, bá
haindiuid lé heasccairdibh décc iar ccaithemh a ngar do chéd bliadhain
lé huaisle, agus lé hoirbhert.



O hEidirscceoil Mór Conchobar mac Fínghin mic Miccon décc. Fer crodha
cosantach, cara na nórd, agus na neicces esidhe, agus a mac Finghin
dóirdhneadh na ionadh iar ná thabhairt amach, ar ro baoí hi laimh hi
cCorcaigh tuilleadh ar bliadhain.



Mag Carthaigh Mór Domhnall mac Taidhcc mic Domhnaill Óicc fer séghainn
soaghallmha aga raibhe aithni is na healadhnaibh décc.



Coccadh deirghe eter Tadhg mac Domhnaill .i. mac Don Mácc Cárthaigh sin,
agus derbrathair Még Cárthaigh .i. Corbmac Ladhrach mac Taidhcc mic
Domhnaill Óicc dia ttainicc díth daoíne uair do thuit ocht fichit décc co
tuilleadh etorra.



Mac Mic Piarais décc .i. Semus mac Emainn mic Semais mic Uilliam mic Mic
Piarais Buitiler. Ridire ar laim agus laoch ar ghaiscceadh esidhe.


L. 1300


Mainistir Baile Uí Ruairc da ngoirther Carruicc Patruicc hi
cConnachtaibh in epscopóidecht Ard Achaidh do thionnsgnadh lá hUa
Ruairc Eóghan agus lá a mnaoi Mairghrég inghen Conchobhair Uí Briain.



AOIS CRIOST, 1509. Aois Criost, Mile, cúicc céd, a naoí.



Brian mac Taidhcc Mheg Uinnsennáin officel Clochair décc.



Donnchadh Mag Ruaidhri airchinneach Machaire na Croise, fer umhal iniseal
ar sheirc nDé, agus fer congmhala aoidhedh décc.



Mac Uí Neill Art mac Cuinn mic Enrí mic Eoghain do ghabháil a bfhioll lé
hArt an chaisléin mac Neill mic Art mic Eoghain Uí Néill iar mbeith ina
cháirdes Criost aicce, agus iar na thochuireadh chuicce dia chaislén fein,
agus a mhac Niall Mac Airt agus Feilim Ua Maoíleachlainn do ghabhail
amaille fris, agus a ttabairt hillaimh Uí Domhnaill agus buaidhredh mór
do theacht trés an ngabháil sin.



Slóiccheadh las an iustis iarla Cille Dara hi tTir Eocchain ar tharraing
cloinne Cuinn Uí Neill, agus caislen Dhuine Genainn (.i. caislén Í
Neill) dfhaghail do cloinn Chuind ria siú tainic an iustís ina thimcell.
An iustís do dhol as sin im chaislén na hOghmuighe co ro gabadh lais. Ro gabadh lais
ann Toirrdhealbhach mac Neill mic Airt Uí Neill, agus Eocchan Ruadh Mac
Suibhne. Ro briseadh an caislén las an iustis, agus do choidh iarsin dia
thicch.



O Neill Domhnall mac Enri mic Eoccain tighearna Tire hEoghain, fer as mó
ro mhill agus imor milleadh, agus as mó do róine do choccadh, agus do
chreachaibh acc


L. 1302


cosnamh ticchernais co ro ghabh é fo dheóidh, décc an seiseadh lá do mhí
August, agus Art mac Aodha mic Eoghain Uí Neill doirdneadh ina ionadh.



Slóiccheadh lá hUa nDomhnaill Aodh Ócc mac Aodha Rúaidh ar Mac nDiarmata
co ro mhill móran hi Maigh Luircc. Tomas mac Remainn mic Pilip Még
Uidhir do mharbhadh ón tsluagh, agus Ó Domhnaill dionnpúdh tar a ais
don turus sin.



O Baoighill (Emann Buidhe mac Neill) do marbhadh isin oidhche daon urchor
gae la Conchobhar Ócc Ua mBaoighill hi Luachros.



Art Ó Neill do lécceadh as a bhraighdenus, agus braighde ele do dhol as .i.
a mhac fein, agus a dherbrathair Brian.



Pilip mac Briain mic Pilip Meg Uidhir, Maol Mórdha mac Failge mic
Domhnaill Bháin Uí Raghallaigh, agus Eoghan mac Cuinn mic Aodha Buidhe
Uí Neill décc.



Indsaicchidh lá Brian mac Cuinn Uí Neill ar Sliocht inghine Mec
Murchaidh ar brú Locha Laoghaire. Enrí Ócc mac Enrí Óicc, Eoccan mac
Neill Bhernaigh Uí Néill, Brian mac Neill Bhernaigh, agus mac Aodha
Bailbh Uí Neill do mharbhadh lais agus ceithre heich ar tri fichtibh do
bhuain díobh.



Corbmac mac Seain mic Conchobhair Óicc Meg Uidhir, Diarmait mac Floinn
Mic an Bhaird, agus Tadhg Ó Cianain décc.



Mac Uilliam Cloinne Riocaird, Uillecc mac Uillicc mic Riocaird Óicc, fer
cendais lé cáirdibh, eccendais le hesccairdibh décc.



Mac an Filedh Giolla Crist mac Amhlaibh saoí fhir dána décc.



An tochtmadh King Henry do rioghadh os Saxaibh .22. April.




L. 1304



AOIS CRIOST, 1510. AOIS CRIOST, Mile, cúicc céd, adeich.



Muirchertach mac Murchaidh mic Toirrdhealbhaigh epscop Chille Fionnabhrach
décc.



O Raghallaigh Sean mac Cathail décc. As laissidhe tuccadh cetus braithre
De obseruantiae don Chabhán a hugdarras an phapa.



Brian Ruadh mac Domhnaill mic Aodha Uí Neill décc.



Brian mac Pilip Uí Raghallaigh do mharbhadh la cloinn Remainn mic Glaisne
Még Mathgamhna a ttoraighecht creiche.



Mág Caba Breifne .i. Feilim, agus Mac Lochlainn .i. Uaithne décc.



O Fialán Fergal oide dersccaighthe lé dán, agus Eocchan mac Briain Uí
Uiccinn oide Ereann décc.



Mac an Bhaird Tíre Conaill Eoccan Ruadh décc i nInis mic an Duirn.



Sloiccheadh lá Geróid iarla Chille Dara (.i. an iustis) hi ccúiccedh Mumhan
go maithibh Gall agus Gaoidheal Laighen lais dia ro cumdaigh caislén
daimhdhéoin Gaoidheal Muman hi cCarraicc Cital. Leanais Ó Domhnaill é co
nuathadh sochaidhe trias an Midhe, agus isin Mumhain siar co comhrainic fris
ann sin. Tiaghait i nEalla asidhéin, gabhait caislén Cinntuirc, agus
airccit an tír. Tiaghaitt iarsin nDesmumain Móir, gabhait Caislén na
Pailisi, agus caislén ele ar brú Mainge


L. 1306


agus teccaitt slán tar a nais hi cconntae Luimnigh. Do níad aithtionól
sluaigh iarsin, agus cruinnighit Gearaltaigh na Mumhan im Shemus mac iarla
Desmuman co nGallaibh Mumhan archena, agus Mácc Cárthaigh Riabhach,
Domhnall mac Diarmada mic Finghin, Corbmac Ócc mac Corbmaic mac Taidhg, agus
Goill agus Gaoidhil Midhe, agus Laighen, agus tiaghait iaramh go Luimneach.
Tionóilidh Toirrdhealbhach mac Taidhcc Uí Bhriain ticcherna Tuadhmumhan go
líon a sochraide, Mac Conmara Síol Aodha agus Clann Riocaird slóigh lánmhóra
ele ina naghaidh. Ticc an tiarla (.i. an iustis) cona shluagh tré Bhealach
na Fadbaighe, agus tré Bhealach na nGamhna co rainicc droichet croinn (.i.
droichet Puirt Croisi) do rónadh la hUa mBriain for Sionainn, agus
brisidh siomh an droichet, agus anais oidhche hi ffoslongport is in tír.
Gabhaidh Ó Briain foslongphort ina comhfoccus co ccluineadh cach diobh guth
agus comhradh aroile in oidhche sin. Iar na mharach ro ordaigh an iustis a
shluagh agus ro chuir Goill agus Gaoidhil Muman ar tús, Goill Midhe, agus
Átha Cliath ar deiredh a shlóigh. Toirlingedh Ó Domhnaill an beccán buidhne
ro bhai, agus anais ar deiredh a mescc Gall Átha Cliath agus Midhe, agus
gabhait an athghoirit tré Moin na mBrathar go Luimneach. Ro ionnsaighsiot
sluagh Sil mBriain an sluagh Gall, agus marbhthar leó barún Cint, agus
Bernaualach Circustoum, agus sochaidhe do deaghdhaoínibh nach airimhther.
Tiagait as an sluagh Gall a ccóir madhma soait, sluag Sil mBriain iar
naithes agus iar nédalaibh iomdha agus ní bhaoí do Ghallaibh na do
Ghaoidhealaibh ar an dá shluaigh sin én lamh bá mó clú cródhachta agus
gaisccidh in lá sin iná Ó Domhnaill acc breith dheirigh slóigh na nGall lais.



Mac Muiris Ciarraighe, Emann, mac Tomais, mic Padraicín soidheach lán
deccna, agus doineach décc.



Diarmaid mac Domhnaill mic Domhnaill Mhég Carthaigh Cluasaigh décc.


L. 1308


O Domhnaill Aodh mac Aodha Rúaidh do dhol don Róimh dia oilithre,
agus an ccein do bhai amuicch battar a rann agus a charaid i mbrón, i
ndoghailsi, agus i ndoimhenmain ina dheadhaidh, agus Maghnas Ó Domhnaill a
mhac dfhagbháil dó ag iomcosnamh an tíre an ccein no bhiadh ina féccmais.




AOIS CRIOST, 1511. Aois Criost, Mile, cuicc céd, a haondécc.



Art mac Cuinn Uí Neill (baoí hillaimh acc Ua Domhnaill occ imtheacht dó don
Roimh) do léccadh as a braighdenus la Maghnas mac Uí Domhnaill, gan ced
dUa Domhnaill, agus a mhac .i. Niall Ócc do thecht ass i ngioll lé
comhall gach siothchána da ndearnsat.



Tomas mac Andriu Még Bhradaigh epscop agus airchinneach an dá Breifne fri ré
triochat bliadhain, aoin cenn ro riaraighsiot Goill, agus Gaoidhil, saoí i
neacna agus hi ccrabhadh, lochrann solusta no soillsiccheadh tuatha agus
eccalsa tré foircetal agus proicept, aoghaire tairisi na hegailsi
iar noirdneadh saccart agus aosa gacha graidh archena dhó iar ccoisreccadh
thempall agus reilccedh niomdha, iar ttiodhnacal seod agus bíd do truaghaibh
agus trenaibh, ro faoidh a spirat docum nimhe an .4. Calainn do Mharta (no
August) dia mairt do sonnradh i nDruim Da Eithiar, iar ttocht do
choisreaccadh eccailse isin mBreifne iars an seachtmadh bliadhain sesccat a
aoisi, agus a adhnacal hi Mainistir an Cabháin dia haoíne ar aoí laithe
seachtmhaine.



Corbmac Mácc Samhradháin dia ro goireadh epscop isin mBréifne décc ria
Nottlaicc.



Urmhór shen oibre thempaill Arda Macha do losccadh.



O Conchobhair Failghe, Cathair mac Cuinn mic An Calbhaicch feichemh
coitchenn déiccsibh, saoi chinnfhedhna fri Gallaibh, agus Gaoidhelaibh do
mharbhadh la druing dia chinedh fein .i. clann Taidhcc Ui Concobhair, agus
clann tSeain Bhallaigh Uí Chonchobhair lá taobh Mhainistreach Feorais.


L. 1310


O Ceallaigh Maoílseachlainn mac Taidhcc, mic Donnchaidh, mic
Maoíleachlainn, mic Uilliam mic Donnchaidh Mhuimhnigh décc. Fer
cothaicchthe a chriche, a caratt, agus a chlannmaicne. Feichemh coitcend
damh agus deoraídh, fer lás a ndearnadh caislen Gallaigh an Garbhdhoire
agus Muine an Medha.



Mac Murchadha, Murchadh Ballach mac Donnchaidh mic Airt décc.



Tomás mac Glaisne mic Conchobhair Uí Raighilligh, agus Emann mac Glaisne
décc.



Glaisne mac Conchobhair mic Seain Uí Raighilligh do marbhadh lá lucht tighe
Mhég Mathgamhna.



Eoghan mac Briain Rúaidh mic Cathail Uí Raighilligh décc.



O Dochartaigh Sean mac Domhnaill mic Conchobhair décc, agus Ó Dochartaigh
do ghairm do Chonchobar Charrach.



Mac Donnchaidh Tíre hOilella Sean décc, agus a dearbhrathair ele Fergal
tanaiste Tíre hOilella do mharbhadh la Mac Diarmata.



Art mac Cuinn mic Enri I Néill do gabháil tuarastail ó Aodh mac Domhnaill
mic Enrí.



Sean mac Emainn mic Tomáis Óig Mheg Uidhir do écc.



An Diolmhaineach (.i. Semas) Machaire Cuircne décc.



Aodh mac Feilim mic Maghnusa do mharbhadh lá Sémus mac Seain, mic an
epscoip Mheg Uidhir.



Dubhthach mac Dubhthaigh Uí Duibgennáin saoí lé senchus, fer sonasa, agus
saidbhresa moír décc.



Sloiccheadh lá hUa Néill Art mac Aodha hi tTír Chonaill dár loiscc
Gleann Finne, agus ó Shuiligh anall, agus benais braighde dUa
Dochartaigh.


L. 1312


Cenel Feradhaigh (.i. i Tir Eócchain) do léir chreachadh la Maghnas
Ua nDhomhnaill.



O Neill Art mac Aodha do chruinniucchadh sluaigh do dhol hi tTír Chonaill
iar ndol Í Domhnaill docum na Romha. Ro ghabh Maghnus Ó Domhnaill agus na
trí Meic Shuibhne agus ard taoisigh Ceneoil cConaill acc cosnamh, agus acc
iomchoimhett na tíre amhail as deach ro fhédsat. Ar a aoi tra ro imtigh Ó
Néill cona shluagh ó shliabh soir, agus soair dia thigh gan creich
gan cath.




AOIS CRIOST, 1512. Aois Criost, Míle, cúicc céd, a do décc.



Aodh Ó Maol Mhocheirghe comharba Droma Lethain do bhathaadh.



Piaras Mac Craidin deccanach Cloinne hAodha décc.



Niall mac Cuinn mic Aodha Buidhe mic Briain Bhallaigh Í Neill tighearna
Trin Conghail, fer einigh coitchinn, agus medaighthe órd, agus ecclas fer
aghmhar aitheasach na tucc ciós nó comha do Cloinn Neill no do Cloinn
nDálaigh na dfior ionaid Righ Saxon, fer ba cianfhoda sén agus saoghal,
fer erccna eolach ar gach nealadhain etir shenchus, dhan, agus sheinm do
écc .11. April.



Art mac Cuinn mic Neill Ghairbh Í Dhomhnaill decc (23. December) do
thaom tinis hi Múr na mBrathar i nDun na nGall, agus a adhnacal go
honorach is an mainistir.



Tuathal Ó Cleirigh (.i. Ó Cleiricch) mac Taidhcc Caim saoí hi senchus agus
hi ndan, fer tighe aoidhedh coitchinn do thrénaibh, agus do thruaghaibh
décc iar nongadh, agus iar naithrighe .12. Nouember.



O Domhnaill Aodh mac Aodha Ruaidh do thoidheacht ón Róimh iar fforbadh
a oilithre iar mbeith sé sechtmhaine décc hi Londain acc dol soir, agus
sé sechtmuine


L. 1314


décc ele acc teacht anoir. Fuairsiomh dna onoir agus ó Righ Saxan
King Hanri, táinic iaramh slán co hErinn, agus baoí lé hathaidh hi
ffiabhrus san Midhe, agus iar ffaghbháil sláinte dó táinicc dia thicch,
bá subhach forbfaoiligh cealla agus tuatha dia thoidhecht.



Coccadh mór etir Ó nDomhnaill agus Ó Neill Art mac Aodha. Coccadh ele bheós
etir Ó nDomhnaill agus Mac William Burc .i. Emann mac Riocaird. Ro fhost
Ua Domhnaill cúicc céd décc tuacch hi tTír Chonaill hi Feraibh
Manach, agus hi ccúicceadh Connacht, agus do rad buannacht dóibh ar na
hionadhaibh sin, do thaod somh iaramh agus Maghnas cona sochraide amaille
friu ó Doire go rangadar Iochtar Chonnacht, assidhe i nGailengaibh,
agus suidhit im chaislén Bheóil an Chláir, agus ro gabadh an baile lais.
Fágbais a bharda ann, lottar tar anais anuas tré Sliabh Gamh, hi tTir
Fhiachrach, battar annsidhe athaidh dá naimsir. Od chuala Mac William
Búrc an ni sin táinicc go lion a shochraide a ttimcheall an chaisléin
sin Bheóil an Chláir in ro fháccaib Ó Domhnaill a bharda. O ro clos lá
hUa nDomhnaill Mac Uilliam do beith imon mbaile, luidh go hathlamh
imésccaidh tar a ais suas tre Sliabh Gamh. O ro fhittir Mac William Ó
Domhnaill do beith dia shaighidh ro fháccaibh an baile conach rucc Ua
Domhnaill fair, do thaod Mac William hi tTír Fhiachrach, agus ro chuir
lón agus barda hi ccaislén Eiscreach Abhann iar na bhein do
dhúthchasachaibh an baile fein dia ttard Ó Domhnaill é rias an tan sin.
O Ro fhidir Ó Domhnaill gurab hi tTír Fiachrach do gabh Mac William
ro len go nemhlescc nemhshadhal é tar a ais arís tarsna Slebhe Gamh.
Od chuala Mac William sin fágbhais a


L. 1316


mac agus a oidhre, Uillecc mac Emainn, mic Riocaird, agus barda ele amaille
ris isin ccaislén sin Eisccreach Abhann, agus do luidh fein roimhe amhail
as déine conráinic dochum Aird na Riagh. Ruccsat araill do marcsluaigh Í
Domhnaill radharc ar Mac Uilliam, agus leiccitt ina dheadhaidh iatt go ro
chuirset a maidhm é fo shnámh na Muaidhe. Ro lenadh tar Muaidh anonn é,
agus do benadh eich agus daoíne iomdha de, agus térna ar eiccin uadhaibh.
Sóais Ó Domhnaill cona sluagh, agus suidhit fá caislén Eiscreach Abhann
airm ambaoí mac Mic Uilliam. Ro gabhadh an caislén leó fó chend ceithre
lá iar mór shaothar, agus do bert eineach agus anacal don barda. Erghabhthar
mac Mic Uilliam lais go mbaoí i ngiallus aige. Ro fhorchongair an caislén
do chor ar uaithnedhaibh iar sin, agus ro leccadh go lár, do chóidh iaramh
dia thicch co mbuaidh agus cosccar. Tanaicc tra Mac Uilliam ina diaidh
iar sin go Dún na nGall, agus do bert a óghriar dUa Domhnaill, léigidh
Ó Domhnaill a mhac la Mac Uilliam dia thigh.



Slcóicheadh lá hUa Domhnaill hi tTír Eoghain go maithibh
Iochtair Chonnacht agus Fer Manach, agus co mbuandadhaibh iomdha, do
shaighidh Í Neill Airt mhic Aodha. Milltear agus loiscctear leó cédus Tír
Eócchain rempa nó ga rangattar Dún nGenainn. Battar sechtmain isin tír agá
milleadh co ttaratt Ua Néill sídh dóibh, agus co ro mhaith dUa
Dhomhnaill gach accra do mbaoí etir a sinnseraibh .i. cíos Ceneoil Moain,
Innsi hEoghain, agus Fher Manach uile. Ticc Ua Domhnaill iarsin don
Óghmaigh agus cumhdaighis Caislén na hOghmaighe frí ré aoin tsechtmaine
iar na bhriseadh la hiarla Cille Dara fecht riamh agus fágbhais Ua
Domhnaill a bharda ann.



Slóiccheadh la Geróitt, iarla Cille Dara iustis na hEreann tar Áth
Luain hi cConnachtaibh, creachais agus loiscis Clann Chonnmaigh,
gabhais Ros Comain agus fáccbhais barda ann, Teid iar sin hi Maigh Luircc
agus gabhais caislén Baile na hUamha iar milleadh móráin don tír.



Ticc Ua Domhnaill sluagh mór dia ccois isin Coirrsliabh dagallamh an
iarla agus do dhénamh a dhála ris. Ticc tar a ais an oidhche chédna co
Breicsliabh da fhoslongport fein, agus ro marbhadh beccán dia


L. 1318


mhuintir acc teacht tar a ais isin mBealach mBuidhe. Ro shuidh iaramh im
chaislén Sliccigh, agus ro milleadh lais dúthaigh Sleachta Briain Í
Conchobhair uile, agus ní rócht lais an baile do ghabháil don chur sin.



Slóicchead lá Geróid iarla Cille Dara iustis na hEreann ar Trian
Conghail dia ro gabh caislén Beoil Feirste, agus dia ro bhris caislén
Mic Eoain na nGlinne, agus dar aircc na Glinne, agus móran don tír,
agus tuc mac Neill mic Cuinn i mbraighdenus lais.



Indsaicchidh la Domhnall mac Briain mic Domhnaill mic Enrí Í Neill ar
Ghiolla Phátraicc mac Pilip mic Toirrdhealbhaigh Meg Uidhir, báttar Sliocht
Flaithbertaicch Mhég Uidir in ffarradh Domhnaill, dol dóibh ar Bhaile
Bon Abhann, agus creacha do glacadh leó, bristear iaramh forra, agus ro
benadh a ccreacha díbh. Ro marbhadh, agus ro báidheadh drong dá muintir im
mac Maghnassa mic Briain mic Concobair Óicc Még Uidir etir baile Bono
Abhann, agus Inis Móir, agus Domhnall mac Briain fein do ghabhail hi
tTamhnaigh an Reta hi fFerann na hArda Muintire Luinín agus naonbhar
dá mhuintir do bhadhadh hi cCaraidh Muintire Banain an lá cédna.



Pilip mac Toirrdhealbhaigh Még Uidhir cona chloinn, agus clann Tomais mic
Maghnasa Még Samhradháin do dhol ar ionnsaicchidh hi tTeallach Eachdhach,
agus creach do dhénamh doíbh ar Thoirrdhealbhach mac Aodha Mhég Samradhaín
(tanaiste an tíre), agus Toirrdhealbhach feisin do mharbhadh hi ttoraighecht
na creiche hísin, lottar assidhe fó crantóicc Még Samhradhaín ro gabhadh leó
an Crannócc, agus Mac Samhradháin fein gé do baoí tinn, fácaibthear iaramh
Mac Samhradháin dáigh nír


L. 1320


fhédatar a thabhairt leó. Rucc iaromh mac Uí Raighilligh .i. Emann Ruadh mac
Aodha mic Cathail ar na manchachaibh sin agus ar mac Maghnais. Brister lais
orra, agus Ro marbhadh Donnchadh mac Reamainn mic Pilip Mhég Uidhir, Pilip
mac Eoghain mic Domhnaill Bhallaigh Még Uidhir, Aodh mac Eoghain mic
Toirrdhealbhaigh Még Uidhir, Muirchertach Ruadh mac Murchaidh, agus Sémas
mac Mic Craith Mhég Uidhir co sochaidhib ele, agus Ro beanadh beós eich
iomdha dhiobh isin ló sin.



Mac Még Uidhir Brian mac émainn mic Tomais décc.



Mac Samhradháin Cathal mac Aedha mic Eocchain décc, agus tighearna do
ghairm do Tomás mac Maghnusa Még Samhradháin.



Mac Tighearnáin (.i. William) Teallaigh Dunchadha décc.



Failghe mac Mhaolmhórdha Uí Raghallaigh do mharbhadh la cloinn tSeain mic
Eoghain mic Domhnaill Bháin agus la Semus mac Toirrdhealbhaigh mic Eocchain
i nDruim Lethain.



Tadhcc mac Domhnaill Uí Bhriain décc, agus Brian mac Domhnaill Taidhcc mic
Toirrdhealbhaigh décc fó chend leth ráithe iaramh.




Aois Criost, 1513. Aoís Críost, Mile, cúicc céd, a trí décc.



Muiris Ó Fithceallaigh airdespoc Tuama maighistir diadachta ro ba mó clú
cleircheachta ina aimsir féin décc.



An toifficel Mag Congail décc.



Rossa mac Maghnasa Mhég Mathgamhna ticchearna Oirghiall, agus Tadhcc
Maoilechlainn Uí Cheallaigh (.i. ticcerna Ua Maine) décc.



Foslongport do denamh dUa Dhomhnaill i ttimcell ó fhel Brighde co
Cinctidis, ar a aoí ní ro gabh an baile fris a ré sin, agus ro marbhadh duine
uasal do Mhuintir Uí Domhnaill don cur sin .i. Niall mac Eremhóin do Chloinn
tSuibhne Fánatt.


L. 1322


Cathal Ócc mac Domhnaill mic Eocchain Uí Concobhair, mac ticcherna
ba ferr einech agus engnamh, gaoís agus gliocus baí i nIochtar Connacht do
mharbhadh la a dherbhrathair fein .i. Eócchan mac Domhnaill hi ffiull la
taobh Bhaile Uí Ghiollgáin, agus teacht do breithemhnas direach Dé,
Eóghan fein do crochadh la hUa nDomhnaill fo chenn trí lá iarsan tansin.



Eóghan Ua Máille do thecht lucht tri long go Cuan na cCeall mBecc isin
oidhce, agus maithe an tíre an tan sin ar éirghe amach i ffarradh Uí
Domhnaill, airccit, agus loisccit an baile, agus gabhait braighde iomdha
ann. Rucc doinenn forra gur bho heiccen dóibh anamhain i nimeal an tíre do
níad teinnte, agus tendála in imfoccus a long. Rucc macaemh ócc aídedhach do
Cloinn tSuibne forra .i. Brian agus clann Briain mic an easpaic Uí
Ghallcubhair, agus buidhen scolócc agus bachlach, agus ionnsaighitt iad co
deighmheisnigh, agus marbhthar leó Eoghan Ó Máille agus cuicc fhichit nó a
se amaille fris, agus bentar dá luing diobh, agus na braighde ro ghabhsat
tré mhiorbhuilibh Dé agus Caiterióna isa baile ro sháraighsiot.



O Domhnaill do dhol beccán fedhna in Albain ar tóchuireadh righ
Alban, iar ccor litreach agus teachtadh ar a chend, agus iar ndol soir
do fuair onoir, agus asccadha móra on Righ, agus iar mbeith ráithe dó ina
fharradh, agus iar ccaemhcludh comhairle don Righ gan techt in Erinn amhail ro thriall, ticc
Ó Domhnaill dia tigh iar ffaghail guasachta móir dó for muir.



Mac Uilliam Búrc Emann, mac Riocaird, mic Emainn, mic Tomáis, fer dár bho
muintir na hUird, agus na hollamhain do mharbhadh hi ffiull cloinn a
dherbrathar .i. Tepóid Riabhach, agus Emann Cíocarach dá mhac Uáteir mic
Riocaird.



Slóiccheadh lá hUa Neill .i. Art mac Aodha hi tTrian Conghail dia ro loiscc
Magh Line, agus dia ro chreach na Glinne. Rucc mac Neill mic Cuinn agus Mac
Uidhilin ar chuid don tsluaigh, agus ro marbhadh Aodh mac Uí Néill don
chur sin. Teccmaid an sluagh agus an tóir fri aroile ar na mharach, agus ro
marbhadh Mac Uidhilin .i.


L. 1324


Risderd mac Rudhruidhe, agus drong dAlbanchoibh las an slogh, agus ticc
Ó Néill tar a ais iaramh.



Caislen Dhúin Lis do ghabhail la hUa Domhnaill ar chloinn Gheroitt Mic
Uidhilin, agus a thabhairt do chloinn Ualtair Mhec Uidhilín.



Art mac Néill mic Airt Uí Neill décc .6. August, agus a adhnacal i nDun na
nGall.



Eoghan Ruadh Mac Suibhne do marbhadh la cloinn a dearbrathar fein, agus le
Donnchadh mac Toirrdhealbhaigh Uí Bhaoíghill.



Indsaicchidh cille do thabhairt la Tadhcc na Lemhna ar Chorbmac Ladhrach mac
Taidhcc mic Domhnaill Óicc, ar ngairm Mhég Cárthaigh da gach fer díbh, agus
an tegh i raibhe Corbmac do losccadh, agus é fein agus a consapail do dhol
amach as an tegh, agus consapal Taidcc do mharbhadh leo, agus Corbmac cona
mhuintir dimthecht go haghmar aithesach. Desmumha do roinn ar dó etir
Corbmac agus Tadhg co bas Taidcc.



Mac Mathgamhna décc .i. Tadhcc, mac Toirrdhealbhaigh, mic Taidhcc mic
Donnchaidh na Glaice.



O Mathgamhna Concobhar Fionn mac Conchobhair mic Diarmata Uí Mathghamhna
décc, fer do chuaidh tar lamhaibh sinnser agus soiser hi ccendus a duithce an
Concobhar hisin.


L. 1326



AOIS CRIOST, 1514. Aois Criost, mile, cúicc céd, a cethair décc.



Patraicc Ó Duibhlecháin abb Cenannsa, agus Aodh mac Gilli Crist Í
Fhiaich biocáiri Airidh Broscca décc.



O Néill Art, mac Aodha, mic Eoghain, mic Neill Óicc décc. Fer tuiccseach
tothachtach, airbhertach, ealadhnach, crodha, cendasach, eisidhe, ar rob
annamh mac tánaiste na ticcherna for Chenel Eoghain riamh roimhe. Art mac
Cuinn mic Enri doirdneadh na ionadh.



Donnchadh mac Concobhair Uí Bhriain do mharbhadh go naimhdemhail
míoghaolmhar la cloinn Toirrdhealbhaigh mic Murchaidh Í Bhriain .i.
Murchadh, agus Donnchadh. Togha fher nEreann do láimh agus do thothacht,
do chruas, agus do chródhacht an tí torchair annsin.



Tadhcc na Lemhna, mac Domhnaill, mic Taidhcc Még Carthaigh décc ré hadhart
mar nar saoílidh, fer as mó ro mhill, agus imór milleadh da ttainicc dia
aicme le cuimhne cáich.



Cendus fedhna mór lá hiarla Cille Dara, uair do imthigh tre coicceadh Uladh
co Carraic Fhergusa, agus an Mhumha go Pailís Még Cárthaigh. An tiarla cédna
do dhol im Leim Í Bhanáin, agus ní dob annamh lais gan an caislén do
briseadh nó do ghabháil, ar ní ro fhéd ní dó. agus teid dia thigh do thionól
slóigh agus ordanais badh mó. Aseadh tainic de sin dósomh galar a écca dia
ghabháil co nerbhailt de. Ba ridire ar gart gaisccidh, ba rioghdha,
riaghalta briathra agus bretha an tí testa annsin .i. Geróitt iarla.


L. 1328


Slóiccheadh lá hiarla Cille Dara Geroítt Ócc mac Geroitt, isin
mBreifne, agus díth mór do dénumh dóibh innte don chur sin .i. O Raighilligh
Aodh mac Cathail do mharbhadh lais, Pilip a dherbhrathair, agus mac do
Philip, agus Geroitt mac Emainn mic Tomáis Uí Raighilligh. Achtmadh enní do
marbhadh cethre fir décc duaislibh agus dardmhaithibh Muintire
Raghailligh cenmo tá sochaidhe dia muintir. Ro gabhadh ann beós Mág Caba .i.
Maine mac Mathgamhna.



Caislén Chúla Rathain do ghabháil, agus do bhriseadh la hUa nDomhnaill
in éraic a shlána do briseadh do Dhomhnall Ua Chatháin.



Creacha móra do dhénamh la hUa nDomhnaill i nGailengaibh dar loiscc agus dár
aircc an tír go Cruachan Gaileng, agus marbhtar Ó Ruadhain lais agus
sochaidhe ele.



Coccadh deircce etir Ó nDomhnaill (Aodh mac Aodha Rúaidh), agus Ó Néll
(Art mac Cuinn), agus móran daoineadh dfhostadh doibh ar gach taoibh, agus
a mbeith a bfad hi ffoslongport i naghaidh aroile, agus a thecht do
ghrásaibh an Spirait Naeímh, agus do chomhairle a ndaghdhaoineadh sídh
chairde